Kişisel Verilerin Korunması Rejiminin Evrimi

Kişisel verilerin korunması, dijital teknolojilerin hayatın hemen her alanına nüfuz ettiği günümüzde, bireyin temel hak ve özgürlüklerinin korunması bakımından giderek daha önemli hâle gelen bir hukuk alanıdır. Bununla birlikte kamu güvenliğinin sağlanması ile bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması arasındaki hassas dengenin sağlanması her zamankinden daha kritik bir önem kazanmıştır. Özellikle kolluk ve adli makamların sahip olduğu geniş veri işleme imkânları, bir yandan suçla mücadelede önemli araçlar sunarken diğer yandan bireylerin özel hayatına ve kişisel verilerine yönelik müdahale riskini de beraberinde getirmektedir.

Bu çalışma, kişisel verilerin korunması hukukunun bu özel ve hassas alanını Avrupa Birliği hukuku çerçevesinde ele almak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışma, Avrupa Birliği'nde kişisel verilerin korunması rejiminin tarihsel, kurumsal ve maddi boyutlardaki evrimini iki ana dönem altında derinlemesine incelemektedir.

İlk bölümde, 2009 yılındaki Lizbon Antlaşması öncesinde, Cezai Konularda Kolluk ve Adli İşbirliği alanının "Üçüncü Sütun" altında hükümetlerarası mekanizmalarla yürütüldüğü dönem mercek altına alınmaktadır. Bu kapsamda; Avrupa Konseyi'nin 108 sayılı Sözleşmesi ve R (87) 15 sayılı Tavsiye Kararı gibi uluslararası belgelerden hareketle, Veri Koruma Direktifi'nin kolluk faaliyetlerini dışarıda bırakması sonucu oluşan mevzuat boşluğu ve bu boşluğu doldurmak amacıyla kabul edilen 2008/977 sayılı Konsey Çerçeve Kararı'nın yapısı, eksiklikleri ve uygulamadaki sınırlılıkları değerlendirilmektedir.

İkinci bölümde ise, Lizbon Antlaşması ile üç sütunlu yapının sona erdirilerek bu alanın Avrupa Birliği'nin ulusüstü anayasal çerçevesine dâhil edildiği süreç analiz edilmektedir. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı'nın bağlayıcılık kazanmasıyla kişisel verilerin korunması hakkının anayasal statüsünün güçlenmesi ve bu doğrultuda kabul edilen Genel Veri Koruma Tüzüğü ile hedeflenmiş bir mevzuat niteliği taşıyan 2016/680 sayılı Kolluk Direktifi'nin getirdiği yenilikler ayrıntılı bir biçimde ele alınmaktadır.