Kategoriler
Eser Adı Yazar Yayınevi Açıklama İçindekiler Barkod
Arama  
Ana Sayfa Sipariş Takip Üyelik Yardım İletişim
 
 
Bülten
   

×
Tıp Hukuku (Ciltli)
Ocak 2020 / 18. Baskı / 1408 Syf. / Ciltli
Fiyatı: 287.00 TL
Stokta var (24 saatte kargoya verilir).
 
Sepete Ekle
   

Bu kitap tıbbi müdahalenin hukukunu incelemektedir. Böylece değişik tıbbi müdahaleler bakımından hukuki sorunlar, sağlık çalışanlarının hak ve yükümlülükleri, hastaların hak ve yükümlülükleri ile hatalı tıbbi uygulamalar nedeniyle tazminat, ceza ve idari sorumluluk konuları sistematik bir yapı içinde, kapsamlı ve bilimsel olarak ele alınmaktadır.

Kitapta tıp hukukunun teorik ve pratik bütün konuları ele alınmıştır. Uygulamaya yönelik kitaplardan farklı olarak konular sistematik olarak ele alındığından, uygulamacıların aradıkları hususları bu konular içinde bulması gerekmektedir.

Kitabın bu baskısında; palyatif bakım, sağlık turizmi hukuku, insan hakları bağlamında hasta hakları, embriyonun hukuki statüsü ve insan geliştirme çalışmaları ilk defa ele alınmıştır.

Konu Başlıkları
Sağlık Çalışanları ve Hasta Hakları
Tıbbi Müdahaleden Ötürü Sağlık Çalışanlarının Yasal Sorumluluğu (Hukuk – Ceza – Disiplin)
Sağlık Kuruluşlarının Kurumsal Sorumluluğu
Tıp Ceza Hukuku
Kitapta Yer Verilen İçtihatlar CD Eki
Barkod: 9789750258282
Yayın Tarihi: Ocak 2020
Baskı Sayısı:  18
Ebat: 17x25
Sayfa Sayısı: 1408
Yayınevi: Seçkin Yayıncılık
Kapak Türü: Ciltli
Dili: Türkçe
Ekler: CD

 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
18. Baskıya Önsöz  7
13. Baskıya Önsöz  9
10. Baskıya Önsöz  11
1. Baskının Önsözü  13
SORULAR  33
Kısaltmalar  35
Giriş  39
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR  41
§ 2. KAVRAM  46
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR  52
§ 4. MESLEK ETİĞİ  56
I. Genel Olarak  56
II. Hekim ve Özel Şirket İlişkileri  64
III. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri  67
§ 5. MESLEK KURULUŞLARI VE MESLEKİ DİSİPLİN  69
I. Meslek Kuruluşları  69
A. Tabip Odası  69
B. Türk Tabipleri Birliği  70
C. Uzmanlık Derneği  70
II. Mesleki Disiplin  72
A. Genel Olarak  72
B. Aile Hekimleri ile İlgili Uygulama  81
C. Kamu Görevlisi Hekimler ile İlgili Uygulama  82
D. Aynı Anda Ceza Soruşturma/Kovuşturması Yapılması Durumu  82
2. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI  85
I. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma  89
II. Bilgi İsteme  90
III. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme  90
IV. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme  91
V. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme  92
VI. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım  92
VII. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı  93
VIII. Ötanazi Yasağı  93
IX. Tıbbi Özen Gösterilmesi  94
X. Genel Olarak Bilgi İsteme  94
XI. Kayıtları İnceleme  96
XII. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi  96
XIII. Bilgilerin Gizli Tutulması  97
XIV. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası  98
XV. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması  100
XVI. Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi  100
XVII. Tıbbi Araştırmalarda Hasta Hakları  100
XVIII. Güvenliğin Sağlanması  101
XIX. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma  102
XX. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret  102
XXI. Refakatçi Bulundurma  103
XXII. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi  103
XXIII. Hastaya Yeterli Vakit Ayrılması ve Hastanın Vaktine Riayet Edilmesi  103
XXIV. Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı  104
XXV. Hasta Hakları ile İlgili Kurul ve Birimler  106
A. Genel Olarak  106
B. Hasta Hakları Kurulu  107
C. Hasta Hakları Birimi  110
XXVI. İnsan Hakları Bağlamında Hasta Hakları  111
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI  113
I. Hekim Hakları  113
II. Hak Arama Yolları  116
A. Haksız Şikâyetlere Karşı Hak Arama Yolları  116
B. Güvenlik Hakkının İhlaline Karşı Hak Arama Yolları  124
1. Ceza Hukuku Araçları  125
a. Genel Olarak  125
b. Ceza Muhakemesi Bakımından Özel Düzenlemeler  127
2. Tazminat Hukuku Araçları  128
3. Süreç  128
C. Sağlık Çalışanının Meşru Savunma Hakkı Var mıdır?  128
III. Sağlık Bakanlığı Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım  130
IV. Çalışan Güvenliği Genelgesi  132
V. Hekimin Hasta Seçme Hakkı  133
VI. Sağlık Çalışanının Hizmetten Çekilme Hakkı  135
A. Genel Olarak  135
B. Aile Hekimleri Bakımından Uygulama  137
3. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KAVRAM VE KURUMLARI
§ 1. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI  141
§ 2. ETİK KURULLAR  145
I. Genel Olarak  145
II. Mevzuatın Gelişimi  147
III. Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı  148
IV. Etik Kurulların Görev ve Yetkileri  149
V. Etik Kurul Kararlarına Karşı Kanun Yolları  152
§ 3. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI  154
§ 4. ADLİ TIP KURUMU  155
§ 5. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU  156
§ 6. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ  162
§ 7. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI  165
§ 8. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK  173
I. Genel Olarak  173
II. Şifa Garantisi Yasağı  188
§ 9. DİKEY VE YATAY İŞBİRLİĞİ  190
I. Genel Olarak  190
II. Güven İlkesi  193
III. Sorumluluk Alanlarının Bölünebilirliği: Bağımsız Sorumluluk Prensibi ve Rutin İşleyiş Teorisi  199
A. Genel Olarak  199
B. Hemşirelik Yönetmeliği md. 6/1–d’nin Değerlendirilmesi  204
IV. Sorumlunun Belirlenmesindeki Güçlükler  206
A. Tek Hekimin Çalıştığı Muayenehanelerde  207
B. Birden Fazla Hekimin Müştereken Çalıştığı Polikliniklerde  207
C. Hekim ve Hemşire İşbirliğinde  207
D. Danışma ve Vekâlet  208
E. Başka Yerde Yaptırılan Tetkik ve Tahlil Sonuçlarına Güvenilmesi  209
F. Ücretsiz Tedavilerde Sorumlunun Belirlenmesi  210
§ 10. TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET  210
I. Kavram  210
II. Uygulamadaki Sorunlar  214
A. Sağlık Verilerine Erişim ve Paylaşım Sorunu  214
1. Sağlık Çalışanlarının Verilere Erişimi  215
2. Bakanlık Birimlerinin Verilere Erişimi ve E–Nabız  216
2. Bilişim Sistemine Erişimden Kaynaklanan Problemler  220
3. Genel Sağlık Sigortası Verilerinin Paylaşımı Sorunu  220
4. Hasta Yakınlarıyla Paylaşım  221
5. Denetim Elemanlarıyla Paylaşım  222
6. Çocukların Sağlık Verilerine Erişim  222
7. Sağlık Verilerine Avukatların Erişimi  223
8. Üçüncü Kişilerin Bilgilendirilmesi  223
B. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Sağlık Çalışanlarının Bulunması  229
C. Koğuş Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler  230
D. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayeneleri ile Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet Sorunu  231
1. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerinde Mahremiyet  231
2. Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet  233
E. Güvenlik Kamerası Kayıtları  235
F. Hasta Bilgilendirme Ekranları  237
G. Aile Hekimliğinde Kayıtların Devri  237
H. Hasta Kayıtlarını İnceleme Hakkı  238
I. Ölüm Sonrası Hasta Mahremiyetinin Korunması  238
İ. Adli Mercilerin Hasta Mahremiyeti İhlalleri  239
J. Siber Saldırılar  240
§ 11. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ  240
I. Kavram  241
II. Hastanın Rızasının Olmadığı Hallerde Zorunluluk Hali Kurumunun Uygulanması Sorunu  244
§ 12. MALPRAKTİS  245
4. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER  247
§ 2. ŞARTLAR  248
I. Tıbbi Müdahalenin Bir Sağlık Personeli Tarafından Yapılması  248
A. Genel Olarak  248
B. Hekim Olma Şartı  249
1. Genel Olarak  250
2. Uzmanlık Şartı  252
a. Genel Olarak  252
b. Sertifika ile Yetki Alınması  258
3. Öğrencilerin ve Asistanların Yaptığı Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu Sorunu  262
4. Silahlı Kuvvetler ile Emniyet Genel Müdürlüğünün Sağlık Meslek Mensubu Olmayan Personelinin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler  266
C. Hemşirelerin Görev Alanı  267
D. Gönüllü Sağlık Hizmeti ve Sağlık Gözlemciliği  270
E. Sağlık Personeli Olmayan Kimselerin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler Nedeniyle Sorumlulukları  271
II. Aydınlatma ve Rıza  275
A. Temel Kurallar  275
B. Aydınlatma  284
1. Aydınlatma Çeşitleri  284
a. Otonomi (Karar) Aydınlatması  284
aa. Temel Sorunlar  284
bb. Otonomi Aydınlatmasının Çeşitleri  288
aaa. Genel Olarak  288
bbb. Teşhis Aydınlatması  288
ccc. Süreç Aydınlatması  290
ddd. Alternatifler Konusunda Aydınlatma  292
eee. Müdahale Yapılmamasının Sonuçları Konusunda Aydınlatma  294
b. Risk Aydınlatması  295
c. Tedavi Aydınlatması (Güvenlik Aydınlatması)  301
aa. Kavram  301
bb. Teşhise Yönelik Aydınlatma  303
cc. İlaç ve Tıbbi Malzeme  303
dd. Araç Kullanmama Uyarısı  306
2. Özel Durumlarda Aydınlatma  306
a. Kısırlaştırma  306
b. Özürlü Cenin  308
c. Tıptaki Yeni Teşebbüsler  313
d. Hekim Hatası  314
e. Hekimin Tecrübesi  316
f. Masraflar ve Ekonomik Zorunluluklar  317
g. Ticari Yarar  317
h. Kalite Aydınlatması  318
ı. Hekimin Hastalığı  318
i. Eser Sözleşmesi Niteliğindeki Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma  318
3. Aydınlatılacak Kişi  321
4. Aydınlatma Yükümlüsü  324
5. Aydınlatmanın Zamanı  327
6. Aydınlatmanın Kapsamı  329
7. Aydınlatmanın Şekli  333
8. Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma  343
9. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunmadığı Durumlar  344
a. Aydınlatmadan Vazgeçme  344
b. Hastanın Bilgisinin Bulunması  345
c. Risk Aydınlatmasında Riskin Çok Açık Olması  347
d. Aydınlatmanın Olumsuz Etkide Bulunması  347
aa. Genel Olarak  347
bb. Tedavisi Olmayan Hastalığın Bildirilmesi  351
e. Acil Haller  351
f. Aydınlatmanın Hasta Bakımından Anlamını Yitirmiş Olması  352
g. Psikiyatri Hastalarının Aydınlatılması  352
h. Aydınlatmanın Uygulanabilir Olmaması  352
ı. Sağlık Çalışanının İnançları Nedeniyle Aydınlatma Yapmak İstememesi  353
i. Rızanın Aranmadığı Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma Sorunu  353
10. Aydınlatmanın Geri Alınması, Düzeltilmesi  354
11. Aydınlatmada Nedensellik Bağı Sorunu  354
12. Hukuka Aykırı Aydınlatmanın Sonuçları  355
a. Tedavi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  356
b. Otonomi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  356
13. Hatalı Aydınlatma ve İspat Sorunları  359
C. Rıza  360
1. Genel Olarak  361
2. Rıza Açıklaması  366
3. Rıza Verme Yetkisi (Rıza Ehliyeti)  368
a. Genel Olarak  368
b. Çocuklar Bakımından Rıza Ehliyetinin Belirlenmesi  373
aa. Türk Hukuku  373
aaa. Genel Olarak  373
bbb. Çocuk ile Kanuni Temsilcinin İradesinin Farklı Olması  381
ccc. Ebeveynden Hangisinin Rızasının Geçerli Olacağı Sorunu  382
ddd. Eşler Arasında Fikir Ayrılığı Çıkması  383
eee. Veli veya Vasinin Olmadığı veya Bulunmadığı Haller  383
fff. Kanuni Temsilcinin Rıza Yetkisinin Olmadığı Haller  384
ggg. Kamu Denetçiliği Kurumu Kararı  384
bb. Karşılaştırmalı Hukuk  387
cc. Doğum Kontrol Hapı Reçete Edilmesinde Ebeveynin Rızası Sorunu  390
c. Çocuklarda Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  391
d. Rıza Yeteneği Bulunmayan Yetişkinlerde Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  398
e. Hamile Kadının Tedaviyi Ret Hakkı  400
4. Rızanın Kapsamı  402
5. Rızanın Aranmadığı Haller  404
a. Acil Haller  405
b. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler  406
aa. Genel Olarak  406
bb. Genel Önleyici Aşı Zorunluluğu  408
aaa. Genel Olarak  408
bbb. Hukukumuzdaki Durum  411
cc. Çocuklardan Topuk Kanı Alma Zorunluluğu  424
dd. Yurt Dışına Çıkacaklara Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  424
ee. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  424
ff. HIV Tetkiki İçin Rıza Sorunu  425
c. Akıl Hastaları İle İlgili Düzenlemeler  426
aa. Genel Olarak  427
bb. Uluslararası Standartlar  432
d. Ceza Hukukunun Öngörmüş Olduğu Düzenlemeler  438
aa. Ceza Hukuku Yaptırımları  438
bb. Ceza Yargılamasından Kaynaklanan Tıbbi Müdahaleler  439
cc. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Tıbbi Müdahaleler  443
aaa. Karşılaştırmalı Hukuk  443
bbb. Türk Hukuku  450
dd. Kanunen Rıza Aranmayan Hallerde Hekimlerin Etik İhlali Nedeniyle Hastanın Rızası Olmadığı Müddetçe Müdahaleden Çekinmesi Sorunu  452
e. Sağlık Raporuna İtiraz Halinde Muayene Yükümlülüğü  455
f. Diğer Hukuk Dallarındaki Düzenlemeler  455
6. Tıbbi Müdahalenin Rızaya Rağmen Hukuka Aykırılığı  457
7. Varsayılan Rıza  458
a. Genel Olarak  458
b. Ameliyatın Genişletilmesi  464
c. Önceki İrade Açıklamalarının Geçerliliği (Tıbbi Vasiyet)  471
aa. Genel Olarak  471
bb. Karşılaştırmalı Hukuk  473
d. Resüsitasyon Yapılmaması Talimatları (DNR)  478
8. Kanun Hükmünü İcra/Üstün Nitelikte Özel Yarar  479
9. Muhtemel Rıza  479
10. Rızayı Sakatlayan Haller  480
11. Rızanın Geri Alınması  482
12. Rıza Formu  484
13. Tıbbi Müdahaleye Rıza Gösterilmemesi Halinde Yapılması Gerekenler  486
D. Aydınlatma ve Rıza Konusundaki Yanılgının Sonuçları  487
1. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları  487
a. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılma  488
b. Hukuksal Yanılgı  489
2. Özel Hukuk Açısından Sonuçları  490
III. Tıp Biliminin Verilerine Göre Zorunlu ve Bu Verilere Uygun Tıbbi Müdahale  491
A. Endikasyon (Gereklilik)  491
1. Kavram  492
2. Tıbbi Endikasyon Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler  499
a. Deneysel Nitelikli Tıbbi Müdahaleler  500
b. Şekil veya Fonksiyon Değiştirici Tıbbi Müdahaleler  500
c. Üçüncü Kişi Yararına Yapılan Tıbbi Müdahaleler  502
d. Sünnet  502
e. Doğum Kontrolü  502
3. Değerlendirme  503
B. Özenli Tıbbi Müdahale  505
5. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ  507
I. Kavram  507
II. Hukuksal Temel ve Kapsam  509
III. Organ ve Doku Nakli Çeşitleri  511
A. Ölülerden (Kadavradan) Organ Nakli  511
1. Ölüm Halinin Belirlenmesi  512
a. Türk Hukuku’nda  512
b. Karşılaştırmalı Hukuk’ta  517
2. Kişinin Kendi Geleceğini Belirleme Hakkına Saygı Gösterilmesi  518
3. Beyin Ölümü Tespitinden Sonra Yapılması Gereken İşlemler  523
4. Otopsi mi Nakil mi?  525
5. Organ ve Doku Dağıtımı  530
B. Canlılardan Organ Nakli  531
1. Genel Olarak  531
2. Akrabalık Şartı  536
3. Çapraz Nakil  540
C. Hayvanlardan Organ Nakli  541
IV. Yüz, Kol ve Bacak Nakli  543
V. İstanbul Deklarasyonu  545
§ 2. KLİNİK ARAŞTIRMA (İNSAN ÜZERİNDE DENEY VE DENEME)  547
I. Giriş  547
II. Kavram  551
III. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Hukuka Uygunluğuna İlişkin Koşullar  554
A. İnsan Üzerinde Deneyin Şartları  557
1. Yetişkinler Üzerinde Deneyin Şartları  557
a. Yetkili Kurul veya Makamlardan İzin Alınması  557
b. Deneyin Önce İnsan Dışı Deney Ortamında veya Yeterli Sayıda Hayvan Üzerinde Yapılmış Olması ve Bu Deneyler Sonucunda Ulaşılan Bilimsel Verilerin İnsan Üzerinde Deneyi Gerekli Kılması  558
c. Deneyin İnsan Sağlığı Üzerinde Öngörülebilir Zararlı ve Kalıcı Bir Etki Bırakmaması  559
d. İnsan Onuruyla Bağdaşmayacak Ölçüde Acı Verici Yöntemlerin Uygulanmaması  559
e. Deneyle Varılmak İstenen Amacın, Bunun Kişiye Yüklediği Külfete ve Kişinin Sağlığı Üzerindeki Tehlikeye Göre Daha Ağır Basması  560
f. Aydınlatma ve Rıza Şartı  560
aa. Aydınlatma  560
bb. Rıza  563
g. Menfaat Yasağı  564
h. Araştırmanın Yapılabileceği Yerler  565
ı. Özel Durumlarda Araştırma  566
aa. Çocuklar  566
bb. Gebe, Lohusa ve Emziren Kadınlar Bakımından  568
cc. Kısıtlılar Bakımından  569
dd. Yoğun Bakımdaki ve Bilinci Kapalı Kişiler Bakımından  569
ee. Özgürlüğü Kısıtlanmış Kişiler Bakımından  571
ff. Uluslararası Silahlı Çatışmalar Hukuku Bakımından  571
2. Çocuklar Üzerinde Deneyin Şartları  572
B. İnsan Üzerinde Denemenin Şartları  575
1. Yetişkinler Üzerinde Denemenin Şartları  576
2. Çocuklar Üzerinde Denemenin Şartları  580
IV. İlaç Araştırmalarında Safhalar  582
A. Faz I  582
B. Faz II  582
C. Faz III  583
D. Faz IV  583
E. İlaç Araştırmaları Safhalarının Ceza Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi  583
V. İnsan Dokusu veya Ceset Üzerinde Yapılacak Araştırmalar  584
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER  584
I. Tanım  585
II. Estetik Müdahalelerde Hekim–Hasta Arasındaki Hukuksal İlişkinin Niteliği  586
§4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI  592
I. Genel Olarak  592
II. Kök Hücrenin Niteliği  594
A. Kök Hücre Organ mıdır?  594
B. Kök Hücre İlaç mıdır?  595
C. Kök Hücre Kan veya Kan Ürünü müdür?  595
III. Kök Hücre Çalışmaları ve Hukuksal Durum  596
A. Kavram  596
1. Yetişkin Kök Hücre Çalışmaları  596
2. Embriyonik Kök Hücre Çalışmaları  596
B. Sağlık Bakanlığı Genelgesi  598
C. Diğer Hukuksal Sorunlar  602
1. İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçu Bakımından Değerlendirme  602
2. Disiplin Sorumluluğu  603
D. Değerlendirme  603
§ 5. İNSAN KOPYALAMA  604
§ 6. İNSAN GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI  608
§ 7. GENETİK TANI  609
I. Kavram  609
II. Türleri  611
A. Doğum Öncesi Tanı  612
B. Yeni Doğanın Taranması  612
C. Hastalık Teşhisi  612
D. Taşıyıcıların Belirlenmesi  613
E. Adli Tıp Testleri  613
III. Genel Prensipler  613
IV. Tanı İşlemlerinin Hukuksal Niteliği  616
V. Hukuksal Sorumluluk  617
VI. Yasaklar ve Yaptırım  618
VII. Kanuni Düzenleme Zorunluluğu  621
A. Giriş  621
B. Temel Düşünceler  622
C. Öneriler  623
§ 8. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER  624
I. Genel Olarak  624
II. İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararları  627
III. Kanuni Düzenleme  628
§ 9. YAPAY DÖLLEME  639
I. Kavram  639
II. Yapay Dölleme Sözleşmesinin Hukuki Niteliği  640
III. Yapay Döllemenin Şartları  641
IV. Yapay Döllemenin Kuralları  644
V. Yapay Dölleme Neticesinde Oluşan Embriyonun ve Dünyaya Gelen Çocuğun Hukuksal Statüsü  646
A. Yapay Dölleme Neticesinde Ana Rahmi Dışında Oluşturulan Embriyonun Hukuksal Durumu  646
B. Yapay Dölleme Neticesinde Meydana Gelen Çocuğun Hukuksal Durumu  647
VI. Yapay Döllemeye İlişkin Yasaklar ve Yaptırımlar  647
VII. Merkezlerin Sorumluluğu  649
VIII. Üreme Hücreleri ve Embriyoların Dondurulması ve DNA Analizi Zorunluluğu  649
IX. Taşıyıcı Annelik  652
A. Kavram  653
B. Etik Açıdan Taşıyıcı Annelik  654
C. Dini Açıdan Taşıyıcı Annelik  655
D. Karşılaştırmalı Hukukta Taşıyıcı Annelik  656
E. Taşıyıcı Annelikte Çocuk ile Genetik Anne Arasındaki Hukuki İlişki  659
F. Olması Gereken Hukuk  664
§ 10. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ  665
§ 11. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER  668
I. Giriş  668
II. Hukuki Durum  669
A. Genel Bir Mevzuat İhtiyacı  669
B. Yabancı Ülkelerdeki Durum  670
C. Ülkemizdeki Mevcut Durum  671
D. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Alanındaki Mevcut Düzenleme ve Öneriler  672
1. Tıbbi Müdahaleyi Yapma Yetkisi  673
2. Aydınlatma  675
3. Endikasyon  676
4. Alternatif veya Tamamlayıcı Tedavi Yöntemlerinin Giderlerinin Devlet Tarafından Ödenmesi Sorunu  679
§ 12. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER  680
§ 13. KISIRLAŞTIRMA  687
§ 14. KİMYASAL HADIM  689
I. Kavram  689
II. Karşılaştırmalı Hukuk  691
III. Ülkemizdeki Tartışmalar  693
IV. Mevzuat  697
§ 15. PALYATİF BAKIM  700
§ 16. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER  703
6. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  707
I. Genel Olarak  707
II. Hekimin Özen Yükümlülüğü  707
III. Hekimin Kişisel Edim Yükümlülüğü  708
A. Kişisel Edim Kavramı  708
B. Temsil Edilebilir Edimler  710
C. Temsil Edilemeyen Edimler  713
IV. Öykü Alma Yükümlülüğü  715
A. Kavram  715
B. Öykü Alma Yükümlülüğünün İçeriği  716
V. Muayene Yükümlülüğü  718
A. Muayene Kavramı  718
B. Hekim Muayenesinin Özel Şekilleri  719
1. Teşhis Muayenesi  719
2. Önleyici ve Erken Tanı Muayenesi  719
3. Kontrol Muayenesi  719
4. Hükümlü ve Tutukluların Muayenesinde Kelepçe Sorunu  721
VI. Teşhis Yükümlülüğü  721
A. Teşhis Kavramı  721
B. Teşhis Türleri  721
C. Teşhis Yükümlülüğünün İçeriği  722
D. Uzaktan Teşhis Yasağı  725
E. Doğum Öncesi Teşhis  726
F. Teşhisi Bildirme Yükümlülüğü  726
G. Teşhisi Kontrol Yükümlülüğü  727
VII. Tedavi Yükümlülüğü  727
A. Hekimin Tedavisi  727
B. Tedavi Yükümlülüğü ve Hukuksal Temelleri  728
1. Genel Olarak  728
2. Özel Durumlar  728
a. Hekimin Hastayı Reddetmesi  728
b. Acil Durumlar  730
C. Zamanında Tedavi Yükümlülüğü  731
D. Uzaktan Tedavi Yasağı  731
1. Genel Olarak  732
2. Tele–Tıp  737
a. Genel Olarak  737
b. Teletıp ve Teleradyoloji Sistemi  739
E. Hekimin Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  740
1. Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  740
2. Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı  740
a. Genel Olarak  740
b. Tedaviyi Ret Hakkının İçeriği  744
c. Tedaviyi Ret Halinde Aydınlatma  745
d. Tedaviyi Ret ile İntihar Ayrımı  745
e. Tedaviyi Ret ile Pasif Ötanazi Ayrımı  746
f. Yaşam Destekleyici Tedavinin Reddi  747
3. Ağır Özürlü Yeni Doğan Çocuklar Bakımından Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  749
4. AIDS Hastasını Tedavi Yükümlülüğü  750
5. Hekimin Kürtajı Ret Hakkı  750
6. Hekimin Etkisiz (Beyhude) Tedaviyi Sona Erdirme Hakkı  751
VIII. Reçete Yazma Yükümlülüğü  759
A. Kavram  759
B. Reçetenin Hukuksal Niteliği  759
C. Reçete Düzenlemenin Hukuksal Dayanağı  759
D. Reçete Düzenleme Yükümlülüğünün İçeriği  760
E. Reçetenin Şekli  761
IX. Tıbbi Teknik Kullanma Yükümlülüğü  762
A. Tıbbi Teknik Standardın Uygulanması Yükümlülüğü  762
B. Tıbbi Teknik Araçların Bakımı ve Kontrolü  763
X. Tedaviyi Kesme Yükümlülüğü  764
A. Tedaviyi Kesme ve Sözleşmeyi Sona Erdirme  764
B. Tedaviyi Kesme Nedenleri  764
C. Ölmekte Olan Hastalarda Tedavinin Kesilmesi  765
XI. Kayıt Tutma Yükümlülüğü  766
A. Genel Olarak  766
B. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İçeriği  770
1. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Amacı  770
2. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı  771
3. Kayıtların Şekli  773
4. Kaydın Zamanı  775
5. Kayıtlar Ne Kadar Süre ile Saklanmalıdır?  776
C. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları  777
XII. Kayıtları Verme Yükümlülüğü  782
A. Hukuksal Dayanak  782
B. Kayıtları İnceleme Hakkının Çeşitleri  784
1. Dava Dışı İnceleme Hakkı  784
2. Dava Dolayısıyla İnceleme Hakkı  786
C. Kayıt İnceleme Hakkına İlişkin Diğer Hususlar  787
D. Kayıtların Verilmemesine Karşı Hukuksal Yollar  787
E. Kayıtların Düzeltilmesini İsteme  789
XIII. Sır Saklama Yükümlülüğü  789
XIV. Organizasyon Yükümlülükleri  794
XV. Kullanılan Ürün ve İlaçlarla İlgili Yükümlülükler  795
A. Genel Olarak  795
B. Ameliyatlarda Kullanılan Malzemenin Saklanması Yükümlülüğü  796
XVI. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğü  796
A. Tıbbi Bilirkişi Olarak Hekim  796
B. Bilirkişi–Mahkeme İlişkisi  797
C. Bilirkişiliği Üstlenme Yükümlülüğü  798
D. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları  799
E. Tanıklıktan Çekinme  800
XVII. Ölüm ile İlgili Yükümlülükler  800
A. Ölüm Vukuunda Yapılacak İşler  800
B. Ölü Muayenesi Yapmak ve Defin Ruhsatı Düzenlemek  801
XVIII. Mesleki Bilgisini Geliştirme Yükümlülüğü  802
XIX. Kimlik Tespiti Yapma Yükümlülüğü  802
XX. Bildirim Yükümlülüğü  805
XXI. Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası Yaptırma Yükümlülüğü  806
XXII. Rapor Düzenleme Yükümlülüğü  806
XXIII. İnsani Değerlere Saygı Gösterme Yükümlülüğü  811
A. Genel Olarak  811
B. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerine İlişkin Yükümlülükler  811
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  811
I. İşbirliği Yükümlülüğü  812
II. Hastanın Hekimin Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü  814
III. Katlanma Yükümlülüğü  815
A. Kavram  815
B. Yasal Katlanma Yükümlülükleri  816
C. Diğer Katlanma Yükümlülükleri  817
IV. Hastanın Bildirme Yükümlülüğü  817
V. Ücret Ödeme Yükümlülüğü  819
VI. Diğer Yükümlülükler  819
7. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ, HATALI TIBBİ UYGULAMA, TAZMİNAT SORUMLULUĞU VE ALTERNATİF YÖNTEMLER
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ  823
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  825
I. Genel Olarak  825
A. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  825
1. Genel Olarak  825
a. Vekalet Sözleşmesi  825
b. Eser Sözleşmesi  826
c. Vekaletsiz İşgörme  828
d. Haksız Fiil  829
2. Yeni Tüketici Kanunu ile Ortaya Çıkan Hukuki Durum  830
B. Aile Hekimi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  831
C. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  832
1. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  832
2. Kamu Hastanesi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  835
II. Görevli Yargı Yeri  837
A. Genel Olarak  837
B. Yargıtay Kararları  842
C. Görevli Mahkeme  847
1. Bağımsız Çalışan Hekimler Bakımından  847
2. Özel Hastaneler Bakımından  848
3. Kamu Hastaneleri Bakımından  849
a. Genel Olarak  849
b. Sigortaya Karşı Dava Açılması Durumunda  850
§3. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)  852
I. Genel Olarak  852
II. Tıbbi Standart  858
A. Kavram  858
B. Tıbbi Standarttan Sapma: Yeni Yöntemler  869
C. Tıbbi Standarttan Sapma: SUT  872
D. Tıbbi Standarda Aykırılığın İspatı  873
III. Uygulama Hatası (Tıbbi Hata)  873
A. Kavram  873
B. Hata (Malpraktis) Örnekleri  878
1. Teşhis Hatası  883
a. Genel Olarak  883
b. Eksik Ön Muayene ve Yetersiz Hasta Öyküsü Alma  889
c. Teşhise Yönelik Gerekli Tetkiklerin Yapılmaması  890
2. Tedavi Hatası  893
a. Müdahalenin Yapılmaması  894
b. Hasta Vücudunda Yabancı Madde Unutulması  897
c. Yanlış Tedavi Yöntemi Seçme  901
d. Gerekli Testlerin ve Tetkiklerin Yapılmaması  902
e. İlaç Tedavisinde Oluşan Tıbbi Uygulama Hataları  904
f. Hasta Karıştırma, Yanlış Taraf Cerrahisi  905
g. Ölçüsüz Tıbbi Müdahale  908
h. Bir Komplikasyonun Fark Edilememesi  908
ı. Hatalı Ameliyat Tekniği  908
i. Teknik Aletlerin Kullanılmasında Yapılan Hatalar  909
j. Derhal Hastaneye Yapılması Gereken Sevkin Yapılmaması, Uzman Hekime Çok Geç Danışılması  909
k. Enfeksiyon ve Hijyen Kurallarına Uyulmaması  910
l. Üçüncü Kişileri Uyarmama  911
m. Kayıt ve Testleri İncelemeden Tıbbi Müdahale Yapılması  912
n. Konsültasyon İstenmemesi  912
o. Başarısız Kısırlaştırma  913
3. Komplikasyon Yönetimi  914
4. Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhlali  916
5. Organizasyon Kusuru  920
a. Genel Olarak  920
b. Özel Hastaneler  938
c. Sağlık Bakanlığı Açısından Organizasyon Kusuru  940
d. Sağlık Bakanlığı Açısından Denetim Kusuru  943
6. Üstlenme Kusuru  947
a. Genel Olarak  947
b. İlk Ameliyat  955
7. Hemşirelerin Yaptığı Hatalar  957
8. Uygulamadan Ağır Hata Örnekleri  959
9. Hekimin Uygulama Hatasını Hastaya Bildirme Yükümlülüğü  960
10. Hatalı Tıbbi Uygulamanın Belirlenmesi (Bilirkişi)  960
a. Genel Olarak  960
b. Yüksek Sağlık Şurası  967
§ 4. TAZMİNAT SORUMLULUĞU  973
I. Tazminat Sorumluluğuna Alternatif Sistemler  974
II. Özel Hukuk Bakımından Tazminat Sorumluluğu  974
A. Genel Olarak  974
B. Tazminat Sorumluluğunun Şartları  975
1. Hukuka Aykırılık  975
2. Kusur  976
3. Zarar  977
4. Nedensellik Bağı  978
C. Tazminat Türleri  981
1. Maddi Tazminat  981
2. Manevi Tazminat  986
3. İstenmeden Dünyaya Gelen Çocuk Nedeniyle Tazminat  989
D. Hastanın Kusurunun Tazminata Etkisi  990
E. İfa Yardımcısının Fiilinden Sorumluluk  991
F. İspat  992
1. Genel Olarak  992
2. Tıp Hukukunda İspat Kolaylıkları  994
a. Tamamen Kontrol Edilebilir Riskler  996
b. Rıza Alma ve Aydınlatma Yükümlülüğünün İhlali  997
c. Kayıt Yükümlülüğünün İhlali  997
d. Uzmanlık niteliklerinin eksikliği  998
e. Ağır hata  998
f. İlk Görünüş İspatı  999
G. Zamanaşımı  1000
H. Sorumsuzluk Anlaşmaları  1004
I. Ceza Davası Kararının Etkisi  1005
III. İdare Hukuku Bakımından Tazminat Sorumluluğu  1007
A. Tazminatın Şartları  1008
1. Zarar  1008
a. Zararın Nitelikleri  1008
aa. Zarar Gerçek ve Kesin Olmalıdır  1008
bb. Zarar Özel Olmalıdır  1010
cc. Zarar Para ile Takdir Edilebilir Olmalıdır  1011
b. Zararın Kapsamı  1011
aa. Maddi Zarar  1011
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  1011
(1) Tedavi Giderleri  1011
(2) Cenaze Giderleri  1011
(3) Ölenin Yardımından Yoksunluk Zararı  1011
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  1012
bb. Manevi Zarar  1013
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  1013
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  1014
2. Kusur  1015
a. Genel Olarak  1015
b. Ceza Davasında Belirlenen Kusur Oranlarının Esas Alınıp Alınamayacağı Sorunu  1022
3. Nedensellik Bağı  1023
B. İspat  1026
C. İdareye Başvuru ve Zamanaşımı  1026
D. Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi  1029
E. Rücu  1031
F. Tazminat Davasının Uzun Sürmesi Nedeniyle Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlali  1036
IV. Arabuluculuk  1036
V. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası  1038
A. Genel Olarak  1038
B. Doğrudan Sigortacıya Başvurma  1045
§ 5. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER  1045
8. Bölüm
TIP CEZA HUKUKU
§ 1. TIBBİ MÜDAHALENİN CEZA HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ  1047
I. Temel Tartışma: Hekimin Tıbbi Müdahalesinin Cezasızlığının Hukuksal Dayanağı Nedir?  1047
A. Tipikliğin Bulunmaması  1048
B. Maddi Unsurun Gerçekleşmemesi  1051
C. Manevi Unsurun Gerçekleşmemesi  1051
D. Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygun Olması  1052
1. Hakkın Kullanılması  1052
2. Hastanın Rızası  1053
3. Birden Fazla Hukuka Uygunluk Nedeni Kabul Eden Görüşler  1058
II. Görüşüm  1059
III. Özel Düzenlemeler  1061
§ 2. KAMU GÖREVLİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARI BAKIMINDAN SORUŞTURMA İZNİ SÜRECİ  1063
I. Genel Olarak  1063
II. 4483 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1064
A. Teorik Bilgiler  1064
B. Uygulamadan Örnekler  1066
III. 2547 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1073
§ 3. HEKİMLER TARAFINDAN İŞLENEBİLECEK SUÇLAR VE KABAHATLER  1075
I. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçları  1077
A. Genel Olarak  1077
B. Aydınlatma, Rıza ve Kasten Öldürme/Yaralama Suçları  1084
1. Genel Olarak  1084
2. Ceza Mahkemesi Kararlarında Aydınlatma Zorunluluğu ve Sonuçları  1088
a. Olay 1  1088
b. Olay 2  1089
c. Olay 3  1089
d. Olay 4  1090
e. Olay 5  1090
f. Olay 6  1093
C. Hekimin Hastanın Ölümüne Yardımı (Ötanazi)  1093
1. Sorun  1093
2. Hayatta Tutma Yükümlülüğü ve Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  1095
3. Çeşitli Ötanazi Türleri ve Hukuksal Sonuçları  1097
a. Aktif Ötanazi  1097
b. Dolaylı Ötanazi  1099
c. Pasif Ötanazi  1100
D. Zorunluluk Hali  1103
E. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçlarının Nitelikli Halleri ve Kovuşturma  1103
II. Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi  1105
III. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçları  1115
A. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarına İlişkin Müşterek Açıklamalar  1118
1. Ön Açıklama: Aydınlatma, Rıza ve Malpraktis İlişkisi  1118
2. Taksir Kavramı  1119
3. Hareket  1120
4. Neticenin Öngörülebilir Olması ve Bilinçli–Basit Taksir Ayırımı  1121
5. Özen Yükümlülüğünün İhlali  1123
6. Özen Yükümlülüğü İhlalinin Tespiti (Yüksek Sağlık Şurası–Adli Tıp Kurumu)  1127
7. Nedensellik Bağı  1130
a. Genel Olarak  1130
b. Hekim Hatası ve Başkasının Yol Açtığı Yaralamalar Arasındaki Nedensellik Bağı Sorunu  1138
c. Yargıtay Kararları’nda Nedensellik Bağı  1139
B. Taksirle Öldürme Suçu  1145
C. Taksirle Yaralama Suçu  1146
1. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1147
2. Yaralama Kavramı  1149
3. Nitelikli Haller  1150
4. Soruşturma ve Kovuşturma  1151
D. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Organizasyon Kusuru  1151
E. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Yaptırım  1153
IV. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama  1158
V. Cinsel Saldırı  1161
VI. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Cezalandırılabilirliği  1163
VII. Organ veya Doku Nakli ve Ceza Sorumluluğu  1171
A. Organ veya Doku Naklinin ve Ticaretinin Cezalandırılabilirliği  1171
B. Organ ve Doku Nakli Kanunu ve Türk Ceza Kanunu İlişkisi  1172
C. Nakil Eyleminin Niteliği ve Ceza Hukuku Yönünden Sonuçları  1176
D. Organ veya Doku Ticareti Suçu  1179
E. Zorunluluk Hali  1182
F. Etkin Pişmanlık  1183
VIII. Çocuk Düşürtme  1184
A. Genel Olarak  1184
B. Korunan Hukuksal Yarar  1185
C. Suçun Konusu  1186
D. Maddi Unsur  1188
E. Manevi Unsur  1194
1. Genel Olarak  1194
2. Zorunluluk Hali  1194
F. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1196
1. Süre Esaslı İsteğe Bağlı Rahim Tahliyesi  1197
2. Çocuk ile Onu Takip Edecek Nesiller Açısından Ağır Maluliyet (Özürlülük Endikasyonu)  1198
G. Nitelikli Haller  1201
H. Teşebbüs  1202
I. İştirak  1203
İ. İçtima  1203
J. Yanılgı  1205
K. Zorunluluk Hali  1206
1. Genel Açıklamalar  1206
2. Hukuki Niteliği  1207
3. Şartları  1207
4. İspat Sorunları  1210
L. Yaptırım  1211
IX. Kısırlaştırma Suçu  1211
X. Hadımlaştırma  1215
XI. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu  1216
XII. Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu  1217
XIII. Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme (Sır Saklama Yükümlülüğünün İhlali) Suçu  1217
A. Genel Olarak  1217
B. Korunan Hukuksal Yarar  1218
C. Suçun Unsurları  1218
1. Maddi Unsur  1219
a. Kişisel Veri Kavramı  1219
b. Kişisel Verilerin Kapsamı  1223
c. Fail  1227
d. Maddi Unsuru Oluşturan Eylemler  1228
e. Hastanın Ölümünden Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1230
f. Sağlık Personelinin Sıfatı Sona Erdikten Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1231
g. Sigortalı Hastalarda Ödeme Yapacak Kurumlar Bakımından Kişisel Verilerin Açıklanması Suçu  1231
h. Ceza Muhakemesi Kanunu Bakımından Kişisel Veriler  1232
2. Manevi Unsur  1232
3. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1233
a. Hastanın Rızası  1233
aa. Genel Olarak  1233
bb. Konsültasyon Halinde Kişisel Verilerin Açıklanması  1233
cc. Varsayılan Rıza  1235
b. Bildirme Yükümlülüğü  1235
c. Adli Mercilerin Sağlık Verilerini İşlemesi  1239
d. Basının Haber Verme Hakkı  1239
e. Savunma Dokunulmazlığı  1240
4. Zorunluluk Hali  1240
D. Nitelikli Haller  1243
E. Yanılgı  1243
F. Göreve İlişkin Sırrın Açıklanması ve Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi ve Belgelerin Açıklanması Suçları İle İlişki  1244
G. Bazı Hekim Faaliyetleri Açısından Kişisel Verileri Açıklama Suçu  1245
1. Resmi Bilirkişi Hekim  1245
2. İşyeri Hekimi  1246
3. Cezaevi Hekimi  1246
4. Adli Tabip  1246
5. Tıbbi Araştırmalar  1247
6. Bilimsel Çalışmalar  1247
7. Soruşturma ve Kovuşturma Organlarının Bilgi Talebi  1247
XIV. Dolandırıcılık  1249
XV. Belgede Sahtecilik  1251
A. Genel Açıklamalar  1251
B. Kamu Görevlisi Tarafından İşlenen Sahtecilik Suçu  1252
C. Kamu Görevlisi Olmayan Sağlık Mesleği Mensubunun Belgede Sahteciliği  1257
1. Suçun Unsurları  1257
2. Nitelikli Haller  1262
D. Sahteciliğin İspatı  1265
XVI. Çocuğun Soybağını Değiştirme Suçu  1267
XVII. İrtikap Suçu  1268
XVIII. Rüşvet Suçu  1278
A. Genel Açıklamalar  1278
B. İrtikap ile Rüşvet Suçu Arasındaki Farklar  1282
C. Rüşvetin İspatı  1284
XIX. Görevi Kötüye Kullanma  1284
A. Görevin Gereklerine Aykırı Hareket Etmek Suretiyle, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1285
B. Görevin Gereklerini Yapmakta İhmal veya Gecikme Göstererek, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1288
C. Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak Koşulu  1296
D. Yükümlülüklerin Çatışması  1299
XX. Kamu Görevlisinin Ticareti Suçu  1300
XXI. Bilirkişi Hekimin Cezai Sorumluluğu  1301
A. Genel Olarak  1301
B. Bilirkişilik Görevinin Yapılmaması  1302
C. Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik  1302
XXII. Sağlık Mesleği Mensuplarının Suçu Bildirmemesi  1305
XXIII. Genital Muayene  1314
A. Genel Olarak  1314
B. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1315
C. Suçun Faili ve Mağduru  1316
D. Maddi Unsur  1317
E. Manevi Unsur  1320
F. Hukuka Aykırılık Unsuru  1320
G. Suçun Özel Görünüş Şekilleri  1321
H. Muhakeme  1321
XXIV. Genetik Teşhisler Nedeniyle Ceza Sorumluluğu  1321
XXV. Yapay Döllemede Ceza Sorumluluğu  1323
XXVI. Hekim Olmadığı Halde Hasta Tedavi Etme veya Hekim Unvanını Takınma  1324
XXVII. Ruhsatsız Olarak veya Yetkisiz Kişilere Sağlık Hizmeti Verdirme  1330
XXVIII. Kabahatler  1331
A. Yetkisiz Hekimlik  1331
B. Bazı Normlara Aykırılık  1332
C. Yetkisiz Diş Hekimliği Yapma Suçu ve Kabahatler  1333
D. Sağlık Meslek Mensubu Gibi Çalışmak veya Unvanı Takınmak  1335
E. Hastanın Rızası Olmaksızın Tıbbi Müdahale Yapmak  1335
9. Bölüm
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU
§ 1. GİRİŞ  1337
§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI  1337
§ 3. YAŞAM HAKKI  1340
Son Söz  1341
Küçük Sözlük  1343
Yararlanılan Kaynaklar  1347
Kavramlar Dizini  1385
 


Prof. Dr. Hakan Hakeri
İstanbul Hukuk Fakültesi mezunu. Köln Üniversitesi'nde doktora yaptı. İhmali suçlar teziyle doçent, tıp hukuku isimli kitabıyla da profesör oldu. 2011 yılında Gürcistan Grigol Robakidze Üniversitesi tarafından fahri doktora unvanı verildi. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi ve aynı üniversitenin Tıp Hukuku Araştırmaları Biriminin başkanıdır.





 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
18. Baskıya Önsöz  7
13. Baskıya Önsöz  9
10. Baskıya Önsöz  11
1. Baskının Önsözü  13
SORULAR  33
Kısaltmalar  35
Giriş  39
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR  41
§ 2. KAVRAM  46
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR  52
§ 4. MESLEK ETİĞİ  56
I. Genel Olarak  56
II. Hekim ve Özel Şirket İlişkileri  64
III. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri  67
§ 5. MESLEK KURULUŞLARI VE MESLEKİ DİSİPLİN  69
I. Meslek Kuruluşları  69
A. Tabip Odası  69
B. Türk Tabipleri Birliği  70
C. Uzmanlık Derneği  70
II. Mesleki Disiplin  72
A. Genel Olarak  72
B. Aile Hekimleri ile İlgili Uygulama  81
C. Kamu Görevlisi Hekimler ile İlgili Uygulama  82
D. Aynı Anda Ceza Soruşturma/Kovuşturması Yapılması Durumu  82
2. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI  85
I. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma  89
II. Bilgi İsteme  90
III. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme  90
IV. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme  91
V. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme  92
VI. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım  92
VII. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı  93
VIII. Ötanazi Yasağı  93
IX. Tıbbi Özen Gösterilmesi  94
X. Genel Olarak Bilgi İsteme  94
XI. Kayıtları İnceleme  96
XII. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi  96
XIII. Bilgilerin Gizli Tutulması  97
XIV. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası  98
XV. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması  100
XVI. Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi  100
XVII. Tıbbi Araştırmalarda Hasta Hakları  100
XVIII. Güvenliğin Sağlanması  101
XIX. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma  102
XX. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret  102
XXI. Refakatçi Bulundurma  103
XXII. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi  103
XXIII. Hastaya Yeterli Vakit Ayrılması ve Hastanın Vaktine Riayet Edilmesi  103
XXIV. Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı  104
XXV. Hasta Hakları ile İlgili Kurul ve Birimler  106
A. Genel Olarak  106
B. Hasta Hakları Kurulu  107
C. Hasta Hakları Birimi  110
XXVI. İnsan Hakları Bağlamında Hasta Hakları  111
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI  113
I. Hekim Hakları  113
II. Hak Arama Yolları  116
A. Haksız Şikâyetlere Karşı Hak Arama Yolları  116
B. Güvenlik Hakkının İhlaline Karşı Hak Arama Yolları  124
1. Ceza Hukuku Araçları  125
a. Genel Olarak  125
b. Ceza Muhakemesi Bakımından Özel Düzenlemeler  127
2. Tazminat Hukuku Araçları  128
3. Süreç  128
C. Sağlık Çalışanının Meşru Savunma Hakkı Var mıdır?  128
III. Sağlık Bakanlığı Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım  130
IV. Çalışan Güvenliği Genelgesi  132
V. Hekimin Hasta Seçme Hakkı  133
VI. Sağlık Çalışanının Hizmetten Çekilme Hakkı  135
A. Genel Olarak  135
B. Aile Hekimleri Bakımından Uygulama  137
3. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KAVRAM VE KURUMLARI
§ 1. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI  141
§ 2. ETİK KURULLAR  145
I. Genel Olarak  145
II. Mevzuatın Gelişimi  147
III. Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı  148
IV. Etik Kurulların Görev ve Yetkileri  149
V. Etik Kurul Kararlarına Karşı Kanun Yolları  152
§ 3. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI  154
§ 4. ADLİ TIP KURUMU  155
§ 5. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU  156
§ 6. EMBRİYO KAVRAMI VE HUKUKİ STATÜSÜ  162
§ 7. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI  165
§ 8. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK  173
I. Genel Olarak  173
II. Şifa Garantisi Yasağı  188
§ 9. DİKEY VE YATAY İŞBİRLİĞİ  190
I. Genel Olarak  190
II. Güven İlkesi  193
III. Sorumluluk Alanlarının Bölünebilirliği: Bağımsız Sorumluluk Prensibi ve Rutin İşleyiş Teorisi  199
A. Genel Olarak  199
B. Hemşirelik Yönetmeliği md. 6/1–d’nin Değerlendirilmesi  204
IV. Sorumlunun Belirlenmesindeki Güçlükler  206
A. Tek Hekimin Çalıştığı Muayenehanelerde  207
B. Birden Fazla Hekimin Müştereken Çalıştığı Polikliniklerde  207
C. Hekim ve Hemşire İşbirliğinde  207
D. Danışma ve Vekâlet  208
E. Başka Yerde Yaptırılan Tetkik ve Tahlil Sonuçlarına Güvenilmesi  209
F. Ücretsiz Tedavilerde Sorumlunun Belirlenmesi  210
§ 10. TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET  210
I. Kavram  210
II. Uygulamadaki Sorunlar  214
A. Sağlık Verilerine Erişim ve Paylaşım Sorunu  214
1. Sağlık Çalışanlarının Verilere Erişimi  215
2. Bakanlık Birimlerinin Verilere Erişimi ve E–Nabız  216
2. Bilişim Sistemine Erişimden Kaynaklanan Problemler  220
3. Genel Sağlık Sigortası Verilerinin Paylaşımı Sorunu  220
4. Hasta Yakınlarıyla Paylaşım  221
5. Denetim Elemanlarıyla Paylaşım  222
6. Çocukların Sağlık Verilerine Erişim  222
7. Sağlık Verilerine Avukatların Erişimi  223
8. Üçüncü Kişilerin Bilgilendirilmesi  223
B. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Sağlık Çalışanlarının Bulunması  229
C. Koğuş Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler  230
D. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayeneleri ile Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet Sorunu  231
1. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerinde Mahremiyet  231
2. Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet  233
E. Güvenlik Kamerası Kayıtları  235
F. Hasta Bilgilendirme Ekranları  237
G. Aile Hekimliğinde Kayıtların Devri  237
H. Hasta Kayıtlarını İnceleme Hakkı  238
I. Ölüm Sonrası Hasta Mahremiyetinin Korunması  238
İ. Adli Mercilerin Hasta Mahremiyeti İhlalleri  239
J. Siber Saldırılar  240
§ 11. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ  240
I. Kavram  241
II. Hastanın Rızasının Olmadığı Hallerde Zorunluluk Hali Kurumunun Uygulanması Sorunu  244
§ 12. MALPRAKTİS  245
4. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER  247
§ 2. ŞARTLAR  248
I. Tıbbi Müdahalenin Bir Sağlık Personeli Tarafından Yapılması  248
A. Genel Olarak  248
B. Hekim Olma Şartı  249
1. Genel Olarak  250
2. Uzmanlık Şartı  252
a. Genel Olarak  252
b. Sertifika ile Yetki Alınması  258
3. Öğrencilerin ve Asistanların Yaptığı Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu Sorunu  262
4. Silahlı Kuvvetler ile Emniyet Genel Müdürlüğünün Sağlık Meslek Mensubu Olmayan Personelinin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler  266
C. Hemşirelerin Görev Alanı  267
D. Gönüllü Sağlık Hizmeti ve Sağlık Gözlemciliği  270
E. Sağlık Personeli Olmayan Kimselerin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler Nedeniyle Sorumlulukları  271
II. Aydınlatma ve Rıza  275
A. Temel Kurallar  275
B. Aydınlatma  284
1. Aydınlatma Çeşitleri  284
a. Otonomi (Karar) Aydınlatması  284
aa. Temel Sorunlar  284
bb. Otonomi Aydınlatmasının Çeşitleri  288
aaa. Genel Olarak  288
bbb. Teşhis Aydınlatması  288
ccc. Süreç Aydınlatması  290
ddd. Alternatifler Konusunda Aydınlatma  292
eee. Müdahale Yapılmamasının Sonuçları Konusunda Aydınlatma  294
b. Risk Aydınlatması  295
c. Tedavi Aydınlatması (Güvenlik Aydınlatması)  301
aa. Kavram  301
bb. Teşhise Yönelik Aydınlatma  303
cc. İlaç ve Tıbbi Malzeme  303
dd. Araç Kullanmama Uyarısı  306
2. Özel Durumlarda Aydınlatma  306
a. Kısırlaştırma  306
b. Özürlü Cenin  308
c. Tıptaki Yeni Teşebbüsler  313
d. Hekim Hatası  314
e. Hekimin Tecrübesi  316
f. Masraflar ve Ekonomik Zorunluluklar  317
g. Ticari Yarar  317
h. Kalite Aydınlatması  318
ı. Hekimin Hastalığı  318
i. Eser Sözleşmesi Niteliğindeki Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma  318
3. Aydınlatılacak Kişi  321
4. Aydınlatma Yükümlüsü  324
5. Aydınlatmanın Zamanı  327
6. Aydınlatmanın Kapsamı  329
7. Aydınlatmanın Şekli  333
8. Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma  343
9. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunmadığı Durumlar  344
a. Aydınlatmadan Vazgeçme  344
b. Hastanın Bilgisinin Bulunması  345
c. Risk Aydınlatmasında Riskin Çok Açık Olması  347
d. Aydınlatmanın Olumsuz Etkide Bulunması  347
aa. Genel Olarak  347
bb. Tedavisi Olmayan Hastalığın Bildirilmesi  351
e. Acil Haller  351
f. Aydınlatmanın Hasta Bakımından Anlamını Yitirmiş Olması  352
g. Psikiyatri Hastalarının Aydınlatılması  352
h. Aydınlatmanın Uygulanabilir Olmaması  352
ı. Sağlık Çalışanının İnançları Nedeniyle Aydınlatma Yapmak İstememesi  353
i. Rızanın Aranmadığı Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma Sorunu  353
10. Aydınlatmanın Geri Alınması, Düzeltilmesi  354
11. Aydınlatmada Nedensellik Bağı Sorunu  354
12. Hukuka Aykırı Aydınlatmanın Sonuçları  355
a. Tedavi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  356
b. Otonomi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  356
13. Hatalı Aydınlatma ve İspat Sorunları  359
C. Rıza  360
1. Genel Olarak  361
2. Rıza Açıklaması  366
3. Rıza Verme Yetkisi (Rıza Ehliyeti)  368
a. Genel Olarak  368
b. Çocuklar Bakımından Rıza Ehliyetinin Belirlenmesi  373
aa. Türk Hukuku  373
aaa. Genel Olarak  373
bbb. Çocuk ile Kanuni Temsilcinin İradesinin Farklı Olması  381
ccc. Ebeveynden Hangisinin Rızasının Geçerli Olacağı Sorunu  382
ddd. Eşler Arasında Fikir Ayrılığı Çıkması  383
eee. Veli veya Vasinin Olmadığı veya Bulunmadığı Haller  383
fff. Kanuni Temsilcinin Rıza Yetkisinin Olmadığı Haller  384
ggg. Kamu Denetçiliği Kurumu Kararı  384
bb. Karşılaştırmalı Hukuk  387
cc. Doğum Kontrol Hapı Reçete Edilmesinde Ebeveynin Rızası Sorunu  390
c. Çocuklarda Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  391
d. Rıza Yeteneği Bulunmayan Yetişkinlerde Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  398
e. Hamile Kadının Tedaviyi Ret Hakkı  400
4. Rızanın Kapsamı  402
5. Rızanın Aranmadığı Haller  404
a. Acil Haller  405
b. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler  406
aa. Genel Olarak  406
bb. Genel Önleyici Aşı Zorunluluğu  408
aaa. Genel Olarak  408
bbb. Hukukumuzdaki Durum  411
cc. Çocuklardan Topuk Kanı Alma Zorunluluğu  424
dd. Yurt Dışına Çıkacaklara Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  424
ee. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  424
ff. HIV Tetkiki İçin Rıza Sorunu  425
c. Akıl Hastaları İle İlgili Düzenlemeler  426
aa. Genel Olarak  427
bb. Uluslararası Standartlar  432
d. Ceza Hukukunun Öngörmüş Olduğu Düzenlemeler  438
aa. Ceza Hukuku Yaptırımları  438
bb. Ceza Yargılamasından Kaynaklanan Tıbbi Müdahaleler  439
cc. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Tıbbi Müdahaleler  443
aaa. Karşılaştırmalı Hukuk  443
bbb. Türk Hukuku  450
dd. Kanunen Rıza Aranmayan Hallerde Hekimlerin Etik İhlali Nedeniyle Hastanın Rızası Olmadığı Müddetçe Müdahaleden Çekinmesi Sorunu  452
e. Sağlık Raporuna İtiraz Halinde Muayene Yükümlülüğü  455
f. Diğer Hukuk Dallarındaki Düzenlemeler  455
6. Tıbbi Müdahalenin Rızaya Rağmen Hukuka Aykırılığı  457
7. Varsayılan Rıza  458
a. Genel Olarak  458
b. Ameliyatın Genişletilmesi  464
c. Önceki İrade Açıklamalarının Geçerliliği (Tıbbi Vasiyet)  471
aa. Genel Olarak  471
bb. Karşılaştırmalı Hukuk  473
d. Resüsitasyon Yapılmaması Talimatları (DNR)  478
8. Kanun Hükmünü İcra/Üstün Nitelikte Özel Yarar  479
9. Muhtemel Rıza  479
10. Rızayı Sakatlayan Haller  480
11. Rızanın Geri Alınması  482
12. Rıza Formu  484
13. Tıbbi Müdahaleye Rıza Gösterilmemesi Halinde Yapılması Gerekenler  486
D. Aydınlatma ve Rıza Konusundaki Yanılgının Sonuçları  487
1. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları  487
a. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılma  488
b. Hukuksal Yanılgı  489
2. Özel Hukuk Açısından Sonuçları  490
III. Tıp Biliminin Verilerine Göre Zorunlu ve Bu Verilere Uygun Tıbbi Müdahale  491
A. Endikasyon (Gereklilik)  491
1. Kavram  492
2. Tıbbi Endikasyon Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler  499
a. Deneysel Nitelikli Tıbbi Müdahaleler  500
b. Şekil veya Fonksiyon Değiştirici Tıbbi Müdahaleler  500
c. Üçüncü Kişi Yararına Yapılan Tıbbi Müdahaleler  502
d. Sünnet  502
e. Doğum Kontrolü  502
3. Değerlendirme  503
B. Özenli Tıbbi Müdahale  505
5. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ  507
I. Kavram  507
II. Hukuksal Temel ve Kapsam  509
III. Organ ve Doku Nakli Çeşitleri  511
A. Ölülerden (Kadavradan) Organ Nakli  511
1. Ölüm Halinin Belirlenmesi  512
a. Türk Hukuku’nda  512
b. Karşılaştırmalı Hukuk’ta  517
2. Kişinin Kendi Geleceğini Belirleme Hakkına Saygı Gösterilmesi  518
3. Beyin Ölümü Tespitinden Sonra Yapılması Gereken İşlemler  523
4. Otopsi mi Nakil mi?  525
5. Organ ve Doku Dağıtımı  530
B. Canlılardan Organ Nakli  531
1. Genel Olarak  531
2. Akrabalık Şartı  536
3. Çapraz Nakil  540
C. Hayvanlardan Organ Nakli  541
IV. Yüz, Kol ve Bacak Nakli  543
V. İstanbul Deklarasyonu  545
§ 2. KLİNİK ARAŞTIRMA (İNSAN ÜZERİNDE DENEY VE DENEME)  547
I. Giriş  547
II. Kavram  551
III. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Hukuka Uygunluğuna İlişkin Koşullar  554
A. İnsan Üzerinde Deneyin Şartları  557
1. Yetişkinler Üzerinde Deneyin Şartları  557
a. Yetkili Kurul veya Makamlardan İzin Alınması  557
b. Deneyin Önce İnsan Dışı Deney Ortamında veya Yeterli Sayıda Hayvan Üzerinde Yapılmış Olması ve Bu Deneyler Sonucunda Ulaşılan Bilimsel Verilerin İnsan Üzerinde Deneyi Gerekli Kılması  558
c. Deneyin İnsan Sağlığı Üzerinde Öngörülebilir Zararlı ve Kalıcı Bir Etki Bırakmaması  559
d. İnsan Onuruyla Bağdaşmayacak Ölçüde Acı Verici Yöntemlerin Uygulanmaması  559
e. Deneyle Varılmak İstenen Amacın, Bunun Kişiye Yüklediği Külfete ve Kişinin Sağlığı Üzerindeki Tehlikeye Göre Daha Ağır Basması  560
f. Aydınlatma ve Rıza Şartı  560
aa. Aydınlatma  560
bb. Rıza  563
g. Menfaat Yasağı  564
h. Araştırmanın Yapılabileceği Yerler  565
ı. Özel Durumlarda Araştırma  566
aa. Çocuklar  566
bb. Gebe, Lohusa ve Emziren Kadınlar Bakımından  568
cc. Kısıtlılar Bakımından  569
dd. Yoğun Bakımdaki ve Bilinci Kapalı Kişiler Bakımından  569
ee. Özgürlüğü Kısıtlanmış Kişiler Bakımından  571
ff. Uluslararası Silahlı Çatışmalar Hukuku Bakımından  571
2. Çocuklar Üzerinde Deneyin Şartları  572
B. İnsan Üzerinde Denemenin Şartları  575
1. Yetişkinler Üzerinde Denemenin Şartları  576
2. Çocuklar Üzerinde Denemenin Şartları  580
IV. İlaç Araştırmalarında Safhalar  582
A. Faz I  582
B. Faz II  582
C. Faz III  583
D. Faz IV  583
E. İlaç Araştırmaları Safhalarının Ceza Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi  583
V. İnsan Dokusu veya Ceset Üzerinde Yapılacak Araştırmalar  584
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER  584
I. Tanım  585
II. Estetik Müdahalelerde Hekim–Hasta Arasındaki Hukuksal İlişkinin Niteliği  586
§4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI  592
I. Genel Olarak  592
II. Kök Hücrenin Niteliği  594
A. Kök Hücre Organ mıdır?  594
B. Kök Hücre İlaç mıdır?  595
C. Kök Hücre Kan veya Kan Ürünü müdür?  595
III. Kök Hücre Çalışmaları ve Hukuksal Durum  596
A. Kavram  596
1. Yetişkin Kök Hücre Çalışmaları  596
2. Embriyonik Kök Hücre Çalışmaları  596
B. Sağlık Bakanlığı Genelgesi  598
C. Diğer Hukuksal Sorunlar  602
1. İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçu Bakımından Değerlendirme  602
2. Disiplin Sorumluluğu  603
D. Değerlendirme  603
§ 5. İNSAN KOPYALAMA  604
§ 6. İNSAN GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI  608
§ 7. GENETİK TANI  609
I. Kavram  609
II. Türleri  611
A. Doğum Öncesi Tanı  612
B. Yeni Doğanın Taranması  612
C. Hastalık Teşhisi  612
D. Taşıyıcıların Belirlenmesi  613
E. Adli Tıp Testleri  613
III. Genel Prensipler  613
IV. Tanı İşlemlerinin Hukuksal Niteliği  616
V. Hukuksal Sorumluluk  617
VI. Yasaklar ve Yaptırım  618
VII. Kanuni Düzenleme Zorunluluğu  621
A. Giriş  621
B. Temel Düşünceler  622
C. Öneriler  623
§ 8. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER  624
I. Genel Olarak  624
II. İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararları  627
III. Kanuni Düzenleme  628
§ 9. YAPAY DÖLLEME  639
I. Kavram  639
II. Yapay Dölleme Sözleşmesinin Hukuki Niteliği  640
III. Yapay Döllemenin Şartları  641
IV. Yapay Döllemenin Kuralları  644
V. Yapay Dölleme Neticesinde Oluşan Embriyonun ve Dünyaya Gelen Çocuğun Hukuksal Statüsü  646
A. Yapay Dölleme Neticesinde Ana Rahmi Dışında Oluşturulan Embriyonun Hukuksal Durumu  646
B. Yapay Dölleme Neticesinde Meydana Gelen Çocuğun Hukuksal Durumu  647
VI. Yapay Döllemeye İlişkin Yasaklar ve Yaptırımlar  647
VII. Merkezlerin Sorumluluğu  649
VIII. Üreme Hücreleri ve Embriyoların Dondurulması ve DNA Analizi Zorunluluğu  649
IX. Taşıyıcı Annelik  652
A. Kavram  653
B. Etik Açıdan Taşıyıcı Annelik  654
C. Dini Açıdan Taşıyıcı Annelik  655
D. Karşılaştırmalı Hukukta Taşıyıcı Annelik  656
E. Taşıyıcı Annelikte Çocuk ile Genetik Anne Arasındaki Hukuki İlişki  659
F. Olması Gereken Hukuk  664
§ 10. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ  665
§ 11. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER  668
I. Giriş  668
II. Hukuki Durum  669
A. Genel Bir Mevzuat İhtiyacı  669
B. Yabancı Ülkelerdeki Durum  670
C. Ülkemizdeki Mevcut Durum  671
D. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Alanındaki Mevcut Düzenleme ve Öneriler  672
1. Tıbbi Müdahaleyi Yapma Yetkisi  673
2. Aydınlatma  675
3. Endikasyon  676
4. Alternatif veya Tamamlayıcı Tedavi Yöntemlerinin Giderlerinin Devlet Tarafından Ödenmesi Sorunu  679
§ 12. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER  680
§ 13. KISIRLAŞTIRMA  687
§ 14. KİMYASAL HADIM  689
I. Kavram  689
II. Karşılaştırmalı Hukuk  691
III. Ülkemizdeki Tartışmalar  693
IV. Mevzuat  697
§ 15. PALYATİF BAKIM  700
§ 16. SAĞLIK TURİZMİ ÇERÇEVESİNDE YABANCI HASTALARA YAPILAN TIBBİ MÜDAHALELER  703
6. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  707
I. Genel Olarak  707
II. Hekimin Özen Yükümlülüğü  707
III. Hekimin Kişisel Edim Yükümlülüğü  708
A. Kişisel Edim Kavramı  708
B. Temsil Edilebilir Edimler  710
C. Temsil Edilemeyen Edimler  713
IV. Öykü Alma Yükümlülüğü  715
A. Kavram  715
B. Öykü Alma Yükümlülüğünün İçeriği  716
V. Muayene Yükümlülüğü  718
A. Muayene Kavramı  718
B. Hekim Muayenesinin Özel Şekilleri  719
1. Teşhis Muayenesi  719
2. Önleyici ve Erken Tanı Muayenesi  719
3. Kontrol Muayenesi  719
4. Hükümlü ve Tutukluların Muayenesinde Kelepçe Sorunu  721
VI. Teşhis Yükümlülüğü  721
A. Teşhis Kavramı  721
B. Teşhis Türleri  721
C. Teşhis Yükümlülüğünün İçeriği  722
D. Uzaktan Teşhis Yasağı  725
E. Doğum Öncesi Teşhis  726
F. Teşhisi Bildirme Yükümlülüğü  726
G. Teşhisi Kontrol Yükümlülüğü  727
VII. Tedavi Yükümlülüğü  727
A. Hekimin Tedavisi  727
B. Tedavi Yükümlülüğü ve Hukuksal Temelleri  728
1. Genel Olarak  728
2. Özel Durumlar  728
a. Hekimin Hastayı Reddetmesi  728
b. Acil Durumlar  730
C. Zamanında Tedavi Yükümlülüğü  731
D. Uzaktan Tedavi Yasağı  731
1. Genel Olarak  732
2. Tele–Tıp  737
a. Genel Olarak  737
b. Teletıp ve Teleradyoloji Sistemi  739
E. Hekimin Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  740
1. Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  740
2. Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı  740
a. Genel Olarak  740
b. Tedaviyi Ret Hakkının İçeriği  744
c. Tedaviyi Ret Halinde Aydınlatma  745
d. Tedaviyi Ret ile İntihar Ayrımı  745
e. Tedaviyi Ret ile Pasif Ötanazi Ayrımı  746
f. Yaşam Destekleyici Tedavinin Reddi  747
3. Ağır Özürlü Yeni Doğan Çocuklar Bakımından Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  749
4. AIDS Hastasını Tedavi Yükümlülüğü  750
5. Hekimin Kürtajı Ret Hakkı  750
6. Hekimin Etkisiz (Beyhude) Tedaviyi Sona Erdirme Hakkı  751
VIII. Reçete Yazma Yükümlülüğü  759
A. Kavram  759
B. Reçetenin Hukuksal Niteliği  759
C. Reçete Düzenlemenin Hukuksal Dayanağı  759
D. Reçete Düzenleme Yükümlülüğünün İçeriği  760
E. Reçetenin Şekli  761
IX. Tıbbi Teknik Kullanma Yükümlülüğü  762
A. Tıbbi Teknik Standardın Uygulanması Yükümlülüğü  762
B. Tıbbi Teknik Araçların Bakımı ve Kontrolü  763
X. Tedaviyi Kesme Yükümlülüğü  764
A. Tedaviyi Kesme ve Sözleşmeyi Sona Erdirme  764
B. Tedaviyi Kesme Nedenleri  764
C. Ölmekte Olan Hastalarda Tedavinin Kesilmesi  765
XI. Kayıt Tutma Yükümlülüğü  766
A. Genel Olarak  766
B. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İçeriği  770
1. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Amacı  770
2. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı  771
3. Kayıtların Şekli  773
4. Kaydın Zamanı  775
5. Kayıtlar Ne Kadar Süre ile Saklanmalıdır?  776
C. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları  777
XII. Kayıtları Verme Yükümlülüğü  782
A. Hukuksal Dayanak  782
B. Kayıtları İnceleme Hakkının Çeşitleri  784
1. Dava Dışı İnceleme Hakkı  784
2. Dava Dolayısıyla İnceleme Hakkı  786
C. Kayıt İnceleme Hakkına İlişkin Diğer Hususlar  787
D. Kayıtların Verilmemesine Karşı Hukuksal Yollar  787
E. Kayıtların Düzeltilmesini İsteme  789
XIII. Sır Saklama Yükümlülüğü  789
XIV. Organizasyon Yükümlülükleri  794
XV. Kullanılan Ürün ve İlaçlarla İlgili Yükümlülükler  795
A. Genel Olarak  795
B. Ameliyatlarda Kullanılan Malzemenin Saklanması Yükümlülüğü  796
XVI. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğü  796
A. Tıbbi Bilirkişi Olarak Hekim  796
B. Bilirkişi–Mahkeme İlişkisi  797
C. Bilirkişiliği Üstlenme Yükümlülüğü  798
D. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları  799
E. Tanıklıktan Çekinme  800
XVII. Ölüm ile İlgili Yükümlülükler  800
A. Ölüm Vukuunda Yapılacak İşler  800
B. Ölü Muayenesi Yapmak ve Defin Ruhsatı Düzenlemek  801
XVIII. Mesleki Bilgisini Geliştirme Yükümlülüğü  802
XIX. Kimlik Tespiti Yapma Yükümlülüğü  802
XX. Bildirim Yükümlülüğü  805
XXI. Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası Yaptırma Yükümlülüğü  806
XXII. Rapor Düzenleme Yükümlülüğü  806
XXIII. İnsani Değerlere Saygı Gösterme Yükümlülüğü  811
A. Genel Olarak  811
B. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerine İlişkin Yükümlülükler  811
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  811
I. İşbirliği Yükümlülüğü  812
II. Hastanın Hekimin Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü  814
III. Katlanma Yükümlülüğü  815
A. Kavram  815
B. Yasal Katlanma Yükümlülükleri  816
C. Diğer Katlanma Yükümlülükleri  817
IV. Hastanın Bildirme Yükümlülüğü  817
V. Ücret Ödeme Yükümlülüğü  819
VI. Diğer Yükümlülükler  819
7. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ, HATALI TIBBİ UYGULAMA, TAZMİNAT SORUMLULUĞU VE ALTERNATİF YÖNTEMLER
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ  823
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  825
I. Genel Olarak  825
A. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  825
1. Genel Olarak  825
a. Vekalet Sözleşmesi  825
b. Eser Sözleşmesi  826
c. Vekaletsiz İşgörme  828
d. Haksız Fiil  829
2. Yeni Tüketici Kanunu ile Ortaya Çıkan Hukuki Durum  830
B. Aile Hekimi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  831
C. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  832
1. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  832
2. Kamu Hastanesi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  835
II. Görevli Yargı Yeri  837
A. Genel Olarak  837
B. Yargıtay Kararları  842
C. Görevli Mahkeme  847
1. Bağımsız Çalışan Hekimler Bakımından  847
2. Özel Hastaneler Bakımından  848
3. Kamu Hastaneleri Bakımından  849
a. Genel Olarak  849
b. Sigortaya Karşı Dava Açılması Durumunda  850
§3. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)  852
I. Genel Olarak  852
II. Tıbbi Standart  858
A. Kavram  858
B. Tıbbi Standarttan Sapma: Yeni Yöntemler  869
C. Tıbbi Standarttan Sapma: SUT  872
D. Tıbbi Standarda Aykırılığın İspatı  873
III. Uygulama Hatası (Tıbbi Hata)  873
A. Kavram  873
B. Hata (Malpraktis) Örnekleri  878
1. Teşhis Hatası  883
a. Genel Olarak  883
b. Eksik Ön Muayene ve Yetersiz Hasta Öyküsü Alma  889
c. Teşhise Yönelik Gerekli Tetkiklerin Yapılmaması  890
2. Tedavi Hatası  893
a. Müdahalenin Yapılmaması  894
b. Hasta Vücudunda Yabancı Madde Unutulması  897
c. Yanlış Tedavi Yöntemi Seçme  901
d. Gerekli Testlerin ve Tetkiklerin Yapılmaması  902
e. İlaç Tedavisinde Oluşan Tıbbi Uygulama Hataları  904
f. Hasta Karıştırma, Yanlış Taraf Cerrahisi  905
g. Ölçüsüz Tıbbi Müdahale  908
h. Bir Komplikasyonun Fark Edilememesi  908
ı. Hatalı Ameliyat Tekniği  908
i. Teknik Aletlerin Kullanılmasında Yapılan Hatalar  909
j. Derhal Hastaneye Yapılması Gereken Sevkin Yapılmaması, Uzman Hekime Çok Geç Danışılması  909
k. Enfeksiyon ve Hijyen Kurallarına Uyulmaması  910
l. Üçüncü Kişileri Uyarmama  911
m. Kayıt ve Testleri İncelemeden Tıbbi Müdahale Yapılması  912
n. Konsültasyon İstenmemesi  912
o. Başarısız Kısırlaştırma  913
3. Komplikasyon Yönetimi  914
4. Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhlali  916
5. Organizasyon Kusuru  920
a. Genel Olarak  920
b. Özel Hastaneler  938
c. Sağlık Bakanlığı Açısından Organizasyon Kusuru  940
d. Sağlık Bakanlığı Açısından Denetim Kusuru  943
6. Üstlenme Kusuru  947
a. Genel Olarak  947
b. İlk Ameliyat  955
7. Hemşirelerin Yaptığı Hatalar  957
8. Uygulamadan Ağır Hata Örnekleri  959
9. Hekimin Uygulama Hatasını Hastaya Bildirme Yükümlülüğü  960
10. Hatalı Tıbbi Uygulamanın Belirlenmesi (Bilirkişi)  960
a. Genel Olarak  960
b. Yüksek Sağlık Şurası  967
§ 4. TAZMİNAT SORUMLULUĞU  973
I. Tazminat Sorumluluğuna Alternatif Sistemler  974
II. Özel Hukuk Bakımından Tazminat Sorumluluğu  974
A. Genel Olarak  974
B. Tazminat Sorumluluğunun Şartları  975
1. Hukuka Aykırılık  975
2. Kusur  976
3. Zarar  977
4. Nedensellik Bağı  978
C. Tazminat Türleri  981
1. Maddi Tazminat  981
2. Manevi Tazminat  986
3. İstenmeden Dünyaya Gelen Çocuk Nedeniyle Tazminat  989
D. Hastanın Kusurunun Tazminata Etkisi  990
E. İfa Yardımcısının Fiilinden Sorumluluk  991
F. İspat  992
1. Genel Olarak  992
2. Tıp Hukukunda İspat Kolaylıkları  994
a. Tamamen Kontrol Edilebilir Riskler  996
b. Rıza Alma ve Aydınlatma Yükümlülüğünün İhlali  997
c. Kayıt Yükümlülüğünün İhlali  997
d. Uzmanlık niteliklerinin eksikliği  998
e. Ağır hata  998
f. İlk Görünüş İspatı  999
G. Zamanaşımı  1000
H. Sorumsuzluk Anlaşmaları  1004
I. Ceza Davası Kararının Etkisi  1005
III. İdare Hukuku Bakımından Tazminat Sorumluluğu  1007
A. Tazminatın Şartları  1008
1. Zarar  1008
a. Zararın Nitelikleri  1008
aa. Zarar Gerçek ve Kesin Olmalıdır  1008
bb. Zarar Özel Olmalıdır  1010
cc. Zarar Para ile Takdir Edilebilir Olmalıdır  1011
b. Zararın Kapsamı  1011
aa. Maddi Zarar  1011
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  1011
(1) Tedavi Giderleri  1011
(2) Cenaze Giderleri  1011
(3) Ölenin Yardımından Yoksunluk Zararı  1011
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  1012
bb. Manevi Zarar  1013
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  1013
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  1014
2. Kusur  1015
a. Genel Olarak  1015
b. Ceza Davasında Belirlenen Kusur Oranlarının Esas Alınıp Alınamayacağı Sorunu  1022
3. Nedensellik Bağı  1023
B. İspat  1026
C. İdareye Başvuru ve Zamanaşımı  1026
D. Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi  1029
E. Rücu  1031
F. Tazminat Davasının Uzun Sürmesi Nedeniyle Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlali  1036
IV. Arabuluculuk  1036
V. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası  1038
A. Genel Olarak  1038
B. Doğrudan Sigortacıya Başvurma  1045
§ 5. TAZMİNAT SORUMLULUĞUNA ALTERNATİF YÖNTEMLER  1045
8. Bölüm
TIP CEZA HUKUKU
§ 1. TIBBİ MÜDAHALENİN CEZA HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ  1047
I. Temel Tartışma: Hekimin Tıbbi Müdahalesinin Cezasızlığının Hukuksal Dayanağı Nedir?  1047
A. Tipikliğin Bulunmaması  1048
B. Maddi Unsurun Gerçekleşmemesi  1051
C. Manevi Unsurun Gerçekleşmemesi  1051
D. Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygun Olması  1052
1. Hakkın Kullanılması  1052
2. Hastanın Rızası  1053
3. Birden Fazla Hukuka Uygunluk Nedeni Kabul Eden Görüşler  1058
II. Görüşüm  1059
III. Özel Düzenlemeler  1061
§ 2. KAMU GÖREVLİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARI BAKIMINDAN SORUŞTURMA İZNİ SÜRECİ  1063
I. Genel Olarak  1063
II. 4483 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1064
A. Teorik Bilgiler  1064
B. Uygulamadan Örnekler  1066
III. 2547 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1073
§ 3. HEKİMLER TARAFINDAN İŞLENEBİLECEK SUÇLAR VE KABAHATLER  1075
I. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçları  1077
A. Genel Olarak  1077
B. Aydınlatma, Rıza ve Kasten Öldürme/Yaralama Suçları  1084
1. Genel Olarak  1084
2. Ceza Mahkemesi Kararlarında Aydınlatma Zorunluluğu ve Sonuçları  1088
a. Olay 1  1088
b. Olay 2  1089
c. Olay 3  1089
d. Olay 4  1090
e. Olay 5  1090
f. Olay 6  1093
C. Hekimin Hastanın Ölümüne Yardımı (Ötanazi)  1093
1. Sorun  1093
2. Hayatta Tutma Yükümlülüğü ve Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  1095
3. Çeşitli Ötanazi Türleri ve Hukuksal Sonuçları  1097
a. Aktif Ötanazi  1097
b. Dolaylı Ötanazi  1099
c. Pasif Ötanazi  1100
D. Zorunluluk Hali  1103
E. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçlarının Nitelikli Halleri ve Kovuşturma  1103
II. Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi  1105
III. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçları  1115
A. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarına İlişkin Müşterek Açıklamalar  1118
1. Ön Açıklama: Aydınlatma, Rıza ve Malpraktis İlişkisi  1118
2. Taksir Kavramı  1119
3. Hareket  1120
4. Neticenin Öngörülebilir Olması ve Bilinçli–Basit Taksir Ayırımı  1121
5. Özen Yükümlülüğünün İhlali  1123
6. Özen Yükümlülüğü İhlalinin Tespiti (Yüksek Sağlık Şurası–Adli Tıp Kurumu)  1127
7. Nedensellik Bağı  1130
a. Genel Olarak  1130
b. Hekim Hatası ve Başkasının Yol Açtığı Yaralamalar Arasındaki Nedensellik Bağı Sorunu  1138
c. Yargıtay Kararları’nda Nedensellik Bağı  1139
B. Taksirle Öldürme Suçu  1145
C. Taksirle Yaralama Suçu  1146
1. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1147
2. Yaralama Kavramı  1149
3. Nitelikli Haller  1150
4. Soruşturma ve Kovuşturma  1151
D. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Organizasyon Kusuru  1151
E. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Yaptırım  1153
IV. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama  1158
V. Cinsel Saldırı  1161
VI. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Cezalandırılabilirliği  1163
VII. Organ veya Doku Nakli ve Ceza Sorumluluğu  1171
A. Organ veya Doku Naklinin ve Ticaretinin Cezalandırılabilirliği  1171
B. Organ ve Doku Nakli Kanunu ve Türk Ceza Kanunu İlişkisi  1172
C. Nakil Eyleminin Niteliği ve Ceza Hukuku Yönünden Sonuçları  1176
D. Organ veya Doku Ticareti Suçu  1179
E. Zorunluluk Hali  1182
F. Etkin Pişmanlık  1183
VIII. Çocuk Düşürtme  1184
A. Genel Olarak  1184
B. Korunan Hukuksal Yarar  1185
C. Suçun Konusu  1186
D. Maddi Unsur  1188
E. Manevi Unsur  1194
1. Genel Olarak  1194
2. Zorunluluk Hali  1194
F. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1196
1. Süre Esaslı İsteğe Bağlı Rahim Tahliyesi  1197
2. Çocuk ile Onu Takip Edecek Nesiller Açısından Ağır Maluliyet (Özürlülük Endikasyonu)  1198
G. Nitelikli Haller  1201
H. Teşebbüs  1202
I. İştirak  1203
İ. İçtima  1203
J. Yanılgı  1205
K. Zorunluluk Hali  1206
1. Genel Açıklamalar  1206
2. Hukuki Niteliği  1207
3. Şartları  1207
4. İspat Sorunları  1210
L. Yaptırım  1211
IX. Kısırlaştırma Suçu  1211
X. Hadımlaştırma  1215
XI. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu  1216
XII. Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu  1217
XIII. Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme (Sır Saklama Yükümlülüğünün İhlali) Suçu  1217
A. Genel Olarak  1217
B. Korunan Hukuksal Yarar  1218
C. Suçun Unsurları  1218
1. Maddi Unsur  1219
a. Kişisel Veri Kavramı  1219
b. Kişisel Verilerin Kapsamı  1223
c. Fail  1227
d. Maddi Unsuru Oluşturan Eylemler  1228
e. Hastanın Ölümünden Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1230
f. Sağlık Personelinin Sıfatı Sona Erdikten Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1231
g. Sigortalı Hastalarda Ödeme Yapacak Kurumlar Bakımından Kişisel Verilerin Açıklanması Suçu  1231
h. Ceza Muhakemesi Kanunu Bakımından Kişisel Veriler  1232
2. Manevi Unsur  1232
3. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1233
a. Hastanın Rızası  1233
aa. Genel Olarak  1233
bb. Konsültasyon Halinde Kişisel Verilerin Açıklanması  1233
cc. Varsayılan Rıza  1235
b. Bildirme Yükümlülüğü  1235
c. Adli Mercilerin Sağlık Verilerini İşlemesi  1239
d. Basının Haber Verme Hakkı  1239
e. Savunma Dokunulmazlığı  1240
4. Zorunluluk Hali  1240
D. Nitelikli Haller  1243
E. Yanılgı  1243
F. Göreve İlişkin Sırrın Açıklanması ve Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi ve Belgelerin Açıklanması Suçları İle İlişki  1244
G. Bazı Hekim Faaliyetleri Açısından Kişisel Verileri Açıklama Suçu  1245
1. Resmi Bilirkişi Hekim  1245
2. İşyeri Hekimi  1246
3. Cezaevi Hekimi  1246
4. Adli Tabip  1246
5. Tıbbi Araştırmalar  1247
6. Bilimsel Çalışmalar  1247
7. Soruşturma ve Kovuşturma Organlarının Bilgi Talebi  1247
XIV. Dolandırıcılık  1249
XV. Belgede Sahtecilik  1251
A. Genel Açıklamalar  1251
B. Kamu Görevlisi Tarafından İşlenen Sahtecilik Suçu  1252
C. Kamu Görevlisi Olmayan Sağlık Mesleği Mensubunun Belgede Sahteciliği  1257
1. Suçun Unsurları  1257
2. Nitelikli Haller  1262
D. Sahteciliğin İspatı  1265
XVI. Çocuğun Soybağını Değiştirme Suçu  1267
XVII. İrtikap Suçu  1268
XVIII. Rüşvet Suçu  1278
A. Genel Açıklamalar  1278
B. İrtikap ile Rüşvet Suçu Arasındaki Farklar  1282
C. Rüşvetin İspatı  1284
XIX. Görevi Kötüye Kullanma  1284
A. Görevin Gereklerine Aykırı Hareket Etmek Suretiyle, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1285
B. Görevin Gereklerini Yapmakta İhmal veya Gecikme Göstererek, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1288
C. Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak Koşulu  1296
D. Yükümlülüklerin Çatışması  1299
XX. Kamu Görevlisinin Ticareti Suçu  1300
XXI. Bilirkişi Hekimin Cezai Sorumluluğu  1301
A. Genel Olarak  1301
B. Bilirkişilik Görevinin Yapılmaması  1302
C. Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik  1302
XXII. Sağlık Mesleği Mensuplarının Suçu Bildirmemesi  1305
XXIII. Genital Muayene  1314
A. Genel Olarak  1314
B. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1315
C. Suçun Faili ve Mağduru  1316
D. Maddi Unsur  1317
E. Manevi Unsur  1320
F. Hukuka Aykırılık Unsuru  1320
G. Suçun Özel Görünüş Şekilleri  1321
H. Muhakeme  1321
XXIV. Genetik Teşhisler Nedeniyle Ceza Sorumluluğu  1321
XXV. Yapay Döllemede Ceza Sorumluluğu  1323
XXVI. Hekim Olmadığı Halde Hasta Tedavi Etme veya Hekim Unvanını Takınma  1324
XXVII. Ruhsatsız Olarak veya Yetkisiz Kişilere Sağlık Hizmeti Verdirme  1330
XXVIII. Kabahatler  1331
A. Yetkisiz Hekimlik  1331
B. Bazı Normlara Aykırılık  1332
C. Yetkisiz Diş Hekimliği Yapma Suçu ve Kabahatler  1333
D. Sağlık Meslek Mensubu Gibi Çalışmak veya Unvanı Takınmak  1335
E. Hastanın Rızası Olmaksızın Tıbbi Müdahale Yapmak  1335
9. Bölüm
ANAYASA MAHKEMESİ’NE BİREYSEL BAŞVURU
§ 1. GİRİŞ  1337
§ 2. TIBBİ HATALARA İLİŞKİN DAVALARDA HUKUKİ BAŞVURU YOLLARININ TÜKETİLMİŞ OLMASI ŞARTI  1337
§ 3. YAŞAM HAKKI  1340
Son Söz  1341
Küçük Sözlük  1343
Yararlanılan Kaynaklar  1347
Kavramlar Dizini  1385
 


 
Kitap
Bülten
Kitap
Kitap
İndirimli Kitaplar
 
 
Ana Sayfa | Uluslararası Yayınevi Belgesi | Hakkımızda | Bülten | Gizlilik ve Çerez Sözleşmesi | Üye Sayfası | Yardım | İletişim

Seçkin Yayıncılık San. Tic. A.Ş.
Copyright © 1996 - 2020