SERMAYE ŞİRKETLERİNDE BİRLEŞME
II. BİRLEŞME ÇEŞİTLERİ
24
A. Ekonomik Açıdan Birleşmeler
24
1. Yatay Birleşmeler (Horizontal Mergers)
24
2. Dikey Birleşmeler (Vertical Mergers)
25
3. Karma Birleşmeler (Conglomerate Mergers)
25
B. Hukuksal Açıdan Birleşme Türleri
26
1. Biçimsel Birleşmeler
26
d. İş Ortaklıkları (Joint Venture)
28
e. Ele Geçirme (Take Over)
29
2. Biçimsel Olmayan Birleşmeler
30
a. Centilmenlik Anlaşmaları
30
III. BİRLEŞME NEDENLERİ
31
C. Ölçek Ekonomilerinden Yararlanma
32
D. Çeşitlendirme İsteği (Diversification)
32
E. Pazar Payının Artırılması
33
F. Vergisel Avantajlar
33
G. Kaldıraçlı Satın Alımlarda Finansal Yardım Yasağının Aşılması
33
IV. TİCARET HUKUKUNDA ŞİRKET BİRLEŞMELERİ
34
B. Geçerli Birleşmeler
37
C. Birleşmeye Hakim Olan İlkeler
38
1. Külli Halefiyet İlkesi
38
2. Pay Sahipliğinin Devamı İlkesi
40
3. Mal Varlığında Devamlılık İlkesi
43
4. Tasfiyesiz Sona Erme İlkesi
43
5. Alacaklıların Korunması İlkesi
44
D. Sermaye Şirketlerinde Birleşme Süreci
46
b. Niyet Mektubunun Gönderilmesi
47
c. Sürece Katılmaya Davet Mektubu
53
2. Birleşme İşlemlerine Başlanması
55
a. Birleşmeye Esas Alınacak Finansal Tabloların Belirlenmesi
56
b. Birleşme Sözleşmesinin Hazırlanması ve İmzalanması
58
c. Birleşme Raporunun Düzenlenmesi
64
3. Malvarlığında Meydana Gelen Değişikliklerin Bildirilmesi
69
4. Birleşme Sözleşmesinin Genel Kurul Onayına Sunularak Birleşme Kararı Alınması
70
5. Birleşme Kararının Tescil ve İlanı
73
6. Devrolunan Şirket Malvarlıklarının Devralan Şirket Adına İlgili Sicillere Tescili
80
E. Birleşmede Özellikli Durumlar
81
1. Tasfiye Halindeki Şirketin Birleşmeye Katılması
81
2. Sermayenin Kaybı veya Borca Batıklık Halinde Birleşmeye Katılma
83
3. Birleşmede Sağlanan Kolaylıklar
86
a. Sermaye Şirketlerinde Kolaylaştırılmış Birleşme
87
aa. Oy Hakkı Veren Payların Yüzde Yüzüne Sahip Olunması Durumun Birleşme
87
bb. Oy Hakkı Veren Payların En Az Yüzde Doksanına Sahip Olunması Durumun Birleşme
89
b. KOBİ’lerin Taraf Olduğu Birleşmelerde Sağlanan Kolaylıklar
90
4. Birleşmede Ortakların Kişisel Sorumlulukları ve İş İlişkilerinin Geçmesi
91
a. Birleşmede Ortakların Kişisel Sorumlulukları
91
b. Birleşmede İş İlişkilerinin Geçmesi
93
F. Halka Açık Ortaklıklarda Birleşme
95
1. Halka Açık Ortaklıklarda Birleşme Süreci
96
b. Birleşme İşlemlerine Başlanması
96
aa. Birleşmeye Esas Alınacak Finansal Tabloların Belirlenmesi
97
bb. Uzman Kuruluş Görüşünün Alınması
98
cc. Birleşme Sözleşmesinin Hazırlanması
98
dd. Birleşme Raporunun Hazırlanması
105
ee. Duyuru Metninin Onaylanması İçin Sermaye Piyasası Kuruluna Başvuru
108
ff. Diğer Kurumlardan Alınması Gereken İzinler İçin Yapılacak Başvurular
122
aaa. Rekabet Kurulundan İzin Alınması
122
bbb. Enerji Piyasası Denetleme Kurulundan İzin Alınması
124
ccc. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulundan İzin Alınması
124
ddd. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurulundan İzin Alınması
124
eee. Ticaret Bakanlığından İzin Alınması
125
c. İmza ve Onay Aşaması
125
d. Kurul Ücretinin Ödenmesi
127
e. Pay Sahiplerinin Bilgilendirilmesi ve Korunması
128
f. Birleşme Sözleşmesinin Genel Kurul Onayına Sunularak Birleşme Kararı Alınması
130
g. Ayrılma Hakkı ve Kullanımı
132
h. Kanun Kapsamına Alınma ve İhraç Belgesi Verilmesi
137
ı. Birleşme Kararının Tescil ve İlanı
138
2. Halka Açık Ortaklıkların Taraf Olduğu Kolaylaştırılmış Birleşmeler
138
3. Birleşme Amaçlı Ortaklık
142
4. Birleşme Yapılamayan Haller
143
5. Birleşmeye İlişkin Özellikli Durumlar
144
G. Birleşmeye Esas Alınacak Şirket Değeri
146
1. Aktif Bazlı Değerleme Yöntemleri
148
a. Defter Değeri (Özvarlık Yöntemi)
148
b. Net Aktif Değer (NAD)
150
e. İşleyen Teşebbüs Değeri
152
2. Piyasa Bazlı Değerleme Yöntemleri
152
a. Fiyat Kazanç Oranı (F/K–P/E Price–Earnings)
153
b. Firma Değeri/FAVÖK (EV/EBITDA)
153
c. Piyasa Değeri/Defter Değeri (PD/DD–P/BV)
154
d. Piyasa Değeri/Net Aktif Değer Yöntemi
155
3. Gelir Bazlı Değerleme Yöntemleri
156
a. Temettü Değerleme Yöntemi
156
aa. Sabit Temettü Yöntemi
157
bb. Sabit Oranlı Temettü Yöntemi
157
b. İndirgenmiş Nakit Akımları Yöntemi
158
aa. Firmaya Serbest Nakit Akımları
158
bb. Özkaynağa Serbest Nakit Akımları
160
I. Şirket Birleşmelerinde Değişim Oranı
173
V. VERGİ HUKUKUNDA ŞİRKET BİRLEŞMELERİ
177
A. Kurumlar Vergisi Kanunu Açısından Şirket Birleşmeleri
177
a. Vergili Birleşmede Vergilendirme, Beyan ve Ödeme
192
b. Vergili Birleşmede Özellikli Durumlar
197
aa. Birleşme İçin Yapılan Giderler
197
bb. Devralınan Malvarlığının Değerlemesi
198
cc. Devrolunan Şirketin Zararları
199
dd. Devralınan İktisadi Kıymetlerde Amortisman Uygulaması
200
ee. Devralınan İktisadi Kıymetlerle İlgili Ayrılmış Yenileme Fonları
201
ff. Devralınan İktisadi Kıymetlerle İlgili Satış Kazanç İstisnası
202
gg. Serbest Bölgede Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
203
hh. Vergili Birleşmenin Transfer Fiyatlandırması Düzenlemeleri Karşısındaki Durumu
203
ıı. Borsa İstanbul Pay Piyasasında İlk Defa İşlem Görmek Üzere En Az %20 Oranında Halka Arz Edilen Şirketin Vergili Birleşmeye Devrolunan Şirket Olarak Katılması
204
jj. Vergili Birleşmede Devralan Şirket Temsilcilerinin Sorumluluğu
204
2. Vergisiz Birleşme (Devir)
204
a. Devir İşleminde Vergilendirme, Beyan ve Ödeme
214
b. Vergisiz Birleşmede Özellikli Durumlar
222
aa. Birleşme İçin Yapılan Giderler
222
bb. Devrolunan Şirketin Zararları
223
cc. Devralınan İktisadi Kıymetlerde Amortisman Uygulaması
227
dd. Devralınan İktisadi Kıymetlerle İlgili Ayrılmış Yenileme Fonları
227
ee. Vergisiz Birleşme ile İlgili İstisna Düzenlemeleri
229
aaa. Devralınan İktisadi Kıymetlerle İlgili Satış Kazanç İstisnası
229
bbb. Serbest Bölgede Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
230
ccc. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
230
ddd. Sat–Kirala–Geri Al İşlemlerinden Doğan Kazançlara Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
230
eee. Kira Sertifikası İhracı Amacıyla Her Türlü Varlık ve Hakların Satışından Doğan Kazançlara Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
231
ff. Devrolunan Şirket Çalışanlarının Ücret Gelirlerinin Vergilendirilmesi
232
gg. Borsa İstanbul Pay Piyasasında İlk Defa İşlem Görmek Üzere En Az %20 Oranında Halka Arz Edilen Şirketin Vergili Birleşmeye Devrolunan Şirket Olarak Katılması
233
gg. Vergiye Uyumlu Mükelleflerde Vergi İndirimi Uygulamasının Devir Karşısındaki Durumu
234
hh. Devir Halinde Devam Etmekte Olan Yıllara Sari İnşaat İşinin Bitim Tarihi
236
ıı. Birleşmede Yeniden Değerleme Uygulaması
237
jj. Birleşmenin Varlık Barışı Uygulaması Karşısındaki Durumu
238
3–Birleşmede Ödenen Ayrılma Akçesi ve Ayrılma Hakkının Vergisel Durumu
238
B. Gelir Vergisi Açısından Şirket Birleşmeleri
244
C. Katma Değer Vergisi Açısından Şirket Birleşmeleri
245
1. Vergisiz Birleşme İşlemleri
245
2. Vergili Birleşme İşlemleri
246
D. Damga Vergisi Açısından Şirket Birleşmeleri
252
E. Harçlar Açısından Şirket Birleşmeleri
257
F. Gider Vergileri Açısından Şirket Birleşmeleri
260
G. Özel Tüketim Vergileri Açısından Şirket Birleşmeleri
261
H. 6183 Sayılı Kanun Açısından Şirket Birleşmeleri
264
SERMAYE ŞİRKETLERİNDE BÖLÜNME
II. BÖLÜNME ÇEŞİTLERİ
267
A. Malvarlığı Devrine Göre Bölünmeler
267
B. Payların Dağıtımına Göre Bölünmeler
271
1. Pay Oranlarının Korunduğu Bölünmeler (Simetrik Bölünme)
271
2. Pay Oranlarının Korunmadığı Bölünmeler (Asimetrik Bölünme)
272
C. Malvarlığını Devralacak Şirketler Açısından Bölünmeler
274
1. Devralma Şeklinde Bölünme
274
2. Yeni Kuruluş Şeklinde Bölünme
275
III. BÖLÜNME NEDENLERİ
275
A. Şirket Yapısının Sadeleştirilmek İstenmesi
276
B. Karar Alma Süreçlerinde Hız ve Esnekliğin Talep Edilmesi
276
C. Faaliyet Kollarına İlişkin Finansal Verilerin Kendi Bütünlüğü İçinde Takip Edilmek İstenmesi
277
D. Şirket Ortakları veya Mirasçılar Arasında Ortaya Çıkan Anlaşmazlıkların Çözülemediği Durumlar
277
E. Holding Sistemine Geçme Niyeti
277
F. Vergisel Avantajlar
278
IV. TİCARET HUKUKUNDA ŞİRKET BÖLÜNMELERİ
279
B. Geçerli Bölünmeler
280
C. Bölünmeye Hakim Olan İlkeler
281
1. Kısmi Külli Halefiyet İlkesi
281
2. Pay Sahipliğinin Devamı İlkesi
283
3. Mal Varlığında Devamlılık İlkesi
284
4. Tasfiyesiz Sona Erme İlkesi
285
5. Alacaklıların Korunması İlkesi
285
D. Sermaye Şirketlerinde Bölünme Süreci
287
2. Bölünme İşlemlerine Başlanması
288
a. Bölünmeye Esas Alınacak Finansal Tabloların Belirlenmesi
289
b. Bölünme Sözleşmesinin/Bölünme Planının Hazırlanması ve İmzalanması
291
c. Bölünme Raporunun Düzenlenmesi
299
3. Malvarlığında Meydana Gelen Değişikliklerin Bildirilmesi
304
4. Bölünme Sözleşmesinin/Bölünme Planının Genel Kurul Onayına Sunularak Bölünme Kararı Alınması
305
5. Bölünme Kararının Tescil ve İlanı
312
6. Bölünen Şirket Malvarlıklarının Devralan Şirketler Adına İlgili Sicillere Tescili
320
7. Bölünmede Ortakların Kişisel Sorumlulukları ve İş İlişkilerinin Geçmesi
322
a. Bölünmede Ortakların Kişisel Sorumlulukları
322
b. Bölünmede İş İlişkilerinin Geçmesi
323
E. Halka Açık Ortaklıklarda Bölünme
324
1. Halka Açık Ortaklıklarda Bölünme Süreci
325
b. Bölünme İşlemlerine Başlanması
325
aa. Bölünme Esas Alınacak Finansal Tabloların Belirlenmesi
326
bb. Uzman Kuruluş Görüşünün Alınması
327
cc. Bölünme Sözleşmesinin/Bölünme Planının Hazırlanması
328
dd. Bölünme Raporunun Hazırlanması
334
ee. Duyuru Metninin Onaylanması İçin Sermaye Piyasası Kuruluna Başvuru
338
ff. Diğer Kurumlardan Alınması Gereken İzinler İçin Yapılacak Başvurular
351
aaa. Rekabet Kurulundan İzin Alınması
352
bbb. Enerji Piyasası Denetleme Kurulundan İzin Alınması
354
ccc. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulundan İzin Alınması
354
ddd. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurulundan İzin Alınması
355
eee. Ticaret Bakanlığından İzin Alınması
355
c. İmza ve Onay Aşaması
355
d. Kurul Ücretinin Ödenmesi
357
e. Pay Sahiplerinin Bilgilendirilmesi ve Korunması
358
f. Bölünme Sözleşmesinin/Bölünme Planının Genel Kurul Onayına Sunularak Bölünme Kararı Alınması
359
g. Ayrılma Hakkı ve Kullanımı
362
h. Kanun Kapsamına Alınma ve İhraç Belgesi Verilmesi
366
ı. Bölünme Kararının Tescil ve İlanı
367
2. Halka Açık Ortaklıkların Taraf Olduğu Kolaylaştırılmış Bölünmeler
367
F. Bölünmeye Esas Alınacak Malvarlığı/Şirket Değeri
371
1. Sermaye Azaltımıyla İlgili Genel Açıklamalar
373
2. Kısmi Bölünmede Sermaye Azaltımı
376
I. Şirket Bölünmelerinde Değişim Oranı
388
V. VERGİ HUKUKUNDA ŞİRKET BÖLÜNMELERİ
391
A. Kurumlar Vergisi Kanunu Açısından Şirket Bölünmeleri
391
a. Tam Bölünmenin Tarafları
393
b. Devre Konu Olan Malvarlığı
394
c. Denkleştirme Ödemesi
412
d. Tam Bölünmede Vergilendirme, Beyan ve Ödeme
413
a. Kısmi Bölünmenin Tarafları
422
b. Devre Konu Olan Malvarlığı
423
bb. İştirak Hisseleri
427
cc. Üretim ve Hizmet İşletmeleri
432
c. İştirak Hisselerinin Ortaklara Verilmesi
444
d. Kısmi Bölünmede Vergilendirme, Beyan ve Ödeme
462
3. Pay Oranlarının Korunduğu (Simetrik) Bölünme
464
4. Pay Oranlarının Korunmadığı (Asimetrik) Bölünme
473
5. Bölünmede Özellikli Durumlar
478
a. Bölünme İçin Yapılan Giderler
478
b. Devrolunan Şirketin Zararları
479
c. Devralınan İktisadi Kıymetlerde Amortisman Uygulaması
484
d. Devralınan İktisadi Kıymetlerle İlgili Ayrılmış Yenileme Fonları
485
e. Bölünen Şirket Çalışanlarının Ücret Gelirlerinin Vergilendirilmesi
486
f. Bölünme ile İlgili İstisna Düzenlemeleri
487
aa. Devralınan İktisadi Kıymetlerle İlgili Satış Kazanç İstisnası
487
bb. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
489
cc. Sat–Kirala–Geri Al İşlemlerinden Doğan Kazançlara Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
489
dd. Kira Sertifikası İhracı Amacıyla Her Türlü Varlık ve Hakların Satışından Doğan Kazançlara Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
490
g. Borsa İstanbul Pay Piyasasında İlk Defa İşlem Görmek Üzere En Az %20 Oranında Halka Arz Edilen Şirketin Tam Bölünme İşlemine Bölünen Şirket Olarak Katılması
491
h. Bölünmede Yeniden Değerleme Uygulaması
492
ı. Bölünmenin Varlık Barışı Uygulaması Karşısındaki Durumu
492
B. Katma Değer Vergisi Açısından Şirket Bölünmeleri
493
C. Damga Vergisi Açısından Şirket Bölünmeleri
494
D. Harçlar Açısından Şirket Bölünmeleri
498
E. Gider Vergileri Açısından Şirket Bölünmeleri
499
F. Özel Tüketim Vergileri Açısından Şirket Bölünmeleri
500
G. 6183 Sayılı Kanun Açısından Şirket Bölünmeleri
502
1. Bölünmede Ödenen Ayrılma Akçesi ve Ayrılma Hakkının Vergisel Durumu
503
SERMAYE ŞİRKETLERİNDE TÜR DEĞİŞTİRME
I. TÜR DEĞİŞTİRME KAVRAMI
507
II. TÜR DEĞİŞTİRME ÇEŞİTLERİ
508
A. Devredici Tür Değiştirme
508
B. Şekil Değiştirici Tür Değiştirme
509
III. TÜR DEĞİŞTİRME NEDENLERİ
510
A. Gerçekleştirilecek Faaliyetin Şirket Türünün Değiştirilmesini Zorunlu Kılması
510
B. Kişisel Sorumluluğun Azaltılmak İstenmesi
510
C. Şirkete Finansman Olanakları Yaratmak
511
D. Pay Devrinin Daha Hızlı ve Kolay Hale Getirilmek İstenmesi
512
E. Holding Sistemine Geçme Niyeti
512
F. Vergisel Avantajlar
513
G. Kamu Borçlarına Yönelik Olan Sorumluluğun Azaltılmak İstenmesi
513
IV. TİCARET HUKUKUNDA TÜR DEĞİŞTİRME
514
B. Geçerli Tür Değiştirmeler
515
C. Tür Değiştirmeye Hakim Olan İlkeler
516
1. Tür Değiştirme Serbestisi İlkesi
516
2. Tüzel Kişiliğin Tekliği ilkesi
517
3. Pay ve Ortaklık Haklarının Korunması İlkesi
518
4. Eşit Değerlilik İlkesi
518
D. Sermaye Şirketlerinde Tür Değiştirme Süreci
520
1. Tür Değiştirme İşlemlerine Başlanması
520
a. Tür Değiştirmeye Esas Alınacak Finansal Tabloların Belirlenmesi
521
b. Yeni Tür Şirket Ana Sözleşmesinin Hazırlanması
522
c. Tür Değiştirme Planının Hazırlanması
525
d. Tür Değiştirme Raporunun Düzenlenmesi
530
f. Kurumlardan Alınması Gereken İzinler İçin Yapılacak Başvurular
535
2. Tür Değiştirme Planının Genel Kurul Onayına Sunularak Tür Değiştirme Kararı Alınması
537
3. Tür Değiştirme Kararının Tescil ve İlanı
541
4. Şirket Malvarlıklarının İlgili Sicillere Tescili
543
5. Tür Değiştirmede Ortakların Kişisel Sorumlulukları ve İş İlişkilerinin Geçmesi
544
a. Tür Değiştirmede Ortakların Kişisel Sorumlulukları
544
b. Tür Değiştirmede İş İlişkilerinin Geçmesi
545
E. Halka Açık Ortaklıklarda Tür Değiştirme Süreci
547
1. Tür Değiştirme Süreci
547
2. Ayrılma Hakkı ve Kullanım Süreci
549
F. Tür Değiştirmeye Esas Alınacak Şirket Değeri
552
V. VERGİ HUKUKUNDA TÜR DEĞİŞTİRME
554
A. Kurumlar Vergisi Kanunu Açısından Şirket Tür Değiştirmesi
554
a. Tür Değiştirmede Vergilendirme, Beyan ve Ödeme
563
1. Tür Değiştirmede Özellikli Durumlar
566
a. Limited Şirketten Anonim Şirkete Dönüşülmesi Durumunda Hisse Senetlerinin İktisap Tarihi
566
b. Tür Değiştirme İçin Yapılan Giderler
568
c. Tür Değiştiren Şirketin Zararları
569
d. Devralınan İktisadi Kıymetlerde Amortisman Uygulaması
572
e. Devralınan İktisadi Kıymetlerle İlgili Ayrılmış Yenileme Fonları
573
f. Tür Değiştirme ile İlgili İstisna Düzenlemeleri
573
aa. Devralınan İktisadi Kıymetlerle İlgili Satış Kazanç İstisnası
573
bb. Serbest Bölgede Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
574
cc. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
575
dd. Sat–Kirala–Geri Al İşlemlerinden Doğan Kazançlara Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
575
ee. Kira Sertifikası İhracı Amacıyla Her Türlü Varlık ve Hakların Satışından Doğan Kazançlara Uygulanan Kurumlar Vergisi İstisnası
576
g. Devrolunan Şirket Çalışanlarının Ücret Gelirlerinin Vergilendirilmesi
576
h. Nev'i Değişikliği Halinde Devam Etmekte Olan Yıllara Sari İnşaat İşinin Bitim Tarihi
577
ı. Tür Değiştirmede Yeniden Değerleme Uygulaması
579
j. Tür Değiştirmenin Varlık Barışı Uygulaması Karşısındaki Durumu
579
B. Gelir Vergisi Açısından Şirket Tür Değiştirmeleri
580
C. Katma Değer Vergisi Açısından Şirket Tür Değiştirmeleri
580
D. Damga Vergisi Açısından Şirket Tür Değiştirmeleri
583
E. Harçlar Açısından Şirket Tür Değiştirmeleri
585
F. Gider Vergileri Açısından Şirket Tür Değiştirmeleri
586
G. Özel Tüketim Vergileri Açısından Şirket Tür Değiştirmeleri
586
H. 6183 Sayılı Kanun Açısından Şirket Tür Değiştirmeleri
588