KÜLTÜR VARLIKLARI HUKUKUNUN ESASLARI
§1. KÜLTÜR VARLIKLARI KONUSUNUN HUKUK DİSİPLİNİNDEKİ YERİ
29
II. Kültür Varlığının Kapsamı
31
III. Temel Düzenlemeler
33
§2. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN DÜZENLEMELERİN ANAYASALARDAKİ VE ULUSLARARASI SÖZLEŞMELERDEKİ GÖRÜNÜMÜ
38
II. Anayasalardaki Düzenlemeler
39
A. İrlanda ve İsviçre Anayasaları
40
B. İtalya, Almanya ve Fransa Anayasaları
40
C. Yunanistan, Portekiz ve İspanya Anayasaları
40
D. Doğu Avrupa Ülkelerinin Anayasaları
41
E. Türk Devletlerinin Anayasaları
42
III. Uluslararası Sözleşmelerdeki Düzenlemeler
43
A. Küresel Düzeydeki Uluslararası Sözleşmelerdeki Düzenlemeler
43
1. Kuşların Himayesine Dair Milletlerarası Sözleşme
43
2. Silahlı Bir Çatışma Halinde Kültür Mallarının Korunmasına Dair Sözleşme
43
3. Kültür Varlıklarının Kanunsuz İthal, İhraç ve Mülkiyet Transferinin Önlenmesi ve Yasaklanması İçin Alınacak Tedbirlerle İlgili Sözleşme
44
4. Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanlar Hakkında Sözleşme
44
5. Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair Sözleşme
45
6. Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme
46
7. Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
46
8. Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi
47
B. Bölgesel Düzeydeki Uluslararası Sözleşmelerdeki Düzenlemeler
47
1. Akdeniz'in Kirlenmeye Karşı Korunmasına Ait Sözleşme
48
2. Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi
48
3. Akdeniz'de Özel Koruma Alanlarına İlişkin Protokol
49
4. Avrupa Mimari Mirasının Korunması Sözleşmesi
49
5. Arkeolojik Mirasın Korunmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi
50
IV. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Konuya Bakışı
50
A. Loizidou / Türkiye Davası
51
B. Beyeler / İtalya Davası
52
C. Debelianovi / Bulgaristan Davası
53
D. Kozacıoğlu / Türkiye Davası
53
E. Silahyürekli / Türkiye Davası
54
§3. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN DİĞER ÜLKELERDEKİ DÜZENLEME VE UYGULAMALAR
57
Prof. Dr. Evindar YEŞİLBAŞ, Cüneyd ALTIPARMAK
II. Ülkelerin Temel Mevzuatları ve Uygulama Örnekleri
59
F. Amerika Birleşik Devletleri
66
L. Çin ve diğer ülkeler
75
III. Osmanlı’nın ve Cumhuriyet’in İlk Dönemlerinde Durum
76
§4. KÜLTÜR VARLIĞI OLMANIN HUKUKİ SONUÇLARI
84
Prof. Dr. Murat Volkan DÜLGER
II. Devlet Malı Niteliği
85
III. Kullanım Kısıtlamaları
85
A. İzinsiz Müdahale ve Kullanım Yasağı
85
C. Yurt Dışına Çıkarılması, Getirilmesi
88
IV. Yardım ve Katkı Payı
88
V. Vergilendirme, İthalat ve İhracatı
89
VI. Devir Yasağı ve Kullanılması
90
VII. Maliklerin İzin Verme Yükümlülüğü
92
DİĞER DİSİPLİNLERDEKİ DURUMU
§5. KÜLTÜR VARLIKLARI AÇISINDAN SANAT TARİHİNİN ÖNEMİ VE TEMEL MESELELERİ
93
Prof. Dr. Evindar YEŞİLBAŞ
C. Taşınmaz Kültür Varlıkları
97
1. Birinci Grup Yapılar
98
2. İkinci Grup Yapılar
99
D. Taşınır Kültür Varlıkları
99
III. Sanat Tarihi Meseleleri
101
A. Eserin Tescile Uygunluğu Meselesi
101
B. Korunma Alanı Meselesi
102
C. Gruplarına Göre Koruma ve Onarım Meselesi
104
D. Kamulaştırma meselesi
105
E. İşlev Değişikliği Meselesi
106
F. Baraj Yapılacak Alanlarda Kültür Varlıklarının Korunması Meselesi
107
G. Taşınır kültür varlıkları ile ilgili meseleler
109
§6. KÜLTÜR VARLIKLARININ YAPI ÖLÇEĞİNDE KORUNMASI
112
III. Yapı Ölçeğinde Koruma
114
IV. Restorasyon Projeleri
116
V. Restorasyon Uygulamaları
119
§7. GENEL OLARAK KÜLTÜREL ALANLARDAKİ PLANLAMA ÇALIŞMALARI
121
II. Planlama Tanımları
123
III. Planlama Hiyerarşisi
125
A. Mekânsal Strateji Planları
126
B. Çevre Düzeni Planları
126
C. 1/25.000 Ölçekli Nazım İmar Planları
128
1. Kentsel Sit, Arkeolojik Sit, Tarihi Sit, Etkileşim Geçiş Sahası, Ören Yeri (Kültürel Alanlar)
128
2. Kesin Korunacak Hassas Alan, Nitelikli Doğal Koruma Alanı, Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanı, Korunan alanlarında (DOĞAL SİT ALANLARI) 1/25.000 Ölçekli Koruma Amaçlı Nazım/Çevre Düzeni Planı
130
3. Alan Başkanlığı İlan Edilen Alanlarda Hazırlanan Planlar
130
4. 1/5000 Ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planları ve 1/1000 Ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planları
131
§8. KÜLTÜR VARLIKLARI YÖNÜNDEN ARKEOLOJİNİN TEMEL MESELELERİ
133
1. Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları
135
2. Korunması Gerekli Taşınır Kültür ve Tabiat Varlıkları
135
2. Kentsel Arkeolojik Sit
136
III. Arkeolojik Alanlarda Taşınmaz Kültür Varlıkları ile İlgili Karşılaşılan Bazı Meseleler
137
B. Sit Sınırlarının Belirlenmesi
137
C. Koruma ve Kullanım Düzeyinin Tespit ve Tayini
138
1. Birinci Derece Arkeolojik Sit
138
2. İkinci Derece Arkeolojik Sit
139
3. Üçüncü Derece Arkeolojik Sit
139
D. Kültür Varlıkları ve Alanlarda Kamulaştırma
140
E. Definecilik Durumu
141
F. Baraj İnşaasına Dair Özel Durum
142
IV. Taşınır Kültür Varlıkları ile İlgili Hususlar
144
§9. TAŞINIR KÜLTÜR VARLIKLARINA DAİR ESASLAR
147
Dr. Öğr. Üyesi Tuğba BATUHAN TEKİN
II. Taşınır Kültür Varlıklarının Önemi
149
III. Taşınır Kültür Varlıklarının Korunmasına Yönelik Uygulamalar
154
A. Kanun Çerçevesinde Koruma
154
B. Yönetmelik Çerçevesinde Koruma
157
§10. VAKIF KÜLTÜR VARLIKLARINA GENEL BİR BAKIŞ
163
II. Vakıf Kültür Varlığı
164
III. Diğer Kültür Varlıklarından Farkları
165
A. Mülkiyet ve Tahsis Yönünden
165
B. Koruma Gerekçeleri Yönünden
166
C. Yasal Mahiyet Yönünden
166
III. Yetkili Kurumlar ve Kurullar
167
A. Vakıflar Genel Müdürlüğü
167
B. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları
168
IV. Koruma Kuralları ve Yaklaşımı
169
A. Vakıf Mülkiyeti ve Kamu Yararı İlişkisi
169
B. Tescil ve Koruma Sürecinde Kurumsal Yapı
170
C. Müdahale İlkeleri ve Uygulama Rehberliği
170
V. Vakıf Kültür Varlıklarını Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi (KURAM)
171
KÜLTÜR VARLIKLARININ YÖNETİMİ İLE
GÖREVLİ İDARİ KURUMLAR VE TEMEL İŞLEMLERİ
§11. KÜLTÜR VARLIKLARINA DAİR İDARELER VE İMAR İŞLEMLERİNİN TEMEL İŞLEYİŞİ
177
A. Kültür Varlığı Alanlarının Planlanması
182
B. Kültür Varlıklarının İnşaat İzin Süreci
186
1. Taşınmaz Kültür Varlığı Bulunan Parselde ve Koruma Alanlarında İnşaat İzni Verilmesi
186
2. KUDEB Kontrolünde Verilecek Tadilat ve Tamirata İlişkin İnşaat İzinleri
188
§12. YÜKSEK KURUL VE BÖLGE KURULLARININ OLUŞUMU, İŞLEYİŞİ VE KARARLARI
191
II. Yüksek Kurul, Yapısı, İşleyişi ve Görevleri
192
A. Yüksek Kurulun Oluşumu
193
B. Yüksek Kurulunun Görevleri
194
1. Koruma ve restorasyon ilkelerini belirlemek
194
2. Koordinasyonu Sağlamak
195
4. Bakanlık Taleplerini Değerlendirmek
196
5. Diğer Kurumların Taleplerini Değerlendirmek
196
6. İtirazları İncelemek
196
C. Yüksek Kurulun Uygulamadaki Karşılaşılan En Önemli Gündem Konuları
196
III. Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları
197
A. Kurulun Oluşumu ve Görevleri
197
B. Müdür ve Görevleri
198
C. Raportör ve Görevleri
199
IV. Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurul Kararları
202
B. Karar Türleri ve İçerikleri
204
1. Tescil Kararı ve İçeriği
204
2. Koruma Alanı Belirleme Kararı
206
3. Koruma Amaçlı İmar Planlarına Dair Karar ve İçeriği
206
4. İzinsiz Aykırı Uygulamaların Karar İçeriği
207
5. Basit Onarım ve Esaslı Onarımlar Hakkındaki Kararlar
208
6. Esaslı Onarımları Teşkil Eden Restorasyon Kararı
209
V. İdari Yargı Kararlarının Uygulanması
210
§13. KORUMA AMAÇLI İMAR PLANLARI
214
Prof. Dr. Savaş Zafer ŞAHİN
I. Koruma Planlamasının Tarihsel Geçmişi
214
II. Koruma Amaçlı İmar Planının Tanımı
217
III. Koruma Amaçlı İmar Planlarının Yapımı, Onaylanması ve Yürürlüğü
219
IV. Koruma Amaçlı İmar Planlarının İçeriği ve Kapsamı
222
§14. KÜLTÜREL MİRAS VE TÜRKİYEDE ALAN YÖNETİMİ
229
Prof. Dr. Savaş Zafer ŞAHİN
I. Alan Yönetimi Kavramının Tarihsel Geçmişi
229
II. Alan Yönetiminin Tanımı ve Kavramları
232
III. Yönetim Planlarının Yapımı ve Alan Yönetiminin İşleyişi
236
IV. Yönetim Planlarının İçeriği
240
§15. ÇEVRE DÜZENLEME PROJELERİ
243
Prof. Dr. Savaş Zafer ŞAHİN
I. Çevre Düzenleme Projelerinin Tarihsel Geçmişi
243
II. Çevre Düzenleme Projelerinin Tanımı
245
III. Çevre Düzenleme Projelerinin Yapımı
246
IV. Çevre Düzenleme Projelerinin İçerik ve Kapsamı
250
A. Yapısal Uygulama Projeleri
252
B. Bitkisel Uygulama Projeleri
252
D. Mühendislik ve Alt Yapı Projeleri
253
§16. BASİT VE ESASLI ONARIM İŞLERİ VE SÜRECİ
256
II. Bakım Çalışmaları
257
IV. Basit Onarım Meselesi
259
V. Onarım İzinleri Prosedürü
260
§17. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN İHALELER
265
II. Kültür Varlıklarına İlişkin Durum
266
C. İhaleye Katılamayacaklar
269
D. Şartnamelerde Yer Alması Gerekenler
270
E. İhaleye Katılma Yeterliliği
271
F. Yaklaşık Maliyetin Tayini
272
H. İhale İşlem Dosyası ile İlgili Durumlar
274
2. İhalenin Geçersiz Olacağı Durumlar
275
3. İhale Dokümanında Değişiklik ve Açıklama İstenmesi
275
B. Belli İstekliler Arasında İhale Usulü
278
A. İhalenin Sözleşmeye Bağlanması ve Kesin Teminat
280
B. Sözleşme Yapılmasında İstekli ile İdarenin Görev ve Sorumlulukları
280
C. Yüklenicinin Sebep Olduğu Fesih Hali
280
D. İş Miktarının Artma veya Eksilmesi
281
E. Fiyat Farkı Ödenmesi ve Hesaplanma Şartları ile Ek Fiyat Farkı
281
VI. Muayene ve Kabul Süreci
282
VII. İhalelere Şikayet ve Kamu İhale Kurulu
283
VIII. Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları ve İhale Sürecine Etkisi
284
IX. Aşırı Düşük Teklifler
284
X. İhalelerde Telif Meselesi
284
§18. KÜLTÜREL MİRASIN MÜLKİYETİ VE KAMULAŞTIRMA
287
I. Mülkiyet Hakkının Kavramsal Çerçevesi
287
II. Kültür Varlıkları Bakımından Mülkiyet
291
B. Kamulaştırmanın Özellikleri
296
C. Kamulaştırmanın Aşamaları
297
IV. Kültür Varlıklarının Kamulaştırılması
300
B. Kamulaştırma Yapmaya Yetkili İdare
303
C. Kamulaştırmanın Gerekçesi
304
1. Bakanlıklar Açısından
304
2. Vakıflar Genel Müdürlüğü Açısından
305
VI. Belediyelerin Durumu
306
A. Belediyelerin Kamulaştırma Yetkisi
306
B. Belediyelerin Kamulaştırma Gerekçesi
307
VII. Kamulaştırmada Bedel Tespiti
308
KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN
§19. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN KONULARDA FİKRİ HAKLAR
311
III. Restorasyon Projeleri
313
B. Projelerin Telifi Meselesi
315
C. Mimar Müellifin Uygulamalardaki Durumu
320
D. Mimara Kurulca Ceza Tatbiki
321
E. İhale Şartnamelerindeki Sorun
322
V. Yargının Meselelere Bakışı
325
§20. KÜLTÜR VARLIKLARININ KİRALANMASI
328
II. Kültür Varlıklarının Kiralanması
329
A. Özel Mülkiyete Konu Taşınmazlar
329
B. Kamu Mülkleri Açısından Özel Durumlar
331
2. Kiraya Verme Yöntemi
332
3. Esaslar ve Yükümlülükler
333
C. Vakıf Mülklerine İlişkin Özel Durum
333
1. Restorasyon Karşılığında Kiraya Verme
333
3. Yüklenicinin Yükümlülükleri
335
A. Vergisel Yükümlülükler
335
§21. KÜLTÜR VARLIKLARININ KULLANDIRILMASINA İLİŞKİN HUSUSLAR
338
III. Restorasyon Kredisi
340
IV. Kültür Yatırımlarının Teşviki
340
V. Yıpranan Kültür Varlıklarının Kullandırılması
341
C. Sınırlı Ayni Hak Tesisi
343
§22. KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN İSTİSNAİ DÜZENLEMELER
345
III. Çanakkale Alan Kanunu
346
IV. Kapadokya Alan Kanunu
347
V. Kültür Bakanlığı Dışındaki Kurumlar
348
B. Türk İş Birliği Koordinasyon Ajansı (TİKA)
349
A. Kültür Yatırımlarını Teşvik Kanunu
350
B. İstanbul, Bursa ve Kayseri Kapalı Çarşıları
350
C. Yıpranan Taşınmazlar Hakkında Düzenleme
351
D. Eskişehir ve İstanbul Kültür Şehri Düzenlemeleri
351
KÜLTÜR VARLIKLARINA İLİŞKİN
§23. SUÇ VE YAPTIRIMLARA İLİŞKİN GENEL ÇERÇEVE
355
I. Korunan Hukuki Yarar
356
III. İmar Barışının Suçlara Etkisi
357
IV. Kültür Varlığı Bulma
365
§24. KÜLTÜR VARLIKLARINA KARŞI SUÇLARIN İNCELENMESİ
367
I. Tahrip ve İzinsiz Onarım Eylemleri
367
A. Kültür Varlıklarını Tahrip Suçu (KTVK m.65/1)
367
B. Tahribe İzin Verme Suçu (KTVK m.65/2)
378
C. Yapı Ruhsatına Aykırı Tamirat ve Tadilat (KTVK m.65/4)
390
II. İzinsiz ve İzne Aykırı Kazı Eylemleri
394
A. Kazı ve Sondaj Hükümlerine Muhalefet Suçu (KTVK m.71)
395
B. İzinsiz Kazı ve Sondaj Yapma Suçu (KTVK m.74/1)
397
C. Define Arama Suçu (KTVK m.74/2)
397
III. İzinsiz Ticaret ve Yurt Dışına Çıkarma Eylemleri
409
A. Haber Verme Sorumluluğunu Muhalefet Suçu (m.67/1)
409
B. Kültür Varlığı Ticareti Düzenlemelerine Muhalefet Suçları
413
1. Bildirimi Yapılmamış Varlıkların Ticareti Suçu (m.67/2)
413
2. İzinsiz Ticaret Yapma Suçu (m.67/3)
419
C. Tarihi Eser Kaçakçılığı Suçu (m.68)
422
IV. Belge, İlan, Tetkik, Koleksiyon, Müzecilik Hususlarına Aykırı Eylemler
429
A. Ruhsatsız veya Ruhsata Aykırı İnşaat (KTVK m. 66/1)
429
B. İlan veya Tebligatı Usulsüzlüğü Suçu (KTVK m.66/2)
431
C. Tetkik ve Kontrole Muhalefet Suçu (KTVK m.69)
435
D. Kültür Varlığı Özel Mülke Dair Yükümlülüklerden Kaçınma Suçu (KTVK m.70)
437
E. Özel Müzecilik Hükümlerine Muhalefet Suçu (KTVK m.73)
442
V. İstisna Mevzuattaki Suçlar
452
A. Boğaziçi Kanundaki Düzenlemeler
452
B. Çanakkale Kanunundaki Suçlar
453
C. Kapadokya Alanı İçin Öngörülen Yaptırımlar
455
§25. SUÇLARIN YARGILAMA SÜRECİNE İLİŞKİN DURUMLARI
456
II. Suçun İhbarında Yükümlü Olanlar
457
III. Uygulamadaki Süreç
458
A. Soruşturma Aşamasına Dair
458
B. Kovuşturma Aşamasına Dair
467
C. El Koymada Özel Durum
467
D. Suçların Örgütlü İşlenmesi
470
IV. Öneriler ve Düşünceler
473