Ceza Hukuku Boyutuyla  Şirketlerde Uyum (Compliance) ve İç Soruşturma Doç. Dr. Reşit Karaaslan  - Kitap
Ceza Hukuku Boyutuyla

Şirketlerde Uyum (Compliance) ve İç Soruşturma

1. Baskı, 
Aralık 2025
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
17x25
Sayfa:
1096
Barkod:
9786253776114
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
2.200,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Şirketlerde uyum programı (compliance)kurulması zorunludur. Uyum, hukuka aykırılıktan korunma, hukuka aykırılığın tespiti ve aykırılığa tepki olmak üzere üç aşamadan oluşur. Hukuka aykırılığın önlenmesi için gerekli önlemlerin alınmaması, yöneticilerin özel hukuk ve ceza hukuku sorumluluğunu doğurur; ayrıca şirket tüzel kişiliği de yaptırımlarla karşılaşabilir. Uyumun ikinci ve üçüncü aşaması olan şirket içi soruşturmada (internal investigation) hukuka aykırılığı kimin gerçekleştirdiği belirlenir. Bunun için belgeler, e-postalar, telefon ve İT kayıtları incelenir, güvenlik kameraları kullanılabilir ve çalışanlarla görüşmeler yapılabilir. Elde edilen deliller, uyumun son aşamasında yani hukuka aykırılığa tepki sürecinde medeni veya ceza yargılamasında kullanılabilir.
Bu çerçevede eser; işyerinde işçinin izlenmesi, iç soruşturmalarda elde edilen hukuka aykırı delillerin durumu, kişinin kendi aleyhine delil vermeme hakkı (nemo tenetur), ihbarcıların korunması (whistleblowing), uyum programlarının ticaret, iş, ceza ve kabahatler hukukundaki sorumluluğa etkisi ile iç soruşturma bulgularının yargılamaya aktarılması gibi konuları kapsamlı biçimde ele almaktadır.
Çalışmanın amacı, şirket yönetiminin denetim ve gözetim yükümlülüğü, işverenin yönetim hakkı ve işçinin sadakat borcu gibi temel iş ve ticaret hukuku kavramlarını muhakeme hukuku, özellikle ceza muhakemesi hukuku perspektifinde bir araya getirerek hem teorik bir tartışma yürütmek hem de uygulamaya katkı sunmaktır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Kavram Olarak Uyum (Compliance)
.
Kavram Olarak İç Soruşturma (Internal Investigations)
.
İç Soruşturmadan Sonuç Çıkarma Evresi
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
7
İÇİNDEKİLER 
9
KISALTMALAR 
25
GİRİŞ 
33
I. ÇALIŞMANIN ÇIKIŞ NOKTASI 
33
II. ÖRNEK OLAY 
36
III. CEVAPLANMASI GEREKEN SORULAR 
38
IV. ÇALIŞMANIN KONUSU ve KAPSAMI 
40
V. TERMİNOLOJİ 
42
VI. UYUM (COMPLIANCE) VE İÇ SORUŞTURMA (INTERNAL INVESTIGATIONS):
KAVRAMLARA İLK BAKIŞ 
47
A. Kavram Olarak Uyum (Compliance) 
47
B. Kavram Olarak İç Soruşturma (Internal Investigations) 
50
C. İç Soruşturmanın Planlanması 
52
D. İç Soruşturmacı 
52
1. Şirket Çalışanı Olan İç Soruşturmacı (Intern) ve Şirket Çalışanı
Olmayan İç Soruşturmacı (Extern) 
53
2. Intern İç Soruşturmacı ve Extern İç Soruşturmacı: Avantajlar –
Dezavantajlar 
55
VII. COMPLIANCE YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE COMPLIANCE–PROGRAMI İCRA ETME
YÜKÜMLÜLÜĞÜ 
61
VIII. COMPLIANCE YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN YATAY VE DİKEY YETKİ DEVRİ İLE
İLİŞKİSİ 
64
A. Kavram Olarak Yetki Devri 
65
B. Uyum (Compliance) ve Yetki Devri 
69
1. Yatay Yetki Devri 
72
2. Dikey Yetki Devri 
75
C. İç Soruşturma (Internal Investigations) ve Yetki Devri 
78
IX. ÜST DÜZEY YÖNETİCİLERİN ÖZEL HUKUKTAN DOĞAN COMPLIANCE
SORUMLULUĞU 
79
A. Genel Esaslar 
81
B. Zarar 
83
C. Hukuka Aykırılık 
88
D. Kusur 
92
E. Nedensellik Bağı 
95
BİRİNCİ BÖLÜM
KAVRAM OLARAK UYUM (COMPLIANCE)
I. UYUM (COMPLIANCE) 
97
A. Kavram 
97
B. Uygulama Alanı 
98
C. Arka Plan 
101
D. Tarihi Gelişim 
103
1. Amerika Birleşik Devletleri 
103
2. Birleşik Krallık 
107
3. Almanya 
107
E. Compliance ile İlgili Kavramlar ve Compliance ile Benzer Kavramlar 
111
1. Compliance ile İlgili Kavramlar 
111
a. Uyum İşlevi/Fonksiyonu 
111
b. Uyum Yükümlülüğü: Hukuka Uyumu Kontrol Yükümlülüğü ve
Hukuka Uyma Yükümlülüğü 
112
c. Uyum Programı/Sistemi 
113
d. Kurumsal Yönetim 
114
e. Kurumsal Sosyal Sorumluluk 
115
2. Compliance ile Benzer Kavramlar 
116
a. Genel Bakış 
117
b. Compliance ve İç Kontrol Sistemi Arasındaki Benzerlik ve
Farklar 
119
c. Compliance ve Risk Yönetim Sistemi Arasındaki Benzerlik ve
Farklar 
121
d. Compliance ve İç Denetim Sistemi Arasındaki Benzerlik ve
Farklar 
123
e. Compliance ve Denetim Komitesi 
124
f. Ara Sonuç 
125
F. Compliance Management System (CMS) 
125
1. Uyum Kültürü 
128
2. Uyum Risk Yönetimi 
131
3. Uyum Amacı/Hedefi 
131
4. Uyum El Kitabı 
132
5. Uyum Organizasyonu 
137
a. Otonom Model 
138
b. Matriks Model 
139
c. Karşılaştırma 
140
6. Uyum Sorumlusu (Compliance–Officer) 
140
II. COMPLIANCE YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE COMPLIANCE–PROGRAMI İCRA ETME
YÜKÜMLÜLÜĞÜ AYRIMININ MEVZUATA YANSIMASI: DE LEGE LATA – DE
LEGE FERENDA 
144
A. Amerika Birleşik Devletleri 
146
1. Genel Bakış 
146
2. Tüzel Kişiye Yaptırım Uygulanabilmesinin Ön Şartları 
153
3. Sentencing Guidelines for Organizational Offenders 
155
4. Principles of Federal Prosecution of Business Organizations 
160
5. Plea Agreements ve Pretrial Agreements 
172
6. Compliance’ın Kara Avrupa Hukuk Sistemine Transferi: Siemens–
Skandalı 
176
a. Foreign Corrupt Practices Act 
176
b. Sarbanes–Oxley Act 
179
c. U.S. Securities and Exchange Commission 
180
d. Siemens–Skandalı 
181
7. Ara Değerlendirme: Alman ve Türk Hukukuna Dair İlk Çıkarımlar 
183
B. Almanya 
185
1. Compliance–Programı İcra Etme Yükümlülüğü Öngören Branş Bazlı
Özel Düzenlemeler 
186
2. Genel Nitelikte Compliance–Programı İcra Etme Yükümlülüğüne
Dair Tartışmalar 
187
3. Paylı Şirketler Kanunu 
187
4. Kabahatler Kanunu 
191
a. Genel Konsept 
191
b. §§ 9, 30, 130 OWiG Üçlemesinin Öngördüğü Sistem 
195
aa. § 30 OWiG 
195
(a) Hükmün Amacı 
197
(b) İsnadiyet Meselesi 
197
(c) Şartlar 
198
(aa) Üst Düzey Çalışan 
198
(bb) Bağlantı Fiili 
199
(cc) Nedensellik Bağı 
200
(d) Yaptırım Miktarı 
201
(e) Yaptırım Çeşidi 
202
bb. § 130 OWiG 
204
cc. §§ 9, 30, 130 OWiG Üçlemesinin Öngördüğü Sistemin
Örnekler Üzerinden Somutlaştırılması: Üstün
Organizasyon Hâkimiyetinden Doğan Dolaylı Failliği ve
Üstün İhmalden Doğan Sorumluluğu – Yaptırım
Boşluklarının § 130 OWiG ile Doldurulması 
209
dd. §§ 9, 30, 130 OWiG Üçlemesi ve Compliance Management
System 
217
ee. Sui Generis İdari Para Cezası Uygulanmasına Yönelik
Muhakeme Kuralları 
223
ff. Tüzel Kişinin Muhakemede Temsili 
225
c. Nemo Tenetur İlkesinin Tüzel Kişi Hakkında Uygulanması 
226
aa. Ayıklanması Gereken Ön Sorun (1): Nemo Tenetur İlkesinin
Suç Şüphesi Altında Bulunan Gerçek Kişi Bakımından İfade
Ettiği Anlam 
227
bb. Ayıklanması Gereken Ön Sorun (2): Ceza Hukuku Alanı
Dışındaki Alanlarda Bilgi Verme Yükümlülüğü ve Gerçek
Kişinin Kendi Aleyhine Olsa Dahi İş Birliği Yapma
Yükümlülüğü ile Nemo Tenetur İlkesi Arasındaki İlişki 
229
(a) Kavram Olarak Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda
Bilgi Verme Yükümlülüğü ve Kendi Aleyhine Olsa Dahi
İş Birliği Yapma Yükümlülüğü 
229
(b) Bir Başka Özel Hukuk Kişisine Açıklama Yapma
Yükümlülüğü 
230
(c) Kamusal Makama Açıklama Yapma Yükümlülüğü 
236
(aa) Alman Federal Anayasa Mahkemesinin Konuya
Yaklaşımı: Delil Yasağı – Kanunen Öngörülen İş
Birliği Yükümlülüğü Sonucu Elde Edilen Delilin
Kişi Hakkında Yapılan Ceza/Yaptırım
Muhakemesine Aktarımının Mümkün Olmaması 
241
(bb) Öğretinin Konuya Yaklaşımı: Kamusal
Soruşturma/Kovuşturma Makamı Olan Makam
ile Kamusal Soruşturma/Kovuşturma Makamı
Olmayan Makam Arasındaki Ayrım 
244
(cc) Normatif Düzenlemelerden Örnekler 
245
(aaa) Sermaye Piyasası Hukuku: § 6 WpHG 
246
(bbb) Rekabet Hukuku: § 59 GWB ve § 82b GWB 
248
(ccc) Vergi Hukuku: § 393 AO 
254
(d) Sözlü ve Sözlü Olmayan Açıklama Ayrımı: Belge
Teslimi/İbrazı Zorunluluğunun Kendine Haz Özellikleri 
256
cc. Tüzel Kişi ve Nemo Tenetur İlkesi 
262
(a) Mahkemelerin ve Öğretinin Yaklaşımı 
263
(b) Değerlendirme 
266
(aa) Tüzel Kişinin Sui Generis Yaptırım ile Karşı Karşıya
Kaldığı Durumlar 
267
(bb) Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda Bilgi
Verme Yükümlülüğü ve Tüzel Kişinin Kendi
Aleyhine Olsa Dahi İş Birliği Yapma Yükümlülüğü
ile Nemo Tenetur İlkesi Arasındaki İlişki 
276
d. Tüzel Kişiye Uygulanacak Sui Generis Yaptırım Sisteminin Daha
Efektif Hâle Getirilmesi Amacıyla Hazırlanan Tasarılar 
279
C. Türkiye 
289
1. Compliance–Programı İcra Etme Yükümlülüğü Öngören Branş Bazlı
Özel Düzenlemeler 
290
a. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu 
290
b. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu 
290
c. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu 
291
d. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında
Kanun 
292
2. Genel Nitelikte Compliance–Programı İcra Etme Yükümlülüğüne
Dair Tartışmalar 
298
3. Türk Ticaret Kanunu 
298
4. Kabahatler Hukuku 
301
a. Genel Konsept: De Lege Lata – De Lege Ferenda 
302
aa. Örnek 1: Bankacılık Kanunu m. 146 ve KK m. 8’e Dair İlk
Çıkarımlar 
302
bb. Örnek 2: Sermaye Piyasası Kanunu m. 103 ve KK m. 43/A
ile KK m. 8’e Dair İlk Çıkarımlar – Olması Gereken Hukuk
Bakımından KK m. 43/A’ya Dair İlk Tespitler 
305
cc. Örnek 3: TCK m. 60 ile KK m. 43/A arasındaki İlişki – Olması
Gereken Hukuk Bakımından KK m. 43/A’ya Dair İlk Tespitler 
319
dd. Ara Değerlendirme 
324
b. KK m. 43/A: De Lege Lata – De Lege Ferenda 
325
aa. Düzenleniş Yeri 
325
bb. Tüzel Kişilerin Kapsamı 
326
cc. Tüzel Kişinin Sorumluluğuna Yol Açacak Gerçek Kişiler: Üstün Organizasyon Hâkimiyetinden Doğan Dolaylı Failliği
ve Üstün İhmalden Doğan Sorumluluğu 
327
dd. Suçun Tüzel Kişi Yararına İşlenmesi: Türk Hukukunda
Neden § 130 OWiG Benzeri Bir Düzenlemeye İhtiyaç
Duyulduğuna Dair Tespitler 
334
ee. Katalog Suçlar 
337
ff. Yaptırım 
338
gg. Tüzel Kişi Hakkında Yapılan Muhakemenin Gerçek Kişi
Hakkında Yapılan Muhakeme ile Birlikte Yapılması 
342
c. Tüzel Kişinin Muhakemede Temsili: CMK m. 249 ile KK m. 43/A
Arasındaki İlişki 
345
d. Nemo Tenetur İlkesinin Tüzel Kişi Hakkında Uygulanması 
350
aa. Anayasa m. 38/5 Tüzel Kişi İçin De Geçerlidir 
350
bb. Tüzel Kişinin Sui Generis Yaptırım ile Karşı Karşıya Kaldığı
Durumlar 
354
cc. Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda Bilgi Verme
Yükümlülüğü ve Tüzel Kişinin Kendi Aleyhine Olsa Dahi İş
Birliği Yapma Yükümlülüğü ile Nemo Tenetur İlkesi
Arasındaki İlişki 
361
(a) Olmayan Genel Konsept: Başarısız Kanun Yapma
Tekniği 
361
(b) Örnek 1: 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu 
367
(c) Örnek 2: 5411 Sayılı Bankacılık Kanunu 
370
(d) Örnek 3: 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun 
371
(e) Örnek 4: 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu – Umut Verici
Gelişmeler – AYM Kararında Yer Alan Karşı Oy Yazıları 
376
İKİNCİ BÖLÜM
KAVRAM OLARAK İÇ SORUŞTURMA (INTERNAL INVESTIGATIONS)
I. İÇ SORUŞTURMA (INTERNAL INVESTIGATIONS) 
385
A. Kavram 
385
B. Şirketi İç Soruşturma Yapmaya İten Sebepler 
391
C. Şirketin Hukuka Aykırılığı Öğrenme Yolu 
397
1. İç Soruşturma Başlatılmasına Sebep Olan Şüphenin Tanımı ve
Yoğunluğu 
397
2. Hukuka Aykırılığı Öğrenmede Klasik Yöntem: Rutin Kontroller
(Compliance–Audits) 
397
3. Hukuka Aykırılığı Öğrenmede Yeni Yöntemler: Bilgi Uçurma
(Whistleblowing) ve Kralın Tanığı (King’s Evidence) 
398
a. Bilgi Uçurma (Whistleblowing) 
398
aa. Genel Olarak 
398
bb. Türk Hukuku 
400
cc. AİHM’in Halet v. Luxembourg–Kararı 
405
dd. Avrupa Birliği’nin 2019/1937 Sayılı Birlik Hukukuna
Aykırılıkları Bildirenlerin Korunması Direktifi 
408
ee. Türk Hukuku Bakımından Kısa Bir Değerlendirme 
413
b. Kralın Tanığı (King’s Evidence) 
414
D. İç Soruşturmanın Özel Kişilerce Yapılan Delil Toplama Faaliyeti Kabul
Edilmesinin Şartları ve Sonuçları: Tamamen Kendi İnisiyatifiyle Hareket
Eden Özel Kişi – Görünürde Kendi İnisiyatifiyle Hareket Eden Gerçekte
İse Kamusal Makamların Ad ve Hesabına Hareket Eden Özel Kişi Ayrımı 
419
1. Ön Açıklama ve Meselenin Ortaya Konulması 
419
2. Şekli Anlamda İfade Alma – Fonksiyonel Anlamda İfade Alma
Ayrımı Keza İfade Alma Benzeri Durum Kavramı 
430
3. Meseleye Dair Ortaya Konan Görüşler 
433
4. Türk Hukuku Bakımından Genel Değerlendirme 
436
5. İç Soruşturma Çerçevesinde Değerlendirme 
441
E. İç Soruşturmacının Delil Toplamasının CMK’ya Hâkim İlkeler Işığında
Değerlendirilmesi 
444
1. Ön Açıklama ve Meselenin Ortaya Konulması 
444
2. İç Soruşturma Çerçevesinde Değerlendirme 
449
a. Kovuşturma Mecburiyeti İlkesi 
452
b. Doğrudan Doğruyalılık İlkesi 
456
aa. İç Soruşturmacının Suç Şüphesi Altında Olan Kişi ile Yaptığı
Görüşme/Mülakata (Interview) İlişkin Tutanak 
457
bb. İç Soruşturmacının Suç Şüphesi Altında Olmayan Kişi ile
Yaptığı Görüşme/Mülakata (Interview) İlişkin Tutanak 
461
II. İÇ SORUŞTURMA KAPSAMINDA BAŞVURULAN TEDBİRLER (1): GENEL
ESASLAR 
465
A. Ön Açıklama 
465
B. Türk Hukuku 
468
1. İşçinin Denetlenmesi ve Kişisel Verilerinin İşlenmesi Hakkında
Olmayan Normatif Düzenleme 
468
2. AYM Kararlarında Ortaya Konan Kıstaslar 
470
a. Genel İlkeler 
470
b. Bireysel Başvuru Kararlarından Örnekler 
476
3. AYM Kararlarında Ortaya Konan Kıstasların KVKK ile Uygunluğu 
485
C. Alman Hukuku 
488
1. Genel Veri Koruma Tüzüğü 
489
2. Federal Kişisel Verilerin Korunması Kanunu 
492
a. İşçinin Rızası 
495
b. İç Yönergeler ve Buna Eşdeğer Diğer Düzenlemeler 
497
c. İşçinin Denetlenmesi ve Kişisel Verilerinin İşlenmesi Hakkında
Özel Düzenleme: § 26/1 BDSG 
499
D. Amacın Değişmesi – Elde Edilen Delilin Kullanım Alanı 
503
III. İÇ SORUŞTURMA KAPSAMINDA BAŞVURULAN TEDBİRLER (2): KİŞİLERLE
YAPILAN GÖRÜŞME/MÜLAKAT (INTERVIEW) TEDBİRİ DIŞINDAKİ TEDBİRLER 
504
A. Herkese Açık Kaynaklardan Özellikle Sosyal Medya Platformlarından
Bilgi Toplama 
505
B. Elektronik Olmayan Belgenin ve Elektronik Belgenin İncelemesi 
508
1. Genel Esaslar 
509
2. Elektronik Olmayan Belge 
510
3. Elektronik Belge 
515
C. E–Postaların İncelenmesi 
518
D. Telekomünikasyon Yoluyla Yapılan İletişimin Denetlenmesi: Özellikle
Anlık Mesajlaşma Programları 
524
E. Telefon Kayıtlarının ve Görüşmelerinin Denetlenmesi: Özellikle İnternet
Tabanlı İletişim Sistemleri 
529
F. IT–Hareketlerinin İncelenmesi ve Screening 
533
G. Güvenlik Kamerası 
535
H. Diğer Tedbirler 
537
1. Biyometrik Veriler 
537
2. Yer Belirleme Uygulamaları 
539
3. Giriş–Çıkışlarda Yapılan Arama Keza İşçinin Üstünün ve/veya
Eşyalarının Aranması 
539
4. Sadakat Testi 
541
IV. İÇ SORUŞTURMA KAPSAMINDA BAŞVURULAN TEDBİRLER (3): KİŞİLERLE
YAPILAN GÖRÜŞME/MÜLAKAT (INTERVIEW) TEDBİRİ 
542
A. Çalışanlarla Yapılan Görüşme 
543
1. İşçinin İşverenden Talimat Gelmeden Önce Hukuka Aykırılığı Bildirme
ve Hukuka Aykırılık Hakkında Açıklama Yapma Yükümlülüğü 
544
2. İşçinin İşverenden Talimat Geldikten Sonra Hukuka Aykırılığı Bildirme
ve Hukuka Aykırılık Hakkında Açıklama Yapma Yükümlülüğü 
546
a. İşçinin Görüşme/Mülakata Katılma Yükümlülüğü 
546
b. İşçinin Açıklama Yapma Yükümlülüğü ve Bunun Sınırları 
546
aa. İşverenin İşçiye Doğrudan Doğruya İşçinin Görev Alanı ile
İlgili Sorduğu Soru (İşçiye Sorulan Sorunun İşçinin Görev
Alanı ile İlgili Soru Olması): Ceza Hukuku Alanı Dışındaki
Alanlarda Bilgi Verme Yükümlülüğü ve Kendi Aleyhine Olsa
Dahi İş Birliği Yapma Yükümlülüğü Kapsamında İşçinin
Kendi Aleyhine Olsa Dahi Açıklama Yapma Yükümlülüğü 
547
(a) Kavram Olarak İşçiye Sorulan Sorunun İşçinin Görev
Alanı ile İlgili Soru Olması 
547
(b) İşçinin Doğruyu Söyleme Yükümlülüğünün Kapsamı 
549
bb. İşverenin İşçiye Doğrudan Doğruya İşçinin Görev Alanı ile
İlgili Olmayan Sorduğu Soru (İşçiye Sorulan Sorunun
İşçinin Görev Alanı ile İlgili Olmayan Soru Olması) 
557
3. İşçinin Açıklama Yaparken Yemin Verme Yükümlülüğü 
561
4. İşçinin Kendisi Lehine Delil Getirme Hakkı 
561
5. İşçinin Avukattan ve/veya Profesyonel Üçüncü Kişinin Yardımından
Yararlanma Hakkı 
562
6. Görüşme/Mülakat Tutanağının Düzenlenmesi 
564
7. İşçinin İç Soruşturma Dosyasının İçeriğine Vâkıf Olma Hakkı 
566
8. Interview Tedbiri Esnasında İşçinin Susması ve/veya Doğruyu
Söylememesi Hâlinde İşverenin Uygulayabileceği Tedbirler:
Özellikle İş Sözleşmesinin Feshi 
569
a. Haklı Nedenle Fesih 
570
b. Süreli Fesih 
577
c. Şüphe Feshi 
581
9. İşçinin Açıklama Yapma İsteğini Artırmaya Yönelik Tedbirler:
Özellikle Af/Dokunulmazlık (Amnestie) Teklifi 
586
B. Eski Çalışanlarla Yapılan Görüşme/Mülakat 
589
C. Üçüncü Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat 
590
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İÇ SORUŞTURMADAN SONUÇ ÇIKARMA EVRESİ
I. CEVAPLANMASI GEREKEN SORULAR 
591
II. ÜST DÜZEY YÖNETİCİNİN KAMUSAL MAKAMLAR İLE İŞ BİRLİĞİ YAPIP
YAPMAMAYA DAİR KARARININ İŞ İNSANI KARARI (BUSINESS JUDGMENT
RULE) ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ 
600
A. Kavram Olarak İş Birliği ve İş Birliğinin Sonuçları: De Lege Lata – De Lege
Ferenda 
600
B. İş Birliği Yapıp Yapmamaya Dair Kararın İş Adamı İlkesi ile Bağlantısı 
607
C. İş Birliği Yapıp Yapmamaya Dair Kararın İş Adamı İlkesi Bağlamında
Değerlendirilmesi 
609
1. Yeterli Bilgiye Dayalı Olarak Alınmış Karar 
610
2. Şirket Menfaatine Alındığı Makul Olarak Kabul Edilebilir Karar 
611
3. İşletmeye Yönelik Ticari Karar 
611
4. Takdir Hakkını Ortadan Kaldıran Bağlayıcı Düzenlemelerin
Bulun(ma)ması 
613
a. Şirketin Takdir Hakkını Ortadan Kaldıran Özel Düzenlemeler 
615
aa. Örnek 1: Şirketler Topluluğuna Dair Özel Düzenlemeler 
615
bb. Örnek 2: 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının
Önlenmesi Hakkında Kanun 
616
cc. Örnek 3: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu Uyarınca
Özel Durumların Açıklanması 
619
dd. Örnek 4: Suçu Bildirmeme Suçu (TCK m. 278) Kapsamında
Hukuka Aykırılığın Bildirilme(me)si 
623
(a) TCK m. 278’in Demokratik Toplum Düzeni ile
Uyum(suzluğ)u 
624
(b) TCK m. 278’in Internal Investigations Çerçevesinde
Değerlendirilmesi 
627
(aa) Suçu Yetkili Makama Bildirmekle Yükümlü Olan
Şirket Çalışanı 
628
(bb) Bildirimin Yapılacağı Üst Çalışan 
631
(cc) Bildirilmesi Gereken Suç 
634
(c) Bildirim Yükümlülüğünden Kurtuluş 
639
(aa) Haksızlık Yanılgısı 
640
(bb) Zorunluluk Hâli 
642
(cc) Sır Saklama Yükümlülüğü 
645
b. Takdir Hakkını Ortadan Kaldıran De Facto Durumlar 
646
aa. Ürün Sorumluluğu 
647
bb. Şirketin Varlığının Tehlikeye Girmesi 
651
cc. Sır Saklama Yükümlülüğü: Ticari Sırrın Açıklanması
Pahasına Kamusal Makamlarla İş Birliği Yapmak 
652
D. Hatalı İş Birliği Yapma veya Yapmama Kararı Sebebiyle Üst Düzey
Yöneticilerin Özel Hukuktan Doğan Sorumluluğu 
653
1. Meselenin Compliance Sorumluluğu ile İlişkisi 
653
2. Hukuka Aykırılık ve Kusur 
655
3. Zarar 
655
4. Nedensellik Bağı 
662
III. İÇ SORUŞTURMA KAPSAMINDA BAŞVURULAN TEDBİRLER SONUCU ELDE
EDİLEN DELİLLERİN MUHAKEMEDE KULLANILMASI 
664
A. Özel Kişilerce Elde Edilen Delilin Medeni Yargılama Hukukunda
Değerlendirilmesi 
667
1. Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat (Interview) Tedbiri Dışındaki
Tedbirler Esnasında Elde Edilen Hukuka Aykırı Delilin Akıbeti 
667
a. Kanun Koyucunun Kabul Ettiği Sistem: Mutlak Delil Yasağı
(HMK m. 189/2) 
668
aa. Medeni Yargılama Hukukundaki Delil Yasağı ile Ceza
Muhakemesi Hukukundaki Delil Yasağının Aynı Kavram
Olmadığı Gerçeği 
669
bb. HMK m. 189/2’nin Uygulama Alanı 
674
b. Kanun Koyucunun Kabul Ettiği Mutlak Delil Yasağının Reddi:
Nispi Delil Yasağı – Menfaatler Tartımı 
679
aa. HMK m. 189/2’nin Anayasal Temel Hak ve Hürriyetler ile
İlişkisi 
679
bb. Mutlak Delil Yasağı Lehine Öne Sürülen Argümanların
Değerlendirilmesi ve Reddi 
685
(a) Hukuk Düzeninin Birliği Argümanı 
685
(b) Hukuka Aykırı Delilin Kullanılması Hâlinde
Mahkemenin Hukuka Aykırı Şekilde Delil Elde Eden
Kişinin Fiiline İştirak Ettiği Argümanı 
687
(c) Hukuka Aykırı Yoldan Elde Edilmiş Delilin Yargılamada
Kullanılmasına Cevaz Verilmesi Hâlinde Hukuka Aykırı
Davranışın Teşvik Edileceği Argümanı 
688
cc. Ara Sonuç: HMK’ya Göre Caiz Kabul Edilen veya Edilmeyen
Delilin CMK Bağlamında Farklı Değerlendirilebileceği
Gerçeği Keza CMK’ya Göre Caiz Kabul Edilen veya
Edilmeyen Delilin HMK Bağlamında Farklı
Değerlendirilebileceği Gerçeği 
690
c. Nispi Delil Yasağı (Menfaatler Tartımı): Genel Esaslar 
694
d. Internal Investigations Kapsamında Değerlendirme: Yargı
Kararlarından Örnekler 
698
e. Özel Durumlar 
706
aa. Tesadüfen Elde Edilen Delil 
706
bb. Delil Yasağının Uzak Etkisi 
709
cc. Vakıa Bilgisinin Kullanılması Yasağı 
716
2. Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat (Interview) Tedbiri Esnasında
Elde Edilen Hukuka Uygun Delilin Akıbeti 
720
B. Özel Kişilerce Elde Edilen Delilin Ceza Muhakemesi Hukukunda
Değerlendirilmesi 
724
1. Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat (Interview) Tedbiri Dışındaki
Tedbirler Esnasında Elde Edilen Hukuka Aykırı Delilin Akıbeti 
726
a. Delil Yasaklarına Dair Terminoloji 
728
b. Kamusal Makamlar Tarafından Elde Edilen Hukuka Aykırı
Delilin Akıbeti: Kanun Koyucunun İradesi Olarak Mutlak Delil
Yasağı – Uygulamanın Tercih Ettiği Yöntem Olarak Nispi Delil
Yasağı 
734
c. Özel Kişiler Tarafından Elde Edilen Hukuka Aykırı Delilin
Akıbeti: Mutlak Delil Yasağının Reddi ve Meselenin Menfaatler
Tartımı Çerçevesinde Ele Alınmasının Gerekliliği 
749
aa. Anayasa’nın ve CMK’nın Özel Kişilerce Elde Edilen Delilin
Akıbeti Hususunda Sessiz Kaldığı Gerçeği 
750
bb. Mahkemelerin Konuya Yaklaşımı 
755
(a) Türkiye: Delil Elde Etme Fiilinin Maddi Hukuka Uygun
Olup Olmadığı Kıstası 
756
(aa) Kişinin Bir Daha Kanıt Elde Etme Olanağının
Bulunmadığı ve Yetkili Makamlara Başvurma
İmkânının Olmadığı Ani Gelişen Durum Kıstası 
756
(bb) Kişinin Hukuka Aykırı Hareket Etme Bilinciyle
Hareket Edip Etmediği Kıstası 
768
(b) Almanya: Menfaatler Tartımı ve Üç Basamaklı
Değerlendirme Teorisi 
772
(c) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi: Adil Yargılanma
Hakkı Kıstası 
783
cc. Öğretinin Konuya Yaklaşımı 
786
(a) Türkiye: Mutlak Delil Yasağı 
786
(b) Almanya: Çok Çeşitlilik 
788
(aa) Delilin Her Zaman Kullanılabileceğini Kabul Eden
Görüş: Mutlak Değerlendirme Serbestisi 
788
(bb) Delilin Hiçbir Zaman Kullanılamayacağını Kabul
Eden Görüş: Mutlak Değerlendirme Yasağı 
789
(cc) Hukuka Aykırı Delilin Akıbetinin Menfaatler
Tartımı Çerçevesinde Ele Alınması Gerektiğini
Savunan Görüş 
790
(dd) Hukuka Aykırı Delilin Akıbetinin Revize Edilmiş
Menfaatler Tartımı Çerçevesinde Ele Alınması
Gerektiğini Savunan Görüş 
791
(ee) Hipotetik/Varsayımsal Delil Elde Etme Teorisi 
792
dd. Değerlendirme ve Çözüm Önerisi: Ceza Muhakemesi
Hukukuna Özgü Menfaatler Tartımı 
792
(a) Tekrar (1): Anayasa’nın ve CMK’nın Özel Kişilerce Elde
Edilen Delilin Akıbeti Hususunda Sessiz Kaldığı Gerçeği 
793
(b) Tekrar (2): Tamamen Kendi İnisiyatifiyle Hareket Eden
Özel Kişi – Görünürde Kendi İnisiyatifiyle Hareket
Eden Gerçekte İse Kamusal Makamların Ad ve
Hesabına Hareket Eden Özel Kişi Ayrımı 
793
(c) Maddi Ceza Hukuku ile Ceza Muhakemesi Hukuku
Arasındaki Ayrımın Göz Ardı Edilmemesi Gerektiği
Gerçeği (1): Meşru Savunma Hukuka Uygunluk
Nedeninin Delilin Akıbeti Hususunda Belirleyici
Ol(a)maması 
803
(d) Maddi Ceza Hukuku ile Ceza Muhakemesi Hukuku
Arasındaki Ayrımın Göz Ardı Edilmemesi Gerektiği
Gerçeği (2): Diğer Hukuka Uygunluk Nedenlerinin
Delilin Akıbeti Hususunda Belirleyici Ol(a)maması 
814
(e) Ara Sonuç 
817
(f) Maddi Ceza Hukuku ile Ceza Muhakemesi Hukuku
Arasındaki Ayrımın Göz Ardı Edilmemesi Gerektiği
Gerçeği (3): Maddi Ceza Hukukunun Öngördüğü
Yaptırım Teorisinin Ceza Muhakemesi Hukukuna
Aktarılmasının Mümkün Ol(a)maması 
818
(g) Ceza Muhakemesi Hukukuna Özgü Menfaatler Tartımı:
Genel Esaslar 
821
(h) Ceza Muhakemesi Hukukuna Özgü Menfaatler Tartımının
İstisnası (1): Delilin Kişinin Mutlak Surette Hiçbir Şekilde
Dokunulamaz Mahrem Alanına İlişkin Olması 
826
(ı) Ceza Muhakemesi Hukukuna Özgü Menfaatler
Tartımının İstisnası (2): Delili Elde Etme Fiilinin İnsan
Onuruyla Bağdaşmayan Bir Eylem Olması 
827
2. Kişilerle Yapılan Görüşme/Mülakat (Interview) Tedbiri Esnasında
Elde Edilen Hukuka Uygun Delilin Akıbeti 
832
a. Ön Açıklama: Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda Bilgi
Verme Yükümlülüğü ve Kendi Aleyhine Olsa Dahi İş Birliği
Yapma Yükümlülüğü ile Nemo Tenetur İlkesi Arasındaki İlişki 
832
b. Öğretide Savunulan Görüşler 
841
aa. Meselenin CMK m. 147 Çerçevesinde Değerlendirilmesini
İsteyen Görüş 
842
bb. Meselenin CMK m. 148 Çerçevesinde Değerlendirilmesini
İsteyen Görüş 
843
cc. Meselenin Alman Federal Anayasa Mahkemesinin
Belirlediği Kıstaslar Çerçevesinde Değerlendirilmesini
İsteyen Görüş 
843
dd. Meselenin Adil Yargılanma Hakkı Çerçevesinde
Değerlendirilmesini İsteyen Görüş 
845
ee. Meselenin İnsan Onurunun Korunması İlkesi Çerçevesinde
Değerlendirilmesini İsteyen Görüş 
846
c. Değerlendirme ve Çözüm Önerisi 
846
aa. CMK m. 147 Çerçevesinde Değerlendirme: Tamamen
Kendi İnisiyatifiyle Hareket Eden Özel Kişi – Görünürde
Kendi İnisiyatifiyle Hareket Eden Gerçekte İse Kamusal
Makamların Ad ve Hesabına Hareket Eden Özel Kişi Ayrımı 
847
bb. CMK m. 148 Çerçevesinde Değerlendirme: Yasak Sorgu
Usulleri 
849
(a) Internal Investigations Bağlamında Tehdit 
851
(b) Internal Investigations Bağlamında Aldatma 
852
(c) Internal Investigations Bağlamında Zorlama 
853
cc. Alman Federal Anayasa Mahkemesinin Belirlediği Kıstaslar
Çerçevesinde Değerlendirme 
854
dd. Ara Sonuç: Ceza Hukuku Alanı Dışındaki Alanlarda Bilgi
Verme Yükümlülüğü ve Kendi Aleyhine Olsa Dahi İş Birliği
Yapma Yükümlülüğü Kapsamında Yapılan Açıklamaların Ceza
Muhakemesine Aktarımının Menfaatler Tartımı
Çerçevesinde Değerlendirilmesinin Mümkün Olmaması –
Mutlak Delil Yasağının Zorunluluğu 
862
ee. Hukuk Devletinin İnsan Onurunu Koruma ve Bunu
Güvence Altına Alma Yükümlülüğü ile Nemo Tenetur İlkesi
Arasındaki İlişki 
863
3. Sonuç: Özel Kişinin Elde Ettiği Delilin Akıbeti Meselesinin
Menfaatler Tartımı Çerçevesinde Değerlendirilmesinin Ana Kural
Olması ve Bu Kuralın İstisnaları (Mutlak Delil Yasağı) – Internal
Investigations Bağlamında Değerlendirme 
871
a. Delilin Muhakemeye Dolaylı Aktarımı 
874
b. Delilin Muhakemeye Aktarımında İlginin Rızası 
875
c. Delil Yasağının Uzak Etkisi ve Hipotetik/Varsayımsal Delil Elde
Etme Teorisi 
878
d. Delil Yasağının Ön/Erken Etkisi 
883
IV. İÇ SORUŞTURMA DOSYASINA ELKONULMASI 
884
A. Ön Açıklama 
885
B. Alman Hukukunda Meselenin Ele Alınışı 
892
1. Meslek ve Sürekli Uğraşıları Sebebiyle Tanıklıktan Çekinme Hakkına
Sahip Kişileri Koruma Altına Alan Özel Düzenleme: § 160a StPO 
898
2. Elkonulması Yasak Belgeler: § 97 StPO 
905
a. İç Soruşturma Dosyasının Extern İç Soruşturmacı Nezdinde
Bulunması 
908
b. İç Soruşturma Dosyasının Intern İç Soruşturmacı Nezdinde
Bulunması 
913
3. Savunmaya Yönelik Belgelerin Özel Olarak Korunması: § 148 StPO 
913
C. Türk Hukuku Bakımından Değerlendirme 
918
1. Elkonulması Yasak Belgeler: CMK m. 126 
921
2. Savunmaya Yönelik Belgelerin Özel Olarak Korunması: CMK m. 154/1 
923
3. Değerlendirme 
923
SONUÇ 
927
KAYNAKÇA 
997
KARAR DİZİNİ 
1063
KAVRAM DİZİNİ 
1077