Tasarruf Finansman Sözleşmesi

ÖNSÖZ V 

KISALTMALAR LİSTESİ XV 

GİRİŞ 1 

BİRİNCİ BÖLÜM 

TASARRUF FİNANSMAN SİSTEMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ, FİNANSMAN MODELLERİ, SÖZLEŞMENİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE UYGULANACAK HUKUK 

I. TASARRUF FİNANSMAN SİSTEMİNİN TARİHSEL GELİŞİMİ 3 

A. Dünya’daki Tarihsel Gelişimi 3 

1. Dönüşümlü Kredi ve Tasarruf Birlikleri (RosCAs) 3 

2. İngiliz Yapı Toplulukları 8 

3. Alman Yapı Tasarruf Sistemi 10 

4. Amerikan Tasarruf ve Kredi Birlikleri 12 

B. Türkiye’deki Tarihsel Gelişimi 13 

1. Cumhuriyet Öncesi Dönemde Tarihsel Gelişim Süreci 14 

2. Cumhuriyet Döneminde Tarihsel Gelişim Süreci 15 

II. TASARRUF FİNANSMAN SİSTEMİ MODELLERİ 17 

A. Müşteri Bazlı (Bireysel Tasarruf ) Tasarruf Finansman Modeli 17 

1. Peşinatsız Model 18 

2. Peşinatlı Erken Teslimli Model 19 

B. Grup Tasarruflu (Çekilişli) Tasarruf Finansman Modeli 19 

1. Sabit Ödemeli Çekilişli Model 22 

2. Değer Artışlı (Enflasyon Korumalı) Model 22 

III. TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ VE UYGULANACAK HUKUK 23 

A. Tasarruf Finansman Sözleşmesinin Tanımı 23 

B. Tasarruf Finansman Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 23 

1. Tasarruf Finansman Sözleşmesinin İsimli Sözleşme Olması 24 

a. Rızai Sözleşme – Ayni Sözleşme 25 

b. Borç Doğuran Sözleşme : Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Sözleşme Niteliği 26 

c. Şekle Bağlı Hukuki İşlem 27 

d. Sürekli Sözleşme 27 

e. Tip Sözleşme 30 

C. TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİNE UYGULANACAK HÜKÜMLER 34 

1. Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu 34 

2. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun 35 

a. Genel Esaslar (TKHK m.4 f.1) 35 

b. Haksız Şartlar (TKHK m.5) 36 

3. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu 40 

İKİNCİ BÖLÜM 

TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİ: 

TARAFLARI VE SÖZLEŞMENİN KURULMASI 

I. TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARI 41 

A. TASARRUF FİNANSMAN ŞİRKETİ 41 

1. Kuruluş Şartları ve İzni 41 

2. Kurucularda Aranan Şartlar 45 

3. Faaliyet İzni 46 

4. Şube Açma 47 

5. Şirketin Yapamayacağı İş ve İşlemler 48 

6. Ana Sözleşme Değişiklikleri 49 

7. Pay Devirleri ve İmtiyazlı Pay İhracı 50 

8. Birleşme, Devir, Bölünme ve Tasfiye 50 

9. Yönetim Kurulu Üyeleri, Genel Müdür ve Genel Müdür Yardımcıları 50 

B. Müşteri 51 

1. Gerçek Kişi Müşterinin Tüketici Sıfatı 54 

2. Tüzel Kişi Müşterinin Tüketici Sıfatı 58 

a. Müşterinin Medeni Hukuk Kapsamında Tüzel Kişi Olması Halinde 62 

b. Müşterinin TTK’de Kapsamında Tüzel Kişilerden Olması Halinde 63 

3. Tasarruf Finansman Sözleşmesinde Müşteri Sayısı 66 

II. TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİNİN KURULMASI 67 

A. Sözleşmenin Şekil Şartları 67 

1. Yazılı Şekil 68 

2. Uzaktan İletişim Araçlarının Kullanılması Yoluyla Mesafeli Olarak Kurulmak İstenen Sözleşmelerde Şekil 68 

3. Kurul’un Yazılı Şeklin Yerine Geçebileceğini Belirlediği ve Bir Bilişim Veya Elektronik Haberleşme Cihazı Üzerinden Gerçekleştirilecek Ve Müşteri Kimliğinin Doğrulanmasına İmkân Verecek Yöntemlerle Kurulan Sözleşmelerde Şekil 71 

a. Tasarruf Finansman Sözleşmelerinde Şekil Şartının Normlar Hiyerarşisi Açısından Değerlendirilmesi 73 

b. Genel–Özel Düzenleme İlişkisi Bakımından TKHK m.4 f.1 Hükmünün Tasarruf Finansman Sözleşmelerine Etkisi 73 

4. Şekle Aykırılık 74 

B. Sözleşmenin Unsurları 75 

1. Müşterinin Tasarrufta Bulunması 76 

2. Konut, Çatılı İşyeri veya Taşıt Edinimi İçin Müşteriye Faizsiz Finansman Kullandırılması ve Geri Ödeme 77 

a. Konut Finansmanı 78 

b. Çatılı İş Yeri Finansmanı 79 

c. Taşıt Finansmanı 81 

3. Şirketin Organizasyon Faaliyetini ve Müşteri Tasarruflarını Yönetmesi 88 

a. Organizasyonu Yönetimi 88 

b. Tasarruf Fon Havuzunun Yönetimi 89 

1. Genel Olarak 89 

2. Fon Havuzundaki Varlıkların Yönetimi 90 

3. İhtiyat Fonu 92 

4. Tahsisat Fonu 93 

5. Kurul Yetkisinin Kapsamı: Likidite ve Risk Yönetimine İlişkin Tebliğ ve Esasları 94 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 

TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİNDE TARAFLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE BORCA AYKIRILIK 

I. MÜŞTERİNİN BORÇLARI 95 

A. Tasarrufta Bulunma Borcu 95 

1. Tasarrufta Bulunma Borcunda Vade, Tutar ve Tutarın Değişikliği 96 

2. Tasarrufta Bulunma Borcunun Yabancı Para Cinsi Üzerinden İfa Edilmesinin Uygulanabilirliği Sorunu ve Tüketici Hukuku Açısından Sınırları 98 

3. Tasarrufta Bulunma Borcunun Ertelenmesi ve Durdurulması 100 

4. Tasarruf Borcunda Temerrüt 102 

B. Organizasyon Ücreti Ödeme Borcu 105 

1. Organizasyon Ücretinin Belirlenmesi ve Ödenme Esasları 108 

2. Organizasyon Ücreti Borcunda Temerrüt 111 

C. Bilgi Verme Borcu 111 

1. Kapsam 111 

2. Sözleşme Görüşmeleri Esnasında İhlali 112 

D. Sözleşme Konusunu Seçme ve Tahsisatı Kabul Etme Borcu 113 

1. Şirketin Üçüncü Kişiye Yönelik Tahsisat Ödemesinde Temsil İlişkisi 114 

2. Müşteri Malvarlığı Açısından Tahsisat Ödemesinin Etkisi 114 

3. Tahsisat Ödemesinin Kabul Borcunda Temerrüt ve Hukuki Sonuçları 115 

a. Temerrüdü Ortadan Kaldıran Durum (Erteleme Hakkı) 115 

b. Müşterinin Alacaklı Temerrüdü 116 

c. Müşterinin Borçlu Temerrüdü 117 

E. Finansmanı Geri Ödeme Borcu 117 

1. Borcun Niteliği ve Vadesi 118 

2. Finansman Geri Ödeme Borcunda Temerrüt 119 

F. Teminat Gösterme Borcu 120 

1. Teminat Gösterme Borcunun Aşamaları 121 

a. Tasarruf Dönemi Teminat Gösterme Yasağı 121 

b. Finansman Dönemi Teminat Gösterme Zorunluluğu 121 

2. Teminat Gösterme Borcunun Hukuki Niteliği 122 

3. Teminat Gösterme Borcunda Temerrüt 122 

4. Teminat Değerleme Masrafları ve Ödeme Yükümlülüğü 125 

G. Sigorta Yaptırma Borcu 126 

1. Sigorta Türü 127 

2. Sigorta Masrafları ve Ödeme Yükümlülüğü 129 

II. ŞİRKETİN BORÇLARI 130 

A. Bilgi Verme Borcu 130 

1. Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü 131 

2. Ön Bilgilendirme Formu Kapsamı 132 

3. Sözleşmenin Kurulması Sonrası Bilgi Verme Borcu 132 

B. Organizasyon Faaliyetini ve Tasarrufu Yönetme Borcu 133 

1. Organizasyon Faaliyetini Yönetme Borcu 133 

2.Tasarrufları Yönetme Borcu 133 

5. Tasarrufu Yönetme Borcunun Vekâlet Sözleşmesindeki İş Görme Yükümlülüğü ile Karşılaştırılması 135 

C. Tahsisatı Ödeme Borcu 136 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 

TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ VE 

BUNA BAĞLI SONUÇLAR 

I. GENEL OLARAK SONA ERME NEDENLERİ 137 

II. TASARRUF FİNANSMAN SÖZLEŞMESİNİN İFA SEBEBİYLE SONA ERMESİ 137 

III. SÖZLEŞMENİN İFA DIŞI SONA ERMESİ VE SONUÇLARI 138 

A. Cayma Hakkının Kullanılması ile Sona Erme 139 

1. Cayma Hakkının Hukuki Niteliği 139 

2. Cayma Hakkının Amacı 141 

3. Cayma Hakkının Kullanılması 142 

4. Cayma Hakkının Kullanılmasında Şekil 143 

5. Cayma Hakkının Kullanılması Sonucunda Şirketin İade Yükümlülüğü 144 

6. Şirketin İade Yükümlülüğüne Aykırılığı ve Sonuçları 145 

7. Cayma Hakkının Geçerli Şekilde İleri Sürüldüğünün Kabul Edildiği Durumlar 146 

a. Cayma Süresi İçinde Fesih Hakkının Kullanılması 146 

b. Sözleşme Tutarının Düşürülmesi Hali 147 

B. Fesih Hakkının Kullanılması İle Sona Erme 147 

1. Tasarruf Finansman Sözleşmelerinde Fesih Kavramının Hukuki Niteliği ve Gerekçesi 148 

a. Sürekli Edimli Sözleşme Niteliği ve İleriye Etkili Sonuç (Ex Nunc) 148 

b. 7292 Sayılı Kanun Gerekçesi Bakımından Değerlendirme 149 

2. Fesih Hakkının Kullanılma Süresi ve Şekli 150 

3. Sözleşme Tutarında Azaltımın Kanunda Öngörülen Fesih Hakkını Doğurması 152 

4. Kanunda Öngörülen Fesih Hakkının Kullanılmasının Hukuki Sonuçları 153 

a. Kanuni Düzenleme Öncesi 154 

b. Kanuni Düzenleme Sonrası 156 

5. Fesih Sonrasında İade Yükümlülüğünün İhlalinin Cezai Sonuçları 157 

6. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Kapsamında Tasarruf Finansman Sözleşmesinin Feshi 158 

a. TBK Hükümleri Çerçevesinde Fesih Kavramı ile Kanuni Fesih Hakkı Arasındaki Ayrım 158 

b. Müşteri Açısından TBK’ye Dayalı Fesih Yetkisi 159 

c. Şirketin TBK Hükümlerine Göre Fesih Yetkisi 161 

C. Bozma Sözleşmesi 162 

1. Bozma Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 162 

2. Tasarruf Finansman Sözleşmesinin Sonlandırılmasında Yapılacak Bozma Sözleşmesinin Şekli 163 

3. Bozma Sözleşmesinin Cayma ve Fesih Hakları ile Hukuki Nitelik Açısından Karşılaştırılması 163 

D. Bozucu Koşulun Gerçekleşmesi 164 

1. Sözleşmenin Kendiliğinden Sona Ermesi 165 

2. Sözleşmenin Sona Ermesinin Etkisi 165 

3. Uygulanacak Hükümlerin Niteliği 166 

4. Koşulun Gerçekleşmemesinin Sonucu 166 

E. Tasarruf Finansman Şirketinin Tasfiyesi, Müşterinin Kişiliğinin Sona Ermesi, Fiil Ehliyeti Kaybı ve Sonuçları 166 

1. Tasarruf Finansman Şirketinin Kişiliğinin Sona Ermesi 166 

a. İradi Tasfiyesi 167 

1. Başvuru ve İzin Şartı 167 

2. Süre Sınırı ve Geçerlilik 167 

3. Tasfiye Planı ve Yükümlülüklerin Teminatı 167 

4. Tasfiyenin Genel Hükümlere Göre Yürütülmesi 168 

5. İradi Tasfiye Kavramı, Hukuki Dayanağı, İlan ve Tebligat Yükümlülüğü 169 

6. Tasfiye Sürecinin Yürütülmesi : Kurulun Denetimi ve İzni İptal Yetkisi 169 

7. Birleşme, Devir, Bölünme ve İradi Tasfiye Süreçlerinin Denetimi 169 

b. Kanuni Tasfiyesi 170 

2. Müşterinin Fiil Ehliyetinin Kaybı ve Kişiliğinin Sona Ermesi 171 

F. Ödemeden Aciz Hale Gelme, İflas ve Konkordato İlanı Sebebiyle Sona Ermesi ve Sonuçları 173 

1. Ödemeden Aciz Hale Gelme ve İflas Nedeniyle Sona Erme 173 

a. Şirketin İflası ve Ödemeden Aczi ve Sonuçları 173 

b. Müşterinin İflası ve Ödemeden Aczi ve Sonuçları 174 

2. Konkordato Nedeniyle Sona Ermesi ve Sonuçları 174 

a. Genel Olarak Konkordato ve Sürekli Borç İlişkilerine Etkisi 174 

b. Tasarruf Finansman Şirketinin Konkordato Talebi Halinde Sözleşmenin Sona Ermesi ve Sonuçları 176 

c. Müşterinin Konkordato Talebi Halinde 177 

SONUÇ 179 

KAYNAKÇA 183