Ebeveynler Arası Uluslararası Çocuk Kaçırma ve İade Davaları

Ebeveynler arasındaki uluslararası çocuk kaçırma ve iade davaları, yalnızca özel hukuk düzleminde değil, aynı zamanda devletin temel haklara ilişkin pozitif yükümlülükleri bakımından da değerlendirilmesi gereken, çok boyutlu bir hukuki sorunsaldır.

Bu çalışmanın ortaya çıkışı, uzun yıllar boyunca uluslararası çocuk kaçırma ve iade davalarında edinilen mesleki ve akademik tecrübelerin birikimine dayanmaktadır. Yargılama süreçlerinde gözlemlenen hak ihlalleri, ebeveynler arasındaki çekişmelerin çocuklar üzerindeki derin psikolojik etkileri ve bu süreçte ebeveynlerin çocuklarını kimi zaman birer araç hâline getirmeleri bu konunun daha geniş bir kamuoyu ve akademik çevre tarafından tartışılması gereğini doğurmuştur. Bu kitabın temel amacı, hukuk uygulayıcılarına ve akademiye katkı sunmakla beraber ebeveynler ve karar vericiler nezdinde, bu davaların merkezinde yer alan çocuğun üstün yararının gözetilmesi gerektiğine dair farkındalığı artırmaktır. Unutulmamalıdır ki, bu davalarda en çok etkilenen, hiç kuşkusuz çocuklardır. Dolayısıyla her bir yargılamada, çocuğun üstün yararının ve temel haklarının öncelikle dikkate alındığı sağlıklı bir süreç işletilmesi esastır.

Kitabın ilk bölümünde Lahey Sözleşmesi kapsamında çocuğun mutat meskenine iade davaları ele alınmış ve uygulayıcıların dikkat etmesi gereken hususlar, örnek yargı kararlarıyla birlikte açıklanmıştır. Çalışmada, uygulamada sıkça karşılaşılan hatalar nedeniyle tarafların yaşadığı hak kayıpları değerlendirilmiş; bu tür hak kayıplarının önüne geçilmesi için uyulması gereken usuller ve dikkat edilmesi gereken noktalar somut örneklerle ortaya konulmuştur. Kitabın ikinci bölümünde ise iade davalarından kaynaklanan hak ihlalleri sebebiyle Anayasa Mahkemesi'ne yapılan bireysel başvurulara yer verilmiştir. Bu kapsamda, iade sürecinin yürütülmesi sırasında devletin aile hayatına saygı hakkı çerçevesindeki pozitif yükümlülükleri, Anayasa Mahkemesi kararları ışığında sistematik biçimde incelenmiştir. Ayrıca, yerel mahkemelerce bu yükümlülüklere gereken özen gösterilmeden yapılan yargılamalar sonucunda ortaya çıkan hak ihlallerinin, bireysel başvuru ve bu başvuru kapsamında verilen tedbir kararları yoluyla nasıl giderilebileceği açıklanmış, etkili ve sonuç doğuracak şekilde bireysel başvuru ve tedbir taleplerinin nasıl hazırlanması gerektiği ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.