AÇIK SUÇ TİPLERİNİN TEMELLENDİRİLMESİ VE
1. DÜNYADA YAŞANAN GELİŞMELER IŞIĞINDA HUKUK KAVRAMINA BAKIŞ
27
1.1. Değişen Dünya ve Hukuk
27
1.2. Hukukun Dinamikliği
30
2. DİL VE HUKUK KURALLARI ARASINDAKİ İLİŞKİ
35
2.1. Norm ve Hukuk Kuralı Kavramları
35
2.1.2.1. Tam Hukuk Kuralı
36
2.1.2.2. Eksik Hukuk Kuralı
36
2.2. Dilbilimsel Teorik Arka Plan
37
2.2.1. Anlamın Kullanım Teorisi
38
2.2.2. Kelimelerin İçlem ve Kaplamı
39
2.2.4. Cümlelerin İçlem ve Kaplamı
41
3. ATIF YOLUYLA TİPİK BAĞLANTI
42
3.3.1. Bir Yasama Tekniği Olarak Atıf
45
3.3.2. Atfın Fonksiyonları
48
3.3.2.1. Bağlantı Fonksiyonu
48
3.3.2.2. Hüküm Fonksiyonu
48
3.3.3.1. Atıfta Bulunulan Kuralın İşlevine Göre Yapılan Ayrım
49
3.3.3.1.1. Kurucu Atıf
49
3.3.3.1.2. Bildirici Atıf
50
3.3.3.2. İfade Biçimine Göre Yapılan Ayrım
52
3.3.3.2.1.1. Tamamen Açık Atıf
52
3.3.3.2.1.2. Yarı Açık Atıf
53
3.3.3.2.2. Örtülü (Zımni) Atıf
54
3.3.3.3. Atıfta Bulunulan Kuralların Sayısına Göre Yapılan Ayrım
55
3.3.3.3.1. Uzayan Atıflar, Zincirleme Atıflar (Doğrusal Atıflar)
56
3.3.3.3.2. Tekli ve Çoklu (Paralel) Atıflar
56
3.3.3.3.3. Numaralandırılmış ve Genel Atıflar
57
3.3.3.4. Atıfta Bulunulan Kuralın Bulunduğu Yere Göre Yapılan Ayrım
58
3.3.3.4.2. Dışarı Atıf
60
3.3.3.5. Atıfta Bulunulan Kuralın Geçerlilik Zamanına Göre Yapılan Ayrım
60
3.3.3.5.1. Durağan Atıf
61
3.3.3.5.2. Dinamik Atıf
62
3.3.4. Atıf Tekniğinin Avantaj ve Dezavantajları
63
3.3.4.1. Atıf Tekniğinin Avantajları
64
3.3.4.2. Atıf Tekniğinin Dezavantajları
65
4. ATIF TEKNİĞİNİN ÖZEL BİR ŞEKLİ OLARAK AÇIK SUÇ TİPLERİ
66
4.1. Geçmişten Günümüze Açık Suç Tipi Kavramının İzahı
66
4.1.1 Açık Suç Tipi Kavramının Ortaya Çıkışı ve Tarihsel Gelişim
66
4.1.2. Açık Suç Tipi Kavramının Genişlemesi
70
4.1.3. Günümüz Türk Ceza Hukuku Doktrininde Açık Suç Tipi
72
4.1.4. Açık Suç Tipi Kavramına Verilmesi Gereken Anlam ve Kavramın Mahiyeti
74
4.1.5. Açık Suç Tipinin Görünüm Biçimleri
80
4.1.5.1. Gerçek (Dar Anlamda) Açık Suç Tipi
80
4.1.5.2. Gerçek Olmayan (Geniş Anlamda) Açık Suç Tipi
83
4.2. Tipikliğin Normatif ve Açık Unsurlarının Değerlendirilmesi
86
4.2.1. Tipikliğin Deskriptif (Tanımlanabilir) ve Normatif (Değerlendirilebilir) Unsurları
86
4.2.2. Tipikliğin Normatif ve Açık Unsurları
89
4.2.2.1. Tipikliğin Normatif ve Açık Unsurlarının Ayrımına Yönelik Görüşler
89
4.2.2.1.1. Şekli Ayrım Kriterleri
89
4.2.2.1.1.1. Açık Hükmün Kanun Koyucu Dışında Bir Otorite Tarafından Tamamlanması
89
4.2.2.1.1.2. Tamamlayıcı Hukuk Kuralının Yeni Bir Şey İçermesi
90
4.2.2.1.2. Maddi Ayrım Kriterleri
91
4.2.2.1.2.1. Tamamlayıcı Hukuk Kuralının Emir veya Yasak İçermesi
91
4.2.2.1.2.2. Hukuki Menfaat veya Yükümlülük İhlalinin Tamamlayıcı Hukuk Kuralında Yer Alması
92
4.2.2.1.2.3. Örtüşen Koruma Yönü
93
4.2.2.1.2.4. Normun Anlamı
95
4.2.2.1.2.5. Atfın Çift Fonksiyonlu Değerlendirmesi
99
4.2.2.2. Tipikliğin Normatif Unsurları ve Açık Unsurlara Eşit Muamele
100
4.2.2.3. Şekli ve Maddi Ayrım Kriterlerine İlişkin Değerlendirme
101
4.2.2.4. Açık ve Normatif Unsur Ayrımında Sınırda Kalan Örnekler ve Görüşümüz
105
SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ BAĞLAMINDA
1. SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİNİN DÜŞÜNSEL TEMELLERİ
114
1.1. Kuvvetler Ayrılığı ve Demokrasi
116
1.2. Hukuk Devleti İlkesi
118
2. POZİTİF HUKUKTA SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ
121
3. AÇIK SUÇ TİPLERİNİN SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ VE BU İLKENİN SONUÇLARI BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
125
3.1. Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tipleri
125
3.1.1. Şekli ve Maddi Kanun Ayrımı
126
3.1.2. Türk Hukukunda Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tipleri
133
3.1.2.1. Türk Ceza Hukuku Öğretisi ve Mahkeme Kararları Işığında Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tipleri
134
3.1.2.2. Türk Hukukundaki Görüşlere İlişkin Değerlendirme
140
3.1.3. Alman Hukukunda Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tiplerine Bakış
143
3.1.3.1. Gerçek Olmayan Açık Suç Tipleri Bakımından İnceleme
145
3.1.3.2. Gerçek Açık Suç Tipleri Bakımından İnceleme
146
3.1.3.2.1. Katı Demokrasi Yaklaşımı
147
3.1.3.2.2. Gerçekçi Yaklaşım
148
3.1.3.2.3. Atıfta Bulunulan Hukuki Düzenlemenin Türü Bakımından Değerlendirmeler
150
3.1.3.3. Alman Hukukundaki Görüşlere İlişkin Değerlendirme
154
3.1.4. Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Açık Suç Tiplerine İlişkin Görüşümüz
156
3.1.4.1. Gerçek Olmayan Açık Suç Tipleri Bakımından Görüşümüz
157
3.1.4.2. Gerçek Açık Suç Tipleri Bakımından Görüşümüz
159
3.2. Belirlilik İlkesi Bakımından Açık Suç Tipleri
164
3.2.1. Genel Olarak Belirlilik İlkesi
165
3.2.2. Alman Hukukunda Belirlilik İlkesi Bakımından Açık Suç Tiplerine Bakış
168
3.2.2.1. Ulaşılabilirlik Bakımından Açık Suç Tipleri
170
3.2.2.2. Öngörülebilirlik Bakımından Açık Suç Tipleri
172
3.2.2.2.1. Atıf Unsuru
173
3.2.2.2.1.1. Açık ve Örtülü Atıflar
174
3.2.2.2.1.2. İçeri ve Dışarı Atıflar
175
3.2.2.2.1.3. Durağan ve Dinamik Atıflar
176
3.2.2.2.1.4. Zincirleme Atıflar
179
3.2.2.2.2. Toplam Hüküm
181
3.2.4. Belirlilik İlkesi Bakımından Açık Suç Tiplerine İlişkin Görüşümüz
186
3.3. Kıyas Yasağı Bakımından Açık Suç Tipleri
192
3.3.1. Kıyas Yasağının Esası
192
3.3.2. Alman Hukukunda Kıyas Yasağı Bakımından Açık Suç Tiplerine Bakış
197
3.3.4. Kıyas Yasağı Bakımından Açık Suç Tiplerine İlişkin Görüşümüz
201
3.4. Geçmişe Uygulama Yasağı Bakımından Açık Suç Tipleri
203
3.4.1. Geçmişe Uygulama Yasağının Esası
204
3.4.2. Literatür ve İçtihatlar Işığında Geçmişe Uygulama Yasağı Bakımından Açık Suç Tiplerine Bakış
205
3.4.4. Geçmişe Uygulama Yasağı Bakımından Açık Suç Tiplerine İlişkin Görüşümüz
213
4. AÇIK VE NORMATİF UNSUR AYRIMININ SUÇTA VE CEZADA KANUNİLİK İLKESİ BAKIMINDAN SONUÇLARI
215
4.1. Şekli Kanun Gerekliliği Bakımından Karşılaştırma
215
4.2. Belirlilik İlkesi Bakımından Karşılaştırma
216
4.3. Kıyas Yasağı Bakımından Karşılaştırma
217
4.4. Geçmişe Uygulama Yasağı Bakımından Karşılaştırma
218
4.5. Değerlendirme ve Görüşümüz
219
AÇIK SUÇ TİPLERİNDE KASTIN KAPSAMI VE HATA
1. KASTIN KAPSAMININ BELİRLENMESİ VE HATANIN TARİHSEL GELİŞİMİ
224
1.1. İmparatorluk Yüksek Mahkemesi Dönemi
226
1.1.1. Fiil Hatası ve Hukuki Hata Ayrımı
226
1.1.2. Açık Suç Tiplerinde Kastın Kapsamı ve Hataya İlişkin İmparatorluk Yüksek Mahkemesi’nin Genel Yaklaşımı
228
1.2. İmparatorluk Yüksek Mahkemesi’nin İçtihatlarına Yönelik Öğretideki Değerlendirmeler
231
1.3. Federal Yüksek Mahkeme’nin İmparatorluk Yüksek Mahkemesi’nin Görüşlerinden Ayrılması
232
2. KASTIN KAPSAMI VE HATAYA İLİŞKİN TEORİK GELİŞMELER
236
3. AÇIK SUÇ TİPLERİNDE KASTIN KAPSAMININ BELİRLENMESİ VE HATA SORUNUN ÇÖZÜMÜNE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR
242
3.1. Kusur Teorisinin Çözümü: Birlikte Okuma Teorisi
242
3.1.1. Birlikte Okuma Teorisi
242
3.1.2. Birlikte Okuma Teorisine Yönelik Eleştiriler
244
3.2. Kast Teorisinin Çözümü
247
3.2.2. Kast Teorisine Yönelik Eleştiriler
249
3.3. Literatürdeki Diğer Çözüm Önerileri
251
3.3.1. Jescheck/Weigend’in Somut Tipiklik Yorumu Görüşü
252
3.3.2. Roxin’in Hafifletilmiş Kusur Anlayışı
254
3.3.3. Jacobs’da Fonksiyonel Kusur
257
3.3.4. Schmidhäuser’in Kusur İlkesi Temelli Yorumu
260
3.3.5. Haksızlık Bilinci ve Hukuka Aykırılık Bilinci Ayrımı (A. Kaufmann ve Otto)
261
3.3.6. Tiedemann’ın Tipikliğin Uyarı Fonksiyonu Düşüncesi
263
3.3.7. Puppe’nin Anlam Temelli Yaklaşımı
266
3.3.8. Lauer’in Açık Unsurun Belirliliği Kriteri
269
3.3.9. Kuhlen’in Zamansal Yapı Ölçütü
271
3.3.10. Normatif Unsur İçeren Suçlar ve Açık Suçların Tamamlayıcı Norm Bakımından Eşit Muamele Görmesi
274
3.3.10.1. Schlüchter’in Teleolojik Olarak İndirgenmiş Olgu Bilgisi Görüşü
274
3.3.10.2. Uzman Olmayanlar Alanında Paralel Değerlendirme Görüşü (Müller Magdeburg)
276
4. TÜRK CEZA HUKUKUNDA DURUM
286
4.1. Mülga 765 Sayılı TCK’nın Yürürlükte Olduğu Dönem
286
4.2. 5237 Sayılı TCK Dönemi
289
5. AÇIK VE NORMATİF UNSUR AYRIMININ KASTIN KAPSAMI VE HATA BAKIMINDAN SONUÇLARI
298