I. ÇALIŞMANIN ÇIKIŞ NOKTASI
33
III. CEVAPLANMASI GEREKEN SORULAR
38
IV. ÇALIŞMANIN KONUSU ve KAPSAMI
40
VI. UYUM (COMPLIANCE) VE İÇ SORUŞTURMA (INTERNAL INVESTIGATIONS):
A. Kavram Olarak Uyum (Compliance)
47
B. Kavram Olarak İç Soruşturma (Internal Investigations)
50
C. İç Soruşturmanın Planlanması
52
1. Şirket Çalışanı Olan İç Soruşturmacı (Intern) ve Şirket Çalışanı
Olmayan İç Soruşturmacı (Extern)
53
2. Intern İç Soruşturmacı ve Extern İç Soruşturmacı: Avantajlar –
VII. COMPLIANCE YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE COMPLIANCE–PROGRAMI İCRA ETME
VIII. COMPLIANCE YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN YATAY VE DİKEY YETKİ DEVRİ İLE
A. Kavram Olarak Yetki Devri
65
B. Uyum (Compliance) ve Yetki Devri
69
C. İç Soruşturma (Internal Investigations) ve Yetki Devri
78
IX. ÜST DÜZEY YÖNETİCİLERİN ÖZEL HUKUKTAN DOĞAN COMPLIANCE
KAVRAM OLARAK UYUM (COMPLIANCE)
1. Amerika Birleşik Devletleri
103
E. Compliance ile İlgili Kavramlar ve Compliance ile Benzer Kavramlar
111
1. Compliance ile İlgili Kavramlar
111
a. Uyum İşlevi/Fonksiyonu
111
b. Uyum Yükümlülüğü: Hukuka Uyumu Kontrol Yükümlülüğü ve
Hukuka Uyma Yükümlülüğü
112
c. Uyum Programı/Sistemi
113
e. Kurumsal Sosyal Sorumluluk
115
2. Compliance ile Benzer Kavramlar
116
b. Compliance ve İç Kontrol Sistemi Arasındaki Benzerlik ve
c. Compliance ve Risk Yönetim Sistemi Arasındaki Benzerlik ve
d. Compliance ve İç Denetim Sistemi Arasındaki Benzerlik ve
e. Compliance ve Denetim Komitesi
124
F. Compliance Management System (CMS)
125
2. Uyum Risk Yönetimi
131
5. Uyum Organizasyonu
137
6. Uyum Sorumlusu (Compliance–Officer)
140
II. COMPLIANCE YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE COMPLIANCE–PROGRAMI İCRA ETME
YÜKÜMLÜLÜĞÜ AYRIMININ MEVZUATA YANSIMASI: DE LEGE LATA – DE
A. Amerika Birleşik Devletleri
146
2. Tüzel Kişiye Yaptırım Uygulanabilmesinin Ön Şartları
153
3. Sentencing Guidelines for Organizational Offenders
155
4. Principles of Federal Prosecution of Business Organizations
160
5. Plea Agreements ve Pretrial Agreements
172
6. Compliance’ın Kara Avrupa Hukuk Sistemine Transferi: Siemens–
a. Foreign Corrupt Practices Act
176
b. Sarbanes–Oxley Act
179
c. U.S. Securities and Exchange Commission
180
7. Ara Değerlendirme: Alman ve Türk Hukukuna Dair İlk Çıkarımlar
183
1. Compliance–Programı İcra Etme Yükümlülüğü Öngören Branş Bazlı
2. Genel Nitelikte Compliance–Programı İcra Etme Yükümlülüğüne
3. Paylı Şirketler Kanunu
187
b. §§ 9, 30, 130 OWiG Üçlemesinin Öngördüğü Sistem
195
(b) İsnadiyet Meselesi
197
(aa) Üst Düzey Çalışan
198
(cc) Nedensellik Bağı
200
cc. §§ 9, 30, 130 OWiG Üçlemesinin Öngördüğü Sistemin
Örnekler Üzerinden Somutlaştırılması: Üstün
Organizasyon Hâkimiyetinden Doğan Dolaylı Failliği ve
Üstün İhmalden Doğan Sorumluluğu – Yaptırım
Boşluklarının § 130 OWiG ile Doldurulması
209
dd. §§ 9, 30, 130 OWiG Üçlemesi ve Compliance Management
ee. Sui Generis İdari Para Cezası Uygulanmasına Yönelik
ff. Tüzel Kişinin Muhakemede Temsili
225
c. Nemo Tenetur İlkesinin Tüzel Kişi Hakkında Uygulanması
226
aa. Ayıklanması Gereken Ön Sorun (1): Nemo Tenetur İlkesinin
Suç Şüphesi Altında Bulunan Gerçek Kişi Bakımından İfade
bb. Ayıklanması Gereken Ön Sorun (2): Ceza Hukuku Alanı
Dışındaki Alanlarda Bilgi Verme Yükümlülüğü ve Gerçek
Kişinin Kendi Aleyhine Olsa Dahi İş Birliği Yapma
Yükümlülüğü ile Nemo Tenetur İlkesi Arasındaki İlişki
229
(a) Kavram Olarak Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda
Bilgi Verme Yükümlülüğü ve Kendi Aleyhine Olsa Dahi
İş Birliği Yapma Yükümlülüğü
229
(b) Bir Başka Özel Hukuk Kişisine Açıklama Yapma
(c) Kamusal Makama Açıklama Yapma Yükümlülüğü
236
(aa) Alman Federal Anayasa Mahkemesinin Konuya
Yaklaşımı: Delil Yasağı – Kanunen Öngörülen İş
Birliği Yükümlülüğü Sonucu Elde Edilen Delilin
Kişi Hakkında Yapılan Ceza/Yaptırım
Muhakemesine Aktarımının Mümkün Olmaması
241
(bb) Öğretinin Konuya Yaklaşımı: Kamusal
Soruşturma/Kovuşturma Makamı Olan Makam
ile Kamusal Soruşturma/Kovuşturma Makamı
Olmayan Makam Arasındaki Ayrım
244
(cc) Normatif Düzenlemelerden Örnekler
245
(aaa) Sermaye Piyasası Hukuku: § 6 WpHG
246
(bbb) Rekabet Hukuku: § 59 GWB ve § 82b GWB
248
(ccc) Vergi Hukuku: § 393 AO
254
(d) Sözlü ve Sözlü Olmayan Açıklama Ayrımı: Belge
Teslimi/İbrazı Zorunluluğunun Kendine Haz Özellikleri
256
cc. Tüzel Kişi ve Nemo Tenetur İlkesi
262
(a) Mahkemelerin ve Öğretinin Yaklaşımı
263
(aa) Tüzel Kişinin Sui Generis Yaptırım ile Karşı Karşıya
(bb) Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda Bilgi
Verme Yükümlülüğü ve Tüzel Kişinin Kendi
Aleyhine Olsa Dahi İş Birliği Yapma Yükümlülüğü
ile Nemo Tenetur İlkesi Arasındaki İlişki
276
d. Tüzel Kişiye Uygulanacak Sui Generis Yaptırım Sisteminin Daha
Efektif Hâle Getirilmesi Amacıyla Hazırlanan Tasarılar
279
1. Compliance–Programı İcra Etme Yükümlülüğü Öngören Branş Bazlı
a. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu
290
b. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
290
c. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu
291
d. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında
2. Genel Nitelikte Compliance–Programı İcra Etme Yükümlülüğüne
3. Türk Ticaret Kanunu
298
a. Genel Konsept: De Lege Lata – De Lege Ferenda
302
aa. Örnek 1: Bankacılık Kanunu m. 146 ve KK m. 8’e Dair İlk
bb. Örnek 2: Sermaye Piyasası Kanunu m. 103 ve KK m. 43/A
ile KK m. 8’e Dair İlk Çıkarımlar – Olması Gereken Hukuk
Bakımından KK m. 43/A’ya Dair İlk Tespitler
305
cc. Örnek 3: TCK m. 60 ile KK m. 43/A arasındaki İlişki – Olması
Gereken Hukuk Bakımından KK m. 43/A’ya Dair İlk Tespitler
319
dd. Ara Değerlendirme
324
b. KK m. 43/A: De Lege Lata – De Lege Ferenda
325
bb. Tüzel Kişilerin Kapsamı
326
cc. Tüzel Kişinin Sorumluluğuna Yol Açacak Gerçek Kişiler: Üstün Organizasyon Hâkimiyetinden Doğan Dolaylı Failliği
ve Üstün İhmalden Doğan Sorumluluğu
327
dd. Suçun Tüzel Kişi Yararına İşlenmesi: Türk Hukukunda
Neden § 130 OWiG Benzeri Bir Düzenlemeye İhtiyaç
Duyulduğuna Dair Tespitler
334
gg. Tüzel Kişi Hakkında Yapılan Muhakemenin Gerçek Kişi
Hakkında Yapılan Muhakeme ile Birlikte Yapılması
342
c. Tüzel Kişinin Muhakemede Temsili: CMK m. 249 ile KK m. 43/A
d. Nemo Tenetur İlkesinin Tüzel Kişi Hakkında Uygulanması
350
aa. Anayasa m. 38/5 Tüzel Kişi İçin De Geçerlidir
350
bb. Tüzel Kişinin Sui Generis Yaptırım ile Karşı Karşıya Kaldığı
cc. Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda Bilgi Verme
Yükümlülüğü ve Tüzel Kişinin Kendi Aleyhine Olsa Dahi İş
Birliği Yapma Yükümlülüğü ile Nemo Tenetur İlkesi
(a) Olmayan Genel Konsept: Başarısız Kanun Yapma
(b) Örnek 1: 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu
367
(c) Örnek 2: 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu
370
(d) Örnek 3: 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
(e) Örnek 4: 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu – Umut Verici
Gelişmeler – AYM Kararında Yer Alan Karşı Oy Yazıları
376
KAVRAM OLARAK İÇ SORUŞTURMA (INTERNAL INVESTIGATIONS)
I. İÇ SORUŞTURMA (INTERNAL INVESTIGATIONS)
385
B. Şirketi İç Soruşturma Yapmaya İten Sebepler
391
C. Şirketin Hukuka Aykırılığı Öğrenme Yolu
397
1. İç Soruşturma Başlatılmasına Sebep Olan Şüphenin Tanımı ve
2. Hukuka Aykırılığı Öğrenmede Klasik Yöntem: Rutin Kontroller
3. Hukuka Aykırılığı Öğrenmede Yeni Yöntemler: Bilgi Uçurma
(Whistleblowing) ve Kralın Tanığı (King’s Evidence)
398
a. Bilgi Uçurma (Whistleblowing)
398
cc. AİHM’in Halet v. Luxembourg–Kararı
405
dd. Avrupa Birliği’nin 2019/1937 Sayılı Birlik Hukukuna
Aykırılıkları Bildirenlerin Korunması Direktifi
408
ee. Türk Hukuku Bakımından Kısa Bir Değerlendirme
413
b. Kralın Tanığı (King’s Evidence)
414
D. İç Soruşturmanın Özel Kişilerce Yapılan Delil Toplama Faaliyeti Kabul
Edilmesinin Şartları ve Sonuçları: Tamamen Kendi İnisiyatifiyle Hareket
Eden Özel Kişi – Görünürde Kendi İnisiyatifiyle Hareket Eden Gerçekte
İse Kamusal Makamların Ad ve Hesabına Hareket Eden Özel Kişi Ayrımı
419
1. Ön Açıklama ve Meselenin Ortaya Konulması
419
2. Şekli Anlamda İfade Alma – Fonksiyonel Anlamda İfade Alma
Ayrımı Keza İfade Alma Benzeri Durum Kavramı
430
3. Meseleye Dair Ortaya Konan Görüşler
433
4. Türk Hukuku Bakımından Genel Değerlendirme
436
5. İç Soruşturma Çerçevesinde Değerlendirme
441
E. İç Soruşturmacının Delil Toplamasının CMK’ya Hâkim İlkeler Işığında
1. Ön Açıklama ve Meselenin Ortaya Konulması
444
2. İç Soruşturma Çerçevesinde Değerlendirme
449
a. Kovuşturma Mecburiyeti İlkesi
452
b. Doğrudan Doğruyalılık İlkesi
456
aa. İç Soruşturmacının Suç Şüphesi Altında Olan Kişi ile Yaptığı
Görüşme/Mülakata (Interview) İlişkin Tutanak
457
bb. İç Soruşturmacının Suç Şüphesi Altında Olmayan Kişi ile
Yaptığı Görüşme/Mülakata (Interview) İlişkin Tutanak
461
II. İÇ SORUŞTURMA KAPSAMINDA BAŞVURULAN TEDBİRLER (1): GENEL
1. İşçinin Denetlenmesi ve Kişisel Verilerinin İşlenmesi Hakkında
Olmayan Normatif Düzenleme
468
2. AYM Kararlarında Ortaya Konan Kıstaslar
470
b. Bireysel Başvuru Kararlarından Örnekler
476
3. AYM Kararlarında Ortaya Konan Kıstasların KVKK ile Uygunluğu
485
1. Genel Veri Koruma Tüzüğü
489
2. Federal Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
492
b. İç Yönergeler ve Buna Eşdeğer Diğer Düzenlemeler
497
c. İşçinin Denetlenmesi ve Kişisel Verilerinin İşlenmesi Hakkında
Özel Düzenleme: § 26/1 BDSG
499
D. Amacın Değişmesi – Elde Edilen Delilin Kullanım Alanı
503
III. İÇ SORUŞTURMA KAPSAMINDA BAŞVURULAN TEDBİRLER (2): KİŞİLERLE
YAPILAN GÖRÜŞME/MÜLAKAT (INTERVIEW) TEDBİRİ DIŞINDAKİ TEDBİRLER
504
A. Herkese Açık Kaynaklardan Özellikle Sosyal Medya Platformlarından
B. Elektronik Olmayan Belgenin ve Elektronik Belgenin İncelemesi
508
2. Elektronik Olmayan Belge
510
C. E–Postaların İncelenmesi
518
D. Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi: Özellikle
Anlık Mesajlaşma Programları
524
E. Telefon Kayıtlarının ve Görüşmelerinin Denetlenmesi: Özellikle İnternet
Tabanlı İletişim Sistemleri
529
F. IT–Hareketlerinin İncelenmesi ve Screening
533
1. Biyometrik Veriler
537
2. Yer Belirleme Uygulamaları
539
3. Giriş–Çıkışlarda Yapılan Arama Keza İşçinin Üstünün ve/veya
IV. İÇ SORUŞTURMA KAPSAMINDA BAŞVURULAN TEDBİRLER (3): KİŞİLERLE
YAPILAN GÖRÜŞME/MÜLAKAT (INTERVIEW) TEDBİRİ
542
A. Çalışanlarla Yapılan Görüşme
543
1. İşçinin İşverenden Talimat Gelmeden Önce Hukuka Aykırılığı Bildirme
ve Hukuka Aykırılık Hakkında Açıklama Yapma Yükümlülüğü
544
2. İşçinin İşverenden Talimat Geldikten Sonra Hukuka Aykırılığı Bildirme
ve Hukuka Aykırılık Hakkında Açıklama Yapma Yükümlülüğü
546
a. İşçinin Görüşme/Mülakata Katılma Yükümlülüğü
546
b. İşçinin Açıklama Yapma Yükümlülüğü ve Bunun Sınırları
546
aa. İşverenin İşçiye Doğrudan Doğruya İşçinin Görev Alanı ile
İlgili Sorduğu Soru (İşçiye Sorulan Sorunun İşçinin Görev
Alanı ile İlgili Soru Olması): Ceza Hukuku Alanı Dışındaki
Alanlarda Bilgi Verme Yükümlülüğü ve Kendi Aleyhine Olsa
Dahi İş Birliği Yapma Yükümlülüğü Kapsamında İşçinin
Kendi Aleyhine Olsa Dahi Açıklama Yapma Yükümlülüğü
547
(a) Kavram Olarak İşçiye Sorulan Sorunun İşçinin Görev
Alanı ile İlgili Soru Olması
547
(b) İşçinin Doğruyu Söyleme Yükümlülüğünün Kapsamı
549
bb. İşverenin İşçiye Doğrudan Doğruya İşçinin Görev Alanı ile
İlgili Olmayan Sorduğu Soru (İşçiye Sorulan Sorunun
İşçinin Görev Alanı ile İlgili Olmayan Soru Olması)
557
3. İşçinin Açıklama Yaparken Yemin Verme Yükümlülüğü
561
4. İşçinin Kendisi Lehine Delil Getirme Hakkı
561
5. İşçinin Avukattan ve/veya Profesyonel Üçüncü Kişinin Yardımından
6. Görüşme/Mülakat Tutanağının Düzenlenmesi
564
7. İşçinin İç Soruşturma Dosyasının İçeriğine Vâkıf Olma Hakkı
566
8. Interview Tedbiri Esnasında İşçinin Susması ve/veya Doğruyu
Söylememesi Hâlinde İşverenin Uygulayabileceği Tedbirler:
Özellikle İş Sözleşmesinin Feshi
569
a. Haklı Nedenle Fesih
570
9. İşçinin Açıklama Yapma İsteğini Artırmaya Yönelik Tedbirler:
Özellikle Af/Dokunulmazlık (Amnestie) Teklifi
586
B. Eski Çalışanlarla Yapılan Görüşme/Mülakat
589
C. Üçüncü Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat
590
İÇ SORUŞTURMADAN SONUÇ ÇIKARMA EVRESİ
I. CEVAPLANMASI GEREKEN SORULAR
591
II. ÜST DÜZEY YÖNETİCİNİN KAMUSAL MAKAMLAR İLE İŞ BİRLİĞİ YAPIP
YAPMAMAYA DAİR KARARININ İŞ İNSANI KARARI (BUSINESS JUDGMENT
RULE) ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ
600
A. Kavram Olarak İş Birliği ve İş Birliğinin Sonuçları: De Lege Lata – De Lege
B. İş Birliği Yapıp Yapmamaya Dair Kararın İş Adamı İlkesi ile Bağlantısı
607
C. İş Birliği Yapıp Yapmamaya Dair Kararın İş Adamı İlkesi Bağlamında
1. Yeterli Bilgiye Dayalı Olarak Alınmış Karar
610
2. Şirket Menfaatine Alındığı Makul Olarak Kabul Edilebilir Karar
611
3. İşletmeye Yönelik Ticari Karar
611
4. Takdir Hakkını Ortadan Kaldıran Bağlayıcı Düzenlemelerin
a. Şirketin Takdir Hakkını Ortadan Kaldıran Özel Düzenlemeler
615
aa. Örnek 1: Şirketler Topluluğuna Dair Özel Düzenlemeler
615
bb. Örnek 2: 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının
Önlenmesi Hakkında Kanun
616
cc. Örnek 3: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu Uyarınca
Özel Durumların Açıklanması
619
dd. Örnek 4: Suçu Bildirmeme Suçu (TCK m. 278) Kapsamında
Hukuka Aykırılığın Bildirilme(me)si
623
(a) TCK m. 278’in Demokratik Toplum Düzeni ile
(b) TCK m. 278’in Internal Investigations Çerçevesinde
(aa) Suçu Yetkili Makama Bildirmekle Yükümlü Olan
(bb) Bildirimin Yapılacağı Üst Çalışan
631
(cc) Bildirilmesi Gereken Suç
634
(c) Bildirim Yükümlülüğünden Kurtuluş
639
(aa) Haksızlık Yanılgısı
640
(cc) Sır Saklama Yükümlülüğü
645
b. Takdir Hakkını Ortadan Kaldıran De Facto Durumlar
646
bb. Şirketin Varlığının Tehlikeye Girmesi
651
cc. Sır Saklama Yükümlülüğü: Ticari Sırrın Açıklanması
Pahasına Kamusal Makamlarla İş Birliği Yapmak
652
D. Hatalı İş Birliği Yapma veya Yapmama Kararı Sebebiyle Üst Düzey
Yöneticilerin Özel Hukuktan Doğan Sorumluluğu
653
1. Meselenin Compliance Sorumluluğu ile İlişkisi
653
2. Hukuka Aykırılık ve Kusur
655
III. İÇ SORUŞTURMA KAPSAMINDA BAŞVURULAN TEDBİRLER SONUCU ELDE
EDİLEN DELİLLERİN MUHAKEMEDE KULLANILMASI
664
A. Özel Kişilerce Elde Edilen Delilin Medeni Yargılama Hukukunda
1. Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat (Interview) Tedbiri Dışındaki
Tedbirler Esnasında Elde Edilen Hukuka Aykırı Delilin Akıbeti
667
a. Kanun Koyucunun Kabul Ettiği Sistem: Mutlak Delil Yasağı
aa. Medeni Yargılama Hukukundaki Delil Yasağı ile Ceza
Muhakemesi Hukukundaki Delil Yasağının Aynı Kavram
bb. HMK m. 189/2’nin Uygulama Alanı
674
b. Kanun Koyucunun Kabul Ettiği Mutlak Delil Yasağının Reddi:
Nispi Delil Yasağı – Menfaatler Tartımı
679
aa. HMK m. 189/2’nin Anayasal Temel Hak ve Hürriyetler ile
bb. Mutlak Delil Yasağı Lehine Öne Sürülen Argümanların
Değerlendirilmesi ve Reddi
685
(a) Hukuk Düzeninin Birliği Argümanı
685
(b) Hukuka Aykırı Delilin Kullanılması Hâlinde
Mahkemenin Hukuka Aykırı Şekilde Delil Elde Eden
Kişinin Fiiline İştirak Ettiği Argümanı
687
(c) Hukuka Aykırı Yoldan Elde Edilmiş Delilin Yargılamada
Kullanılmasına Cevaz Verilmesi Hâlinde Hukuka Aykırı
Davranışın Teşvik Edileceği Argümanı
688
cc. Ara Sonuç: HMK’ya Göre Caiz Kabul Edilen veya Edilmeyen
Delilin CMK Bağlamında Farklı Değerlendirilebileceği
Gerçeği Keza CMK’ya Göre Caiz Kabul Edilen veya
Edilmeyen Delilin HMK Bağlamında Farklı
Değerlendirilebileceği Gerçeği
690
c. Nispi Delil Yasağı (Menfaatler Tartımı): Genel Esaslar
694
d. Internal Investigations Kapsamında Değerlendirme: Yargı
Kararlarından Örnekler
698
aa. Tesadüfen Elde Edilen Delil
706
bb. Delil Yasağının Uzak Etkisi
709
cc. Vakıa Bilgisinin Kullanılması Yasağı
716
2. Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat (Interview) Tedbiri Esnasında
Elde Edilen Hukuka Uygun Delilin Akıbeti
720
B. Özel Kişilerce Elde Edilen Delilin Ceza Muhakemesi Hukukunda
1. Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat (Interview) Tedbiri Dışındaki
Tedbirler Esnasında Elde Edilen Hukuka Aykırı Delilin Akıbeti
726
a. Delil Yasaklarına Dair Terminoloji
728
b. Kamusal Makamlar Tarafından Elde Edilen Hukuka Aykırı
Delilin Akıbeti: Kanun Koyucunun İradesi Olarak Mutlak Delil
Yasağı – Uygulamanın Tercih Ettiği Yöntem Olarak Nispi Delil
c. Özel Kişiler Tarafından Elde Edilen Hukuka Aykırı Delilin
Akıbeti: Mutlak Delil Yasağının Reddi ve Meselenin Menfaatler
Tartımı Çerçevesinde Ele Alınmasının Gerekliliği
749
aa. Anayasa’nın ve CMK’nın Özel Kişilerce Elde Edilen Delilin
Akıbeti Hususunda Sessiz Kaldığı Gerçeği
750
bb. Mahkemelerin Konuya Yaklaşımı
755
(a) Türkiye: Delil Elde Etme Fiilinin Maddi Hukuka Uygun
Olup Olmadığı Kıstası
756
(aa) Kişinin Bir Daha Kanıt Elde Etme Olanağının
Bulunmadığı ve Yetkili Makamlara Başvurma
İmkânının Olmadığı Ani Gelişen Durum Kıstası
756
(bb) Kişinin Hukuka Aykırı Hareket Etme Bilinciyle
Hareket Edip Etmediği Kıstası
768
(b) Almanya: Menfaatler Tartımı ve Üç Basamaklı
Değerlendirme Teorisi
772
(c) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi: Adil Yargılanma
cc. Öğretinin Konuya Yaklaşımı
786
(a) Türkiye: Mutlak Delil Yasağı
786
(b) Almanya: Çok Çeşitlilik
788
(aa) Delilin Her Zaman Kullanılabileceğini Kabul Eden
Görüş: Mutlak Değerlendirme Serbestisi
788
(bb) Delilin Hiçbir Zaman Kullanılamayacağını Kabul
Eden Görüş: Mutlak Değerlendirme Yasağı
789
(cc) Hukuka Aykırı Delilin Akıbetinin Menfaatler
Tartımı Çerçevesinde Ele Alınması Gerektiğini
(dd) Hukuka Aykırı Delilin Akıbetinin Revize Edilmiş
Menfaatler Tartımı Çerçevesinde Ele Alınması
Gerektiğini Savunan Görüş
791
(ee) Hipotetik/Varsayımsal Delil Elde Etme Teorisi
792
dd. Değerlendirme ve Çözüm Önerisi: Ceza Muhakemesi
Hukukuna Özgü Menfaatler Tartımı
792
(a) Tekrar (1): Anayasa’nın ve CMK’nın Özel Kişilerce Elde
Edilen Delilin Akıbeti Hususunda Sessiz Kaldığı Gerçeği
793
(b) Tekrar (2): Tamamen Kendi İnisiyatifiyle Hareket Eden
Özel Kişi – Görünürde Kendi İnisiyatifiyle Hareket
Eden Gerçekte İse Kamusal Makamların Ad ve
Hesabına Hareket Eden Özel Kişi Ayrımı
793
(c) Maddi Ceza Hukuku ile Ceza Muhakemesi Hukuku
Arasındaki Ayrımın Göz Ardı Edilmemesi Gerektiği
Gerçeği (1): Meşru Savunma Hukuka Uygunluk
Nedeninin Delilin Akıbeti Hususunda Belirleyici
(d) Maddi Ceza Hukuku ile Ceza Muhakemesi Hukuku
Arasındaki Ayrımın Göz Ardı Edilmemesi Gerektiği
Gerçeği (2): Diğer Hukuka Uygunluk Nedenlerinin
Delilin Akıbeti Hususunda Belirleyici Ol(a)maması
814
(f) Maddi Ceza Hukuku ile Ceza Muhakemesi Hukuku
Arasındaki Ayrımın Göz Ardı Edilmemesi Gerektiği
Gerçeği (3): Maddi Ceza Hukukunun Öngördüğü
Yaptırım Teorisinin Ceza Muhakemesi Hukukuna
Aktarılmasının Mümkün Ol(a)maması
818
(g) Ceza Muhakemesi Hukukuna Özgü Menfaatler Tartımı:
(h) Ceza Muhakemesi Hukukuna Özgü Menfaatler Tartımının
İstisnası (1): Delilin Kişinin Mutlak Surette Hiçbir Şekilde
Dokunulamaz Mahrem Alanına İlişkin Olması
826
(ı) Ceza Muhakemesi Hukukuna Özgü Menfaatler
Tartımının İstisnası (2): Delili Elde Etme Fiilinin İnsan
Onuruyla Bağdaşmayan Bir Eylem Olması
827
2. Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat (Interview) Tedbiri Esnasında
Elde Edilen Hukuka Uygun Delilin Akıbeti
832
a. Ön Açıklama: Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda Bilgi
Verme Yükümlülüğü ve Kendi Aleyhine Olsa Dahi İş Birliği
Yapma Yükümlülüğü ile Nemo Tenetur İlkesi Arasındaki İlişki
832
b. Öğretide Savunulan Görüşler
841
aa. Meselenin CMK m. 147 Çerçevesinde Değerlendirilmesini
bb. Meselenin CMK m. 148 Çerçevesinde Değerlendirilmesini
cc. Meselenin Alman Federal Anayasa Mahkemesinin
Belirlediği Kıstaslar Çerçevesinde Değerlendirilmesini
dd. Meselenin Adil Yargılanma Hakkı Çerçevesinde
Değerlendirilmesini İsteyen Görüş
845
ee. Meselenin İnsan Onurunun Korunması İlkesi Çerçevesinde
Değerlendirilmesini İsteyen Görüş
846
c. Değerlendirme ve Çözüm Önerisi
846
aa. CMK m. 147 Çerçevesinde Değerlendirme: Tamamen
Kendi İnisiyatifiyle Hareket Eden Özel Kişi – Görünürde
Kendi İnisiyatifiyle Hareket Eden Gerçekte İse Kamusal
Makamların Ad ve Hesabına Hareket Eden Özel Kişi Ayrımı
847
bb. CMK m. 148 Çerçevesinde Değerlendirme: Yasak Sorgu
(a) Internal Investigations Bağlamında Tehdit
851
(b) Internal Investigations Bağlamında Aldatma
852
(c) Internal Investigations Bağlamında Zorlama
853
cc. Alman Federal Anayasa Mahkemesinin Belirlediği Kıstaslar
Çerçevesinde Değerlendirme
854
dd. Ara Sonuç: Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda Bilgi
Verme Yükümlülüğü ve Kendi Aleyhine Olsa Dahi İş Birliği
Yapma Yükümlülüğü Kapsamında Yapılan Açıklamaların Ceza
Muhakemesine Aktarımının Menfaatler Tartımı
Çerçevesinde Değerlendirilmesinin Mümkün Olmaması –
Mutlak Delil Yasağının Zorunluluğu
862
ee. Hukuk Devletinin İnsan Onurunu Koruma ve Bunu
Güvence Altına Alma Yükümlülüğü ile Nemo Tenetur İlkesi
3. Sonuç: Özel Kişinin Elde Ettiği Delilin Akıbeti Meselesinin
Menfaatler Tartımı Çerçevesinde Değerlendirilmesinin Ana Kural
Olması ve Bu Kuralın İstisnaları (Mutlak Delil Yasağı) – Internal
Investigations Bağlamında Değerlendirme
871
a. Delilin Muhakemeye Dolaylı Aktarımı
874
b. Delilin Muhakemeye Aktarımında İlginin Rızası
875
c. Delil Yasağının Uzak Etkisi ve Hipotetik/Varsayımsal Delil Elde
d. Delil Yasağının Ön/Erken Etkisi
883
IV. İÇ SORUŞTURMA DOSYASINA ELKONULMASI
884
B. Alman Hukukunda Meselenin Ele Alınışı
892
1. Meslek ve Sürekli Uğraşıları Sebebiyle Tanıklıktan Çekinme Hakkına
Sahip Kişileri Koruma Altına Alan Özel Düzenleme: § 160a StPO
898
2. Elkonulması Yasak Belgeler: § 97 StPO
905
a. İç Soruşturma Dosyasının Extern İç Soruşturmacı Nezdinde
b. İç Soruşturma Dosyasının Intern İç Soruşturmacı Nezdinde
3. Savunmaya Yönelik Belgelerin Özel Olarak Korunması: § 148 StPO
913
C. Türk Hukuku Bakımından Değerlendirme
918
1. Elkonulması Yasak Belgeler: CMK m. 126
921
2. Savunmaya Yönelik Belgelerin Özel Olarak Korunması: CMK m. 154/1
923