GENEL OLARAK SİGORTACILIK
1.1. SİGORTANIN TANIMI
25
1.2. SİGORTANIN ÖZELLİKLERİ
28
1.2.2. Büyük Sayılar Kanunu’nun İşlerliğinin Sağlanması
29
1.2.3. Risklerin Ölçülebilir Olması
30
1.2.4. Risklerin Para Birimi ile Değerlendirilebilmesi
30
1.2.5. Risklerin Yasal Olması
31
1.3. SİGORTANIN TEMEL İLKELERİ
31
1.3.1. Sigortalanabilir Menfaat İlkesi
31
1.3.2. Azami İyi Niyet İlkesi
32
1.3.3. Tazminat İlkesi
33
1.3.4. Halefiyet İlkesi
33
1.3.5. Yakın Neden İlkesi
34
1.4. SİGORTA İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR
36
1.4.2. Sigorta Poliçesi
37
1.4.5. Sigorta Başlangıç Tarihi
38
1.4.6. Sigortanın Sona Ermesi
38
1.4.13. Müşterek Sigorta
40
1.4.23. Sigorta Eksperi
42
1.5. SİGORTANIN TARAFLARI
43
1.5.1. Sigortacı (Sigorta Şirketi)
43
1.5.3. Sigorta Ettiren
43
1.5.5. İpotekli Alacaklı
44
1.5.6. Zarar Gören Üçüncü Şahıs
44
1.5.7. Sigorta Aracıları
44
1.5.8. Sigorta Eksperi
45
1.6.2. Elementer (Hayat Dışı) Sigortalar
48
1.7. SİGORTA SÖZLEŞMESİ
49
1.7.2. Sigorta Sözleşmesinin Kuruluşu
50
1.7.3. Sigorta Sözleşmesinin Sona Ermesi
51
1.8.1. Sigorta Primi Tanımı
51
1.8.2. Sigorta Primi Çeşitleri
52
1.8.2.1. Net Sigorta Primi
52
1.8.2.2. Brüt Sigorta Primi
53
1.8.3. Prim Belirlenirken Gözetilecek ilkeler
53
1.9.1. Reasüransın Tanımı
54
1.9.2. Reasüransın Yararları ve İşlevleri
54
1.9.2.1. Rizikonun Yayılması
55
1.9.2.2. Sigortacının İş Kabul Kapasitesinin Artması
55
1.9.2.3. Sigortacının İş Kabul Esnekliğinin Artması
55
1.9.2.4. Sigorta Şirketinin Mali Yapısının Desteklenmesi
55
1.9.2.5. Birikim Fazlasının Yol Açabileceği Doğal Afet Hasarlarının Kontrolü
56
1.9.2.6. Reasürörden Sigortacıya Teknik Bilgi Aktarımı
56
1.9.3. Reasürans Türleri
56
1.9.3.1. İhtiyari Reasürans
56
1.9.3.2. Zorunlu Reasürans
57
1.9.4. Reasüransın Uygulanması
57
1.9.4.1. Bölüşmeli Reasürans
57
1.9.4.1.1. Belirli Paylı Reasürans (Kotpar)
57
1.9.4.1.2. Aşkın Bedel Reasürans (Eksedan)
57
1.9.4.2. Bölüşmesiz Reasürans
58
1.9.4.2.1. Hasar Fazlası Reasürans (Excess of Loss)
58
1.9.4.2.2. Toplam Hasar Fazlası Reasürans (Stop Loss)
59
1.10. KOASÜRANS (KOLEKTİF SİGORTA)
59
SİGORTA İŞLEMLERİNDE UYGULANAN VERGİ VE FONLAR
2.1. BANKA VE SİGORTA MUAMELELERİ VERGİSİ
61
2.1.1. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinin Konusu
61
2.1.2. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinin Mükellefleri
63
2.1.3. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinde İstisnalar
65
2.1.4. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinin Matrahı
69
2.1.5. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinin Oranı
72
2.1.6. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinin Tarhı
73
2.1.7. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisinin Beyan ve Ödeme Dönemleri
74
2.1.8. İptal Edilen Sigorta İşlemlerinde BSMV Uygulaması
74
2.1.8.1. Aynı Dönem İçinde Düzenlenip İptal Edilen Sigorta İşlemlerinde Matrahtan İndirim Uygulaması
75
2.1.8.2. Düzenlendiği Dönemden Sonraki Dönemlerde İptal Edilen Sigorta İşlemlerinde Mahsup Uygulaması
76
2.1.9. Sigorta Şirketleri Tarafından Sigorta Aracılarına Verilen Komisyonların BSMV Karşısındaki Durumu
78
2.1.10. DASK ve TARSİM İşlemlerinde BSMV Muafiyeti
79
2.1.11. Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Açısından Özellikli İşlemler
83
2.1.11.1. Yurt Dışında Yerleşik Sigorta Şirketlerinin Yurt İçi Teşkilatlarının İşlemleri
83
2.1.11.2. Reasürans Şirketlerinin İşlemleri
83
2.1.11.3. Bireysel Emeklilik Şirketlerinin İşlemleri
84
2.1.11.4. Rücu ve Sovtaj İşlemleri
85
2.1.11.5. Sigorta Acentelerinin İşlemleri
88
2.1.11.6. Karşı Vekalet Ücreti
89
2.2. YANGIN SİGORTASI VERGİSİ
90
2.2.1. Yangın Sigortası Vergisinin Konusu
91
2.2.2. Yangın Sigortası Vergisinin Mükellefi
91
2.2.3. Yangın Sigortası Vergisinin Matrahı
91
2.2.4. Yangın Sigortası Vergisinin Oranı
92
2.2.5. Yangın Sigortası Vergisinin Beyanı ve Ödemesi
92
2.4. TRAFİK HİZMETLERİ GELİŞTİRME FONU (THGF)
95
2.6. VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ
97
SİGORTACILIK SEKTÖRÜNDE KULLANILAN BELGELER VE DEFTERLER
3.1. BELGE VE DEFTER KAVRAMI
103
3.1.2. Defter Kavramı
105
3.2. SİGORTACILIK SEKTÖRÜNDE KULLANILAN BELGELER
107
3.2.1. Sigorta Teklifnamesi
108
3.2.2. Sigorta Poliçesi
109
3.2.2.1. Sigorta Poliçesinin Tanımı
109
3.2.2.2. Sigorta Poliçesinin Özellikleri
111
3.2.2.3. Sigorta Poliçesinde Şartlar
112
3.2.2.3.1. Genel Şartlar
112
3.2.2.3.2. Özel Şartlar (Klozlar)
113
3.2.2.4. Sigorta Poliçesinin Çeşitleri
113
3.2.2.4.1. Geçici Sigorta Poliçesi
113
3.3.2.4.2. Abonman Poliçesi
115
3.2.2.4.3. Grup Sigorta Poliçesi
116
3.2.2.4.4. Mutabakatlı Değer Poliçesi
117
3.2.2.4.5. Paket Poliçe
118
3.2.3. Yenileme Belgesi (Tecditname)
118
3.2.4. Uzatma Belgesi (Temditname)
119
3.2.5. Zeyilname (Ek Poliçe)
119
3.2.6. Teminat Belgesi
120
3.2.7. Sigorta Sertifikası
121
3.2.8. Geçici Sigorta İlmuhaberi
121
3.2.9. Sigorta Şehadetnamesi
122
3.2.10. Bilgilendirme Metni
122
3.2.12. Sigorta Komisyon Gider Belgesi
123
3.3. SİGORTACILIK SEKTÖRÜNDE KULLANILAN DEFTERLER
125
3.3.1. Ticari Defterler
125
3.3.1.1. Yevmiye Defteri (Günlük Defter)
125
3.3.1.2. Defter–i Kebir (Büyük Defter)
127
3.3.1.3. Envanter Defteri
128
3.3.1.5. Yönetim Kurulu Karar Defteri
128
3.3.1.6. Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri
129
3.3.2. Diğer Resmi Defterler
129
3.3.2.1. Damga Resmi Defteri
129
3.3.2.2. Sabit Kıymet ve Amortisman Defteri
130
3.3.2.3. Sermaye Piyasası Muhasebe Defteri
130
3.3.2.4. Banka ve Sigorta Muameleleri Defteri
132
3.3.2.5. Poliçe Kayıt Defteri (Rejistro)
132
3.3.2.6. Fesih ve İptal Defteri
133
3.3.2.7. Hisse Senedi Defteri
134
3.3.2.8. Diğer Defterler
134
SİGORTACILIK SEKTÖRÜNDE MUHASEBE SİSTEMİ
4.1. SİGORTA MUHASEBESİNİN TANIMI
135
4.2. SİGORTA MUHASEBESİNİN ÖZELLİKLERİ
136
4.3. SİGORTA MUHASEBESİ İLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER
140
4.3.1. Sigortacılık Kanunu Kapsamındaki Düzenlemeler
140
4.3.1.1. Kayıt Düzeni ve Raporlama
140
4.3.1.2. Aktif Azaltıcı İşlem Yasağı
142
4.3.1.3. Mali Bünyenin Güçlendirilmesi
142
4.3.2. Vergi Usul Kanunu Kapsamındaki Düzenlemeler
143
4.3.2.1. Bildirme Ödevi
144
4.3.2.2. Envanter Çıkarmak, Değerleme Yapmak ve Bilanço Düzenlemek Ödevi
146
4.3.2.3. Muhafaza ve İbraz Ödevi
147
4.3.2.4. Tahsilat ve Ödemelerin Tevsik Zorunluluğu
148
4.3.3. Türk Ticaret Kanunu Kapsamındaki Düzenlemeler
149
4.4. SİGORTA ŞİRKETLERİNDE KAYIT DÜZENİ
150
4.4.1. Türk Ticaret Kanunu’na Göre Kayıt Düzeni
150
4.4.2. Vergi Usul Kanunu’na Göre Kayıt Düzeni
151
4.4.3. Tekdüzen Muhasebe Sistemine Göre Kayıt Düzeni
154
4.4.3.1. Genel Açıklama
154
4.4.3.2. Muhasebenin Temel Kavramları
155
4.4.3.2.1. Sosyal Sorumluluk Kavramı
156
4.4.3.2.2. Kişilik Kavramı
158
4.4.3.2.3. İşletmenin Sürekliliği Kavramı
158
4.4.3.2.4. Dönemsellik Kavramı
160
4.4.3.2.5. Parayla Ölçülme Kavramı
161
4.4.3.2.6. Maliyet Esası Kavramı
162
4.4.3.2.7. Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı
163
4.4.3.2.8. Tutarlılık Kavramı
163
4.4.3.2.9. Tam Açıklama Kavramı
164
4.4.3.2.10. İhtiyatlılık Kavramı
165
4.4.3.2.11. Önemlilik Kavramı
166
4.4.3.2.12. Özün Önceliği Kavramı
167
4.4.4. Türkiye Finansal Raporlama Standartlarına Göre Kayıt Düzeni
168
4.4.4.1. Genel Açıklama
168
4.4.4.2. Türkiye Finansal Raporlama Standartları’nın Tanımı
169
4.4.4.3. Türkiye Finansal Raporlama Standartları Temel Özellikleri
170
4.4.4.4. Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve
171
4.4.4.4.1. Kavramsal Çerçeve’nin Tanımı
171
4.4.4.4.2. Kavramsal Çerçeve’nin Amacı
172
4.4.4.4.3. Kavramsal Çerçeve’nin Temel Özellikleri
173
4.4.4.4.4. Faydalı Finansal Bilginin Niteliksel Özellikleri
174
4.4.4.4.4.1. Temel Niteliksel Özellikler
174
4.4.4.4.4.1.1. İhtiyaca Uygunluk
175
4.4.4.4.4.1.2. Gerçeğe Uygun Sunum
176
4.4.4.4.4.2. Destekleyici Niteliksel Özellikler
177
4.4.4.4.4.2.1. Karşılaştırılabilirlik
177
4.4.4.4.4.2.2. Doğrulanabilirlik
178
4.4.4.4.4.2.3. Zamanında Sunum
179
4.4.4.4.4.2.4. Anlaşılabilirlik
179
4.4.4.5. TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu Standardı
180
4.4.4.5.1. TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu Standardı’nın Tanımı
180
4.4.4.5.2. TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu Standardı’nın Amacı
180
4.4.4.5.3. TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu Standardı’nın Temel Özellikleri
182
4.4.4.5.4. Finansal Tabloların Hazırlanmasında Temel İlkeler
184
4.4.4.5.4.1. İşletmenin Sürekliliği
185
4.4.4.5.4.2. Muhasebeleştirmede Tahakkuk Esası
185
4.4.4.5.4.3. Önemlilik ve Birleştirme
186
4.4.4.5.4.4. Netleştirme
187
4.4.4.5.4.5. Raporlama Sıklığı
189
4.4.4.5.4.6. Karşılaştırmalı Bilgi
190
5.1. SİGORTA MUHASEBESİNE İLİŞKİN HESAP PLANI
191
5.2. SİGORTACILIK HESAP PLANI SINIF KODLARI
192
5.3. SİGORTACILIK HESAP PLANININ ÖZELLİKLERİ
194
5.4. SİGORTACILIK HESAP PLANINDA HESAP SINIFLARI
195
5.4.1. Cari Varlıklar
195
5.4.2. Cari Olmayan Varlıklar
196
5.4.3. Kısa Vadeli Yükümlülükler
196
5.4.4. Uzun Vadeli Yükümlülükler
197
5.4.6. Gelir Tablosu Hesapları
198
5.4.7. Hayat Dışı Branşları Teknik Kısım Gelir Tablosu
202
5.4.8. Nazım Hesaplar
207
ELEMENTER BRANŞLAR MUHASEBESİ
6.1.1. Doğrudan Prim Üretimi
209
6.1.1.1. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Prim Üretimi
211
6.1.1.2. Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Prim Üretimi
216
6.1.1.3. Kara Araçları Kasko Sigortası Prim Üretimi
219
6.1.1.4. Yangın Sigortası Prim Üretimi
224
6.1.1.5. Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Sorumluluk Sigortası (Yeşil Kart Sigortası) Prim Üretimi
228
6.1.1.6. Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) Prim Üretimi
233
6.1.1.7. Diğer Elementer Branşlarda Sigorta Primi Üretimi
238
6.1.2. Dolaylı Prim Üretimi
240
6.1.2.1. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Prim Üretimi
247
6.1.2.2. Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Prim Üretimi
255
6.1.2.3. Kara Araçları Kasko Sigortası Prim Üretimi
258
6.1.2.4. Yangın Sigortası Prim Üretimi
261
6.1.5.5. Diğer Elementer Branşlarda Sigorta Primi Üretimi
264
6.1.3. Prim Tahsilatının Kredi Kartı, Çek ve Senet ile Yapılması
266
6.1.3.1. Prim Tahsilatının Kredi Kartı ile Yapılması
267
6.1.3.2. Prim Tahsilatının Çek ile Yapılması
273
6.1.3.3. Prim Tahsilatının Senet ile Yapılması
276
6.2.1. Elementer (Hayat Dışı) Branşlarda Doğrudan Üretilen Poliçenin İptali
279
6.2.2. Elementer (Hayat Dışı) Branşlarda Dolaylı Üretilen Poliçenin İptali
282
6.3. REASÜRANS İŞLEMLERİ
285
6.3.1. Verilen Reasürans (Sedan) Muhasebesi
286
6.3.1.1. Prim Üretimi
286
6.3.1.2. Komisyon Bedeli
287
6.3.1.3. Tazminat Bedeli
288
6.3.2. Alınan Reasürans (Reasürör) Muhasebesi
291
6.3.2.1. Prim Üretimi
291
6.3.2.2. Komisyon Bedeli
291
6.3.2.3. Tazminat Bedeli
292
6.3.3. Depo Primi Uygulaması
297
6.4. KOASÜRANS İŞLEMLERİ
300
6.4.1. Poliçeyi Düzenleyen Şirket (Jeran) Açısından Muhasebe İşlemleri
301
6.4.1.1. Sigorta Primlerinin Tahakkuku ve Tahsili
301
6.4.1.2. Tazminat Ödemeleri
302
6.4.2. Poliçeye Ortak Olan Şirket (Koasürör) Açısından Muhasebe İşlemleri
303
6.4.2.1. Sigorta Primlerinin Tahakkuku ve Tahsili
303
6.4.2.2. Tazminat Ödemeleri
304
6.5. ARACILARDAN ALINAN TEMİNATLAR
309
6.5.1. Teminatın Alınması
310
6.5.2. Teminatın Mahsup Edilmesi
311
6.5.2. Teminatın İade Edilmesi
313
6.6. PRİM ALACAKLARININ ŞÜPHELİ HALE GELMESİ
315
7.1. HAYAT BRANŞI HAKKINDA GENEL BİLGİ
321
7.2. HAYAT BRANŞINDA SİGORTA PRİMİ ÜRETİMİ
324
7.2.1. Doğrudan Prim Üretimi
324
7.2.1.1. Tahsilat Esasına Göre Muhasebeleştirme Yöntemi
325
7.2.1.2. Tahakkuk Esasına Göre Muhasebeleştirme Yöntemi
326
7.2.1.2.1. Aylık Tahakkuk Yapılması
326
7.2.1.2.2. Yıllık Tahakkuk Yapılması
328
7.2.2. Dolaylı Prim Üretimi
329
7.2.2.1. Tahsilat Esasına Göre Muhasebeleştirme Yöntemi
329
7.2.2.2. Tahakkuk Esasına Göre Muhasebeleştirme Yöntemi
331
7.2.2.2.1. Aylık Tahakkuk Yapılması
331
7.2.2.2.2. Yıllık Tahakkuk Yapılması
335
7.3. HAYAT BIRANŞINDA POLİÇE İPTALİ
338
7.4. HAYAT BRANŞINDA TAZMİNAT ÖDEMESİ
341
7.5. ÖDÜNÇ VERME (İKRAZAT)
344
HASAR İŞLEMLERİ MUHASEBESİ
8.1. HASAR HAKKINDA GENEL BİLGİLER
349
8.1.2.1. Hasar İhbarı
351
8.1.2.2. Hasarın Tespiti ve Ekspertiz
352
8.1.2.3. Hasar Dosyası
353
8.1.2.4. Hasarın Tazmini
354
8.1.3. Hasar Ödeme Şekilleri
356
8.1.3.1. Nakit Tazminat Ödemesi
356
8.1.3.2. Onarım (Tamirat) Yoluyla Ödeme
356
8.1.3.3. Yerine Koyma Yoluyla Ödeme
357
8.1.3.4. Doğrudan Üçüncü Kişiye Ödeme
357
8.2. HASAR ÖDEME İŞLEMLERİ
357
8.2.1. Hasar Ödemesinin Yapılması
357
8.2.2. Ekspertiz Ücretinin Ödenmesi
361
8.3. MUALLAK HASAR KARŞILIĞI AYRILMASI
363
8.4. HASAR ZEYİL İŞLEMLERİ
367
8.5. SOVTAJ İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
373
8.5.1. Hasarlı Malın Sigortalıda Kalması
376
8.5.2. Hasarlı Malın Sigorta Şirketinde Kalması
381
8.5.3. Sovtaj ile İlgili Dönem Sonu Muhasebe Kayıtları
385
8.6. RÜCU İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
386
8.6.1. Sigorta Şirketleri Tarafından Yaptığı Rücu Talepleri (Rücu Tahsilatı)
388
8.6.2. Sigorta Şirketlerine Yapılan Rücu Talepleri (Rücu Ödemeleri)
394
8.6.3. Rücu Alacaklarının Şüpheli Hale Gelmesi
397
8.6.4. Rücu ile İlgili Dönem Sonu Muhasebe Kayıtları
402
DÖNEM SONU İŞLEMLERİ MUHASEBESİ
9.2. PRİM ÜRETİMİ VE PRİM İPTALİNDE DÖNEM SONU İŞLEMLERİ
407
9.2.1. Prim Üretimlerinin Dönem Sonu İşlemleri
407
9.2.2. Prim İptallerinin Dönem Sonu İşlemleri
408
9.3. KOMİSYON GELİRLERİ/GİDERLERİ VE HASAR ÖDEMELERİNDE DÖNEM SONU İŞLEMLERİ
409
9.3.1. Komisyon Gelirlerinin Dönem Sonu İşlemleri
409
9.3.2. Komisyon Giderlerinin Dönem Sonu İşlemleri
410
9.3.3. Hasar Ödemelerinin Dönem Sonu İşlemleri
411
9.4. AKTARILAN YATIRIM GELİRLERİ
412
SİGORTACILIK SEKTÖRÜNDE TEKNİK KARŞILIKLAR
10.2. KAZANILMAMIŞ PRİMLER KARŞILIĞI
416
10.2.1. Gün Esasına Göre Kazanılmamış Primler Karşılığı Hesaplama
417
10.2.2. Gün Esası Dışında Oransal Yöntemlere Göre Kazanılmamış Primler Karşılığı Hesaplama
418
10.2.2.1. Bir/Yirmi Dört (1/24) Yöntemi
418
10.2.2.2. Bir/Sekiz (1/8) Yöntemi
419
10.2.2.3. Bir/İki (1/2) Yöntemi
419
10.2.3. Sabit Oranlı Yöntem
420
10.3. DEVAM EDEN RİSKLER KARŞILIĞI
440
10.4. DENGELEME KARŞILIĞI
444
10.5. MATEMATİK KARŞILIK
445
10.6. MUALLAK TAZMİNAT KARŞILIĞI
448
10.7. İKRAMİYE VE İNDİRİMLER KARŞILIĞI
450
11.2. FİNANSAL TABLOLARIN AMACI
455
11.3. FİNANSAL TABLOLARDA BULUNMASI GEREKEN BİLGİLER
456
11.4. FİNANSAL TABLOLAR
456
11.4.2. Gelir Tablosu
458
11.4.3. Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu
459
11.4.4. Nakit Akış Tablosu
459
11.4.5. Özsermaye Değişim Tablosu
459
11.4.6. Kâr Dağıtım Tablosu
459
11.4.7. Finansal Tablo Dipnotları
460
11.5. FİNANSAL RAPORLAR
461
11.6. YÖNETİM KURULUNUN SORUMLULUĞU
461
11.7. FİNANSAL RAPORLARIN YETKİLİ KİŞİLERCE İMZALANMASI
462
11.8. FİNANSAL RAPORLARIN SUNUMU VE YAYIMI
462
11.9. FİNANSAL TABLOLARIN YENİDEN YAYIMLANMASI
463
11.10. FİNANSAL TABLOLARIN FORMATLARI
464
11.10.2. Gelir Tablosu
473
11.10.3. Özsermaye Değişim Tablosu
478
11.10.4. Nakit Akış Tablosu
479
11.10.5. Kâr Dağıtım Tablosu
480
12.1. PRİM ÜRETİMİ İLE İLGİLİ MUHASEBE İŞLEMLERİ
481
12.2. GENEL NİTELİKLİ MUHASEBE İŞLEMLERİ
495