Türkiye Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartları
TMS – TFRS – BOBİ – FRS
(VUK Değerleme Yaklaşımı)
5. Baskı,
Şubat 2021
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa Sayısı:
816
Baskısı tükenmiştir.
Diğer Baskılar
7. baskı Yeni Baskı
Ekim 2023
1.555,00₺
1.555,00₺ (%0)
7.Yeni Baskı
Ekim 2023
1.555,00₺
1.555,00₺ (%0)
Kitabın Açıklaması
Gördüğü yoğun ilgi sonucunda 5. Baskısını yapan kitaba bu baskısında tam set TMS/TFRS (Türkiye Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartları) ve BOBİ FRS (Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı) çok sayıda örnek uygulamaya kitabın bu baskısında yer verilmiştir.
Kitapta yer alan uygulama örneklerinde Kamu Gözetimi Kurumu tarafından taslak olarak yayımlanan TMS/TFRS Uygun Hesap Planında belirtilen hesap adlarının kullanılmasına özen gösterilmiştir.
Ayrıca vergi mizanından TMS/TFRS'ye dönüştürmeye dair bütünsel bir uygulama örneği ile TFRS Kar/Zararından Vergi Matrahına Ulaşma yöntemi bu baskıda kitaba eklenmiştir.
Kitabın Konu Başlıkları
VUK ve TMS–TFRS Değerleme (Ölçümleme) Genel Esaslar
VUK ve TMS–TFRS Değerleme Ölçüleri
Maddi Duran Varlıklar ve Maddi Olmayan Duran Varlıklar Değerleme ve Muhasebe Uygulamaları
Stokların Değerlemesi ve Muhasebe Uygulamaları
Menkul Kıymetlerin Değerlemesi ve Muhasebe Uygulamaları
Alacaklar ve Borçların Değerlemesi ve Muhasebe Uygulamaları
Kasa Mevcutlarının Değerlemesi ve Muhasebe Uygulamaları
Finansal Kiralamalar Değerleme ve Muhasebe Uygulamaları
Vergi Mizanından TFRS'ye Dönüşüm Uygulaması
TFRS Kar–Zararından Vergi Matrahına Ulaşma Yöntemi
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Beşinci Baskıya Önsöz
7
Dördüncü Baskıya Önsöz
8
Üçüncü Baskıya Önsöz
9
İkinci Baskıya Önsöz
10
Birinci Baskıya Önsöz
11
Kısaltmalar
29
Birinci Bölüm
VUK VE TMS/TFRS DEĞERLEME (ÖLÇÜMLEME)
GENEL ESASLAR
1.1. GİRİŞ
31
1.2. VUK, TMS/TFRS DEĞERLEME VE ÖLÇÜMLEME KAVRAMLARI
33
1.3. DEĞERLEMENİN TANIMI VE UNSURLARI
34
1.3.1. Vergi Matrahı
35
1.3.2. İktisadi Kıymetler
35
1.3.3. Takdir ve Tespit
36
1.4. VERGİ USUL KANUNU'NDA DEĞERLEME GÜNÜ
37
1.5. DEĞERLEMEDE ESAS
39
1.6. KAVRAMSAL ÇERÇEVE
40
1.6.1. TMS/TFRS’de Kavramsal Çerçeve
40
1.6.2. BOBİ FRS’de Kavramsal Çerçeve
42
İkinci Bölüm
VUK VE TMS/TFRS DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ
2.1. VERGİ USUL KANUNU DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ
47
2.1.1. Maliyet Bedeli
47
2.1.1.1. Değer Artırıcı Harcamalar
49
2.1.1.2. Müteferri (Bağlantılı) Giderler
49
2.1.1.3. Maliyet ve Alış Bedeli Arasındaki Farklar
50
2.1.2. Borsa Rayici
51
2.1.2.1. Fiyatlarda Bariz Kararsızlıklar Görülen Hallerde Değerleme
52
2.1.2.2. Borsa Rayici İle Değerlemeye Tabi İktisadi Kıymetler
52
2.1.3. Tasarruf Değeri
55
2.1.3.1. Tasarruf Değeri Sübjektif Bir Değerleme Ölçüsü Değildir
55
2.1.3.2. Tasarruf Değeri ile Değerleme Yapılan Haller
56
2.1.4. Mukayyet Değer
56
2.1.5. İtibari Değer
57
2.1.6. Rayiç Bedel
58
2.1.7. Vergi Değeri
59
2.1.8. Emsal Bedeli ve Emsal Ücreti
59
2.2. TMS/TFRS DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ
61
2.2.1. Tarihi Maliyet (Maliyet Bedeli)
63
2.2.2. Cari Maliyet
64
2.2.3. Gerçekleşebilir Değer
65
2.2.4. Bugünkü Değer (Kullanım Değeri)
65
2.2.5. Gerçeğe Uygun Değer
66
2.3. VUK DEĞERLEME ÖLÇÜLERİNİN TFRS DEĞERLEME ÖLÇÜLERİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
67
2.3.1. Maliyet Bedeli
67
2.3.2. Borsa Rayici
68
2.3.3. Tasarruf Değeri
70
2.3.4. Mukayyet Değer
71
2.3.5. İtibari Değer
71
2.3.6. Rayiç Bedel
72
2.3.7. Emsal Bedeli
73
2.3.8. Vergi Değeri
76
Üçüncü Bölüm
MADDİ DURAN VARLIKLAR VE
MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR
DEĞERLEME VE MUHASEBE UYGULAMALARI
3.1. GAYRİMENKULLER
77
3.1.1. Yasal Düzenleme
77
3.1.2. Gayrimenkul Kavramı
78
3.1.2.1. Türk Medeni Kanunu'nda Gayrimenkul Kavramı
78
3.1.2.2. Gelir Vergisi Kanunu'nda Gayrimenkul Kavramı
79
3.1.3. Bütünleyici Parça (Mütemmim Cüzü)
80
3.1.4. Eklenti (Teferruat)
80
3.1.5. Tesisat ve Makineler
81
3.1.6. Gemiler ve Diğer Taşıtlar
82
3.1.7. Gayri Maddi Haklar
83
3.1.8. Gayrimenkullerin İşletmeye Ayni Sermaye Olarak Dahil Edilmesi
84
3.2. GAYRİMENKULLERDE MALİYET BEDELİNE GİREN GİDERLER
86
3.2.1. Yasal Düzenleme
86
3.2.2. Satın Alma Halinde Maliyet Bedeli
86
3.2.2.1. Gümrük Vergileri, Nakliye ve Montaj Giderleri
87
3.2.2.2. Yeni Bina İnşasında Arsa Maliyetleri
90
3.2.3. İhtiyari (İsteğe) Bağlı Giderler
93
3.2.4. Finansman Giderleri
93
3.2.4.1. Döviz Kredisi Kullanılması Halinde Faiz ve Kur Farkları
95
3.2.4.2. Finansman Giderlerine Dair Bazı Yargı Kararları
95
3.3. İNŞA VE İMAL GİDERLERİ
97
3.4. GAYRİMENKULLERDE MALİYET BEDELİNİN ARTMASI
99
3.4.1. Yasal Düzenleme
99
3.4.2. Giderlerin Maliyet Bedeline Dahil Edilme Koşulları
100
3.4.2.1. Yapılan Harcamanın Normal Bakım, Tamir ve Temizleme Gideri Olmaması
100
3.4.2.2. Yapılan Harcamanın Varlıkları Genişletmek veya İktisadi Kıymetini Artırmak Maksadıyla Yapılan Giderlerden Olması
102
3.4.2.3. İktisadi Kıymetin İtfasının Tamamlanmasından Sonra Yapılan ve Faydalı Ömrü Artıran Giderlerden Olmaması
104
3.4.2.4. Gemiler ve Motorlu Kara Nakil Vasıtalarında Maliyet Bedeline Eklenmesi Gereken Giderler
106
3.4.2.5. İktisadi Kıymetin Olağanüstü Değer Kayıpları Nedeniyle Yapılan Giderler
107
3.5. DEMİRBAŞ EŞYALARIN DEĞERLEMESİ
108
3.5.1. Yasal Düzenleme
108
3.5.2. Alet, Edevat, Mefruşat ve Demirbaş Kavramları
108
3.5.3. Demirbaşların Maliyet Bedeli Kapsamında Sayılan Giderler
109
3.5.4. Demirbaşların Maliyet Bedeli Dışında Değerlemeye Tabi Tutulacağı Haller
110
3.6. TMS/TFRS'DE MADDİ DURAN VARLIKLARDA DEĞERLEME
110
3.6.1. Maliyet Bedelinin Unsurları
112
3.6.2. Günlük Bakım Maliyetleri
114
3.6.3. Parçaların Yenilenmesi, Değiştirilmesi, Düzenli Kontrollerde Oluşan Giderler
114
3.6.4. İlk İktisaptan Sonraki Değerlemeler
114
3.6.4.1. Maliyet Modeli
115
3.6.4.2. Yeniden Değerleme Modeli
115
3.6.5. Maddi Duran Varlıklarda Değer Düşüklüğü
118
3.6.6. Muhasebe Uygulamaları
119
3.6.7. Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller
141
3.6.7.1. Genel Bilgi
141
3.6.7.2. Değerleme
143
3.6.7.2.1. Başlangıç Değerlemesi
143
3.6.7.2.2. Dönem Sonu Değerlemesi
144
3.6.7.3. Gerçeğe Uygun Değer Yöntemi
145
3.6.7.4. Maliyet Yöntemi
146
3.6.7.5. Yatırım Amaçlı Gayrimenkul Sınıfına Transferi veya Bu Sınıftan Transfer
146
3.6.7.6. Elden Çıkarma
148
3.6.7.7. Muhasebe Uygulamaları
148
3.6.8. Maddi Duran Varlık Grubuyla İlgili Açıklamalar
153
3.6.9. Yatırım Amaçlı Gayrimenkullerle İlgili Açıklamalar
156
3.7. TMS/TFRS'DE MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARDA DEĞERLEME
160
3.7.1. Maddi Olmayan Duran Varlığın Maliyeti
163
3.7.2. Maddi Olmayan Duran Varlığın İlk İktisabından Sonra Oluşan Harcamalar
168
3.7.3. İşletme İçi Yaratılan Şerefiye
169
3.7.4. Giderlerin Muhasebeleştirilmesi
170
3.7.5. İlk İktisaptan Sonra Ölçme (Değerleme)
171
3.7.6. Maddi Olmayan Duran Varlıklarla İlgili Açıklamalar
175
3.7.7. Muhasebe Uygulamaları
181
3.8. VUK UYARINCA GAYRİMENKULLERİN DEĞERLEMESİNİN TMS BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
186
3.8.1. Kavramsal Farklar
188
3.8.2. Maliyet Bedelinin Unsurlarında Farklar
188
3.8.2.1. Borçlanma Maliyetlerinde Farklar
189
3.8.2.2. İhtiyari Gider Farkları
189
3.8.3. Arsa ve Bina Değerlerinin Ayrıştırılması Farkı
189
3.8.4. Parça Amortisman Farkı
190
3.8.5. Yeniden Değerleme Model Farkı
191
3.9. VUK UYARINCA GAYRİMADDİ HAKLARIN DEĞERLEMESİNİN TMS BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
192
3.9.1. Değerleme Ölçüsü Farkı
194
3.9.2. İlk İktisaptan Sonra Oluşan Harcamalarda Farklar
195
3.9.3. Borçlanma Maliyetleri Farkı
195
3.9.4. Yeniden Değerleme Model Farkı
196
3.10. AMORTİSMANLAR
196
3.10.1. Yasal Düzenlemeler ve Genel Açıklamalar
196
3.10.2. Amortisman Ayırma Koşulları
199
3.10.2.1. Envantere Dahil Olma Koşulu
199
3.10.2.2. İktisadi Kıymetin Faydalı Ömrünün Bir Yıldan Fazla Olması Koşulu
201
3.10.2.3. İktisadi Kıymetin Yıpranmaya, Aşınmaya veya Kıymetten Düşmeye Maruz Bulunması Koşulu
202
3.10.2.4. Gayrimenkuller ve Gayrimenkuller Gibi Değerlenen Kıymetlerden Olma Koşulu
203
3.10.2.5. İktisadi Kıymetin Maliyet Bedelinin Belli Bir Haddin Üstünde Olma Koşulu
204
3.10.3. Amortisman Uygulama Süreleri
205
3.10.4. Amortisman Yöntemleri
209
3.10.4.1. Normal (Doğrusal) Amortisman
209
3.10.4.2. Azalan Bakiyeler Üzerinden Amortisman Usulü
210
3.10.4.3. Kullanıma Göre Amortisman Yöntemi
212
3.10.5. Fevkalade Amortisman
213
3.10.6. Madenlerde Amortisman
216
3.10.7. Özel Maliyet Bedellerinin İtfası
216
3.10.7.1. Genel Bilgi
216
3.10.7.2. THP'de Özel Maliyetler
218
3.10.7.3. Özel Maliyet Bedelinin Oluşmasının Koşulları
219
3.10.7.4. Özel Maliyet Harcamalarının Sözleşmede Koşul Olarak Yer Alması
220
3.10.7.5. Özel Maliyet Bedelinin İtfa Süresi
221
3.10.7.6. Özel Maliyetlerin İtfasının Başlayacağı Yıl
222
3.10.7.7. Kiralayan Açısından Özel Maliyet Bedelinin Tabi Olacağı İşlemler
222
3.10.7.8. Özel Maliyet Tertibatının Kira Süresinin Sonunda Sökülüp Götürülmesi
223
3.10.7.9. Kiracı Tarafında Mevcut Bir Tesisatın Tamamen Yenilenmesi Nedeniyle Yapılan Giderler
223
3.10.7.10. İlişkili Taraflar Arasında Kiralamalarda Özel Maliyetler
224
3.10.7.11. Yap İşlet Devret Modeli ve Tevkifat Uygulaması
224
3.10.8. VUK Uygulamasında Amortismana Tabi Malların Satılması
227
3.10.9. Amortismana Tabi Malların Sigorta Tazminatı
231
3.10.10. Kıst ve Parça Amortisman
231
3.10.11. Değer Artırıcı Harcamalar İçin Örnek Uygulamalar
236
3.10.11.1. Fonksiyon Artıcı Harcamalar İçin Örnek Uygulama
236
3.10.11.2. Faydalı Ömrü Uzatıcı Harcamalar İçin Örnek Uygulama
237
3.10.12. Bina ve Arazide Amortisman
238
3.10.13. Vergi Usul Kanunu'na Göre Maddi Olmayan Duran Varlıkların İtfası
239
3.10.14. TMS ve Vergi Usul Kanunu Açısından Amortisman Uygulama Farklılıkları ve Benzerlikleri
240
3.10.14.1. Amortisman Ayırma Koşulları Açısından Farklılıklar ve Benzerlikler
240
3.10.14.2. Amortismana Tabi Tutarın Saptanmasında Farklılıklar ve Benzerlikler
242
3.10.14.3. Faydalı Ömür Bakımından Farklılıklar ve Benzerlikler
243
3.10.14.4. Amortisman Yöntemleri ve Yöntem Seçimi Açısından Farklılıklar ve Benzerlikler
244
Dördüncü Bölüm
STOKLARIN DEĞERLEMESİ VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
4.1. GİRİŞ
249
4.1.1. Yasal Düzenlemeler
250
4.1.2. Maliyet Bedeli İle Değerleme
251
4.1.2.1. Satın Alınan Emtiada Maliyet Bedeli
252
4.1.2.2. İmal Edilen Emtiada Maliyet Bedeli
253
4.1.2.2.1. Mamulün Vücuda Getirilmesi İçin Sarf Edilen İptidai ve Hammadde Bedeli
254
4.1.2.2.2. Mamule İsabet Eden İşçilik Bedeli
256
4.1.2.2.3. Genel Üretim Giderlerinden Mamule Düşen Hisse
257
4.1.2.2.4. Genel İdare Giderlerinden Mamule Düşen Hisse
258
4.1.2.2.5. Ambalajlı Olarak Piyasaya Sürülmesi Zorunlu Olan Ürünlerde Ambalaj Malzemesinin Bedeli
259
4.1.2.3. Manipülasyona Tabi Tutulan Mallarda Maliyet Bedeli
260
4.1.4. Emtia Değerlemesinde Finansman Giderleri
261
4.1.5. Emtia Niteliğindeki Altının ve Altın Kredisinin Değerlemesi
264
4.1.6. Stok Değerleme Yöntemleri
266
4.2. EMTİADA DÜŞÜK BEDELLE DEĞERLEME VE KIYMETİ DÜŞEN MALLAR
268
4.2.1. Genel Bilgi
268
4.2.2. Emtiada Düşük Bedelle Değerleme
270
4.2.2.1. Ortalama Fiyat Esası
270
4.2.2.2. Maliyet Bedeli Esası
274
4.2.2.3. Takdir Esası
274
4.2.3. Kıymeti Düşen Mallar
276
4.2.4. İmalat Artıklarının Değerlemesi
278
4.2.5. Zayi Olan Mallar
279
4.2.5.1. Zayi Olan Mallara Ait KDV
281
4.2.5.2. Değer Düşüklüğü Halinde KDV
283
4.2.5.3. Fire Sonucu Meydana Gelen Kayıplar
284
4.2.6. Kıymeti Düşen Mallardan Sayılmayan Haller
284
4.2.6.1. Çalınan Mallar
284
4.2.6.2. Modası Geçen Emtianın Değerlemesi
286
4.2.6.3. Alıcıya Geri Ödemeler ve İade Alınan Mallar
286
4.2.6.4. İmalat Süreci Dışında Oluşan Fireler
287
4.2.7. Zayi Olan Mallara Ait KDV'nin Beyannamede Gösterilme Şekli
288
4.3. TMS VE BOBİ FRS UYARINCA STOKLARIN DEĞERLEMESİ
291
4.3.1. Net Gerçekleşebilir Değer
292
4.3.2. Net Gerçekleşebilir Değer Esasının Uygulanabileceği Durumlar
294
4.3.3. Stokların Maliyeti
295
4.3.3.1. Stokların Satın Alma Maliyeti
295
4.3.3.2. Dönüştürme Maliyetleri
297
4.3.3.2.1. Genel Üretim Maliyetlerinin Dönüştürme Maliyetlerine Dağıtımı
299
4.3.3.2.2. Birlikte Üretilen Ürünler
301
4.3.3.3. Diğer Maliyetler
302
4.3.3.4. Stokların Maliyetine Alınmayan Giderler
303
4.3.3.5. Stokların Borçlanma Maliyetleri
304
4.3.4. Hizmet Sunan İşletmelerde Stok Maliyeti
305
4.3.5. Tarımsal Ürünlerin Maliyeti
306
4.3.6. Maliyetin Ölçümüyle İlgili Teknikler
307
4.3.7. Stok Maliyetlerini Hesaplama Yöntemleri
309
4.3.8. Muhasebe Uygulamaları
311
4.4. VUK UYARINCA EMTİA DEĞERLEMESİNİN TMS BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
330
4.4.1. Genel Açıklamalar
330
4.4.2. Borçlanma Maliyetlerinin Değerlemesinde Farklılıklar
331
4.4.3. Genel Yönetim Giderlerinin Maliyete Yüklenmesinde Farklılık
332
4.4.4. Sabit Genel Üretim Maliyetlerinin Dağıtımında Farklılıklar
333
4.4.5. Stok Değerleme Yöntemleri Arasındaki Farklılıklar
334
4.4.6. Hizmet Maliyetlerinin Stoklanmasında Farklılıklar
335
4.4.7. Stoklarla İlgili Açıklanacak Hususlar
338
4.4.8. Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Ayrılmasında VUK, TMS/TFRS Uygulama Farklılıkları
339
Beşinci Bölüm
MENKUL KIYMETLERİN DEĞERLEMESİ VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
5.1. MENKUL KIYMETLERİN TANIMI VE TÜRLERİ
343
5.1.1 Türk Ticaret Kanunu'nda Yer Alan Düzenlemeler
343
5.1.2. Sermaye Piyasası Mevzuatında Yer Alan Düzenlemeler
345
5.2. VUK UYARINCA MENKUL KIYMETLERİN DEĞERLEMESİ
349
5.3. ALIŞ BEDELİ İLE DEĞERLEMEYE TABİ MENKUL KIYMETLER
350
5.4. VUK'A GÖRE HİSSE SENETLERİNİN DEĞERLEMESİ
351
5.4.1. Hisse Senetlerinin İktisap Tarihi
351
5.4.2. Döviz Cinsinden Borçla Edinilen Hisse Senetleri
352
5.4.3. Yabancı Hisse Senetleri
353
5.4.4. Bedelsiz Alınan İştirak Hisseleri ve Hisse Senetleri
354
5.5. YATIRIM FONU KATILMA BELGELERİNİN DEĞERLEMESİ
355
5.6. VUK'DA EUROBONDLAR, GELİR ORTAKLIĞI SENETLERİ, HİSSE SENEDİNE DÖNÜŞTÜRÜLEBİLİR TAHVİLLERİN DEĞERLEMESİ
356
5.6.1. Eurobondlar
356
5.6.2. Gelir Ortaklığı Senetleri
356
5.6.3. Hisse Senedine Dönüştürülebilir Tahvil
356
5.7. VUK'DA BORSA RAYİCİ VEYA KIST GETİRİ ESASINDA DEĞERLEME
357
5.8. VERGİ MEVZUATI UYARINCA UYGULAMA ÖRNEKLERİ
358
5.9. TMS/TFRS DEĞERLEME
359
5.9.1. Finansal Varlıkların TMS/TFRS Değerlemesi
360
5.9.2. Finansal Varlıkların Değerlemesi
361
5.9.3. Hisse Senetlerinin TMS/TFRS Kapsamında Değerlemesi
363
5.9.3.1. Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kar veya Zarara Yansıtılan Finansal Varlıklar
364
5.9.3.2. Satılmaya Hazır Finansal Varlıklar
367
5.9.3.2.1. Gerçeğe Uygun Değeri Tespit Edilebilen Finansal Varlıklar
367
5.9.3.2.2. Maliyet ile değerlemeye tabi finansal varlıklar:
371
5.9.4. Tahvil Senet ve Bonolarının TMS/TFRS Kapsamında Değerlemesi
372
5.9.5. TMS/TFRS İştiraklerdeki Yatırımların Değerlemesi ve Muhasebe Uygulamaları
378
5.9.5.1. Genel bilgi
378
5.9.5.2. İştiraklerdeki Yatırımların Değerlemesi
379
5.9.5.3. İştiraklerdeki Yatırımların İlişkin Muhasebe Uygulamaları
380
5.9.5.3.1. Öz kaynak Yöntemi Örnek Uygulama
380
5.9.5.3.2. Maliyet Yöntemine İlişkin Örnek
383
5.9.6. Türev Ürünlerin Değerlemesi ve Muhasebe Uygulamaları
386
5.9.6.1. Tanımlar
386
5.9.6.1.1. Futures
386
5.9.6.1.2. Forward
388
5.9.6.1.3. Options
388
5.9.6.1.4. Swaps
389
5.9.6.2. Türev Ürünlerin Değerlemesi
393
5.9.6.3. Türev Sözleşmelerin TMS/TFRS Değerleme Düzenlemeleri
394
5.9.6.3.1. Etkin Koruma Oranının Belirlenmesi
396
5.9.6.3.2. Net Pozisyonun Finansal Riskten Korunma İşlemine Konu Edilmesi
397
5.9.6.3.3. Finansal Riskten Korunma İşlemlerine Örnekler
397
5.9.6.3.4. Finansal Riskten Korunma İşleminin Etkinliğinin Değerlendirilmesi
398
5.9.6.5. Türev Ürünlerin Vergi Mevzuatına Göre Değerlemesi
401
5.9.6.5.1. Forward İşlemleri
401
5.9.6.5.2. Swap İşlemleri
402
5.9.6.5.3. Opsiyon Sözleşmeleri
408
5.9.6.5.4. Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası işlemleri
411
5.9.6.5.5. Aracı kuruluş varantları
411
5.9.6.6. Muhasebe Uygulamaları
412
Altıncı Bölüm
ALACAKLAR VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
6.1. VERGİ USUL KANUNU DEĞERLEME HÜKÜMLERİ
417
6.1.1. Alacaklar
417
6.1.2. Borçlar
417
6.1.3. Yabancı Para ile Olan Alacaklar ve Borçlar
418
6.1.4. Çıkarılmış Tahviller
418
6.1.5. Değersiz Alacaklar
418
6.1.6. Şüpheli Alacaklar
418
6.1.7. Vazgeçilen Alacaklar
419
6.2. TMS/TFRS'YE GÖRE ALACAKLARIN VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ
419
6.2.1. Sınıflandırma
419
6.2.2. Finansal Varlıkların Sınıflandırılması ve Değerlemesi
421
6.2.3. Finansal Borçların Sınıflandırılması ve Değerlemesi
421
6.2.4. Etkin Faiz Yöntemi
422
6.2.5. "TFRS 9 Finansal Araçlar" Standardı
422
6.3. VUK'A GÖRE REESKONT UYGULAMASI
424
6.3.1. Genel Açıklamalar
424
6.3.2. Reeskont İşlemlerinde Yasal Düzenlemeler ve Şartlar
427
6.3.2.1. Yasal Düzenlemeler
427
6.3.2.2. Reeskont Uygulamasının Şartları
427
6.3.3. Reeskont İşlemlerinde Özellikli Hususlar
429
6.3.3.1. Alacak Senetlerinin Reeskonta Tabi Tutulması VUK'a Göre İhtiyaridir
429
6.3.3.2. Vadeli Çekler İçin Reeskont Hesaplanmaz
430
6.3.3.3. Teminata Verilmiş Senetler İçin Reeskont Uygulaması
432
6.3.3.4. Tahsile Verilmiş Senetler Reeskont Konusu Yapılabilir
433
6.3.3.5. Hatır Senetleri İçin Reeskont Hesaplanmaz
434
6.3.3.6. Senet Tutarlarının KDV Kısmı İçin Reeskont Hesaplanmaz
434
6.3.3.7. Avans Niteliğinde Alacaklar İçin Reeskont Hesaplanmaz
435
6.3.3.8. Vadeli Satış Kampanyalarında Belge Düzenlenmeksizin Senede Bağlanan Alacaklara Reeskont Ayrılmaz
435
6.3.3.9. Finansal Kiralama Kapsamında Alacak ve Borçlar İçin Reeskont Hesaplanmaz
436
6.3.3.10. Faktoring Şirketlerine Devredilen Senede Bağlı Alacaklar İçin Faktoring Şirketi Reeskont Ayırır
436
6.3.3.11. Müflisten Olan Alacaklar Reeskonta Tabi Tutulmaz
437
6.3.3.12. Yıllara Sari İnşaat ve Onarma İşleriyle İlgili Alacak Senetleri İçin Reeskont
437
6.3.3.13. Şüpheli Alacaklar İçin Reeskont Hesaplanmaz
437
6.3.3.14. Senetli Alacak ya da Borca Faiz Yürütülmesi Halinde Reeskont Uygulaması
438
6.3.3.15. Senette Faiz Nispeti Açıklanmamışsa T.C. Merkez Bankası Kısa Vadeli Avans Oranı Esas Alınır
438
6.3.3.16. Yabancı Para Cinsinden Alacaklar ve Borçlar İçin LIBOR Esas Alınır
440
6.3.3.17. Reeskont Geçici Vergi İçin Hesaplanabilir
440
6.3.4. VUK'a göre Reeskont Hesaplama ve Muhasebe Kayıtları
441
6.4. VUK'A GÖRE DEĞERSİZ ALACAKLAR
448
6.4.1. Değersiz Alacaklar ve Şüpheli Alacaklar Arasındaki Farklılıklar
449
6.4.1.1. Tahsil Kabiliyetine Bağlı Olarak Sınıflandırma Farklılığı
449
6.4.1.2. Giderleştirmede Yöntem Farkı
450
6.4.1.3. Ticari Kazancın Oluşumunda Hâsılat Kayıtlarına İntikal Şartı Farklılığı
450
6.4.1.4. Tutulan Defterin Türüne Göre Oluşan Farklılık
452
6.4.1.5. Belgelendirme Özellikleri Bakımından Farklılık
453
6.4.2. Özellikli Hususlar
454
6.4.2.1. Aciz Vesikasına Bağlanan Alacaklar
454
6.4.2.2. Konkordato Sonucu Tahsilinden Vazgeçilen Alacaklar
455
6.4.2.3. Değersiz Alacakların Gider Yazılacağı Dönem
460
6.4.2.4. Sonradan Tahsil Edilen Değersiz Alacaklar
460
6.4.2.5. Karşılık Ayrılmış Bir Alacağın Değersiz Hale Gelmesi
461
6.4.3. Değersiz Alacakların Muhasebe İşlemleri
461
6.5. ŞÜPHELİ ALACAKLAR
464
6.5.1. Tekdüzen Hesap Çerçevesine Göre Şüpheli Alacaklar
465
6.5.2. TMS/TFRS Yönünden Alacaklar İçin Karşılık Ayırma Şartları
467
6.5.3. TMS/TFRS Yönünden Karşılık Tutarının Tespiti
468
6.5.4. Şüpheli Alacak Karşılığı Hesaplama Yöntemleri
470
6.5.4.1. Fiili Tespite Dayalı Karşılık Ayırma Yöntemi
470
6.5.4.2. Tahmine Dayalı (Götürü) Karşılık Ayırma Yöntemi
474
6.5.4.2.1. Satışların Yüzdesi (Gelir Tablosu) Yaklaşımı
475
6.5.4.2.2. Alacakların Yüzdesi (Bilânço) Yaklaşımı
477
6.5.4.2.2.1. Klasik Bilanço Yaklaşımı
477
6.5.4.2.2.2. Yaşlandırma Tablosu Yaklaşımı
478
6.5.5. Vergi Mevzuatında Şüpheli Alacaklar
480
6.5.5.1. Alacağın Ticari Kazancın Elde Edilmesi ve İdame Ettirilmesi İle İlgili Olması Şartı
481
6.5.5.2. Alacağın Dava veya İcra Safhasında Olması Şartı
482
6.5.5.3. Dava ve İcra Takibine Değmeyecek Derecede Küçük Alacaklar
483
6.5.5.4. Bilânço Esasına Göre Defter Tutma Şartı
484
6.5.5.5. Alacağın Teminata Bağlanmamış Olması Şartı
485
6.5.5.5.1. Alacağın Teminatlı Sayıldığı Durumlar
485
6.5.5.5.2. Haciz Yoluyla Teminata Bağlanan Alacaklar
486
6.5.5.5.3. Teminatın Ortadan Kalkması veya Değerini Yitirmesi
486
6.5.5.6. Tasarruf Değerine Göre Karşılık Ayrılması Şartı
487
6.5.5.6.1. Tasarruf Değerine Göre Karşılık Ayrılması
487
6.5.5.6.2. Tasarruf Değerine Göre Karşılık Ayrılmasına Dair Görüşler
492
6.5.6. Özellikli Hususlar
493
6.5.6.1. Karşılık Ayrılması Gereken Dönem
493
6.5.6.2. Borcun Yeniden Yapılandırılması Halinde Karşılık Ayrılması
495
6.5.6.3. Kamu Kurumlardan Olan Alacaklar
496
6.5.6.4. İflas ve Konkordato Halinde Karşılık Ayırma
497
6.5.6.5. Dövize Bağlı Alacaklarda Karşılık Ayırma
498
6.5.6.6. Yurt Dışından Olan Alacaklarda Karşılık Ayrılması
500
6.5.6.7. Şahıs Şirketlerinden Olan Alacaklarda Karşılık Ayrılması
500
6.5.6.8. KDV İçin Karşılık Ayrılması
500
6.5.6.9. Avanslar İçin Karşılık Ayrılması
502
6.5.6.10. İlişkili Taraflardan Alacaklarda Karşılık Ayrılması
504
6.5.6.11. Karşılık Ayrılan Alacaklara Dair Mahkeme Dava Dosyalarının İncelenmesi
505
6.6. VUK'DA VAZGEÇİLEN ALACAKLAR
505
6.6.1. Vazgeçilen Alacakların Özellikleri
506
6.6.1.1. Vazgeçilen Alacaklar Borçluya Dair Düzenlemeleri İçermektedir
506
6.6.1.2. Vazgeçilen Alacaklarda Vergi Erteleme Avantajı Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Mükelleflere Tanınmıştır
506
6.6.1.3. Konkordato Halinde Vazgeçilen Alacak, Alacaklı Bakımından Değersiz Alacak Mahiyetindedir
507
6.6.1.4. Sulh Yoluyla Vazgeçilen Alacaklar Kanaat Verici Bir Vesika İle Tevsik Edilmelidir
507
6.6.1.5. Yurtdışından Tahsil Edilemeyen Alacaklar Götürü Gider Kapsamında Değerlendirilemez
508
6.6.1.6. Vazgeçilen Alacaklar Geçmiş Yıl Zararlarıyla veya Diğer Karlardan Mahsup Edilemez
509
6.6.2. Vazgeçilen Alacakların Muhasebeleştirilmesi
510
6.6.3. Üç Yıllık Sürenin Hesaplanması
512
6.7. ALACAKLARDA KUR DEĞERLEMESİ
513
6.8. VUK VE TMS/TFRS'DE ALACAK VE BORÇ HESAPLARI
515
6.9. ALINAN VE VERİLEN ÇEKLERİN VUK VE TMS/TFRS DEĞERLEMESİ
519
6.9.1. Genel Açıklamalar
519
6.9.2. VUK Uyarınca Çeklerin Değerlemesi
519
6.9.3. TMS/TFRS Uyarınca Çeklerin Değerlemesi
520
6.9.4. Yabancı Paraya Dayalı Vadeli Çeklerin TMS/TFRS Değerlemesi
520
6.9.5. Çeklerde Reeskont
521
6.9.5.1. VUK 64 No.lu Sirküler Öncesi Uygulama
521
6.9.5.2. VUK 64 No.lu Sirküler Sonrası Uygulama
522
6.10. BANKA HESAPLARININ DEĞERLEMESİ
527
6.10.1. VUK'a Göre Banka Hesaplarının Değerlemesi
528
6.10.1.1. Repo İşlemlerinin Değerlemesi
528
6.10.1.2. Tevkif Edilen Vergilerin Mahsubu
529
6.10.2. TMS/TFRS'ye Göre Bankalar Hesabının Değerlemesi
530
6.10.3. VUK ve TMS/TFRS Örnek Uygulama
531
6.11. ALACAKLAR VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ
534
6.11.1. Genel Açıklamalar
534
6.11.2. Senetsiz Alacaklar Uygulama Örneği
535
6.11.3. Banka Kredilerinin Değerlemesi ve Uygulamalar
536
6.11.3.1. Banka Kredilerinin VUK ve TMS/TFRS İçin Uygulama Örneği
536
6.13. ÇIKARILMIŞ TAHVİLLERİN DEĞERLEMESİ
543
6.13.1. Genel Açıklamalar
543
6.13.2. Tekdüzen Hesap Planında Çıkarılmış Tahviller, Bonolar ve Senetler
544
6.13.3. Çıkarılmış Tahvillerin VUK Değerlemesi
545
6.13.4. VUK'a Göre İtibari Değerle Değerleme Mecburiyeti
546
6.13.5. Değerlemeye İlişkin Çeşitli Yaklaşımlar
548
6.13.6. Tevkifat Uygulaması
550
6.13.7. Çıkarılmış Tahvillerin Değerlemesi ve Muhasebe Kayıtları
550
Yedinci Bölüm
KASA MEVCUTLARININ DEĞERLEMESİ VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
7.1. GİRİŞ
557
7.2. KASANIN ENVANTERİ VE DEĞERLEMESİ
557
7.2.1. Türk Lirası Kasa Mevcutlarının Değerlemesi
558
7.2.2. Yabancı Paraların Kur Değerlemesi
558
7.2.2.1. VUK'a Göre Kur Değerlemesi
558
7.2.2.3. TMS/TFRS'ye Göre Kur Değerlemesi
560
7.2.2.4. Yabancı Paraların Değerlemesinde Kesin Mizanın Çıkarılması
561
7.2.2.5. Geçici Verginin Hesaplanmasında Kur Değerlemesi
563
7.2.3. Sayım ve Tesellüm Noksanlıkları
563
7.2.3.1. Kasa Noksanı
564
7.2.3.1.1. Kasa Noksanlığının Nedenleri
564
7.2.3.1.2. Sayım Noksanlıklarında Cezalı Vergi Tarhiyatına Konu Olabilecek Hususlar
564
7.2.3.1.3. Kasadan Sorumlu Personelin Zimmetine Para Geçirmesi
565
7.2.3.1.4. Kasa Noksanlığının Hırsızlık Dolayısıyla Meydana Gelmesi
566
7.2.3.1.5. Kasa Noksanlıklarına Dair Örnekler ve Muhasebe Kayıtları
567
7.2.3.2. Kasa Fazlası
569
7.2.3.2.1. Kasa Fazlalığının Nedenleri
569
7.2.3.2.2. Sayım Fazlalıklarında Cezalı Vergi Tarhiyatına Konu Olabilecek Hususlar
569
7.2.3.2.3. Kasa Fazlalıklarına Dair Örnekler ve Muhasebe Kayıtları
570
7.2.3.3. Kasa Hesabının Alacak Bakiyesi Vermesi
571
Sekizinci Bölüm
FİNANSAL KİRALAMALAR DEĞERLEME VE
MUHASEBE UYGULAMALARI
8.1. VERGİ MEVZUATINDA YER ALAN DÜZENLEMELER
573
8.1.1. Vergi Usul Kanunu'nda Yapılan Düzenlemeler
573
8.1.2. Vergi Mevzuatında Finansal Kiralamalara İlişkin Tanımlar
575
8.1.3. Vergi Mevzuatında Finansal Kiralamalara İlişkin Değerleme ve Amortisman Uygulamaları
578
8.2. TFRS 16 KİRALAMA İŞLEMLERİ STANDARDI KAPSAMINDA KİRALAMALAR
580
8.2.1. Tanımlar
580
8.2.2. Finansal Kiralamaların Kiracının Finansal Tablolarında Gösterilmesi
585
8.2.2.1. İlk Muhasebeleştirme
585
8.2.2.2. Sonraki Ölçümler
586
8.2.3. Finansal Kiralamaların Kiraya Verenin Finansal Tablolarında Gösterilmesi
588
8.2.3.1. İlk Muhasebeleştirme
588
8.2.3.2. Sonraki Ölçümler
588
8.3. FİNANSAL KİRALAMA ÖRNEK MUHASEBE UYGULAMASI
588
8.4. TMS VE VUK FARKLILIKLARI
600
8.4.1. Gerçeğe Uygun Değer ve Rayiç Bedel Farkı
600
8.4.2. Başlangıç Maliyetlerinin Tabi Olduğu İşlem Farkı
600
8.4.3. Faydalı Ömür Farkı
601
8.4.4. Arsa ve Bina Değerlerinin Ayrıştırılması Farkı
601
8.4.5. Satış ve Kiralama İşlemleri
601
8.4.6. Maliyet Bedeli Unsurları Bakımından Farklar
602
EKLER
EK 1: Yürürlükteki TMS/TFRS Setinin Listesi
605
EK 2: Büyük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler İçin Türkiye Finansal Raporlama Standardı Ölçümleme (Değerleme) Hükümleri
608
EK 3: Vergi Usul Kanunu Değerleme Hükümleri
690
EK 4: TMS/TFRS Uyumlu Hesap Planı
705
EK 5: Finansal Tablolarda Asgari Olarak Yer Alması Gereken Diğer Kalemler
738
EK 6: Vergi Mizanından Bobi FRS’ye Dönüşüm Kayıtlarının Yapılması ve Finansal Tablolar Çıkarılmasına Dair Bütünsel Bir Uygulama
758
EK 7: TFRS Kar/Zararından Vergi Matrahına Ulaşma Yöntemi
782
Kaynakça
803
Kavram Dizini
813
Baskısı tükenmiştir.
Bu kitaplar da ilginizi çekebilir
Genel Muhasebe
Ferah Yıldız
TMS/TFRS ile Uyumlu Finansal Tablolar Analizi
Hacı Arif Tunçez
Genel Muhasebe (MYO)
Z. Ferhan Aydoğan
Türkiye'de Muhasebe Sistemi ve Muhasebe Standartlarının Karşılaştırılması
Hülya Cengiz
Hakkımızda
|
Uluslararası Yayınevi Belgesi|
Kaynakça Dosyası|
Kişisel Verilerin Korunması |
Üyelik|
Siparişlerim|
İade Politikası|
İletişim|
Yazarlar|
Yayınevleri