Hakikat Komisyonlarında Toplumsal Cinsiyet Anlatısı

Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ilk olarak anlatı yaklaşımının hukuk bilimindeki işlevi açıklanacaktır. Ardından hakikat kavramı üzerinde durulacak, bu kavrama ilişkin farklı taleplerin birer hak olarak kurumsallaşması süreci aktarılacaktır. Daha sonra hakikat komisyonlarının yapısı ile temel işlevleri ve baskılanan anlatılarla ilişkisi ele alınacaktır. Bu bölüm, komisyonların anlatılar aracılığıyla hakikati nasıl şekillendirdiği sorusuna metodik bir yanıt arama çabasıyla sona erecektir.

İkinci bölümde öncelikle toplumsal cinsiyet kavramı açıklanacaktır. Kavramın feminist literatürdeki karşılığı ve çalışma açısından önemi, ortaya koyulacak temel hususlardır. Devamında toplumsal cinsiyet meselelerinin, tedrici şekilde geçmişle hesaplaşma çabalarının bir parçası haline gelmesi üzerinde durulacaktır. Birleşmiş Milletler kapsamındaki faaliyetler, bu kısmın esas hukuki altyapısını teşkil edecek olup diğer düzlemlerdeki hukuki faaliyetler, sınırlı olarak ele alınacaktır. Bu bölümde son olarak toplumsal cinsiyet ilişkilerinin, hakikat komisyonlarına ne şekilde yansıdığına ilişkin bir genel kuram ve bu kuramı destekleyen bir somut çalışma örneği sunulacaktır.

Üçüncü ve son bölümde, önceki bölümlerde kuramsal boyutu belirlenen hakikat komisyonlarının toplumsal cinsiyet anlatısını nasıl ele aldığı sorusu, ampirik bir sınamaya konu edilecektir. Temel önermelerden biri, hakikat komisyonlarının, toplumsal cinsiyete duyarlı bir yaklaşım geliştirdiklerinde, geçmişteki ağır insan hakları ihlallerini daha kapsayıcı bir biçimde ele alabildikleridir. Güney Afrika ve Sierra Leone örnekleri arasında toplumsal cinsiyet kavramına duyarlılık düzeylerindeki farklılaşma, komisyonların teşekkülü ile süreç ve sonuç faaliyetleri bakımından ayrı ayrı değerlendirilecektir. Böylece hakikat komisyonlarının, geçmişi ele alırken toplumsal cinsiyet adaletini de sağlayabilmeleri adına gerekli kurumsal ve metodolojik yaklaşım ortaya çıkacaktır.