§ 1 DEVLETİN HUKUKİ FONKSİYONU
II. HUKUK DEVLETİ İLKESİ VE İDARENİN YARGISAL DENETİMİ
23
III. YARGI DÜZENİ KAVRAMI
24
IV. İDARİ YARGI DÜZENİNİN İŞLEVİ
27
a. Temyiz Mercii Olarak Görevleri
32
b. İlk Derece Mahkemesi Olarak Görevleri
33
II. BÖLGE İDARE MAHKEMELERİ
35
III. İDARE MAHKEMELERİ
38
§ 3 İDARİ YARGILAMAYA HAKİM OLAN İLKELER
II. İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU’NDA YER ALAN YARGILAMA İLKELERİ
45
A. Yazılı Yargılama Usulü (Yazılılık İlkesi)
45
B. Evrak (Dosya) Üzerinden İnceleme İlkesi
46
C. Re’sen Araştırma İlkesi
47
§ 4 İDARİ YARGI DENETİMİNİN SINIRLARI VE
I. İDARİ YARGI DENETİMİNİN SINIRLARI
55
B. Yargı Kısıntısı (Hükümet Tasarrufları)
57
II. İDARİ YARGI DENETİMİNİN KAPSAMI
58
A. Hukuka Uygunluk Denetimi
59
B. Yerindelik Denetimi Yasağı
60
C. Yürütme Görevinin Kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Gösterilen Şekil ve Esaslara Uygun Olarak Yerine Getirilmesini Kısıtlayacak Biçimde Yargı Kararı Verilmesi Yasağı
62
Ç. İdari Eylem ve İşlem Niteliğinde Yargı Kararı Verilmesi Yasağı
63
D. İdarenin Takdir Yetkisini Kaldıracak Biçimde Yargı Kararı Verilmesi Yasağı
63
A. İptal Davasının Özellikleri
68
1. İptal Davası Kamu Yararını Gerçekleştiren Genel Bir Davadır
68
2. İptal Davası Hukuk Devletini Koruyan Objektif Bir Davadır
69
3. İptal Davası Hukuk Devletinde Hak Olarak Kabul Edilmiş Bir Davadır
70
4. İptal Davası Kolay İşleyen, Karmaşık Olmayan ve Kamu Düzenine İlişkin Bir Davadır
70
5. İptal Davası Asıl (Ana) Davadır
71
6. İptal Davası Benzersiz / Eşsiz Bir Davadır
71
7. İptal Davasının Konusu İdarenin Tek Yanlı, İcrai Nitelikli İşlemleridir
72
8. İptal Davası, Kişisel Menfaatleri İhlâl Edilenler Tarafından Açılabilen Bir Davadır
73
B. İdarenin Sözleşmeleri ve İptal Davası
74
1. Tam Yargı Davasının Konusu İdari İşlem, İdari Eylem ya da İdari Sözleşmelerdir
77
2. Tam Yargı Davası Açabilmek İçin “Hak İhlali” Şartı Aranır
77
3. Tam Yargı Davası Açabilmek İçin Hak İhlalinin “Kişisel” ve “Doğrudan” Olması Gerekir
77
4. Tam Yargı Davası Sonucunda Verilen Karar Kural Olarak Davanın Taraflarını İlgilendirir
78
5. Tam Yargı Davası Sübjektif (Öznel) Bir Davadır
78
6. Tam Yargı Davası Kişisel Yarar Yanında Kamu Yararına da Hizmet Eden Bir Davadır
78
7. Tam Yargı Davası İptal Davası ile Aynı Yargılama Usulüne Tabidir
79
III. İDARİ SÖZLEŞMELERDEN DOLAYI TARAFLAR ARASINDA ÇIKAN UYUŞMAZLIKLARA İLİŞKİN DAVALAR
80
§ 6 İDARİ DAVALARIN AÇILMASI
I. İDARİ DAVA DİLEKÇESİ
83
II. İDARİ DAVA DİLEKÇESİNİN VERİLECEĞİ YERLER
85
III. İDARİ DAVA DİLEKÇESİ ÜZERİNE YAPILACAK İŞLEMLER
86
IV. AYNI DİLEKÇE İLE DAVA AÇILMASI
88
A. Bir Kişinin Birden Fazla İdari İşleme Karşı Aynı Dilekçe ile Dava Açması
89
B. Birden Fazla Kişinin Aynı Dilekçe ile Dava Açması
90
§ 7 İDARİ DAVALARDA İLK İNCELEME
II. İLK İNCELEME KONULARI
94
1. İdari Yargının Görev Alanı
96
2. İdari Yargının Görev Alanı Dışına Çıkarılan Uyuşmazlıklar
97
3. Görev Uyuşmazlıkları ve Giderilmesi
99
a. Adli ve İdari Yargı Düzenleri Arasındaki Görev Uyuşmazlıkları
100
aa. Olumlu Görev Uyuşmazlığı
101
bb. Olumsuz Görev Uyuşmazlığı
104
b. İdari Yargı Düzeni İçindeki Görev Uyuşmazlıkları
106
aa. İdari Yargı Düzeni İçinde Olumlu Görev Uyuşmazlığı
106
bb. İdari Yargı Düzeni İçinde Olumsuz Görev Uyuşmazlığı
107
1. İdari Davalarda Genel Yetki Kuralı
109
2. İdari Davalarda Özel Yetki Kuralları
110
a. Kamu Görevlileri ile İlgili Davalarda Yetki
110
b. Taşınmaz Mallara İlişkin Davalarda Yetki
113
c. Taşınır Mallara İlişkin Davalarda Yetki
115
ç. Tam Yargı Davalarında Yetki
115
d. Vergi Uyuşmazlıklarında Yetki
117
3. Yetki Uyuşmazlıkları ve Giderilmesi
119
a. Olumlu Yetki Uyuşmazlığı (Merci Tayini)
119
b. Olumsuz Yetki Uyuşmazlığı
121
4. Bağlantılı Davalar
122
a. Tanımı ve Şartları
122
b. Bağlantı Kararının Alınması Usulü
124
C. İdari Merci Tecavüzü
127
c. İdarelerin Birbirlerine Karşı Açtıkları Davalarda Ehliyet
138
4. Ehliyetli Olan Şahsın Avukat Olmayan Vekili Tarafından Dava Açılması
140
D. İdari Davaya Konu Olacak Kesin ve Yürütülmesi Gereken İşlem
141
E. Dava Açma Süresi (Süre Aşımı)
147
1. Dava Açma Süresi ve Özellikleri
147
2. Genel ve Özel Dava Açma Süreleri
148
3. Dava Açma Süresinin Başlangıcı
149
4. Düzenleyici İşlemlere Karşı Dava Açma Süresi
152
5. Görevsiz Yargı Yerine Başvurma Halinde Tanınan Ek Süre (İYUK Madde 9)
153
6. İdari İşlem veya Eylem Yapılması İçin İdareye Başvuru Halinde Süre (İYUK Madde 10)
153
7. İdari İşlemin Kaldırılması, Geri Alınması, Değiştirilmesi veya Yeni Bir İşlem Yapılması İçin Üst Makama Üst Makam Yoksa İşlemi Yapan Makama Başvuru Halinde Süre (İYUK Madde 11)
155
8. İdari İşlemden Doğan Zararın Tazmini İçin Açılacak Davalarda Süre (İYUK Madde 12)
158
9. İdari Eylemden Doğan Zararın Tazmini İçin Açılacak Davalarda Süre (İYUK Madde 13)
159
10. İdari İşlemden veya Eylemden Doğan Zararların Sulh Yoluyla Hallinde Süre
161
11. Sürelerin Hesaplanması
163
a. Gün, Hafta, Ay ve Yıl Olarak Belirlenen Sürelerin Hesaplanması
163
2. İdari Davalarda Devlet Organlarının Hasım Konumu
169
G. Dilekçelerin 3’üncü Maddeye Uygunluğu
176
Ğ. Dilekçelerin 5’inci Maddeye Uygunluğu
177
H. İlk İnceleme Üzerine Verilecek Kararlar
178
II. TEBLİGAT VE CEVAP VERME
183
III. BİLGİ VE BELGE TOPLAMA
186
IV. İDDİA VE SAVUNMANIN GENİŞLETİLMESİ VEYA DEĞİŞTİRİLMESİ YASAĞI VE SINIRLI ISLAH
188
§ 9 YÜRÜTMENİN DURDURULMASI
II. GENEL KURAL: DAVA AÇILMASI İŞLEMİN YÜRÜTÜLMESİNİ DURDURMAZ
192
III. YÜRÜTMENİN DURDURULMASININ ŞARTLARI
193
IV. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI USULÜ
194
V. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARLARININ ETKİLERİ, SONUÇLARI VE UYGULANMASI
197
VI. YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARLARINA İTİRAZ
198
II. DURUŞMALARA İLİŞKİN USUL
204
III. DURUŞMALARA İLİŞKİN ESASLAR
205
§ 11 DOSYALARIN ESASTAN İNCELENMESİ
II. İPTAL DAVALARINDA HUKUKA UYGUNLUK DENETİMİ
208
A. Yetki Unsuru Bakımından Denetim
208
2. Yetkinin Değişik Görünümleri
212
a. Yer Bakımından Yetki
212
b. Zaman Bakımından Yetki
212
c. Kişi Bakımından Yetki
215
ç. Konu Bakımından Yetki
216
3. Yetkide Paralellik İlkesi
217
4. Yetki Sakatlıkları
218
c. Fonksiyon Gaspı (Görev Gaspı / İşlev Gaspı)
221
ç. Ağır ve Bariz Yetki Tecavüzü
222
5. Yetki Sakatlıklarının Sonradan Düzeltilmesi
222
B. Şekil Unsuru Bakımından Denetim
223
2. Yazılı ve Yazılı Olmayan Şekil
224
3. Şekilde Paralellik İlkesi
227
4. Şekil Sakatlıkları
228
5. Şekil Sakatlıklarının Derecelendirilmesi
229
C. Sebep (Neden) Unsuru Bakımından Denetim
232
2. Mevzuatta Sebep Unsuru Yönünden İdari İşlemler
233
a. Sebebi Mevzuatta Açıkça Gösterilen İşlemler
233
b. Sebebi Mevzuatta Belirsiz Kavramlarla Gösterilen İşlemler
234
c. Sebebi Mevzuatta Gösterilmeyen İşlemler
235
3. Sebep Sakatlıkları
236
5. İşlemin Birden Fazla Sebebe Dayanması
239
Ç. Konu Unsuru Bakımından Denetim
239
a. Mümkün ve Meşru Olmayan Konu
240
b. Mevzuatta Düzenlenmeyen Konu
241
c. Mevzuata Uygun Olmayan Konu
241
ç. Mahkeme Kararının Gereklerine Uygun Olmayan Konu
243
d. Geriye Yürümezlik İlkesine Aykırı Konu
243
e. Ölçülülük İlkesine Uygun Olmayan Konu
244
f. Kazanılmış Hakları İhlal Eden Konu
244
g. Eksik Kapsamlı Düzenleme
245
D. Amaç (Maksat) Unsuru Bakımından Denetim
246
a. Genel Amaç Bakımından Hukuka Aykırılık
248
b. Özel Amaç Bakımından Hukuka Aykırılık
250
III. TAM YARGI DAVALARINDA YARGISAL DENETİM: İDARENİN SORUMLULUĞU
252
A. Devletin Sorumluluğunun Dayanağı
252
B. İdarenin Kusur Sorumluluğu
253
2. Hizmet Kusuru Sayılan Haller
259
a. Hizmetin Kötü İşlemesi
260
b. Hizmetin Geç İşlemesi
262
c. Hizmetin Geç İşlemesi
263
4. Kamu Görevlilerinin Üçüncü Kişilere Verdikleri Zararlardan Doğan Sorumluluk
269
C. İdarenin Kusursuz Sorumluluğu
273
1. Risk (Tehlike) İlkesi
274
2. Kamu Külfetleri Karşısında Eşitlik (Fedakârlığın Denkleştirilmesi) İlkesi
278
3. Sosyal Risk İlkesi
281
Ç. Sorumluluğun Unsurları
284
1. Tazmini Gereken Zarar Olmalıdır
285
2. Zarar Kamu Hizmetinden Kaynaklanmalıdır
287
3. Zarar İdareye Bağlanabilir Olmalıdır
287
§ 12 İPTAL VE TAM YARGI DAVALARININ
I. İPTAL DAVASININ SONUÇLANMASI
293
II. TAM YARGI DAVASININ SONUÇLANMASI
296
§ 13 ÖZEL YARGILAMA USULLERİ
I. İVEDİ YARGILAMA USULÜ
299
A. İvedi Yargılama Usulüne Tabi Uyuşmazlıklar
299
1. İhaleden Yasaklama Kararları Hariç İhale İşlemleri
300
2. Acele Kamulaştırma İşlemleri
301
3. Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararları
302
4. Turizmi Teşvik Kanunu Uyarınca Yapılan Satış, Tahsis ve Kiralama İşlemleri
302
5. Çevre Kanunu Uyarınca İdari Yaptırım Kararları Hariç Çevresel Etki Değerlendirmesi Sonucu Alınan Kararlar
303
6. Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun Uyarınca Alınan Cumhurbaşkanı Kararları
304
B. İvedi Yargılama Usulünde Özel Usul Kuralları
304
1. Süreye İlişkin Özel Usul Kuralları
304
2. İdareye Başvuruya İlişkin Özel Usul Kuralı
305
3. Yürütmenin Durdurulması Taleplerine İlişkin Kararlara İtiraz Bakımından Özel Usul Kuralı
305
4. Davaların Karara Bağlanmasına İlişkin Özel Usul Kuralı
306
5. Kanun Yollarına İlişkin Özel Usul Kuralları
306
II. MERKEZÎ VE ORTAK SINAVLARA İLİŞKİN YARGILAMA USULÜ
308
A. Merkezi ve Ortak Sınavlara İlişkin Yargılama Usulüne Tabi Uyuşmazlıklar
308
B. Merkezi ve Ortak Sınavlara İlişkin Yargılama Usulünde Özel Usul Kuralları
309
1. Süreye İlişkin Özel Usul Kuralları
309
2. İdareye Başvuruya İlişkin Özel Usul Kuralı
310
3. Yürütmenin Durdurulması Taleplerine İlişkin Kararlara İtiraz Bakımından Özel Usul Kuralı
310
4. Davaların Karara Bağlanmasına İlişkin Özel Usul Kuralı
310
5. Kanun Yollarına İlişkin Özel Usul Kuralları
311
6. Mahkeme Kararının Sonuçları Bakımından Özel Usul Kuralı
312
§ 14 DAVANIN TARAFLARINDA DEĞİŞME
II. DAVANIN TARAFLARINDA DEĞİŞMEYE YOL AÇAN HALLER
314
A. Gerçek Kişinin Ölümü
314
B. Tüzel Kişiliğin Sona Ermesi
316
C. Kanuni Temsilci Atanması
317
Ç. Dava Konusunun Devredilmesi (Müddeabihin Temliki)
318
III. BİLDİRİLEN ADRESE TEBLİGAT YAPILAMAMASI
318
§ 15 İDARİ YARGILAMA USULÜNDE HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU (HMK) İLE VERGİ USUL KANUNU’NUN (VUK) UYGULANDIĞI HALLER
I. HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNUNA (HMK) ATIF YAPILAN USUL HÜKÜMLERİ
319
A. İYUK’ta Müstakil Madde Halinde Düzenlenmiş Olmakla Birlikte HMK’ye Atıf Yapılan Konular
321
1. Hâkimin Davaya Bakmaktan Memnuiyeti (Yasaklılığı) ve Reddi
321
B. İYUK’ta Düzenlenmeksizin HMK’ye Atıf Yapılan Konular
328
1. (Objektif) Ehliyet
329
2. Üçüncü Şahısların Davaya Katılması / Müdahalesi
330
5. Dosyanın Taraflar ve İlgililerce İncelenmesi
336
9. Mukabil (Karşı) Dava
345
12. Yargılama Giderleri
350
14. Duruşmaların Sükunu ve İnzibatı
358
15. Elektronik İşlemler
359
16. Ses ve Görüntü Nakledilmesi Yoluyla Duruşma İcrası
360
II. VERGİ USUL KANUNUNA (VUK) ATIF YAPILAN USUL HÜKÜMLERİ
360
§ 16 DOSYALARIN KARARA BAĞLANMASI
365
II. KARARLARDA BULUNACAK HUSUSLAR
366
III. KARARLARIN TEBLİĞİ
367
§ 17 AÇIKLAMA VE YANLIŞLIKLARIN
II. YANLIŞLIKLARIN DÜZELTİLMESİ
370
§ 18 İDARİ YARGI KARARLARININ
I. İDARİ YARGI KARARLARININ UYGULANMASI GEREĞİ
373
II. UYGULANMASI GEREKEN İDARİ YARGI KARARLARI
374
III. İDARİ YARGI KARARLARI UYGULANIRKEN DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
374
IV. İDARİ YARGI KARARLARINI UYGULAMA SÜRESİ
375
V. İDARİ YARGI KARARLARININ UYGULANMIŞ SAYILMAYACAĞI HALLER
377
VI. İDARİ YARGI KARARLARININ UYGULANMAMASININ SONUÇLARI
380
I. KANUN YOLU KAVRAMI
385
II. KANUN YOLU TÜRLERİ
389
A. Olağan Kanun Yolları
391
a. İstinafa Tabi Mahkeme Kararları
393
c. İstinaf İncelemesinin Kapsamı ve Sonuçları
396
a. Temyize Tabi Mahkeme Kararları
399
c. Temyiz İncelemesinin Kapsamı ve Sonuçları
405
3. İstinaf ve Temyiz Kanun Yollarına İlişkin Değerlendirme
409
4. İstinaf ve Temyizde Yürütmenin Durdurulması
411
Ç. Olağanüstü Kanun Yolları
412
1. Yargılamanın Yenilenmesi (Muhakemenin İadesi)
413
a. Yargılamanın Yenilenmesi Sebepleri
413
b. Yargılamanın Yenilenmesi Usulü
415
2. Kanun Yararına Temyiz
416
§ 20 ANAYASA MAHKEMESİNE
I. BİREYSEL BAŞVURUNUN KONUSU
421
II. BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN TEMEL ŞARTLAR
426
III. BİREYSEL BAŞVURU ESASLARI
428
2. Dilekçenin Verileceği Yerler
437
Ç. Esas Bakımından İnceleme ve Karar
438