§ 1. KIYMETLİ EVRAK KAVRAMI
I. GENEL OLARAK SENET VE KIYMETLİ EVRAK KAVRAMI
25
II. KIYMETLİ EVRAKIN TANIMI VE UNSURLARI
29
1. Senet (Kıymetli Evrak Senettir)
30
3. Senet ile Hakkın Kaynaşması (Kıymetli Evrakta Hak ve Senet Birbirine Sıkı Sıkıya Bağlıdır)
33
C. Kıymetli Evrak ile Adi Senetler Arasındaki Farklar
34
III. KIYMETLİ EVRAKIN ÖZELLİKLERİ
37
A. Kıymetli Evrak Bir Borç Senedidir
37
B. Hak Hukuken Başkasına Devredilebilir Olmalıdır
38
C. Hak Nakden Değerlendirilebilen Bir Hak Olmalıdır
39
Ç. Hakla Senet Arasında Sıkı Bir Bağ Vardır
39
D. Soyutluk İlkesi Yürürlüktedir
39
E. Kıymetli Evrak Türleri Sınırlı Sayıda Düzenlenmiştir
40
F. Kıymetli Evrak Sıkı Şekil Şartlarına Bağlıdır
40
IV. KIYMETLİ EVRAK TEORİLERİ (Kıymetli Evrakta Hakkın Doğumu)
40
A. Kreasyon (Yaratma) Teorisi
42
B. Sözleşme (Akit) Teorisi
42
C. Görünüşe Güven İlkesi ile Birleştirilmiş Sözleşme Teorisi
43
V. KIYMETLİ EVRAKIN TASNİFİ
45
A. Temsil Ettikleri Hakkın Türü Bakımından (Konuları Yönünden)
45
1. Para Senetleri (Alacak Senetleri)
45
2. Pay Senetleri (Hisse Senetleri)
45
4. Diğer Eşya Hukuku Senetleri
46
B. Hakkın Senetten Önce Var Olup–Olmaması Bakımından (İşlevleri Yönünden)
46
1. Kurucu (İhdas Edici, Hak Doğurucu) Kıymetli Evrak
46
2. Hakkı Açıklayıcı (İzhari, İhbari) Kıymetli Evrak
46
C. Devir Şekilleri Bakımından (Hak Sahibinin Belirlenme Şekli Bakımından)
47
1. Nama Yazılı Kıymetli Evrak (Registered Negotiable Instruments)
47
b. Eksik Nama Yazılı Senetler
49
c. Nama Yazılı Kıymetli Evrakın Devri
49
bb. İstisna – Nama Yazılı Pay Senetlerinin Devri
51
ç. Nama Düzenlenebilecek Kıymetli Evrak
51
2. Emre Yazılı Kıymetli Evrak (Negotiable Instruments Payable to Order)
51
b. Emre Yazılı Senetlerin Devri
52
3. Hâmile/Hâmiline Yazılı Kıymetli Evrak (Negotiable Instruments Payable to Bearer)
53
Ç. Düzenlenmelerine Sebep Olan Hukuki İşlemle İlişkileri Bakımından
54
2. Soyut (Sebepten Bağımsız–İlli Olmayan) Kıymetli Evrak
55
3. Somut (Sebebe Bağlı–İlli) Kıymetli Evrak
55
D. Kamu Güvenine Sahip Olup – Olmaması Bakımından Kıymetli Evrak
55
2. Kamu Güvenine Sahip Olan Senet
56
3. Kamu Güvenine Sahip olmayan Senet
56
E. Asli veya Tali (Fer’i, İkincil) Senet Nitelikleri Yönünden Kıymetli Evrak
57
VI. KIYMETLİ EVRAKIN TÜRÜNÜN DEĞİŞTİRİLMESİ (TAHVİLİ/DÖNÜŞTÜRÜLMESİ)
57
B. Tür Değiştirme Çeşitleri
57
1. Kanun Gereği Tür Değişimi
58
§ 2. KIYMETLİ EVRAKTA SAVUNMA
I. GENEL OLARAK SAVUNMA KAVRAMI
61
II. KIYMETLİ EVRAK’TA SAVUNMA (DEF’İ VE İTİRAZ) TÜRLERİ
62
A. Senet Metninden Doğan Def’i ve İtirazlar
62
1. Senet Metninden Doğan Def’iler
62
2. Senet Metninden Doğan İtirazlar
63
B. Senedin Hükümsüzlüğüne İlişkin Savunmalar
64
C. Kişisel (Şahsi) Savunmalar
66
§ 3. KIYMETLİ EVRAKIN ZIYAI VE İPTALİ
I. TÜRK TİCARET KANUNU’NDAKİ DÜZENLENİŞİ VE İPTALE İLİŞKİN GENEL HÜKÜMLER
73
II. NAMA YAZILI KIYMETLİ EVRAKIN ZIYAI SEBEBİYLE İPTALİ
74
III. HAMİLE YAZILI KIYMETLİ EVRAKIN ZIYAI SEBEBİYLE İPTALİ
75
IV. EMRE YAZILI KIYMETLİ EVRAKIN ZIYAI SEBEBİYLE İPTALİ
76
V. İPTAL KARARININ HUKUKİ SONUÇLARI
78
(TİCARİ SENETLER–COMMERCIAL PAPERS)
I. KAMBİYO SENETLERİNİN HUKUKİ NİTELİKLERİ VE EKONOMİK FONKSİYONLARI
79
A. Genel Bilgi ve Yasal Düzenleme
79
B. Kambiyo Senetlerine İlişkin Temel Özellikler
80
1. Kambiyo Senetlerinin Kanunen Emre Yazılı Olması
80
2. Kambiyo Senetlerinin Hukuki Nitelikleri
80
3. Kambiyo Senetlerinde Ehliyet, İmza ve Temsil
80
II. KAMBİYO SENETLERİNE İLİŞKİN TEMEL KAVRAMLAR ve KAMBİYO SENETLERİNDE BEDELSİZLİK MESELESİ
86
A. Kambiyo Senetlerine İlişkin Temel Kavramlar
86
B. Kambiyo Senetlerinde Bedelsizlik Meselesi
87
III. POLİÇE (BILL OF EXCHANGE)
90
A. Poliçenin Tanımı ve Hukuki Niteliği
90
B. Poliçede Şekil Şartları (Poliçenin Unsurları)
91
1. Poliçenin Mutlak Zorunlu Unsurları
91
b. Kayıtsız, Şartsız Belirli Bir Bedelin Ödenmesi Emri
92
aa. Belirli Bir Bedelin Ödenmesi
92
bb. Kayıtsız ve Şartsız Havale Niteliği
96
bbb. Senedin Geçerliliğini Etkileme Yönünden Yazılmamış Sayılan Kayıt ve Şartlar
97
ccc. Senede Geçerli Olarak Konulabilecek Kayıtlar
97
c. Ödeyecek Kimsenin (Muhatabın) Ad ve Soyadı
98
ç. Lehtar (Kime veya Kimin Emrine Ödenecek ise Onun Adı)
99
e. Düzenleyenin İmzası
100
2. Alternatif Zorunlu Unsurlar
101
b. Ödeme Yeri ve Adresli Poliçe ile Yerleşim Yerli Poliçe Kavramları
103
3. İsteğe Bağlı Unsur– Vade
104
aa. Belli Bir Günde Ödenecek Poliçeler
104
bb. Düzenlenme Tarihinden Belirli Bir Süre Sonra Ödenecek Poliçeler
105
cc. Görüldüğünde Ödenecek Poliçeler
105
çç. Görüldükten Belli Bir Süre Sonra Ödenecek Poliçeler
105
c. Vade ve Faiz Kaydı İlişkisi
106
B. İmzaların İstiklâli (Bağımsızlığı) Prensibi
106
C. Beyaz (Açık) Poliçe– Açık Kambiyo Senedi
107
1. Cironun Hukuki Niteliği
109
b. Amaç Yönünden Ciro Ayrımı
115
aa. Temlik Cirosu ve Fonksiyonları
115
3. Cironun Şartları ve Yapılabileceği Süre
121
aa. Cironun Kayıt ve Şarta Bağlanmaması
121
bb. Cironun Çizilmemiş Olması
122
cc. Cironun Yasaklanmamış Olması
122
bbb. Cironun Düzenleyen Tarafından Yasaklanması
122
ccc. Cironun Lehtar ve Cirantalar Tarafından Yasaklanması
122
b. Cironun Yapılabileceği Süre
123
a. İsteğe Bağlılık Kuralı
126
b. Kabul İçin Arzın Mümkün Olmadığı Hâller
126
aa. Kanunen Kabul İçin Arzın Mümkün Olmaması
126
bb. Düzenleyenin Poliçenin Kabul İçin Arzını Yasaklaması
126
bbb. Düzenleyenin Kabul İçin Arzı Süresiz Yasaklaması
127
ccc. Düzenleyenin Kabul İçin Arzı Belirli Bir Süre İçin Yasaklaması
127
c. Kabul İçin Arzın Mecburi Olduğu Haller
127
bb. Kanundan Doğan Zorunlu Haller
127
aaa. Görüldüğünden Belirli Süreli Vadeli Poliçeler
127
bbb. Yerleşim Yerli (İkametgâhlı) ve Adresli Poliçeler
128
cc. İradeden Doğan Zorunlu Haller
128
aaa. Kabul İçin İbrazın Keşideci Tarafından Zorunlu Tutulması
128
bbb. Kabul İçin İbrazın Cirantalar Tarafından Zorunlu Tutulması
128
ç. Düzenleyenin ve Cirantaların Poliçenin Kabul Edilmemesinden Sorumlu Olmayacakları Koşulunun Hukuki Durumu
128
1. Tanımı, Hukuki Niteliği ve Avalde Eşin Rızası Sorunu
130
a. Tanımı ve Hukuki Niteliği
130
b. Avalde Eşin Rızası Sorunu
131
2. Aval, Kefalet ve Garanti Sözleşmesi İlişkisi
132
a. Vadeden Önce Ödeme
136
3. Kısmi Ödeme ve Poliçe Bedelinin Tevdii
137
b. Poliçe Bedelinin Tevdii
137
G. Poliçede Kabul Etmeme veya Ödememe Hâllerinde Müracaat (Başvuru) Hakları
138
1. Hâmile Karşı Sorumlu Olan Kişiler
138
2. Müracaat Hakkının Doğduğu Haller
138
b. Vadenin Gelmesinden Önce Müracaat Hakkının Doğduğu Haller
139
3. Müracaat Hakkının Kullanım Koşulları
140
b. Kabul Etmeme Protestosu Çekilmesi
140
bb. Kabul Etmeme Protestosunun Şekli
140
cc. Kabul Etmeme Protestosunun İçeriği
140
c. Ödememe Protestosu Çekilmesi
141
ç. Sakat Protesto Çekilmesi Durumu
143
d. Protestodan Muafiyet Halleri
143
aa. Kanuni Muafiyet Halleri
143
aaa. Poliçe Borçlusunun İflası
143
bbb. Mücbir Sebep (30 Günü Aşan)
144
bb. İradi Muafiyet Halleri
144
aaa. Kabul Etmeme Protestosuna Özgü Haller
144
bbb. Kabul Etmeme ve Ödememe Protestosuna İlişkin Ortak Haller
145
f. Müracaat Hakkının Düşmesi
146
4. Müracaat (Başvuru) Hakkının Kapsamı
147
a. Hâmilin Müracaat Hakkının Kapsamı
147
b. Ödeyen Kişinin Müracaat Hakkının Kapsamı
148
I. Poliçede Araya Girme
148
İ. Poliçeden Doğan Talep Haklarında Zamanaşımı ve Zamanaşımını Kesen ve Durduran Haller
149
1. Poliçeden Doğan Talep Haklarında Zamanaşımı
149
2. Zamanaşımını Kesen ve Durduran Haller
150
a. Zamanaşımını Kesen Haller
150
b. Zamanaşımını Durduran Haller
151
J. Poliçede Sebepsiz Zenginleşme ve Karşılığın Devri
152
1. Poliçede Sebepsiz Zenginleşme Davası
152
2. Poliçede Karşılığın Devri
154
b. Karşılığın Kanun Gereği Devri (Düzenleyenin İflası)
155
b. Karşılığın Düzenleyen Tarafından İradi Devri
155
ç. Her İki Durum İçin Ortak Hüküm
156
IV. BONO (EMRE YAZILI SENET – PROMISSORY NOTE)
156
C. Bononun Şekli Şartları
158
2. Bononun Zorunlu Şekli Şartları
159
a. Türkçe Olarak veya Senedin Yazılı Olduğu Dildeki Karşılığı Olarak Kullanılan “Bono” veya “Emre Yazılı Senet” Kelimesi
159
b. Kayıtsız ve Şartsız Belirli Bir Bedelin Ödenmesi Vaadi
159
c. Lehtar (Adı ve Soyadı veya Ticaret Unvanı)
160
ç. Düzenleme (Keşide) Tarihi
161
d. Düzenleyenin (Keşidecinin) İmzası
161
3. Bononun Alternatifli Zorunlu Şekli Şatları
162
4. Bononun İhtiyari Şekli Şartları
163
b. Diğer İhtiyari Şekli Şartlar
164
bb. Muacceliyet kaydı
165
C. Bedeli Nakden veya Malen Alınmıştır Kaydı
166
Ç. Bononun Düzenlemesi ve Tedavül Şekli
167
D. Bonoda Ehliyet ve Temsil ile Beyaz Bono ve Hatır Bonosu
167
3. Beyaz Bono, Hatır Bonosu ve Teminat Bonosu
168
2. Bonoda Cironun Süresi
169
F. Bono Bedelinin Yetkili Hâmil Tarafından Tahsil Edilmesi
171
G. Bono Bedelinin Ödenmesi
171
2. Nama Yazılı Bonolarda Bono Bedelinin Ödenmesi
172
3. Emre Yazılı Bonolarda Bono Bedelinin Ödenmesi
173
I. Müracaat (Başvurma) Hakkı
175
2. Vadeden Önce Müracaat Hakkının Kullanılması
176
3. Müracaat Hakkının Kullanılması Halinde Yetkili Hâmilin Senet Borçlularından Talep Edebilecekleri
176
4. Hâmile Ödeme Yapan Kimsenin Müracaat Hakkının Kapsamı
177
5. Araya Girerek Ödeme
177
İ. Müracaat Hakkının Kullanılmasına İlişkin Zamanaşımı Süreleri ve Sebepsiz Zenginleşme Davası
177
2. Bonoda Sebepsiz Zenginleşme Davası
178
J. Bonoya da Uygulanacak Poliçe Hükümlerine Bakış
178
A. Çek Kavramı, Özellikleri ve Hukukumuzda Düzenlenişi
180
a. Çekin Kambiyo Senedi Niteliği
181
b. Çekin Kanunen Emre Yazılı Senet Niteliği
181
c. Çekin İfa Uğruna Edim Niteliğinde Olması
182
ç. Çekin Havale Niteliği
183
d. Çekin Ödeme Aracı Niteliği
184
3. Hukukumuzda Çekin Güncel Düzenlenişi
185
B. Muhatap Banka ile Çek Düzenleyen Arasındaki Hukuki İlişki
185
2. Çek Sözleşmesi ve Şekli
186
C. Çek Düzenleme Koşulları Çeklerin Ayrımı
188
1. Çek Düzenleme Koşulları
188
2. Renklerine Göre Çeklerin Ayrımı
189
c. Tacir Olmayan Kişi Çekleri
189
ç. Hâmiline Çeklere İlişkin Renkler
189
aa. Tacir Hâmiline Çeklerin Renkleri
189
bb. Tacir Olmayan Kişi Hâmiline Çeklerin Renkleri
189
Ç. Çekte Şekil Şartları
190
2. Belirli Bir Bedelin Ödenmesi İçin Kayıtsız ve Şartsız Havale
190
3. Ödeyecek Kimsenin Ticaret Unvanı
191
7. Düzenleyenin İmzası
192
8. Banka Tarafından Verilen Seri Numarası
192
D. Çekte Şekil Şartlarının Özellikleri
194
1. Lehtarın Çekin Geçerlilik Şekil Şartı Olmaması
194
2. Yabancı Banka Tarafından Bastırılan Çeklerde Seri Numara ve Karekodu Unsurlarının Yokluğunun Çeki Geçersiz Kılmaması
195
3. Çekte Vade ve İbraz Süreleri
195
b. İleri Düzenlenme Tarihli (Post Date) Çek
195
F. Çekte Ödeme ve Ödemenin Engellenmesi
200
2. Çekin Ödenmesi ile İlgili Bazı Özel Durumlar
200
a. Çizgili Çek ve Ödenmesi
200
bb. Genel Çizgili Çek – Özel Çizgili Çek
201
b. Mahsup Çeki ve Ödenmesi
201
c. Teyitli Çek ve Ödenmesi
202
ç. Vizeli Çek ve Ödenmesi
202
d. Adresli ve Yerleşim Yerli Çek ve Ödenmesi
203
e. Garantili Çek ve Ödenmesi
203
3. Çekten Cayma ile Ödemenin Engellenmesi
204
4. Ödemeden Kaçınma Hâlinde Hâmilin Hukuki Müracaat Hakları
204
a. Ödenmeme Keyfiyetinin Tespiti
204
b. Hukuki Sorumluluk ve Çekte Zamanaşımı
206
aa. Hukuki Sorumluluk
206
G. Poliçe Hükümlerine Yapılan Yollamalar
207
H. 5941 Sayılı Çek Kanunu’nun İrdelenmesi
208
2. Bankanın Araştırma Yükümlülüğü, Çek Hesapları ve Çek Defterleri
209
3. İbraz, Ödeme, Çekin Karşılıksız Olduğunun Tespiti, Bankanın Sorumluluğu ve Gecikme Cezası
213
4. Bankaların Bildirim Yükümlülüğü
216
5. Karşıksız Çeklerde Ceza Sorumluluğu (Karşılıksız Çek Düzenleme Suçu)
216
b. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunun Unsurları
217
c. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme
217
d. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Fail
218
e. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Cezai Yaptırımlar ve Çek Düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağı
218
f. Karşılıksız Çek Düzenleme Suçunda Yaptırımları Kaldıran Haller (Etkin Pişmanlık ve Çek düzenleme ve Çek Hesabı Açma Yasağının Kaldırılması)
220
III. MAKBUZ SENEDİ (WARE RECEIPT) VE VARANT (WARRANT)
223
A. Makbuz Senedinin Geçerlilik Şekil Şartları
224
B. Varantın Şekil Şartları
224
E. Mallar Üzerinde Tasarruflar
225
1. Yapılamayacak İşlemler
225
2. Malın Geri Alınması
226
G. Makbuz Senedi ve Varantın Zıyaı ve İptali
227