Hanefi Hukuk Düşüncesinde Mülkiyetin Sözleşmeyle Nakli Dr. Kamil Çalışkan  - Kitap

Hanefi Hukuk Düşüncesinde Mülkiyetin Sözleşmeyle Nakli

1. Baskı, 
Haziran 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
544
Barkod:
9786253778866
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
1.050,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Klasik füru-ı fıkıh eserlerinde mülkiyet ve mülkiyetle ilgili konular, müstakil ve kapsamlı bir başlık altında ele alınmamıştır. Bunun yerine mülkiyete ilişkin kavram ve meselelere, farklı fıkıh babları altında dağılmış şekilde yer verildiği görülmektedir.
Bu eser, fıkıh eserlerinde farklı bablarda yer bulan mülkiyete ilişkin kavram ve hükümlerin sözleşme bağlamı üzerinden incelenmesini konu edinmektedir. Bu bakımdan çalışmamız, sözleşmelerin mülkiyet bağlamı üzerinden okunmasıyla da bağlantılı hale geldiğinden, Hanefi hukuk düşüncesinde farklı sözleşme türlerine ilişkin hükümlere mülkiyet açısından bakabilme imkanı da sunmaktadır. Buna bağlı olarak bu çalışma, doğrudan konusu olan Hanefi fıkhında mülkiyetin sözleşmeyle nakline ilişkin incelemelerin yanı sıra fıkhın eşya ile borçlar hukuku bağlamında tahliline yönelik araştırmalara da katkı sunmayı hedeflemektedir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Temlik Sözleşmeleri
.
Mülkiyeti Nakleden Diğer Başlıca Sözleşme Türleri
.
Mülkiyetin İntikali Bağlamında Tarafların Sözleşmeye İlişkin Tasarrufları ve Sözleşmenin Sona Ermesi
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
7
İÇİNDEKİLER 
9
KISALTMALAR 
15
GİRİŞ 
17
I. KİTABIN AMACI VE KONUSU 
17
II. KONUNUN SINIRLANDIRILMASI 
19
III. KONUNUN SUNULMASI 
20
IV. KİTABIN ÖNE ÇIKAN KAYNAKLARI 
21
V. HANEFİ HUKUK DÜŞÜNCESİ BAĞLAMINDA MİLK KAVRAMI 
24
A. Sözlük Anlamıyla Milk 
24
B. Hanefi Hukuk Düşüncesinde Terim Anlamıyla Milk 
28
C. Bir Araz Olarak Milk 
32
D. Hanefi Hukuk Düşüncesinde Milke İlişkin Kullanım Örnekleri 
33
E. Hanefi Hukuk Düşüncesinde Farklı Milk Türü Örnekleri 
43
F. Mülkiyet ve Mülk Kavramları 
49
G. Mülkiyet – İbāḥa Ayrımı 
55
H. Mülkiyetin Farklı Düzeyleri: Allah’ın Mülkiyeti ve İnsanın Mülkiyeti 
58
VI. MÜLKİYETİN NAKİL YOLLARINDAN BİRİ OLARAK SÖZLEŞME 
62
A. Mülkiyetin Nakli ve Temlik Kavramı 
65
B. Mülkiyetin Sözleşmeyle Nakline İlişkin Genel İlkeler 
72
1. Mülkiyet İcabında Rızanın Şart Oluşu 
74
2. Kişinin Teberruda Bulunmaya Zorlanmasının Meşru Olmaması 
78
3. Tarafların İradelerine Şer’in Hakkı Sebebiyle İtibar
Edilmemesinin Mümkün Oluşu 
82
4. İvazlı Sözleşmelerde Taraflar Arası Eşitlik 
84
5. Mülkiyet Naklinin Şart veya Vadeye Bağlanamaması 
86
C. Mülkiyetin Sözleşme Yolu Dışında Nakledilmesi 
87
1. Halefiyet Yoluyla Nakil 
88
2. Gasp Edilen Şeyin Mülkiyetine Tazminle Sahip Olunması 
93
3. Harbî ile Yapılan Sözleşmenin İstila Hükmünde Olması 
96
4. Mülkiyetin Hükmen İntikali 
99
BİRİNCİ BÖLÜM
TEMLİK SÖZLEŞMELERİ
I. BEYʿ SÖZLEŞMESİ 
106
A. Satış Sözleşmesi 
109
1. Sahih, Nāfiẕ ve Lazım Nitelikteki Satış Sözleşmesi 
111
a. Satış Sözleşmesinde Şart Olarak Mülkiyet 
113
(1) Satış Sözleşmesinin İnʿiḳād Şartı Olarak Satılan Şeyin
Mülkiyet Altında Olması 
113
(2) Satış Sözleşmesinin Nefāẕ Şartı Olarak Mebīʿin Satıcının
Mülkiyetinde Olması 
114
b. Satış Sözleşmesinin Hükmü Olarak Mülkiyet 
115
(1) Satılan Şeyin Mülkiyetinin Müşteriye İntikal Etmesi 
116
(a) Satış Sözleşmesinde İntikal Eden Mülkiyetin
İstikrar ve Tamamlanma Şartı Olarak Kabz 
126
(b) Müşterinin Satın Aldığı Şey Üzerindeki
Mülkiyetinin Taayyün Edip Etmediği 
133
(2) Semenin Mülkiyetinin Satıcıya İntikal Etmesi 
135
(a) Satıcının Semen Üzerindeki Mülkiyetinin Taayyün
Etmemiş Olması 
137
(b) Hanefi Fıkhında Şaz Bir Görüş: Dinar ve Dirhemin
Sözleşmeyle Taayyün Ettiği Yaklaşımı 
142
aa. Dinar ve Dirhemin Sözleşmeyle Taayyün Ettiği
Yaklaşımının Mülkiyetin İntikali Bağlamında
Sonuçları 
144
(c) Vadeli Borçlarda Mülkiyetin Sabit Olması: Deyn
Mülkiyeti 
148
c. Satış Sözleşmesinde İntikal Eden Mülkiyetin Kapsamı ve
Mülkiyetlerin Meşguliyeti Durumu 
149
2. Fasit Satış Sözleşmesi 
156
a. Fasit Satış Sözleşmesinin Mülkiyetin Kabzla Beraber İntikal
Ettiğine Yönelik Delillendirmeler 
159
b. Fasit Satış Sözleşmesinin Kabzla Beraber Mülkiyetin İntikali
Hükmünü Doğurabilmesi İçin Aranan Şartlar 
164
c. Kişinin Kendi Mülkiyetinde Tasarrufta Bulunmasının Mekruh
Olma Durumu: Fasit Satış Sözleşmesi Bağlamında Ḫabīs̠
Mülkiyet Kavramı 
168
d. Müşterinin Feshedilebilir Nitelikteki Mülkiyeti ve Arz Ettiği
Farklılıklar 
171
(1) Müşterinin Fasit Akitle Satın Aldığı Şeye İlişkin Kısıtlılıkları:
Feshedilebilir Mülkiyetin Görece Zayıf Konumu 
172
(2) Müşterinin Fasit Sözleşmeyle Satın Aldığı Şeye İlişkin
Tasarruflarının Geçerliliği ve Satış Sözleşmesinin
Feshine Etkisi 
179
(a) Müşterinin Fasit Akitle Satın Aldığı Şey Üzerindeki
Mülkiyetini Ortadan Kaldıran Tasarrufları 
179
(b) Müşterinin Fasit Akitle Satın Aldığı Şey Üzerindeki
Mülkiyetini Yalnızca Bir Bakımdan Ortadan
Kaldıran Tasarrufları 
181
3. Batıl Satış Sözleşmesi 
184
4. Fuzulinin Satışı 
190
a. Fuzulinin Satış Sözleşmesinde Satıcı Konumunda Olması 
193
b. Fuzulinin Satış Sözleşmesinde Müşteri Konumunda Olması 
196
B. Selem Sözleşmesi 
196
1. Selem Sözleşmesinin Hükmü Olarak Mülkiyet İntikali 
202
a. Raʾsu’l–mālin Mülkiyetinin Muslemun İleyh için Muaccel
olarak Sabit Olması 
203
b. Muslemun fīhin Mülkiyetinin Rabbu’s–selem İçin Müeccel
Olarak Sabit Olması 
206
C. Sarf Sözleşmesi 
213
1. Sarf Sözleşmesinin Hükmü Olarak Mülkiyet 
219
D. Güvene Dayalı Beyʿ Sözleşmeleri 
223
II. HİBE SÖZLEŞMESİ 
225
A. Hibe Sözleşmesinin Hükmü Olarak Mülkiyetin Nakli 
226
1. Hibede Mülkiyetin İntikal Şartı Olarak Kabz 
227
2. Mülkiyetin Hibe Akdiyle İntikali: Kabzı Yenilemenin
Gerekmemesi Hali 
232
3. Mülkiyetin İntikali Bağlamında Deynin Hibesi 
234
B. Hibeden Dönmenin Mülkiyetin İntikali Bağlamında Sonuçları 
235
C. İvaz Şartlı Hibe 
238
III. İCARE SÖZLEŞMESİ 
240
A. İcare Sözleşmesinin İki Türü 
243
B. İcare Sözleşmesinin Kuruluşunda Mülkiyet 
244
C. İcare Sözleşmesinde Şart Olarak Mülkiyet 
250
D. İcare Sözleşmesinin Hükmü Olarak Mülkiyet: Menfaatin İvazlı
Temliki 
251
1. İcare Sözleşmesinde Mülkiyetin Muhāyeʾeyi Gerektirmemesi 
256
2. İcare Sözleşmesinde Menfaat Mülkiyetinin Sabit Olma Şekli 
261
3. İcare Sözleşmesinde Semenin Mülkiyetinin Sabit Olma Yolları 
263
a. Mutlak İcare Sözleşmesi 
263
b. Tacil Şartlı İcare Sözleşmesi 
268
c. Şart Koşulmadığı Halde Kira Bedelinin Önceden Ödenmesi 
269
E. İcare Sözleşmesinin Sona Ermesinde Mülkiyet 
271
1. İcareye Verenin İcareye Verdiği Şey Üzerindeki Mülkiyetinin
Sona Ermesi 
271
2. İcare Sözleşmesinin Kiracının Vefatıyla Sona Ermesi 
273
IV. ARİYET SÖZLEŞMESİ 
274
A. Ariyetin Hükmü 
275
1. Ariyetin Menfaatin Mübah Kılınması (İbāḥa) Olduğu Yaklaşımı 
275
2. Ariyetin Menfaat Temliki Olduğu Yaklaşımı 
278
B. Sınırlı Bir Mülkiyet Türü Olarak Ariyet Alanın Lazım Olmayan
Mülkiyeti 
283
C. Ariyette Menfaat Mülkiyetinin İntikal Şartı Olarak Kabz 
284
D. Ariyette Dönme Hakkına Gerekçe Olarak Ariyet Alanın Menfaat
Mülkiyetine Anbean Sahip Olması 
285
E. Mülkiyetin İntikali Bağlamında Rehin Ariyeti 
286
F. Mecaz Anlamıyla Ariyet: Karz Sözleşmesi 
288
İKİNCİ BÖLÜM
MÜLKİYETİ NAKLEDEN DİĞER BAŞLICA SÖZLEŞME TÜRLERİ
I. SULH 
298
A. İkrar Üzerine Sulh 
301
1. Hakkında Sulh Yapılan Şeyin ve Sulh Bedelinin Ayn Olması 
304
2. Hakkında Sulh Yapılan Şeyin Ayn Sulh Bedelinin Deyn Olması 
305
3. Hakkında Sulh Yapılan Şeyin Deyn Sulh Bedelinin Ayn Olması 
307
4. Hakkında Sulh Yapılan Şeyin ve Sulh Bedelinin Deyn Olması 
308
5. Sulh Bedelinin Menfaat Olması 
314
6. Hakkında Sulh Yapılan Şeyin Menfaat Olması 
317
B. İnkar veya Sükut Üzerine Sulh 
318
1. Sulh Bedeli veya Hakkında Sulh Yapılan Şeyin Menfaat Olması 
321
II. KISMET (ORTAK MÜLKİYETİN TAKSİMİ) 
323
A. Aynların Taksimi 
325
1. Muavaza Olarak Kısmet 
331
2. İfraz Olarak Kısmet 
335
B. Menfaatlerin Taksimi (Muhāyeʾe) 
342
1. Mekan Üzerinden Muhāyeʾe 
346
2. Zaman Üzerinden Muhāyeʾe 
349
III. İSTIṢNĀʿ 
350
A. İstıṣnāʿın Karşılıklı Vaatleşme Olduğu Yaklaşımı 
351
B. İstıṣnāʿın Sözleşme Olduğu Yaklaşımı 
352
1. İstıṣnāʿın Zimmette Sabit Mebīʿ Üzerine Yapıldığı Yaklaşımı 
356
2. İstıṣnāʿın Amelin Şart Koşulduğu Zimmette Sabit Mebīʿ Üzerine
Yapıldığı Yaklaşımı 
360
C. İstıṣnāʿın Seleme Dönüşmesi 
362
IV. SADAKA 
365
V. ʿARİYYE 
366
VI. ʿUMRĀ 
368
VII. RUḲBĀ 
369
VIII. VASİYET 
370
A. Vasiyetin Hükmü Olarak Mülkiyetin Nakli 
379
1. Ayn Vasiyeti 
392
2. Menfaat Vasiyeti 
399
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MÜLKİYETİN İNTİKALİ BAĞLAMINDA TARAFLARIN SÖZLEŞMEYE İLİŞKİN TASARRUFLARI VE SÖZLEŞMENİN SONA ERMESİ
I. MUHAYYERLİKLER 
408
A. Kabul Muhayyerliği 
410
B. Şart Muhayyerliği 
412
1. Şart Muhayyerliğinin Satıcıya Ait Olması 
417
a. Ebu Hanife’nin Semenin Mülkiyetinin Satıcıya İntikal
Etmediği Yaklaşımı: Satıcının Mebīʿ ve Semenin Mülkiyetine
Aynı Anda Sahip Olamaması 
420
b. Ebu Yusuf ve Muhammed’in Semenin Mülkiyetinin Satıcıya
İntikal Ettiği Yaklaşımı: Müşteriden Çıkan Mülkiyetin Satıcıya
İntikal Zorunluluğu 
423
c. Satıcının Şart Muhayyerliğinin Düşmesiyle Sözleşmenin
Tamamlanması 
423
(1) Mülkiyetin İsnat (İsnād) Yoluyla İntikali: Satıcı İcazet
Verdiğinde Satılan Şeyin Mülkiyetinin İntikal Anı 
427
2. Şart Muhayyerliğinin Müşteriye Ait Olması 
431
a. Ebu Hanife’nin Mülkiyetin Müşteriye İntikal Etmediği
Yaklaşımı: Müşterinin Mebīʿ ve Semenin Mülkiyetine Aynı
Anda Sahip Olamaması 
433
b. Ebu Yusuf ve Muhammed’in Mülkiyetin Müşteriye İntikal
Ettiği Yaklaşımı: Satıcıdan Çıkan Mülkiyetin Müşteriye İntikal
Zorunluluğu 
436
c. Mülkiyetin İntikaline İlişkin Ebu Hanife ile Ebu Yusuf ve
Muhammed Arasındaki Görüş Ayrılığının Füru–ı Fıkıhtaki
Sonuçları 
436
d. Müşterinin Şart Muhayyerliğinin Düşmesiyle Sözleşmenin
Tamamlanması 
448
(1) Mülkiyetin İsnat (İsnād) Yoluyla İntikali: Müşteri İcazet
Verdiğinde Semenin Mülkiyetinin İntikal Anı 
453
3. Şart Muhayyerliğinin Hem Satıcıya Hem de Müşteriye Ait Olması 
455
C. Tayin Muhayyerliği 
456
1. Muhayyerliğin Müşteriye Ait Olması 
457
2. Muhayyerliğin Satıcıya Ait Olması 
460
D. Görme Muhayyerliği 
463
1. Mülkiyetin Görme Muhayyerliğine Rağmen İntikal Ettiği
Yaklaşımı 
468
2. Ebū Naṣr el–Aḳṭaʿ’ın Görme Muhayyerliğinin Mülkiyetin
İntikaline Engel Olduğu Yaklaşımı 
473
3. Görme Muhayyerliğinin Sona Ermesi 
475
E. Ayıp Muhayyerliği 
482
1. Ayıp Muhayyerliğinin Mülkiyetin Nakli Bağlamında Sonuçları 
484
2. Mülkiyetin Nakli Bağlamında Ayıp Muhayyerliğinin Ortadan
Kalkması 
487
II. FESİH 
494
A. Mülkiyetin Nakli Sonucunu Doğuran Fesih: Mülkiyetin İlk Hükmüyle
Geri Dönmesi 
496
1. Mülkiyetin Taraflar ve Üçüncü Şahıslar Açısından İlk Hükmüyle
Dönmesi 
502
2. Mülkiyetin Taraflar İçin İlk Hükmüyle Üçüncü Şahıslar İçin Yeni
Bir Mülkiyet Hükmüyle Dönmesi 
506
B. Mülkiyetin Nakli Sonucunu Doğurmayan Fesih 
510
III. İKALE 
512
A. Hanefi Hukuk Düşüncesinde İkalenin Mahiyetine İlişkin Farklı
Görüşler 
514
1. İkalenin Taraflar İçin Fesih Üçüncü Şahıslar İçin Yeni Bir Satış
Sözleşmesi Olduğu Görüşü 
514
2. İkalenin Taraflar ve Üçüncü Şahıslar İçin Yeni Bir Satış
Sözleşmesi Olduğu Yaklaşımı 
518
3. İkalenin Mümkünse Fesih Aksi Halde Yeni Bir Satış Sözleşmesi
Olduğu Yaklaşımı 
521
4. İkalenin Taraflar ve Üçüncü Şahıslar İçin Fesih Olduğu Yaklaşımı 
524
B. Görüş Farklılıklarının Mülkiyetin Nakli Bağlamında Sonuçlarının Füru
Mesele Örnekleri Üzerinden İncelenmesi 
525
SONUÇ 
531
KAYNAKÇA 
537