Birleşmiş Milletlerde İnsan Hakları Mekanizmaları ve Bireysel Başvuru Yolları Doç. Dr. Ahmet Ulutaş  - Kitap

Birleşmiş Milletlerde İnsan Hakları Mekanizmaları ve Bireysel Başvuru Yolları

1. Baskı, 
Mart 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
455
Barkod:
9786253778019
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
890,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Bu çalışmanın temel amacı, küresel düzeyde ve insan hakları alanında ulusötesi paydaş kabul edilen BM teşkilat yapısında insan hakları sistemi ve mekanizmalarını karşılaştırmalı bir perspektiften incelemektir. Bu çerçevede, ulusal ve uluslararası hukuk arasındaki etkileşimi de ortaya koymaktır.
Çalışmanın bir diğer amacı, insan hakları alanında BM'nin standart belirleme görevine işaret edilmesi ve belirlenen bu standartların sergilenmesinin yanı sıra insan hakkı ihlali iddiasında bulunan bireylerin, söz konusu mekanizmalara bireysel başvuru usul ve yollarını incelemektir.
Öte yandan, çalışma aynı zamanda BM Cenevre Ofisi Nezdine Türkiye Daimi Temsilciliği'ndeki 5 yıllık mesaimizin bir meyvesi olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, ele alınan konuların teorik ve normatif yönlerinin ortaya konulmasının yanı sıra pratikteki uygulanmasına yönelik yönlerine de çalışmada geniş olarak yer verilmiştir.
Bu sayede insan hakları alanında çalışma yürüten uygulayıcılara yalnızca teorik çerçeve sunulmayıp, uygulamada da yardımcı olunması hedeflenmiştir. Bu amaçla çalışmada, insan hakları hukukunu oluşturan uluslararası sözleşmeler, uluslararası örf ve adet hukuku kaideleri ve bu alana ilişen uluslararası örgüt kararlarının, yeri geldikçe mahkeme kararları, Çalışma Grubu görüşleri, Komite içtihatları ve genel yorumlarıyla nasıl hayata geçirildiğine ilişkin örneklere yer verilmiştir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Birleşmiş Milletlerin Teşkilat Yapısı ve Cenevre Ofisi
.
Birleşmiş Milletlerde İnsan Hakları Mekanizmaları ve Bireysel Başvuru Yolları
.
Uluslararası Örf ve Adet Hukuku Perspektifinden İnsan Hakları Sözleşmeleri
.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Denetim Mekanizmaları İle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Sisteminin Karşılaştırması
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
5
PREFACE 
7
İÇİNDEKİLER 
9
KISALTMALAR CETVELİ 
15
GİRİŞ 
19
BİRİNCİ BÖLÜM
BİRLEŞMİŞ MİLLETLERİN TEŞKİLAT YAPISI VE CENEVRE OFİSİ
I. BİRLEŞMİŞ MİLLETLERİN KURULUŞU 
27
II. TEŞKİLAT YAPISI VE ANA ORGANLARI 
28
A. Genel Kurul 
28
B. Güvenlik Konseyi 
31
C. Ekonomik ve Sosyal Konsey 
35
D. Vesayet Konseyi 
36
E. Genel Sekreterlik 
37
F. Uluslararası Adalet Divanı 
38
G. Uluslararası Hukuk Komisyonu 
44
III. ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ 
47
IV. CENEVRE OFİSİ HAKKINDA GENEL BİLGİ VE TANITIM 
52
İKİNCİ BÖLÜM
BİRLEŞMİŞ MİLLETLERDE İNSAN HAKLARI MEKANİZMALARI VE BİREYSEL BAŞVURU YOLLARI
I. GENEL OLARAK BİRLEŞMİŞ MİLLETLERDE İNSAN HAKLARI DENETİM
ORGANLARI 
56
II. BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ŞARTINA DAYALI OLARAK KURULAN İNSAN
HAKLARI ORGANLARI 
58
A. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi 
58
1. Genel Olarak 
58
2. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisinin Kurumsal Yapısı 
61
3. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisinin Dünya Çapındaki
Varlığı 
63
a. Genel Olarak 
63
b. 18 Devlet Ofisi ve Müstakil Ofis 
63
c. BM Barış Görevleri 
64
d. 13 Bölgesel Ofis ve Merkez 
64
e. İnsan Hakları Danışmanları 
65
f. Ortaya Çıkan İnsan Hakları Krizlerine Hızlı Yanıt 
66
B. İnsan Hakları Konseyi 
67
1. Genel Olarak 
67
2. İnsan Hakları Konseyi Danışma Komitesi 
73
3. İnsan Hakları Konseyi Çalışma Usulleri ve Kararları 
75
a. Genel Olarak 
75
b. İnsan Hakları Konseyi Kararları 
79
4. Şikâyet Prosedürü 
88
5. Evrensel Periyodik İnceleme Mekanizması (EPİM) 
91
6. İnsan Hakları Konseyi Özel Prosedürleri 
94
a. BM Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu 
105
(1) Genel Olarak 
105
(2) Bireysel Başvuru Dosyalarının İncelenmesi ve Araştırılması 
109
(3) Acil Çağrılar 
111
(4) Çalışma Grubu İçtihadı ve Türkiye Bakımından
Değerlendirilmesi 
112
b. BM Zorla ve İradedışı Kaybolmalar Çalışma Grubu 
113
c. Sınıraşan Şirketler ile Diğer İş Teşebbüsleri ve İnsan Hakları
Konusunda Çalışma Grubu (Working Group on the issue of Human
rights and Transnational Corporations and other Business
Enterprises) 
115
(1) Genel Olarak 
115
(2) İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkelerin
Uygulanmasına Yönelik Olarak BM Üyesi Devletlerce
Hazırlanan Ulusal Eylem Planları 
120
d. Göçmenlerin İnsan Hakları Özel Raportörü 
122
7. İnsan Hakları Konseyi’nin Diğer Enstrumanları 
129
a. Kalkınma Hakkı Konusunda Kurulan Hükümetlerarası Çalışma
Grubu 
132
b. Sosyal Forum 
133
c. Azınlık Sorunları Forumu 
134
d. Yerli Halkların Hakları Konusundaki Uzman Mekanizması 
134
e. Durban Deklarasyonu ve Eylem Programı 
135
f. Durban Deklarasyonu ve Eylem Programının Etkili Uygulanması
Hükümetlerarası Çalışma Grubu 
135
g. Durban Deklarasyonu ve Eylem Programının Uygulanması İçin
Bağımsız Üst Düzey Uzmanlar Grubu 
136
h. Afrika Kökenliler Hakkında Uzmanlar Çalışma Grubu 
137
ı. Tamamlayıcı Standartları Değerlendirmek Üzere Kurulan Ad
hoc Komite 
138
8. İnsan Hakları Konseyi Çalışmalarının Değerlendirilmesi 
138
III. BM İNSAN HAKLARI SÖZLEŞME DENETİM ORGANLARI: KOMİTELER 
141
A. Genel Olarak Komitelerin Tanıtımı 
141
B. Komitelere Bireysel Başvuru Usulleri Hakkında Genel Bilgi 
144
1. Genel Olarak Bireysel Başvuruda Takip Edilen Usul 
144
2. Komite Tarafından Başvurunun Kabuledilebilirliği ve Esasının
İncelenmesi Usulü 
154
3. Komitenin Başvuruyu Karara Bağlamasının Hüküm ve Sonuçları 
159
4. Şikâyetlerin Sözleşme Denetim Organlarına Gönderilmesi ve
Alternatif Yollar 
160
a. Genel Olarak 
160
b. Parlamenterlerin İnsan Hakları Komitesi’ne Başvuru 
161
c. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı ve İnsan Hakları
Mekanizmaları 
165
C. Komitelerin İncelenmesi 
168
1. İnsan Hakları Komitesi 
168
a. Genel Olarak Komite’nin Yapısı ve İşleyişi 
168
b. Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin
İncelenmesi 
170
c. İnsan Hakları Komitesi’ne Bireysel Başvuru Usulü 
182
2. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi 
189
a. Genel Olarak Komite’nin Yapısı ve İşleyişi 
189
b. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası
Sözleşme’nin İncelenmesi 
191
c. Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi’ne Bireysel
Başvuru Usulü 
192
3. Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi 
195
a. Genel Olarak Komite’nin Yapısı ve İşleyişi 
195
b. Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması
Sözleşmesinin İncelenmesi 
197
c. Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi’ne
Bireysel Başvuru Usulü 
204
4. Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi 
211
a. Genel Olarak Komite’nin Yapısı ve İşleyişi 
211
b. Her Türlü Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi’nin
İncelenmesi 
212
c. Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi’ne Bireysel
Başvuru Usulü 
214
5. İşkenceye Karşı Komite 
217
a. Genel Olarak Komite’nin Yapısı ve İşleyişi 
217
b. İşkenceye Karşı Sözleşme’nin İncelenmesi 
220
c. İşkenceye Karşı Komite’ye Bireysel Başvuru Usulü 
226
6. İşkencenin Önlenmesi Alt Komitesi 
231
7. Çocuk Hakları Komitesi 
236
a. Genel Olarak Komite’nin Yapısı ve İşleyişi 
236
b. Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin İncelenmesi 
238
c. Çocuk Hakları Komitesi’ne Bireysel Başvuru Usulü 
243
8. Tüm Göçmen İşçiler ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunması
Komitesi 
245
a. Genel Olarak Komite’nin Yapısı ve İşleyişi 
245
b. Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunması
Sözleşmesi’nin İncelenmesi 
248
c. Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunması
Komitesi’ne Bireysel Başvuru Usulü 
251
9. Engellilerin Hakları Komitesi 
252
a. Genel Olarak Komite’nin Yapısı ve İşleyişi 
252
b. Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme’nin İncelenmesi 
254
c. Engellilerin Hakları Komitesi’ne Bireysel Başvuru Usulü 
258
10. Zorla Kaybolmalar Komitesi 
261
a. Genel Olarak Komite’nin Yapısı ve İşleyişi 
261
b. Herkesin Zorla Kaybedilmeden Korunmasına İlişkin Uluslararası
Sözleşme’nin İncelenmesi 
262
c. Zorla Kaybolmalar Komitesi’ne Bireysel Başvuru Usulü 
265
D. Devletten Devlete Şikâyet Prosedürü ve Sözleşmelerin Yorum ve
Uygulanmasında Çıkabilecek Diğer İhtilafların Halli 
267
E. Soruşturma Prosedürü 
270
F. Sözleşme Temelli Organların (Komitelerin) Güçlendirilmesi 
271
IV. ÇALIŞMALARI İNSAN HAKLARI ALANINA TEMAS EDEN DİĞER BM ORGAN
VE KURULUŞLARI 
273
V. TÜRK HUKUKU BAKIMINDAN BM İNSAN HAKLARI SİSTEMİNİN ÖNEMİ VE
HUKUKİ DEĞERİ 
274
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ULUSLARARASI ÖRF VE ADET HUKUKU PERSPEKTİFİNDEN İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMELERİ
I. ULUSLARARASI ÖRF VE ADET HUKUKU 
279
A. Genel Olarak 
279
B. Örf ve Adet Hukukunun Oluşması İçin Aranan Unsurlar 
281
1. Maddi Unsur 
281
2. Manevi Unsur 
282
3. Devlet Uygulamalarında Aranacak Süre 
283
4. Diğer Devletlerin Uygulamalarına Israrlı ve Devamlı Surette Karşı
Çıkan Devletler Açısından Hukuki Durum 
284
5. Genel Olarak Uluslararası Anlaşma Hükümlerinin Örf ve Adet
Hukuku Kuralına Dönüşmesi Olasılığı 
284
II. İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMELERİNİN ULUSLARARASI ÖRF VE ADET HUKUKU
PERSPEKTİFİNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ 
286
A. Genel Olarak İnsan Hakları Alanındaki Uluslararası Örf ve Adet
Hukukunun Gelişimi 
286
B. İnsan Haklarına İlişkin Uluslararası Sözleşmelerin Örf ve Adet Hukuku
Bakımından Değeri 
298
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
BİRLEŞMİŞ MİLLETLER İNSAN HAKLARI DENETİM MEKANİZMALARI İLE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ SİSTEMİNİN KARŞILAŞTIRMASI
I. BM İNSAN HAKLARI MEKANİZMALARI İLE AİHM SİSTEMİ
KARŞILAŞTIRMASI 
307
A. Genel Olarak AİHM Sistemi ve İşleyişi 
307
B. BM İnsan Hakları Mekanizmaları ile AİHM Sisteminin Karşılaştırması 
314
II. BM İNSAN HAKLARI DENETİM MEKANİZMALARINA GENEL BAKIŞ,
DEĞERLENDİRME VE ÖNERİLER 
319
SONUÇ 
327
EKLER 
333