İdari Yargılama Hukuku Prof. Dr. Ender Ethem Atay  - Kitap

İdari Yargılama Hukuku

4. Baskı, 
Eylül 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
636
Barkod:
9786253612054
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Kitabın Fiyatı:
1.165,00
İndirimli (%10):
1.048,50
24 saat içerisinde temin edilir.
Diğer Baskılar
3. baskı
Ekim 2024
1.025,00
922,50 (%10)
2. baskı
Ekim 2023
520,00
325,00 (%37)
1. baskı
Ekim 2021
515,00
99,00 (%81)
Kitabın Açıklaması
Hukuk fakültelerinde okutulan ders için bir kaynak ve aynı zamanda uygulamacılara yardımcı olmak amacıyla hazırlanan eserde; konuya ilişkin genel eserler, monografiler ve makaleler ve içtihatlardan yararlanılmıştır.
İdari yargı, idare hukukunun yargılama aşamasında şekli alanına ilişkin kısmıdır. İdare hukukunun maddi alanındaki bilgi ve kaynakların eserde yeterli ve gerekli ölçüde kullanılmasına gayret edilmelidir. Bu gerekliliğe ilişkin anlayış ve tereddüt, eserin yazılmasında mümkün olduğu ölçüde göz önünde bulundurulmuştur. Ancak idari yargılama hukukunun idare hukukuna ilişkin boyutunun dikkate alınması bir gerekliliktir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
İdarenin Denetlenmesi ve Yargısal Denetim
.
Türk Hukukunda Yargı Kolları ve İdari Yargı
.
İdari Yargılama Usulünde Dava Türleri
.
İdari Yargı Davalarında Uyuşmazlığın Yargılama Süreci
.
Kararlara Karşı Başvuru Yolları (Kanun Yolları)
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Dördüncü Baskıya Önsöz 
VII
Önsöz 
IX
Kısaltmalar 
XIX
Birinci Bölüm
İDARENİN DENETLENMESİ VE YARGISAL DENETİM
I. YARGI İŞLEVİ, İDARİ YARGI VE TÜRK İDARİ YARGISI 
1
A. İdarenin Denetlenmesi ve İdarenin Yargısal Denetimi 
1
1. Genel Olarak İdarenin Denetlenmesi 
1
2. İdarenin Yargı Dışı Denetimi 
7
a. İdarenin İç Denetimi 
10
b. İdarenin Dış Denetimi 
13
3. İdarenin Yargısal Denetimi, Yargının Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı 
19
a. Genel Olarak İdarenin Yargısal Denetimi 
20
b. Yargının Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı İlkesi 
22
b1. Hâkimin Çekinmesi ve Hâkimin Reddi 
32
b1a. Hâkimin Çekinmesi (Hâkimin Davaya Bakmasının Yasak Olması) 
34
b1b. Hâkimin Reddi 
37
b2. Çekilme ve Reddin Karara Bağlanması 
43
B. İdari Yargıya İlişkin Genel Bilgiler 
46
C. Türkiye’de İdari Yargı Teşkilatının Yapısı ve İşleyişinin Tarihsel Gelişimi 
52
D. Türk İdari Yargısının Genel Özellikleri 
55
E. İdari Yargılama Hukukunun Özellikleri 
59
1. İdari Yargıda Geçerli Olan Anayasal Yargılama İlkeleri 
63
a. Usul Ekonomisi İlkesi 
63
b. Adil Yargılanma Hakkı 
66
c. Aleni Yargılama ve Gerekçe İlkesi 
70
2. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda Öngörüler İlkeler 
75
a. Yazılılık ve Evrak (Belge/Doküman) Üzerinde İnceleme İlkesi 
75
b. Delil Serbestîsi İlkesi 
77
c. Re’sen İnceleme (Kendiliğinden Araştırma/Tetkik) İlkesi 
84
d. Yerindelik Denetimi Yapılamaması İlkesi 
94
e. Hukuk Muhakemesi Kanunu’na Yapılan Atıfların İdari Yargının Bünyesine Uygunluğu Ölçüde Uygulanması İlkesi 
98
f. Taleple Bağlılık İlkesi 
103
3. İçtihadın Öngördüğü İlke: Usuli Kazanılmış (Müktesep) Hak İlkesi 
106
4. İdari Yargılama Usulü İlkeleri ve Delil Tespiti 
110
II. İDARİ YARGININ GÖREV ALANI VE DENETİM SINIRI 
115
A. İdari Yargının Görev Alanına Giren ve Görev Alanı Dışında Kalan Konular 
115
B. İdari Yargının Görev Alanının Belirlenmesinde Kullanılan Ölçütler 
129
1. Kamu Gücü Ölçütü 
129
2. Kamu Hizmeti Ölçütü 
129
3. Karma Ölçüt 
130
C. İdari Yargının Denetiminin Sınırı 
131
1. Genel Olarak 
131
2. Yasama Kısıntısı 
133
3. Yargı Yetkisinin Kullanılmasına Getirilen Sınırlamalar 
135
a. Genel Olarak 
135
b. Anayasa’nın 125. Maddesi Düzenlemesinin Anlam ve Kapsamı 
138
İkinci Bölüm
TÜRK HUKUKUNDA YARGI KOLLARI VE İDARİ YARGI
I. GENEL AÇIKLAMALAR 
149
II. ANAYASA YARGISI: ANAYASA MAHKEMESİ 
151
A. Anayasa Mahkemesi’nin Oluşumu 
153
B. Anayasa Mahkemesi’nin Görev ve Yetkileri 
153
1. Temel Görev ve Yetkisi: Bazı Normların Anayasaya Uygunluğunun Denetlenmesi (Denetim Yolları) 
154
a. Soyut Norm Denetimi (İptal Davası, Dava Yolu) 
154
b. Somut Norm Denetimi (İtiraz Davası, Def’i Yolu) 
155
c. Bireysel Başvuru Yolu (Anayasa Şikâyeti) 
156
c1. Bireysel Başvurunun Koşulları 
157
c2. Bireysel Başvuru Üzerine Verilen Kararın Sonuçları 
158
2. Anayasa Mahkemesi Kararları 
158
C. Anayasa Mahkemesi’nin İçyapısı ve Çalışma Düzeni 
160
III. ADLİ YARGI 
160
A. Adli Yargıda İlk Derece Mahkemeleri 
161
1. Hukuk Mahkemeleri ve Türleri 
161
2. Ceza Mahkemeleri ve Türleri 
163
B. Ara Derece (İstinaf) Mahkemeleri: Bölge Adliye Mahkemeleri 
164
C. Üst Derece (Temyiz) Mahkemesi: Yargıtay 
165
1. Hukuk Usulünde Temyiz Yolu 
168
2. Ceza Usulünde Temyiz Yolu 
168
IV. İDARİ YARGI 
169
A. İlk Derece Mahkemeleri 
169
1. İdare Mahkemeleri 
170
2. Vergi Mahkemeleri 
171
B. Bölge İdare Mahkemeleri (İstinaf Mahkemeleri) 
172
1. Genel Olarak 
172
2. Bölge İdare Mahkemeleri ve Dairelerinin Görevleri 
174
3. Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu 
176
4. Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerine İlişkin Çeşitli Hükümler 
177
C. İdari Yargı Düzeninin Üst Derece Mahkemesi (Yüksek Mahkemesi): Danıştay 
178
1. Tarihi 
178
2. Oluşumu 
183
a. Danıştay Üyelerinin Nitelikleri ve Görevleri 
184
b. Danıştay Üyelerinin Seçimi 
184
c. Danıştay Meslek Mensuplarının Görevleri ve Görevinin Sona Ermesi 
185
d. Danıştay’ın Yardımcı Görevlileri: Tetkik Hâkimleri ve Savcılar 
187
e. Danıştay’ın Karar Organları 
188
3. Danıştay’ın İlk Derece Mahkemesi Olarak Baktığı Davalar 
195
V. UYUŞMAZLIK YARGISI: ADLİ VE İDARİ YARGI KOLLARI ARASINDAKİ GÖREV VE HÜKÜM UYUŞMAZLIKLARININ ÇÖZÜMÜ 
198
A. Genel Olarak 
198
B. Uyuşmazlık Mahkemesi’nin Yetkileri 
199
1. Görev Uyuşmazlığı 
199
a. Olumlu Görev Uyuşmazlığı 
199
b. Olumsuz Görev Uyuşmazlığı 
200
2. Hüküm Uyuşmazlığı 
201
C. Uyuşmazlık Çıkarılamayacak Durumlar ve Uyuşmazlık Mahkemesi Kararlarının Sonuçları 
202
VI. SEÇİM YARGISI: YÜKSEK SEÇİM KURULU 
203
A. Kuruluşu 
203
B. Görev ve Yetkileri 
204
C. Mahkeme Niteliği 
205
VII. HESAP YARGISI: SAYIŞTAY 
206
A. Kuruluşu, Yapısı ve İşleyişi 
206
B. Görev ve Yetkileri 
211
C. Sayıştay’ın Yargısal Görevlerini Yerine Getirme Usulü 
212
1. Ön İnceleme (Denetim ve Raporlama) Aşaması 
213
2. Yargılama Aşaması 
214
3. Kanun Yolları Aşaması 
216
a. Temyiz 
216
b. Yargılamanın İadesi 
217
c. Karar Düzeltilmesi 
218
4. Hesap Yargılamasına İlişkin Diğer Hususlar 
218
Üçüncü Bölüm
İDARİ YARGILAMA USULÜNDE DAVA TÜRLERİ
I. İPTAL DAVASI VE YÜRÜTMENİN DURDURULMASI KARARI 
232
A. İptal Davası Tanımı ve Özellikleri 
232
B. İptal Davasının Ön Koşulları 
249
1. İptal Davasında Göreve İlişkin Koşullar 
249
2. Bağlantılı Davalar 
252
3. İptal Davasında Yetkiye İlişkin Koşullar 
257
a. Genel Yetki Kuralı 
257
b. Özel Yetki Kuralları 
259
b1. Kamu Görevlilerine İlişkin Özel Yetki Kuralları 
259
b2. Taşınmaz Mallara İlişkin Özel Yetki Kuralları 
260
b3. Taşınır Mallara İlişkin Özel Yetki Kuralları 
261
4. İptal Davasında Süreye İlişkin Koşullar 
261
5. İptal Davasının Konusuna İlişkin Koşullar 
274
6. İptal Davasının Davacıya İlişkin Koşulları 
276
7. İptal Davasının Davalıya İlişkin Koşulları 
292
8. İptal Davasının Biçimine (Şekline) İlişkin Koşullar 
294
9. İptal Davasının Esasına İlişkin Koşullar 
295
C. İptal Davasının Sonuçları 
295
1. İptal Davasının Reddedilmesinin Sonuçları 
295
2. İptal Kararı Verilmesinin Sonuçları 
297
D. İptal Davasının Esasın İncelenmesi 
302
1. İdari İşlemlerin Tanımı ve Özellikleri 
302
a. Tanım 
306
b. İdari İşlemlerin Özellikleri 
308
b1. İdari İşlemler Kural Olarak İdari Makamlar Tarafından Kamu Gücüne Dayanılarak Yapılır 
309
b2. İdari İşlemler Tek Yanlı İrade Açıklamasıdır 
310
b3. İdari İşlemler İcrailik (Etkili Karar Olma, Lazimul İcra) Niteliğini Taşır ve Re’sen İcra Edilebilir 
310
b4. İdari İşlemler Hukuka Uygunluk Karinesinden Yararlanır ve Yargısal Denetime Tabidir 
316
2. İdari İşlemin Unsurları 
317
a. Yetki Unsuru 
317
a1. Yetki Çeşitleri 
319
a1a. Kişi Yönünden Yetki 
319
a1aa. Fiili Memur Teorisi 
319
a1ab. Vekâlet 
320
a1ac. Yetki ve İmza Devri 
321
a1b. Konu Yönünden Yetki 
322
a1c. Yer Yönünden Yetki 
323
a1d. Zaman Yönünden Yetki 
323
a2. Yetkide Paralellik İlkesi 
324
a3. Yetki Unsurunda Sakatlık Halleri 
325
a3a. Fonksiyon (Görev) Gaspı 
326
a3b. Yetki Gaspı 
329
a3c. Yetki Tecavüzü (Aşımı) 
329
b. Şekil (Biçim, Usul ve Prosedür) Unsuru 
330
c. Sebep (Neden) Unsuru 
336
d. Konu Unsuru 
339
e. Amaç (Maksat) Unsuru 
340
f. Takdir Yetkisi ve Bağlı Yetki 
343
3. İdari İşlemlerin Sona Ermesi 
345
a. İdari İşlemi Yapan İdarenin İradesi Dışında Gerçekleşen Sona Erdirici Nedenler 
345
a1. Hukuki Nedenler 
346
a2. Fiili Nedenler 
346
b. İdari İşlemin Kendiliğinden Sona Ermesi 
346
c. İdari İşlemi Yapan İdarenin İradesine Bağlı Olarak Gerçekleşen Sona Erdirici Nedenler 
347
c1. Geri Alma 
347
c2. Kaldırma (İlga) 
351
c3. Değiştirme 
353
c4. Düzeltme 
353
E. Yürütmeyi Durdurma Kararı 
353
1. Yürütmenin Durdurulması Kararının Verilmesinin Şekli Koşulları 
363
2. Yürütmenin Durdurulması Kararı Verilmesinin Esasa İlişkin Koşulları 
366
3. Temyiz veya İstinaf İstemlerinde Yürütmenin Durdurulması 
372
4. Yürütmeyi Durdurma Kararlarının Hukuki Niteliği 
373
5. Yürütmeyi Durdurma İstemleri Hakkında Verilen Kararların Denetimi 
379
II. TAM YARGI DAVASI 
381
A. İptal Davalarının Tam Yargı Davaları ile Karşılaştırılması 
384
B. Tam Yargı Davalarının Ön Koşulları 
387
C. Tam Yargı Davalarında Yetkili Yargı Yerleri 
387
D. Tam Yargı Davalarının Konusuna İlişkin Koşulları 
388
E. Tam Yargı Davalarının Davacıya İlişkin Koşulları 
392
F. Tam Yargı Davalarının Davalıya İlişkin Koşulları 
392
G. Tam Yargı Davalarının Biçime (Şekle) İlişkin Koşulları 
393
H. Tam Yargı Davalarının Süreye İlişkin Koşulları 
394
I. Tam Yargı Davasının Esası ve Sorumluluk Nedenleri 
399
1. Genel Olarak İdarenin Sorumluluğu 
399
2. İdarenin Sorumluluğun Şartları 
404
a. İdari Davranış 
404
b. Zarar 
405
b1. Zarar, Gerçek ve Kesin Olmalıdır 
411
b2. Zarar Özel Olmalıdır 
412
b3. Zarar, Meşru Bir Menfaat ya da Hakka Yönelik Olmalıdır 
412
b4. Zarar, Maddi ya da Manevi Nitelikte Olabilir 
412
b5. Zarar, Parayla Takdir Edilebilen Bir Zarar Olmalıdır 
414
b6. Zarar, Anormal Olmalıdır 
417
c. Nedensellik Bağı (Sebep–Sonuç İlişkisi, İlliyet Bağı/Rabıtası) 
417
3. Sorumluluğun Kalkması veya Azalması 
419
a. Zorlayıcı Nedenler (Mücbir Sebep, Force Majeur) 
419
b. Beklenmeyen Durumlar (Umulmayan Hal, Kaza, Cas Fortuit) 
421
c. Zarar Görenin Kusuru 
422
d. Üçüncü Kişinin Kusuru 
425
4. Hizmet Kusuru 
425
a. Hizmet Kusurunun Özellikleri 
431
a1. Hizmet Kusuru, Nesnel (Objektif Niteliği Haiz) ve Anonimdir 
431
a2. Hizmet Kusuru, Genel ve Asli Sorumluluk Türüdür 
432
a3. Hizmet Kusuru, Olaylara Göre Değişen, Esnek Bir Kavramdır 
432
b. Hizmet Kusuru Sayılan Haller 
433
b1. Hizmetin Kötü İşlemesi 
433
b2. Hizmetin Geç İşlemesi 
435
b3. Hizmetin Hiç İşlememesi 
436
c. Hizmet Kusuru– Kişisel (Şahsi) Kusur Ayrımı 
436
5. İdarenin Kusursuz Sorumluluğu 
444
a. Risk İlkesi (Muhataralı Faaliyet, Tehlike Sorumluluğu, Hasar Kuramı) 
447
a1. Mesleki Risklerden Doğan Sorumluluk 
449
a1a. Daimî Kamu Görevlilerinin Görevleri Nedeniyle Doğan Sorumluluk 
450
a1b. Geçici Olarak Kamu Görevlerine Katılanların Görevleri Nedeniyle Doğan Sorumluluk 
450
a2. Sosyal Risk İlkesi 
451
b. Kamu Külfetleri Karşısında Eşitlik İlkesi 
454
c. Bayındırlık Hizmetlerine Katılanların Özel Durumuna Göre Sorumluluk 
455
d. Hukuka Uygun İdari İşlemlerden Dolayı Sorumluluk 
455
İ. Tam Yargı Davalarının Sonuçları 
457
Dördüncü Bölüm
İDARİ YARGI DAVALARINDA UYUŞMAZLIĞIN
YARGILAMA SÜRECİ
I. İDARİ YARGI DAVALARININ İNCELENMESİ 
459
II. DİLEKÇELERDE YER ALACAK HUSUSLAR, VERİLECEĞİ MERCİİLER VE DİLEKÇELERİN MAHKEME TARAFINDAN ALINMASI USULÜ 
460
III. DİLEKÇELER ÜZERİNDE İLK İNCELEME 
469
A. Görev ve Yetki 
472
B. İdari Merci Tecavüzü 
473
C. Ehliyet 
477
D. İdari Davaya Konu Olacak Kesin ve Yürütülmesi Gereken Bir İşlem Olup Olmadığı 
483
E. Süre Aşımı 
486
F. Husumet 
489
G. Dilekçede Eksiklik Olup Olmadığı 
491
H. Tek Dilekçeyle Birden Fazla İşleme Karşı Dava Açılması ve Birden Fazla Kişinin Ortak Dilekçeyle Dava Açması 
491
IV. DAVA SÜRECİ 
496
V. AÇIKLAMA VE YANLIŞLIKLARIN DÜZELTİLMESİ 
500
VI. DAVA AÇMANIN HUKUKSAL SONUÇLARI 
505
VII. İVEDİ YARGILAMA USULÜ 
508
A. İvedi Yargılama Usulü Uygulaması 
513
1. Dava Açma Süresi 
513
2. Üst Makama Başvuru 
513
3. İlk İnceleme ve Savunma 
514
4. Yürütmeyi Durdurma Kararı 
514
B. Karar Verme Aşaması 
514
C. Temyiz Aşaması 
514
Beşinci Bölüm
KARARLARA KARŞI BAŞVURU YOLLARI (KANUN YOLLARI)
I. OLAĞAN BAŞVURU YOLLARI (OLAĞAN KANUN YOLLARI) 
522
A. İstinaf 
522
1. Genel Olarak 
522
2. İstinaf Kanun Yolunun Temyizden Farkları 
526
3. İstinafa Konu Edilemeyecek Kararlar 
527
4. İstinafa Başvuruda Bulunabilecekler 
529
5. İstinaf Nedenleri 
534
6. İstinaf Başvurusunun Süresi ve Şekli 
535
7. İstinaf Yoluna Başvurulmasının Mahkeme Kararlarının İcrasına Etkisi 
536
8. İstinaf İncelemesi Sonucu Verilebilecek Kararlar 
537
B. Temyiz 
538
1. Temyiz Edilemeyecek Kararlar 
540
2. Temyiz Edilebilecek Davalar ve Başvuru Süreleri 
542
3. Temyiz Başvurusunun Şekli 
544
4. Temyiz İncelemesi Sonucu Verilebilecek Kararlar 
545
II. OLAĞANÜSTÜ BAŞVURU YOLLARI (OLAĞANÜSTÜ KANUN YOLLARI) 
546
A. Kanun Yararına Temyiz 
547
B. Yargılamanın Yenilenmesi 
554
III. KARARLARIN UYGULANMASI 
562
EK: DAVA DİLEKÇESİ ÖRNEKLERİ 
575
Yararlanılan ve Başvurulabilecek Türkçe Temel Kaynaklar 
579
Fransızca Temel Kaynaklar 
603
Kavramlar Dizini 
607