DRONE/ İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI
§ 1. DRONE– İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI
21
I. İNSANSIZ HAVA ARAÇLARI VE DRONE KAVRAMLARI
21
II. DRONLARA GENEL BAKIŞ
23
5. Yer Kontrol İstasyonu
31
6. Haberleşme ve Kontrol Sistemleri
32
1. Teknik Özelliklerine Göre Dronlar
33
2. SHT–İHA Talimatına Göre Dronlar
34
a. 500 Gram Altı Dronlar
35
3. Kullanım Amaçlarına Göre Dronlar
40
a. Askeri Dronlar (Devlet İnsansız Hava Araçları)
40
aa. Hobi– Spor ve Amatör Amaçlı Uçurulan Dronlar
41
cc. Ar–Ge Uçuşu Gerçekleştiren Dronlar
43
D. DRONE OPERASYON TÜRLERİ
43
1. Görüş Hattına Göre Uçuş Operasyonları
44
a. Görüş Hattı İçi Uçuş– VLOS (Visual Line of Sight)
44
b. Görüş Hattı Dışı Uçuş– BVLOS (Beyond Visual Line of Sight)
45
c. Genişletilmiş Görüş Hattı İçi Uçuş– EVLOS (Extended Visual Line of Sight)
45
2. Uçuş Kurallarına Göre Uçuş Operasyonları
46
a. Görerek Uçuş Kuralları –VFR (Visual Flight Rules)
46
b. Aletli Uçuş Kuralları– IFR (Instrument Flight Rules)
46
3. Uçuş Tarzına Göre Uçuş Operasyonları
47
E. DRONE UÇUŞ BÖLGELERİ
48
1. Serbest (Yeşil) Bölge
48
3. Özel İzne Tabi (Kırmızı) Bölge
50
F. SİVİL DRONLARIN HUKUKİ NİTELİĞİ
50
2. Hava Aracı Niteliği
53
§ 2 MUKAYESELİ HUKUKTA VE TÜRK SİVİL HAVACILIK
I. MUKAYESELİ HUKUKTA SİVİL DRONE
53
A. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NDE SİVİL DRONE (FAA)
54
B. BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’DE SİVİL DRONE (ICAO)
56
C. AVRUPA BİRLİĞİ'NDE SİVİL DRONE (EASA)
56
D. BİRLEŞİK KRALLIK’TA SİVİL DRONE (CAA)
58
E. JAPONYA’DA SİVİL DRONE (MLIT)
59
F. ALMANYA’DA SİVİL DRONE (LBA)
60
G. İSVİÇRE’DE SİVİL DRONE (FOCA)
60
II. TÜRK SİVİL HAVACILIK HUKUKUNDA DRONE
61
SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN HUKUKİ SORUMLULUK
§1. KONUNUN SINIRLANDIRILMASI VE GENEL OLARAK AKDİ
I. KONU, KAPSAM VE SINIRLANDIRMA
63
II. SORUMLULUK HUKUKUNA GENEL BAKIŞ
64
III. GENEL OLARAK AKDİ SORUMLULUK
66
§2. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN AKİT DIŞI
I. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN AKİT DIŞI
SORUMLULUĞUN HUKUKİ NİTELİĞİ
70
II. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN HAKSIZ FİİL
A. GENEL OLARAK HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU
73
B. HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞUNUN UNSURLARI
74
a. Genel Olarak İlliyet Bağı
84
b. Uygun İlliyet Bağının Kesilmesi
87
III. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN KUSURSUZ
A. SİVİL DRONE KULLANIMINDAN DOĞAN KUSURSUZ SORUMLULUĞA
KAYNAKLIK EDEN İLKELER
95
1. Nimet– Külfet İlkesi
95
B. BORÇLAR KANUNU’NA GÖRE KUSURSUZ SORUMLULUK HALLERİ
97
1. TBK m. 71 Tehlike Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone
Kullanımından Kaynaklanan Kusursuz Sorumluluk
97
a. Genel Olarak Tehlike Sorumluluğu
98
b. Tehlike Sorumluluğunun Hukuki Niteliği
99
c. Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan Tehlike
Sorumluluğunun Şartları
100
aa. Tehlikeli Bir İşletme Faaliyetinden Kaynaklanması
101
bb. Tipik Tehlikenin Gerçekleşmesi ile Zararın Doğmuş Olması
103
cc. Uygun İlliyet Bağının Kurulmuş Olması
105
2. Adam Çalıştıranın Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone Kullanımından
Kaynaklanan Kusursuz Sorumluluk
106
a. Genel Olarak Adam Çalıştıranın Sorumluluğu
106
b. Adam Çalıştıranın Sorumluluğunun Hukuki Niteliği
107
c. Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan Adam Çalıştıranın
Sorumluluğunun Şartları
110
aa. Sivil Drone İşleten Adam Çalıştıran ile Çalışan Arasında
Bağımlılık İlişkisi Bulunması
111
bb. Zararın Çalışanın İşi Gördüğü Sırada Meydana Gelmiş Olması
112
cc. Çalışanın Hukuka Aykırı Eylemi Neticesinde Zarar Doğmuş Olması
113
dd. Zararın Drone Kullanımına Yönelik Tipik Tehlikelilik Halinden
Kaynaklanmamış Olması
114
ee. Adam Çalıştıranın Kurtuluş Kanıtı Getirememiş Olması
115
ff. Zarar ile Hukuka Aykırı Fiil Arasında Uygun İlliyet Bağı Bulunması
116
C. ÖZEL KANUNLARA GÖRE KUSURSUZ SORUMLULUK HALLERİ
117
1. Sivil Hava Aracı İşleteninin Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone
Kullanımından Kaynaklanan Kusursuz Sorumluluk
117
a. Genel Olarak Sivil Hava Aracı İşleteninin Sorumluluğu
118
b. Sivil Hava Aracı Olan Drone İşleteninin Sorumluluğunun
c. Sorumluluğun Süjesi
122
aaa. Dronları Kendi Adına Bizzat Kullanan
123
bbb. Dronları Yardımcıları Marifetiyle Kullanılmasını Sağlayan
124
ccc. Drone Kullanma Hakkı Kendisinden Elde Edilmiş Olmasına Rağmen
Seferlerin Kontrolünü Elinde Tutan
125
bb. Dronları Rıza Dışı Kullanan
126
cc. Birden Fazla İşletenin Aynı Zarardan Sorumluluğu
128
d. Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan Sivil Hava Aracı İşleteninin
Sorumluluğunun Şartları
128
aa. Zarar Doğmuş Olması
128
bb. Zarara Sivil Dronların Sebep Olması
130
cc. Zarar Görenin Üçüncü Kişi Olması
130
dd. Zararla Hukuka Aykırı Eylem Arasında Uygun İlliyet Bağı Kurulmuş
e. Sorumluluğu Azaltan veya Kaldıran Sebepler
134
f. Sivil Drone Kullanımında Sigorta Yükümlülüğü
135
2. Ürün Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan
a. Genel olarak Ürün Sorumluluğu
139
b. Sivil Drone Kullanımı Kapsamında Ürün Sorumluluğunun
aa. Ürün Sorumluluğunun Hukuki Niteliği
142
bb. Sivil Dronların Ürün Niteliği
145
c. Ürün Sorumluluğunda Sorumluluğun Süjeleri
148
d. Sivil Drone Kullanımından Kaynaklanan Ürün Sorumluluğunun Şartları151
aa. Ürünün Hatalı (Uygunsuz) Olması
151
aaa. Genel Olarak Hatalı Ürün
151
bbb. Drone Kullanımında Makul Güvenlik Beklentisi
153
bb. Hatalı (Uygunsuz) Ürünün Piyasaya Arz Edilmiş Olması
157
cc. Zararın Meydana Gelmesi
158
dd. Zarar Görenin Üçüncü Kişi Olması
159
ee. Ürün ile Zarar Arasında Uygun İlliyet Bağının Kurulmuş Olması
160
ff. Kurtuluş Kanıtı Getirilememiş Olması
161
3. Çevreyi Kirletenin Sorumluluğu Kapsamında Sivil Drone Kullanımından
Kaynaklanan Kusursuz Sorumluluk
163
a. Genel Olarak Çevreyi Kirletenin Sorumluluğu
163
b. Drone Kullanımından Kaynaklanan Çevreyi Kirletenin Sorumluluğunun
c. Çevreyi Kirletenin Sorumluluğunun Şartları
166
aa. Çevreyi Kirleten Olması
166
bb. Çevrede Kirlenmenin Oluşması
167
cc. Çevre Kirliliğinin Zararın Oluşmasına Sebep Olması
168
dd. Drone Faaliyetiyle Çevrenin Kirlenmesiyle Doğan Zarar Arasında Uygun
İlliyet Bağının Kurulmuş Olması
168
IV. KİŞİLİK HAKKI VE KVKK BAKIMINDAN SİVİL DRONE KULLANIMINDAN
KAYNAKLANAN HUKUKİ SORUMLULUK
169
A. GENEL OLARAK KİŞİLİK HAKKI VE KVKK BAKIMINDAN SİVİL DRONE
KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN HUKUKİ SORUMLULUK
169
B. TMK BAĞLAMINDA SİVİL DRONE KULLANIMINDAN DOĞAN HUKUKİ
1. Genel Olarak Kişilik ve Kişiliğin Korunması
171
2. Kişilik Hakkının Hukuki Niteliği
174
3. Sivil Drone Kullanımı Bakımından Kişilik Hakkının Korunması
174
C. KVKK BAĞLAMINDA SİVİL DRONE KULLANIMINDAN DOĞAN
1. Sivil Drone Kullanımı Bakımından Kişisel Veri Kavramı
176
2. Kişisel Verilerin Korunmasının Hukuki Niteliği
180
3. Sivil Drone Kullanımı Bakımından Veri İşleyen ve Veri Sorumlusu
4. Hukuka Aykırılık ve Hukuka Uygunluk Sebepleri
183
5. Veri Sorumlusu ve Veri İşleyenin Kusurlu Olması
185
6. Kişisel Verilerin Hukuka Aykırı İşlenmesinden Zarar Doğmuş Olması
186
7. Drone Kullanımı Suretiyle Kişisel Verilerin İhlali ile Doğan Zarar Arasındaki
§ 1. SİVİL DRONLARIN SEBEP OLDUĞU HAKSIZ FİİL DAVALARI
189
II. DAVANIN TARAFLARI
189
IV. YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME
193