Klasik Dönem Osmanlı Hukukunda Muslihun Aracılığıyla Sulh Uygulamaları Dr. Öğr. Üyesi Muhammed Necat Artukoğlu  - Kitap

Klasik Dönem Osmanlı Hukukunda Muslihun Aracılığıyla Sulh Uygulamaları

1. Baskı, 
Mart 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
352
Barkod:
9786253777975
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
730,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Çalışmanın amacı, Osmanlı hukukundaki muslihûnun tanımını, kapsamını, özelliklerini, muslihûna gitme nedenlerini, muslihûnun hukuki dayanağını, muslihûnun arabuluculuğunu talep etmeyi ve muslihûnun faaliyetlerine elverişliliği, yer yer günümüz Türk hukukuyla da karşılaştırarak tespit etmeye çalışmaktır. Ayrıca muslihûn vasıtasıyla tarafların sulh olması sonucunda aralarında yaptıkları sulh sözleşmesini de muslihûnla ilişkili olduğu ölçüde incelemektir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Osmanlı Hukukunda Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri ve Muslihûn Hakkında Genel Bilgiler
.
Osmanlı Hukukunda Sulhun ve Muslihûnun Faaliyetlerinin Usulî Özellikleri
.
Osmanlı Hukukunda Muslihûnun Faaliyetleri Sonucunda Yapılan Sulh Sözleşmesi
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
5
İÇİNDEKİLER 
9
KISALTMALAR 
15
GİRİŞ 
17
BİRİNCİ BÖLÜM
OSMANLI HUKUKUNDA UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ VE MUSLİHÛN HAKKINDA GENEL BİLGİLER
I. OSMANLI HUKUKUNDA UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YÖNTEMLERİ VE MERCİLERİ 
23
A. Genel Olarak 
23
B. Osmanlı Hukukunda 
27
1. Yargı Merci Aracılığıyla Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri ve Mercileri 
27
a. Klasik Dönem Osmanlı Hukukunda Yargı Merci Aracılığıyla
Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri 
28
aa. Kadı 
28
bb. Divan–ı Hümayun 
29
cc. İkindi, Cuma ve Çarşamba Divanları 
32
dd. Kazasker Divanı 
33
ee. Taşra Divanları (Beylerbeyi/ Paşa/ Eyalet Divanları) 
33
ff. Cemaat ve Konsolosluk Mahkemeleri 
34
gg. Diğer Hususi Mahkemeler (Divanlar) 
35
b. Tanzimat Dönemi Osmanlı Hukukunda Yargı Mercileri
Aracılığıyla Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri ve Mercileri 
36
aa. Nizamiye Mahkemeleri 
37
bb. Ticaret Mahkemeleri 
38
cc. Meclis–i Vâlâ–yı Ahkâm–ı Adliyye 
38
dd. Meclis–i Tahkikat 
40
ee. Divan–ı Ahkâm–ı Adliye 
40
ff. Şura–yı Devlet 
41
2. Yargı Merci Dışında Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri 
41
a. Muslihûnun Faaliyetleri 
41
b. Tahkim 
46
II. MUSLİHÛN KAVRAMI 
53
A. Muslihûnun Tanımı ve Kapsamı 
54
B. Muslihûnda Bulunabilecek Özellikler 
62
1. Eda Ehliyetine Sahip Olmak 
66
2. Adaletli ve Tarafsız Olmak 
67
3. Bedenen Sağlam ve Sıhhatli Olmak 
68
4. Dikkatli Olmak ve Ulu Orta Konuşmamak 
69
5. Hukuk Bilgisine Sahip Olabilmek 
69
6. Müslüman Olmak 
70
7. Bölgenin İleri Gelenlerinden Olabilmek 
73
8. İkna Kabiliyetine Sahip Olmak 
75
C. Muslihûnun Faaliyetlerinin Niteliği 
76
D. Muslihûnun Faaliyetlerinin Özellikleri 
77
1. Muslihûn Vasıtasıyla Çözülen Uyuşmazlıkların Mutlaka Kadı
Tarafından Onaylanmasına Gerek Olmaması 
77
2. Uyuşmazlığın Çözümünde Genellikle Birden Fazla Kişinin Yer
Alması 
77
3. Muslihûnun Hukuki Boyutunun Olması 
79
E. Muslihûna Gitme Nedenleri 
79
1. İslam Hukukunun Sulhu Teşvik Etmesi 
79
2. Sulhun Ahlaki ve Dini Karakterinin Tarafları Bu Yola İtmesi 
83
3. Suçların Zamanaşımına Uğraması Halinde Cezalandırılabilmesini
Talep Edebilme 
85
4. İslam Hukuku Hükümlerini Doğrudan Uygulamayı İstememe 
87
5. Aile İçi Meselelerin Alenileşmesini İstememe 
88
6. Hukuki İhtiyaç 
89
7. Diğer Sebepler 
90
F. Muslihûnun Görevleri 
91
III. MUSLİHÛNUN/MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNİN HUKUKİ DAYANAĞI 
92
A. Kur’ân–ı Kerîm’de 
93
B. Hadislerde 
96
C. İcmada 
101
IV. MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNİN SONA ERMESİ 
102
A. Genel Olarak 
102
B. Anlaşmaya Varılamaması ve Sonuçları 
103
C. Anlaşmaya Varılması ve Sonuçları 
104
V. MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNİN MUHÂKEME VE TAHKİM İLE
KARŞILAŞTIRILMASI 
104
A. Muhâkeme ile Karşılaştırılması 
105
B. Tahkim ile Karşılaştırması 
108
İKİNCİ BÖLÜM
OSMANLI HUKUKUNDA SULHUN VE MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNİN USULÎ ÖZELLİKLERİ
I. SULH OLMAK İÇİN MUSLİHÛNUN ARABULUCULUĞUNU TALEP ETME 
113
A. Sulh Olmak İçin Muslihûnun Arabuluculuğunu Talep Edebilecek
Kimseler 
113
1. Genel Olarak 
113
2. Kadınlar 
114
3. Zimmîler ve Müste’menler 
115
4. Vekiller 
119
5. Kanuni Temsilciler (Veliler/Vasiler) 
122
6. Köleler 
126
B. Sulh Olmak İçin Muslihûnun Arabuluculuğunu Talep Etme Usulü
(Zamanı/Yolu) 
130
1. Muslihûnun Arabuluculuğunun Hiç Kadıya Gidilmeden Talep
Edilmesi 
130
2. Muslihûn Aracılığıyla Tarafların Verdiği Kararların Kadı Huzurunda
Görülmesi 
133
3. Uyuşmazlığın Kadı Huzurunda Dava Olarak Açılması Ancak
Muslihûn Kanalıyla Çözümlenmesi 
134
II. SULHE VE MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİNE ELVERİŞLİLİK 
137
A. Sulhe ve Muslihûnun Faaliyetlerine Elverişli Olmayan Uyuşmazlık
Konuları 
139
1. Nesebe İlişkin Uyuşmazlıklar 
139
2. Kamuya Ait Umumi Yerlerle İlgili Uyuşmazlıklar 
139
3. Ceza Hukukuna İlişkin Uyuşmazlıklar/Kişi Hakkının Baskın Olmadığı
Had Suçlarındaki Uyuşmazlıklar 
140
a. Had–Kısas–Ta’zir Suçları 
140
b. Şikâyetten Vazgeçme (Af) ve Uzlaştırma (Sulh)’nın Had
Suçlarında Görünümü 
143
c. Muslihûnla Çözüme Elverişli Olmayan Had Suçları 
145
aa. Zina 
146
bb. Hırâbe (Yol Kesme–Silahlı Gasp ve Soygun) 
148
cc. Şürb (Şarap İçme–Sarhoşluk) 
151
dd. Bağy (İsyan) 
153
ee. İrtidat (Ridde–Dinden Çıkma) 
155
4. Evliliğin Sona Ermesinin Fer’i Sonuçlarına İlişkin Uyuşmazlıklar 
157
a. Evliliğin Sona Erme Hâlleri ve Sonuçları 
157
b. İddet 
159
c. Hidâne 
161
d. Velâyet 
162
B. Sulhe ve Muslihûnun Faaliyetlerine Elverişli Olan Uyuşmazlık Konuları 
163
1. Kamu Hukukundan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 
164
a. Ceza Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
164
aa. Had Suçlarında 
165
aaa. Kazif (Zina İftirası) 
165
bbb. Sirkat (Hırsızlık) 
168
bb. Kısas ve Diyet Suçlarında 
173
aaa. Adam Öldürme 
174
aaaa. Taksirle Adam Öldürme 
174
bbbb. Kasten Adam Öldürme 
175
bbb. Müessir Fiiller 
181
aaaa. Kasten Müessir Fiiller 
182
bbbb. Hata ile Müessir Fiiller 
186
ccc. Hamile Kadına Yönelik Müessir Fiiller 
189
cc. Ta’zir Suçlarında (Kişilere Yönelik Ta’zir Suçları) 
191
aaa. Hakaret 
191
bbb. Gasp (Basit Yağma) 
194
ccc. Mala Zarar Verme 
195
ddd. Güveni Kötüye Kullanma 
198
b. Arazi Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
200
c. Vergi Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
201
2. Özel Hukuk Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
209
a. Aile Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
210
aa. Nişanlanmadan Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
210
bb. Aile İçi Geçimsizlikten (Eşler Arasındaki) Kaynaklı
Uyuşmazlıklar 
216
cc. Mehirden Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
222
dd. Nafakadan Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 
228
ee. Muhâlea (Karşılıklı Rıza ile Boşanma) 
236
b. Borçlar Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
241
aa. Satım (Bey’) Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
247
bb. Ariyet Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
249
cc. Karz Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
250
dd. Vedia Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
252
ee. Kefalet Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
253
ff. Kira (İcâre) Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
254
c. Miras Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar 
260
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
OSMANLI HUKUKUNDA MUSLİHÛNUN FAALİYETLERİ SONUCUNDA YAPILAN SULH SÖZLEŞMESİ
I. GENEL OLARAK 
267
II. MUSLİHÛN ARACILIĞIYLA ANLAŞMAYA VARAN TARAFLARIN
GERÇEKLEŞTİRDİĞİ SULH SÖZLEŞMESİ 
269
A. Sulh Sözleşmesi 
270
1. Sulh Sözleşmesinin Tanımı 
270
2. Sulh Sözleşmesinin Hukuki Niteliği 
273
B. Sulh Sözleşmesinin Unsurları ve Şartları 
274
1. Genel Olarak 
274
2. Sulh Sözleşmesinin Kurucu Unsuru (Rüknü) 
275
3. Sulh Sözleşmesinin Şartları 
282
a. Esaslı Şartları (İn’ikad Şartları) 
282
aa. Tarafların Ehliyeti 
283
bb. Sulhun Konusu 
287
aaa. Genel Olarak 
287
bbb. Sulh Konusunun Tâbi Olduğu Şartlar 
288
aaaa. Kul Hakkı Kapsamında Olmalı 
288
bbbb. Sulh Yapanın Kendisine Ait Bir Hakkı Olmalı 
289
cccc. Mütekavvim Mal Olmalı 
289
b. Sıhhat (Geçerlilik) Şartları 
291
aa. Genel Olarak 
291
bb. Sulh Bedelinde Aranan Şartlar 
292
cc. İradeyi Sakatlayan Nedenlerin Olmaması 
299
dd. Fasit Şartlar Olmamalı 
304
c. Nefaz (İşlerlik Kazanma) Şartları 
304
d. Lüzum (Bağlayıcılık) Şartları 
305
C. Sulh Sözleşmesinin (Muslihûn Kanalıyla Varılan Kararların) Hukuki
Sonuçları 
306
1. Sulh Sözleşmesinin (Muslihûn Kanalıyla Varılan Kararların)
Bağlayıcılığı 
306
2. Sulh Sözleşmesinin (Muslihûn Kanalıyla Varılan Kararların) İcra
Edilebilirliği 
312
SONUÇ 
317
KAYNAKÇA 
327