Osmanlı Devleti'nde Eski Eserler Hukuku Dr. M. Raşit Akgün  - Kitap

Osmanlı Devleti'nde Eski Eserler Hukuku

1. Baskı, 
Haziran 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
599
Barkod:
9786253779344
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
1.230,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Eski eserler hukuku, Avrupa'da Rönesans sonrası kadim medeniyetlere duyulan alakanın artması ve arkeolojinin inkişafıyla zaman içinde ehemmiyet kazanan ve dünyada hâlen gelişmekte olan bir hukuk dalıdır. Eski eserlere ve kültürel mirasın korunmasına dair meseleler, XVIII. asırdan günümüze kadar millî hukuk sistemlerinde hususi kanunlarla tanzim olunmuş ve milletlerarası antlaşmalara mevzu edilmiştir. Bu meyanda eski eserler hukuku, Tanzimat devri Osmanlı hukukunda da hususi bir yer edinmiş ve giderek ehemmiyet kazanmıştır. Bilhassa XIX. asırdan itibaren, ecnebi arkeologların Osmanlı memleketindeki tarihî mıntıkalara rağbetinin ve buralardaki faaliyetlerinin tesiriyle; eski eserlerin muhafaza ve himayesi, hukukî statülerinin tespiti ve yürütülen kazıların kontrol altında tutulması maksadıyla tanzimlere ihtiyaç duyulmuştur. Bu meyanda, ilki 1869 senesinde olmak üzere 1874, 1884 ve 1906 senelerinde eski eserler kanunları (asar-ı atika nizamnameleri) neşredilmiştir. İşbu çalışmada, bahsi geçen mevzuat çerçevesinde Osmanlı Devleti'nde eski eserlerin hukuki rejimi tetkik olunacaktır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Osmanlı Eski Eserler Hukukunun Fikrî Zemini ve Tarihî Serencamı
.
1869 Nizamnamesi'ne Kadar Eski Eserler Hukukunun Gelişimi
.
1869–1874 Arasında Eski Eserler Hukuku
.
1874–1884 Arasında Eski Eserler Hukuku
.
1884–1906 Arasında Eski Eserler Hukuku
.
1906 Sonrasında Eski Eserler Hukuku
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
5
İÇİNDEKİLER 
7
KISALTMALAR 
19
GİRİŞ 
23
I. MEVZUNUN TAKDİMİ 
23
II. ÇALIŞMANIN GAYESİ VE SINIRLARI 
23
III. LİTERATÜRÜN DEĞERLENDİRİLMESİ 
25
IV. ÇALIŞMADA TAKİP EDİLEN USUL 
28
V. ÇALIŞMANIN PLANI 
29
BİRİNCİ BÖLÜM
OSMANLI ESKİ ESERLER HUKUKUNUN FİKRÎ ZEMİNİ VE TARİHÎ SERENCAMI
I. TERMİNOLOJİ VE TEORİK ÇERÇEVE 
31
A. Terminoloji 
31
1. Asar–ı Atika Mefhumu 
32
2. Eski Eser, Kültür Varlığı ve Kültürel Miras Mefhumları 
33
a. Umumi Olarak 
33
b. Tarifi 
34
3. Menkul ve Gayrimenkul Eski Eserlere Dair Istılahın Tefriki 
37
B. Eski Eserler Hukuku 
38
1. Mahiyet ve Muhteva 
38
2. Teorik Çerçeve 
40
II. TARİHÎ VE HUKUKİ ARKA PLAN 
42
A. İslamiyet Öncesi Türk Hukukunda Eski Eserlerin Korunması 
43
B. İslamiyet Sonrası Türk Hukukunda Eski Eserlerin Korunması 
46
1. İslam Hukukunda Eski Eserlerin Hukuki Rejimi 
46
a. İslam Hukukundaki Istılah 
47
b. Klasik Fıkıh Kaynaklarında Eski Eserlerle İrtibatlı Mefhum ve
Hükümler 
48
i. Define ve Rikaz 
49
ii. Lukata 
50
iii. Vakıf 
51
iv. Gayrimüslim Mabetlerinin Statüsü 
52
c. İslam Hukuku Literatüründe Kültürel Mirasın Korunması 
54
i. Umumi Olarak İslamiyet’te Kültürel Miras Telakkisi 
55
ii. Eski Eserlerin Tâbi Olduğu Mülkiyet Rejimi 
55
iii. Eski Eserlerin Mal Olma Vasfı 
57
iv. Üzerinde Tasvir Bulunan Eski Eserlerin Muhafazası
Meselesi 
59
2. Osmanlı Öncesi Anadolu Türk–İslam Devletlerinde Kültürel
Mirasın Korunması 
62
III. OSMANLI ESKİ ESERLER HUKUKUNUN TEŞEKKÜLÜNDE HARİCİ TESİRLER 
64
A. Avrupa Devletlerinde Eski Eserlerin Hukuki Rejimi 
65
1. Fransa 
66
a. 1887 Tarihli Kanun’dan Önce 
66
b. 1887 Tarihli Kanun ve Sonrasındaki Vaziyet 
68
2. İtalya 
69
a. Roma – Lex Pacca (1820) 
70
b. Napoli Krallığı – Prammatica LVII 
71
c. İtalya’nın Birleşmesi’nden (1861) Sonra 
72
3. Yunanistan 
73
a. 1834 Tarihli Yunanistan Eski Eserler Kanunu (YEEK) 
74
b. 1834 Sonrası Gelişmeler ve Tanzimler 
76
4. İspanya 
77
5. Avusturya 
79
6. Diğer Avrupa Ülkeleri 
80
B. Osmanlı Eski Eserler Mevzuatına Yabancı Tesiri 
83
1. 1869 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri 
84
a. Fransız Tesirinin Mahiyeti 
84
b. Yunan, İtalyan ve Diğer Avrupalı Hukukların Tesirleri 
86
2. 1874 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri 
87
a. Maarif Nezaretinin 21 Temmuz 1870 Layihası 
88
b. 1874 Nizamnamesi 
88
c. 1874 Nizamnamesi’nin Tadili Teklifi 
90
3. 1884 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri 
92
4. 1906 Asar–ı Atika Nizamnamesi’ndeki Yabancı Tesiri 
94
C. Milletlerarası Hukukun Tesiri 
95
1. 1899 ve 1907 Lahey Muahedeleri 
96
2. Sevr Sulh Muahedesi 
96
IV. OSMANLI ESKİ ESERLER HUKUKUNUN COĞRAFİ VE TARİHÎ DEVAMLILIĞI 
100
A. Mısır’ın Hususi Vaziyeti 
100
1. Kavalalı Mehmed Ali Paşa Devri (1805–1848) 
101
2. 1848 Sonrası Devre 
105
B. Sisam (Samos) Adası 
107
C. Kıbrıs ve Britanya İdaresi 
109
D. Filistin ve İngiliz Mandası 
111
E. Türkiye Cumhuriyeti’nde İmparatorluk Hukukunun Devamlılığı 
113
1. 1973’e Kadarki Devre 
113
a. Eski Eserlerin Korunmasında Vazifeli ve Salahiyetli
Makamlar 
114
b. Koruma Politikaları ve Tatbikat 
116
2. 1973 Sonrası Devre 
121
İKİNCİ BÖLÜM
1869 NİZAMNAMESİ’NE KADAR ESKİ ESERLER HUKUKUNUN GELİŞİMİ
I. KLASİK DEVİR OSMANLI HUKUKUNDA KÜLTÜREL MİRASIN
KORUNMASINA UMUMİ BAKIŞ 
126
A. Vakıflar Vasıtasıyla Koruma 
126
B. Mukaddes Emanetler, Ganimetler ve Saray Koleksiyonları 
128
C. Tahribatı Önleyici İdari Tedbirler ve Tamirat Faaliyetleri 
130
D. Mimari Devşirme Vasıtasıyla Koruma 
133
E. Meydanlardaki Abidelerin Vaziyeti 
134
F. Resmî Makamlarca Yıkılan veya Tahrip Edilen Eserler 
136
G. Seyyahların Müşahedesi ve Halkın Umumi Tavrı 
137
II. TANZİMAT DEVRİNDE ESKİ ESERLER HUKUKUNUN TEŞEKKÜLÜ 
140
A. Şer’î Hukuk 
142
1. Kenz–i Cahilî 
143
a. Osmanlı Tebaası Tarafından Bulunması 
144
b. Ecnebiler Tarafından Bulunması 
147
2. Kenz–i İslami 
148
B. Mevzuat 
148
1. 1846 Tarihli Tamim 
149
2. 1858 Tarihli Arazi Kanunnamesi 
151
3. 1858 Tarihli Ceza Kanunu 
153
C. Tatbikat ve Hukuki Rejimin Teşekkülü 
154
1. Eski Eser Arama Faaliyetlerinde Resmî İzin Mecburiyeti 
155
2. Ruhsat Sınırının Aşılması ve Kaçakçılığa Dair İlk Misaller 
159
a. Choiseul–Gouffier ve Fauvel’in Atina’daki Faaliyeti
(1786–1798) 
160
b. Lord Elgin’in Atina’daki Faaliyeti (1801–1810) 
162
3. Eski Eser İhracına Padişahın Hususi Müsaadesi 
169
a. Lord Elgin’in İstanbul’daki Talebi ve Eski Eser İhracı
(1800–1801) 
169
b. 1838–1864 Arasında Diğer Bazı Hususi Müsaade Misalleri 
171
4. Devletin Eski Eserleri Muhafaza, Arama ve Toplama Faaliyetleri 
175
a. İdari Teşkilatlanma ve Müzenin Teşekkülü 
175
b. İdarenin Eski Eser Arama ve Koruma Faaliyeti 
179
c. Eski Eserler Üzerinde Devlet Mülkiyeti Telakkisi ve Tatbikat 
182
d. İslami Eski Eserlerin Statüsü 
186
5. Kazı Ruhsatları ve Şartları 
187
a. Musul ve Havalisindeki Kazılar (1842–1854) 
188
i. Paul–Émile Botta’nın Faaliyeti (1842–1844) 
188
ii. Victor Place’ın Faaliyeti (1851–1854) 
190
iii. Austen Henry Layard’ın Faaliyeti (1845–1851) 
191
iv. William Kennett Loftus’un Faaliyeti (1854) 
194
b. Charles Newton’ın Kalimnos ve Bodrum Kazıları
(1835–1857) 
195
i. Kalimnos Kazıları (1853–1855) 
195
ii. Bodrum Kazıları (1855–1857) 
196
c. Sonraki Kazı Ruhsatları ve Demiryolu İmtiyazları 
198
i. Muhtelif Misaller 
198
ii. Demiryolu İmtiyazları 
200
d. Osmanlı Tebaasının Eski Eser Araması 
201
e. Ruhsat Şartlarının Standartlaşması ve Hukuki Teamül 
202
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME 
205
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
1869–1874 ARASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1869 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI 
211
A. Matbuatta Çıkan Yazıların Tesiri 
211
B. İngilizlerin Efes Kazılarının Tesiri 
212
1. Kazı Şartları ve Yaşanan Problemler 
213
2. Yazışmalar ve Şura–yı Devlet Kararı 
214
C. Nizamname’nin İlanı ve Mukaddimesi 
216
II. 1869 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ 
217
A. Nizamname’nin Mahiyeti 
217
B. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Çeşitleri 
220
1. Tarifi ve Unsurları 
220
2. Türleri 
221
a. Gayrimenkul Eski Eserler 
221
b. Sikkeler 
222
C. Eski Eserlerin Mülkiyeti 
224
1. Mülkiyetin İktisabı 
224
a. Mülk Arazilerde Bulunan Eski Eserlerde 
224
b. Devlet Arazisinde Bulunan Eski Eserlerde 
226
i. Nizamname’den Evvel Verilmiş Ruhsatların Yenilenmesi 
227
ii. Nizamname Hükümlerine Göre Ruhsat Verilmesi 
232
c. Sahipsiz Yerde Bulunan Eski Eserlerde 
235
2. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve Mükellefiyetler 
235
a. Eski Eserin Yurt Dışına İhracı ve Hususi Müsaade 
236
i. Nizamname’den Evvel Verilmiş Olan Ruhsatla Bulunan
Eserlerin İhracı 
236
ii. Nizamname Hükümlerine Göre Verilen Ruhsatlarda Eski
Eserlerin İhracı 
239
b. Eski Eserlerin Satışı ve Ticareti 
242
D. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi 
246
1. İdari Teşkilat 
246
a. Maarif Nezareti 
246
b. Müze–i Hümayun Müdürlüğü 
249
2. İdari Koruma Faaliyetleri 
251
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili 
252
b. Kazı ve Arama Faaliyeti 
252
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler 
254
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Mekanizmaları 
255
a. İhbar Mükellefiyeti 
256
b. Umumi Olarak Cezai Hükümler 
256
c. Teşvik Mekanizmaları 
257
E. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi 
258
1. Ruhsatlandırma Şartları 
258
a. Araştırıcıya Dair Şartlar 
259
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar 
261
c. Müddete Dair Şartlar 
262
2. Arama ve Kazıların Murakabesi 
264
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME 
266
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
1874–1884 ARASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1874 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI 
269
A. Maarif Nezaretinin Birinci Layihası (21 Temmuz 1870) 
269
B. Şura–yı Devlet Tashihleri ve Nezaretin İkinci Layihası (30 Haziran
1872) 
270
C. Maarif Nezaretinin Üçüncü ve Son Layihası (16 Şubat 1874) 
271
D. Nizamname’nin Hazırlanmasındaki Sebep ve Amiller 
272
II. 1874 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ 
275
A. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Türleri 
275
1. Tarifi ve Unsurları 
275
a. Eskilik Vasfı Taşıma 
276
b. Masnu Eşya Olma 
278
2. Türleri 
279
a. Sikkeler 
279
b. Gayrimenkul Eski Eserler 
282
c. Definelerin Statüsü 
283
B. Eski Eserlerin Mülkiyeti 
288
1. Tanzimin Arka Planı 
289
a. Maarif Nezaretinin 1870 Layihası 
290
b. Dahiliye Dairesinin 1872 Tashihleri 
290
c. Maarif Nezaretinin 1872 Layihası 
293
d. Tanzimat Dairesinin 1873 Tashihleri 
295
e. Maarif Nezaretinin 1874 Layihası ile Değişen Mantalite 
296
2. Devlet Mülkiyeti 
297
a. Mülkiyetin İktisabı 
298
i. Aslen İktisap 
298
ii. Devren İktisap 
300
b. Mülkiyetin Sona Ermesi 
303
3. Hususi Mülkiyet Rejimi 
309
a. Mülkiyetin İktisabı 
309
i. Ruhsatlı Kazı Yoluyla 
310
ii. İstisnai veya Hususi Ruhsatlar 
313
iii. Tesadüfen Bulma Yoluyla 
321
iv. Gayrimenkul Eski Eserlerde Mülkiyetin İktisabı 
323
b. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve
Mükellefiyetler 
325
i. Menkul Eski Eserlerde 
326
ii. Gayrimenkul Eski Eserler ve Arazi Malikleri İçin Tahdit
ve Mükellefiyetler 
332
C. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi 
333
1. İdari Teşkilat 
333
a. Maarif Nezareti 
334
b. Müze–i Hümayun Müdürlüğü 
335
c. Mülki İdareler 
337
d. Muhtelif Müesseseler 
338
2. İdari Koruma Faaliyetleri 
339
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili 
340
b. Kazı ve Arama Faaliyeti 
340
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler 
343
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Mekanizmaları 
344
a. Mükellefiyetler ve Cezai Hükümler 
344
b. Teşvik Mekanizmaları 
345
D. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi 
346
1. Ruhsatlandırma Şartları 
346
a. Araştırıcıya Dair Şartlar 
347
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar 
350
i. Umumi Olarak 
350
ii. Devlet Tarafından Kazılması Planlanan Yerler 
353
c. Müddete Dair Şartlar 
355
d. Harç, Teminat ve Diğer Masraflar 
356
e. Hususi Haller 
357
2. Arama ve Kazıların Murakabesi 
358
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME 
359
BEŞİNCİ BÖLÜM
1884–1906 ARASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1884 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI 
365
A. 1874 Senesindeki Tadil Teşebbüsü 
365
B. 1882 Sonrası Tadil Safahatı 
369
1. Maarif Nezaretinin 1882 Tarihli Layihaları 
369
2. Şura–yı Devletin 1883 Tarihli Layihası 
371
3. Osman Hamdi Bey’in Şura–yı Devlet Layihasına Dair Mütalaası 
373
4. Meclis–i Mahsus–ı Vükelanın Kararı ve Nizamname’nin Neşri 
373
5. Ecnebilerin Nizamname’ye Reaksiyonu 
374
II. 1884 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ 
375
A. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Türleri 
376
1. Tarifi 
376
2. Unsurları ve Vasıfları 
377
3. Türleri 
382
a. Gayrimenkul Eski Eserler 
382
b. Türk–İslam Eserleri 
382
c. Sikkeler 
387
d. Definelerin Statüsü 
390
B. Eski Eserlerin Mülkiyeti 
392
1. Devlet Mülkiyeti 
393
a. Mülkiyetin İktisabı 
393
i. Prensip 
393
ii. Zapt ve Müsadere 
394
iii. Satın Alma, Hibe, Mübadele ve Diğer Yollarla 
396
b. Sona Ermesi 
398
i. Satış Yoluyla 
399
ii. Hediye Etme Yoluyla 
402
c. Satış ve Hibe Tasarruflarının Hukuki Mahiyeti, Meşruiyeti ve
Nizamname ile Telifi 
407
d. Mülkiyet Hakkının Kullanımı 
414
2. Hususi Mülkiyet Rejimi 
415
a. Umumi Olarak 
415
b. Mülkiyetin İktisabı 
418
i. Aslen İktisap 
418
ii. Devren İktisap 
424
c. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve
Mükellefiyetler 
425
i. Gayrimenkul Eski Eserler ve Arazi Malikleri İçin Tahdit
ve Mükellefiyetler 
425
ii. Menkul Eski Eser Malikleri İçin Tahdit ve
Mükellefiyetler 
428
C. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi 
431
1. İdari Teşkilat 
431
a. Maarif Nezareti 
431
b. Müze–i Hümayun Müdürlüğü 
432
c. Mülki İdareler 
435
d. Muhtelif Müesseseler 
435
2. İdari Koruma Faaliyetleri 
437
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili 
437
b. Kazı ve Arama Faaliyeti 
438
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler 
440
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Mekanizmaları 
442
a. Mükellefiyetler ve Cezai Hükümler 
442
b. Teşvik Mekanizmaları 
445
D. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi 
447
1. Ruhsatlandırma Şartları 
447
a. Araştırıcıya Dair Şartlar 
448
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar 
450
c. Müddete Dair Şartlar 
451
d. Harç, Teminat ve Kazı Komiserinin Masraflarını Karşılama
Şartları 
453
e. Hususi Haller 
454
2. Arama ve Kazıların Murakabesi 
456
III. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME 
458
ALTINCI BÖLÜM
1906 SONRASINDA ESKİ ESERLER HUKUKU
I. 1906 NİZAMNAMESİ’NİN HAZIRLANMA SAFAHATI 
461
A. 1884 Nizamnamesi’nin Tadili ve 1906 Nizamnamesi’nin İlanı 
461
B. Ecnebi Sefaretlerin Reaksiyonu 
462
II. 1906 NİZAMNAMESİ’NİN HUKUKİ REJİMİ 
465
A. Eski Eserin Tarifi, Unsurları ve Türleri 
465
1. Tarifi 
465
2. Unsurları ve Vasıfları 
467
3. Türleri 
468
a. Gayrimenkul Eski Eserler 
469
b. Türk–İslam Eserleri ve Vakıflarla İrtibatı 
469
c. Defineler ve Sikkeler 
472
B. Eski Eserlerin Mülkiyeti 
475
1. Devlet Mülkiyeti 
476
a. Mülkiyetin İktisabı 
476
i. Prensip 
476
ii. Müsadere, Satın Alma ve Diğer Yollarla 
477
b. Mülkiyetin Devri veya Sona Ermesi 
478
i. Feragat 
478
ii. Satış ve Mübadele 
479
iii. Hediye Etme 
480
c. Mülkiyet Hakkının Kullanımı 
484
2. Hususi Mülkiyet Rejimi 
484
a. Umumi Olarak 
484
b. Mülkiyetin İktisabı 
485
i. Prensip 
485
ii. Devren İktisap 
487
iii. İstisnai Haller 
488
c. Mülkiyet Hakkının Kullanılmasına Dair Tahdit ve
Mükellefiyetler 
491
i. Arazi ve Gayrimenkul Eski Eser Malikleri İçin Tahdit ve
Mükellefiyetler 
491
ii. Menkul Eski Eserlerin Satışı ve Nakli 
495
C. Devletin Eski Eserlere Dair Koruma Rejimi 
496
1. İdari Teşkilat 
497
a. Umumi Olarak 
497
b. Evkaf Nezareti ve Evkaf–ı İslamiye Müzesi 
498
c. Muhtelif Müesseseler 
500
2. İdari Koruma Faaliyetleri 
501
a. Eski Eserlerin Tespit ve Tescili 
501
b. Kazı ve Arama Faaliyeti 
502
c. Kaçakçılığa ve Korumaya Dair Diğer Tedbirler 
504
3. Mükellefiyetler, Cezai Hükümler ve Teşvik Usulleri 
506
a. Mükellefiyetler ve Cezai Hükümler 
506
i. İhbar Mükellefiyeti 
507
ii. Eski Eserlere Zarar Verme Suçu 
507
iii. İzinsiz Kazı Yasağı 
509
iv. İzinsiz Ticaret ve Nakil Yasağı 
510
b. Teşvik Mekanizmaları 
511
i. Tesadüfen Eski Eser Bulunmasında Mükafat 
511
ii. Ruhsatlı Kazılarda Eski Eser Bulunmasında Mükafat 
512
iii. İhbar İkramiyesi 
513
4. Koruma Rejiminin Sınırları ve İdari Müdahale 
514
a. Eski Sur ve Kalelerin Yıktırılması Meselesi 
515
b. Muhafaza–ı Abidat Nizamnamesi 
517
c. Tatbikat ve Değerlendirme 
519
D. Eski Eser Arama ve Kazı Rejimi 
520
1. Ruhsatlandırma Şartları 
521
a. Araştırıcıya Dair Şartlar 
521
b. Arama ve Kazı Mahalline Dair Şartlar 
524
c. Müddete Dair Şartlar 
524
d. Harç, Teminat ve Diğer Masraflar 
525
2. Arama ve Kazıların Murakabesi 
525
III. HARP YILLARI VE SONRASINDAKİ GELİŞMELER 
527
A. Birinci Cihan Harbinde Eski Eserlerin Muhafazasına Dair Tedbirler 
527
B. Mütareke Devresinde Eski Eserlere Müdahaleler ve Muhafaza
Teşebbüsleri 
528
C. Mevzuat Değişikliği Teşebbüsleri 
531
1. 1916 Tarihli Tadil Teşebbüsü 
532
2. 1921 Tarihli Asar–ı Atika Kanunu Layihası 
533
a. Sebepleri ve Hazırlanma Safahatı 
533
b. Umumi Olarak Hükümleri 
535
IV. HUKUKİ REJİME DAİR UMUMİ DEĞERLENDİRME 
537
NETİCE 
541
BİBLİYOGRAFYA 
555
I. Eski Eserler Hukukuna Dair Osmanlı Mevzuatı 
555
II. Arşiv Vesikaları 
556
III. Kadı Sicilleri 
560
IV. Diğer Kaynaklar ve Literatür 
561
V. Çevrimiçi Kaynaklar 
590
İNDEKS 
593