Özel Sigorta Ceza Hukuku I. Cilt Dr. Öğr. Üyesi Çağatay Çınar  - Kitap

Özel Sigorta Ceza Hukuku I. Cilt

1. Baskı, 
Eylül 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
414
Barkod:
9786253230234
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
970,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Sigortacılık alanında bu kapsamda düzenlenmiş pek çok suç tipi bulunmaktadır. Ancak bu suçlar arasında yalnızca sigorta dolandırıcılığı ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları üzerine sınırlı sayıda bilimsel çalışma yapılmıştır. İşte bu eksikliği gidermek amacıyla tarafımca bu çalışma hazırlanmıştır.
Çalışmanın kapsamı göz önünde bulundurularak iki cilt halinde yayımlanması planlanmıştır. Bu doğrultuda, genel usul hükümlerine birinci cildin ikinci kısmında yer verilmiştir. İşbu çalışmanın birinci cildi üç kısımdan oluşmaktadır. Birinci bölümde sigortacılıkla ilgili temel kavramlar ele alınmakta; ikinci bölümde ise bu suçlara ilişkin genel usul hükümleri değerlendirilmekte üçüncü bölümde ise Sigortacılık Kanunu, Bireysel Emeklilik Kanunu'ndaki İzinsiz Sigortacılık, sigorta aracılığı, eksperlik ve aktüerliği kapsayan teknik hizmet faaliyetinde bulunma suçları incelenmekte, sonuç kısmında suç düzenlemelerine ilişkin eleştiriler ve çözüm önerileri ortaya konulmaktadır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Sigortacılıkla İlgili Temel Kavramlar ve Kurumlar
.
Özel Sigortacılık Suçlarının Karşılaştırmalı Hukuktaki Düzenlemesi ve Usul Hükümleri
.
Sigortacılık Mevzuatında İzinsiz Sigortacılık Faaliyeti Suçları
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
5
İÇİNDEKİLER 
7
KISALTMALAR 
17
GİRİŞ 
19
BİRİNCİ BÖLÜM
SİGORTACILIKLA İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR VE KURUMLAR
I. SİGORTACILIĞIN TANIMI, TARİHÇESİ VE SİGORTA TÜRLERİ 
23
A. Sigortacılığın Tanımı 
23
B. Sigortacılığın Tarihçesi ve Gelişimi 
24
1. Dünyadaki Gelişimi 
24
2. Türkiye’deki Gelişimi 
28
C. Sigorta Türleri 
29
1. Kamu Kaynakları veya Özel Sektör Eliyle Yürütülmesine Göre: Sosyal
Güvenlik– Özel Sigorta Ayrımı 
29
2. Denizde, Karada veya Havada Olmasına Göre: Deniz Sigortası– Kara
Sigortası–Hava Sigortası Ayrımı 
32
3. Tazminat Bağlamında Sınıflandırmaya Göre: Meblağ–Tazminat
Sigortaları 
33
4. Yapılış Şekline Göre: Zorunlu Sigorta– İhtiyari Sigorta 
34
5. Sigorta Konusu Bağlamında Sınıflandırma: Can Sigortaları–Mal
Sigortaları–Sorumluluk Sigortaları 
34
6. Türk Ticaret Kanunu ve İlgili Tebliğler Bağlamında Sınıflandırmaya
Göre: Hayat Sigortası ve Hayat Dışı Sigortalar 
35
7. Bireysel Emeklilik 
37
8. Organizasyon ve İşletme Yapısına Göre Sınıflandırma: Klasik Sigorta
–Karşılıklı Sigorta Sistemi– Katılım Sigortası ve Katılım Emeklilik
Sistemleri 
42
a. Katılım Sigortası ve Katılım Emeklilik Tanımı ve Klasik Sigorta
Bireysel Emeklilik Sistemlerinden Farkları 
42
b. Batı Ülkelerinde Katılım Sigortası Benzeri Karşılıklı Sigorta
Örnekleri 
44
c. Ülkemizde İslami Sigorta Dışı Karşılıklı (Mütüel) Sigorta
Örnekleri 
48
d. İslami (Katılım) Sigorta Sistemleri (Tekafül) 
52
II. SİGORTACILIKTAKİ TEMEL KAVRAMLAR 
58
A. Riziko 
58
B. Menfaat 
59
C. Prim 
60
D. Poliçe 
61
E. Sigorta Sözleşmesi 
64
F. Sigorta Sözleşmesinde Taraflar 
65
1. Sigortacı 
65
2. Sigortalı ve Sigorta Ettiren 
66
3. Lehdar 
67
G. Zeyilname 
68
H. Reasürans 
69
I. Sigorta Değeri 
71
III. SİGORTACILIK SEKTÖRÜNDE FAALİYET GÖSTEREN KİŞİ, KURUM VE
KURULUŞLAR 
72
A. Genel Bilgi 
72
B. Sektörde Faaliyet Gösteren Kişi ve Kurumlar 
72
1. Sigorta Şirketleri 
72
2. Sigorta Acenteleri 
73
3. Sigorta Brokerları 
73
4. Sigorta Eksperleri 
74
5. Sigorta Aktüerleri 
74
C. Sektörde Faaliyet Gösteren Denetim ve Meslek Kuruluşları 
76
1. Hazine ve Maliye Bakanlığı 
77
2. Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği (TSB) 
78
3. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu
(SEDDK) 
84
4. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin Sigortacılıkla İlgili Komiteleri ve
Müdürlüğü 
92
a. Sigorta Eksperleri İcra Komitesi 
92
b. Sigorta Acenteleri Sektör Meclisi ve Sigorta Acenteleri İcra
Komitesi 
93
c. Sigortacılık Müdürlüğü 
96
5. Sigorta Tahkim Komisyonu (STK) 
96
D. Sektörde Faaliyet Gösteren Yardımcı Kurumlar 
101
1. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM veya SBGM) ve Alt Bilgi
Merkezleri 
101
2. Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) 
105
3. Özel Riskler Yönetim Merkezi (ÖRYM) 
106
4. Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM) 
108
5. Güvence Hesabı 
110
6. Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu (TMTB) ve Yeşil Kart Sistemi 
111
7. Sigortacılık Eğitim Merkezi (SEGEM) 
116
8. Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM/BEGM) 
117
9. Türk Loydu Vakfı 
118
E. Sektörde Faaliyet Gösteren Bazı Dernek ve Vakıflar 
121
1. Türkiye Sigorta Enstitüsü Vakfı (TSEV) 
121
2. Türkiye Sigorta Acenteleri Federasyonu (TÜSAF) 
122
3. Sigorta ve Reasürans Brokerları Derneği (SBD) 
122
4. Aktüerler Derneği 
123
5. Türkiye Sigorta Eksperleri Derneği (TÜSED) 
124
6. Genç Sigortacılar Derneği (GESİD) 
124
7. Sigorta Hukuku Türk Derneği (SHTD) 
124
8. Sigorta Acenteleri Dayanışma ve Eğitim Vakfı (SİDEV) 
125
9. Sigorta Eksperleri Dayanışma ve Eğitim Vakfı (SEDEV) 
125
10. Tekli Sigorta Acenteleri Derneği (TEKSADER) 
125
İKİNCİ BÖLÜM
ÖZEL SİGORTACILIK SUÇLARININ KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTAKİ DÜZENLEMESİ VE USUL HÜKÜMLERİ
I. SİGORTACILIK SUÇLARININ BAZI ÜLKELERDE DÜZENLENİŞ BİÇİMİ 
129
A. Avrupa Birliği’ndeki Genel Düzenlemeler 
129
B. Avrupa Birliği’nde Bazı Ülkelerdeki Düzenlemeler 
137
1. Almanya 
137
2. Fransa 
142
3. Hollanda 
146
C. İsviçre 
150
D. Birleşik Krallık 
152
E. ABD 
155
II. TÜRK HUKUKU’NDA BU SUÇLARIN DÜZENLENİŞİ VE USUL HÜKÜMLERİ 
161
A. Özel Sigorta Suçlarının Mevzuat İçindeki Tanzimi ve Sistematik Sorunlar 
161
B. Sigortacılık Suçlarında Görevli Mahkeme 
162
C. Soruşturma ve Kovuşturmada Esas Alınacak Deliller 
164
D. Sigortacılık Suçlarında Bilirkişi İncelemesi 
166
E. Soruşturma ve Kovuşturma Usulü 
168
1. Genel Bilgi 
168
2. Yazılı Başvuru Gereken ve Gerekmeyen Haller 
169
3. Yazılı Başvurunun Şikâyet ve İzin Şartları ile Karşılaştırılması 
174
4. Yazılı Başvurunun Usul Hukuku Açısından Etkileri 
177
F. Katılma Usulü 
182
G. Suçların Yaptırımı 
182
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SİGORTACILIK MEVZUATINDA İZİNSİZ SİGORTACILIK FAALİYETİ SUÇLARI
I. 5684 SAYILI KANUNUN35. MADDESİNDE YER ALANİZİNSİZ SİGORTACILIK VE
SİGORTA ARACILIĞI VE TEKNİK HİZMET FAALİYETİ SUÇLARI 
185
A. İzinsiz Sigortacılık Faaliyetinde Bulunma Suçu (Sig.K. m.35/1) 
185
1. Genel Bilgi 
185
2. Suçla Korunan Hukuki Değer 
188
3. Tipikliğin Maddi (Objektif) Unsurları 
189
a. Suçun Faili ve Mağduru 
189
(1) Fail 
189
(2) Mağdur 
192
b. Suçun Maddi Konusu (Suça Konu Eşya) 
194
c. Suça Konu Fiil (Hareket, Nedensellik Bağı, Netice) 
195
(1) Hareket 
196
(a) Genel Bilgi 
196
(b) Suça Konu Seçimlik Hareketlere İlişkin Şartlar 
197
(i) Birinci Seçimlik Hareket: Ruhsat Olmadan Risk
Üstlenme Şeklinde Sigortacılık Faaliyetinde
Bulunma 
197
aa. Bir Faaliyetin Bulunması 
197
bb. Faaliyetin Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklı
Risk Üstlenme Şeklinde Faaliyet Olması 
201
aaa. Karşılaştırmalı Hukuk Açısından
Sigortacılık Faaliyeti 
201
bbb. Ülkemizde Hukuk Sistemi Açısından
Sigortacılık Faaliyeti 
206
ccc. Faaliyetin Kanunen Sigorta Sözleşmesinden
Kaynaklı Risk Üstlenilmesine Yönelik Bir
Faaliyet Olması 
208
aaaa. Kumar ve Bahis Sözleşmeleri ile Bu
Sözleşmelerden Doğan Faaliyetler ve Sigorta
Sözleşmesi Sayılan İstisnaları 
210
bbbb. Faktoring Sözleşmesi ve Bu Sözleşmeden
Doğan Faaliyetler 
214
cccc. TBK Bağlamında Koşula Bağlı
Sözleşmelerden Doğan Faaliyetler (TBK
m.170–176) 
217
dddd. Üçüncü Kişi Yararına Sözleşmelerden
(ÜKYS) Kaynaklı Faaliyetler ve Sigorta
Sözleşmesi Sayılan İstisnaları 
220
eeee. Kefalet Sözleşmelerinden Doğan
Faaliyetler ve Sigorta Sözleşmesi Sayılan
İstisnaları 
223
ffff. Garanti Sözleşmesinden Kaynaklanan
Faaliyetler ve Sigorta Sözleşmesi Sayılan
İstisnaları 
229
cc. Faaliyetin Bireysel Emeklilik Kapsamında
Faaliyet Olmaması 
235
dd. Faaliyetin Sigorta Aracılık Hizmeti Olmaması 
235
ee. Faaliyetin İzinsiz Olması 
236
aaa. Tüm Sigorta Şirketleri ve Kooperatifler İçin
İzin Aşımı olarak Değerlendirilebilecek Ortak
Hususlar 
237
bbb. Anonim Şirket Şeklinde Kurulan Sigorta
Şirketleri için İzin Şartları ve Oluşabilecek
Muhtemel İzinsizlik Halleri 
241
ccc. Kooperatif Şeklinde Kurulan Sigorta Şirketleri
için İzin Şartları ve Oluşabilecek Muhtemel
İzinsizlik Halleri 
250
ddd. Katılım Sigorta Şirketleri için İzin Şartları
ve Oluşabilecek Muhtemel İzinsizlik Halleri 
252
(ii) İkinci Seçimlik Hareket: Ticaret Unvanlarında ya
da Her Türlü Belgelerinde yahut İlan ve
Reklamlarında veyahut Kamuoyuna Yaptıkları
Açıklamalarda Bu Kanunda Belirtilen Kuruluşların
Adını Kullanma 
256
aa. Sigortacılık Kanununda Belirtilen Kuruluşlar 
256
bb. Ticaret Ünvanı, Belge İlan ve Reklam,
Kamuoyuna Açıklamalarında Bu Kuruluşların
Adını Kullanma 
258
(iii) Üçüncü Seçimlik Hareket: Yanıltıcı Söz ve
İşaretlerle Faaliyet İzlenimi Yaratma 
263
(2) Netice 
264
(3) Nedensellik Bağı 
265
d. Suça Etki Eden Nedenler 
267
4. Tipikliğin Manevi (Subjektif) Unsurları 
267
5. Hukuka Aykırılık Unsuru 
268
6. Kusurluluk 
270
7. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 
271
a. Teşebbüs 
271
b. İştirak 
272
c. İçtima 
272
8. Yaptırım 
276
B. İzinsiz Sigorta Aracılığı (Acente, Broker) ile Sigorta Teknik Hizmet
(Eksperlik, Aktüerlik) Faaliyetinde Bulunma Suçu (Sig.K. m. 35/23) 
279
1. Genel Bilgi 
279
2. Suçla Korunan Hukuki Değer 
280
3. Tipikliğin Maddi (Objektif) Unsurları 
280
a. Suçun Faili ve Mağduru 
280
(1) Fail 280
(2) Mağdur 
281
b. Suçun Maddi Konusu (Suça Konu Eşya) 
281
c. Suça Konu Fiil (Hareket, Nedensellik Bağı, Netice) 
281
(1) Hareket 
281
(a) Yapılan Faaliyetin Sigorta Aracılık veya Teknik Hizmeti
(Brokerlık, Aktüerlik, Sigorta Eksperliği ve Sigorta
Acenteliği) Niteliği Arz Etmesi 
281
(b) Faaliyetin Ruhsatsız Olarak Yapılması 
286
(i) Sigorta Aracılık Faaliyetlerinin Ruhsatlandırma
Süreci 
286
aa. Sigorta Brokerlarının Ruhsatlandırma Süreci 
286
bb. Sigorta Acentelerinin Ruhsatlandırma Süreci 
291
(ii) Sigorta Teknik Hizmet (Aktüerlik, Eksperlik)
Faaliyetlerinin Ruhsatlandırma Süreci 
294
aa. Sigorta Eksperlerinin Ruhsatlandırma Süreci 
294
bb. Sigorta Aktüerlerinin Ruhsatlandırma Süreci 
297
(iii) Süreklilik ve Ticari Amaç ile Ruhsatsız veya Yetkisiz
Şekilde İcra Edilen Faaliyetler 
298
aa. Sigorta Brokerları Açısından Ruhsatsız
Faaliyetler 
299
bb. Sigorta Eksperleri Açısından Ruhsatsız
Faaliyetler 
299
cc. Sigorta Acenteleri Açısından Ruhsatsız
Faaliyetler 
300
dd. Sigorta Aktüerleri Açısından Ruhsatsız
Faaliyetler 
301
(2) Netice 
302
d. Suça Etki Eden Nedenler 
302
4. Tipikliğin Manevi (Subjektif) Unsurları 
302
5. Hukuka Aykırılık Unsuru 
303
6. Kusurluluk 
303
7. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 
304
a. Teşebbüs 
304
b. İştirak 
305
c. İçtima 
307
8. Yaptırım 
310
C. Sigorta Aracılık ve Teknik Hizmet Meslek Unvanlarının ve Yetkilerinin
Usulsüz Kullanımı Suçları (Sig.K. 35/19, 20, 25) 
312
1. Genel Bilgi 
312
a. Sigorta Eksperlerinin Unvan ve Yetkilerinin Usulsüz Kullanımını
ve Kullandırılması 
312
b. Sigorta Acenteliği Unvan ve Yetkilerinin Usulsüz Kullanımı ve
Kullandırılması (Sig.K. m.35/20) 
314
c. Sigorta Broker ve Aktüerlerinin Unvan ve Yetkilerinin Kötüye
Kullanılması (Sig.K. m.35/25) 
315
2. Suçla Korunan Hukuki Değer 
315
3. Tipikliğin Maddi (Objektif) Unsurları 
316
a. Suçun Faili ve Mağduru 
316
(1) Fail 316
(2) Mağdur 
316
b. Suçun Maddi Konusu (Suça Konu Eşya) 
317
c. Suça Konu Fiil (Hareket, Nedensellik Bağı, Netice) 
317
(1) Hareket 
317
(a) Yetki veya Unvanlarını Başka Kişilere Kullandırma ve
Söz Konusu Yetki ve Unvanları Kullanma 
317
(b) Sigorta Aracılık ve Teknik Hizmetleri Yaptığı İzlenimini
Uyandırma 
319
(2) Netice 
320
d. Nitelikli Hal 
320
4. Tipikliğin Manevi (Subjektif) Unsurları 
321
5. Hukuka Aykırılık Unsuru 
323
6. Kusurluluk 
324
7. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 
324
a. Teşebbüs 
324
b. İştirak 
325
c. İçtima 
325
8. Yaptırım 
327
D. Sigortacılık Kanunu’nda Yer Alan Diğer Suçlarla Karşılaştırması 
328
1. Kooperatiflerin Üyeleri Dışındaki Kişilerle İzinsiz Sigortacılık
Sözleşmesi Yapması Suçu (Sig.K. m.35/2) 
328
2. Sigorta Acenteliği Yapmaktan Yasaklananlar ile Sigorta Acenteliği
Mesleğinin İcrası İçin İş Birliği Yapma veya Çalıştırma ve Sigorta
Acenteliğiyle İlgili Faaliyetlerde Çalışmaması Gerektiği Halde
Çalışma Suçu (Sig.K. m.23/14–m.35/20) 
329
3. Acentelik Yapma Ehliyeti Bulunmayanlarla İş Birliği ve Yetkisiz Prim
Tahsili Yetkisi Verme Suçu (Sig.K. m.35/21) 
331
4. Meslekten Çıkarılanların Tüzel Kişi Sigorta Eksperi veya Acentesinde
Yönetici, Denetçi veya Temsilci Olarak Faaliyette Bulunması ve
Çalıştırılması Suçu (Sig.K.m 26/6, m.27/6– m.35/22) 
335
5. Kanunda Öngörülen Süre İçinde Birliğe Üye Olmama, Levhaya
Kayıtlı Olmadan Sigorta Eksperliği veya Sigorta Acenteliği
Faaliyetinde Bulunma Suçu (Sig.K. m.35/24) 
337
6. İzinsiz Sigortacılık Organizasyonu Oluşturma Suçu (Sig.K. m. 35/26) 
339
II. 4632 SAYILI KANUNUN 23. MADDESİNDE YER ALAN İZİNSİZ BİREYSEL
EMEKLİLİK FAALİYETİ SUÇU 
341
A. İzinsiz Bireysel Emeklilik Faaliyetinde Bulunma Suçu (BETYSK. m.23/1) 
341
1. Genel Bilgi 
341
2. Suçla Korunan Hukuki Değer 
344
3. Tipikliğin Maddi (Objektif) Unsurları 
346
a. Suçun Faili ve Mağduru 
346
(1) Fail 346
(2) Mağdur 
347
b. Suçun Maddi Konusu 
347
c. Suça Konu Fiil (Hareket–Netice–Nedensellik Bağı) 
348
(1) Hareket 
348
(a) Birinci Seçimlik Hareket: Gereken İzinleri Almaksızın
Emeklilik Faaliyetinde Bulunma 
348
(i) Bireysel Emeklilik Sisteminde İzinsiz Bir Şirketin
Bireysel Emeklilik Faaliyetinin Yürütülmesi 
350
(ii) Bireysel Emeklilik Sisteminde İzinsiz Aracılık
Faaliyeti Yürütülmesi 
357
aa. Bireysel Emeklilikteki Sigorta Aracılığı
Faaliyeti ve Suça Konu Olabilecek Faaliyetler 
357
bb. Bireysel Emeklilik Teknik Hizmet Faaliyetinde
Bulunan Diğer Kişilerin Durumu ve Suça Konu
Olabilecek Faaliyetler 
365
(iii) Bireysel Emeklilik Sisteminde İzinsiz Portföy
Yönetimi Üstlenilmesi, Fon Arz Etme Faaliyetinde
Bulunulması 
368
(iv) Bireysel Emeklilik Sisteminde İzinsiz Olarak
Yetkisiz Kuruluşlarca Katılımcılara Ödemede
Bulunulması 
371
(b) İkinci Seçimlik Hareket: Ticaret Unvanları ve Her Türlü
Belgeleri ve İlan ve Reklamları ve Kamuoyuna
Yaptıkları Açıklamalarda BETYSK.’da Belirtilen
Kuruluşların Adını Kullanma 
372
(c) Üçüncü Seçimlik Hareket: BETYSK. m.10 Hükmüne
Aykırı Olarak Bu Kanunda Düzenlenen Faaliyetlerde
Bulundukları İzlenimini Yaratacak Söz ve Deyimleri
Kullanma 
373
(2) Netice 
374
d. Suça Etki Eden Nedenler 
374
4. Tipikliğin Manevi (Subjektif) Unsurları 
374
5. Hukuka Aykırılık Unsuru 
374
6. Kusurluluk 
376
7. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 
377
a. Teşebbüs 
377
b. İştirak 
378
c. İçtima 
379
8. Yaptırım 
381
SONUÇ 
385
KAYNAKÇA 
389
EK–1 
405
DİZİN 
411