Birinci Baskının Önsözü
7
1. BANKALARIN KAYNAK YAPISI VE FONLAMA STRATEJİLERİ
25
A. Vadelerine Göre Mevduat
27
B. Türlerine Göre Mevduat
34
2. Resmi Kuruluşlar Mevduatı
34
3. Ticari kuruluşlar Mevduatı
35
5. Diğer kuruluşlar Mevduatı
37
II. MEVDUAT DIŞI YÜKÜMLÜLÜKLER (NON–DEPOSIT LIABILITIES)
38
A. Bankaların Para Piyasalarından Fon Sağlama Olanakları
38
1. Bankalararası Borçlanmalar (Interbank Borrowing)
38
2. Banka Bonolarının İhracı
38
B. Bankalararası Piyasa İşlemlerinden Sağlanan Fonlar
39
1. Merkez Bankası Bankalararası TL Piyasası
39
2. Bankalararası Para Piyasası
40
3. Takasbank Para Piyasası
40
4. BİST Repo – Ters Repo Piyasası (BİST Para Piyasası)
41
5. Yurt Dışı Borçlanma Araçları (Euro Tahviller, Uluslararası Tahviller vb.)
42
6. Varlığa Dayalı Menkul Kıymet İhracı (Securitization)
42
7. Sendikasyon Kredileri
43
9. Sermaye Benzeri Borçlanma Araçları
45
a. İlave Ana Sermaye Niteliğindeki Borçlanma Araçları
47
b. Katkı Sermaye Niteliğindeki Borçlanma Araçları
48
III. ÖZKAYNAKLAR VE SERMAYE YETERLİLİĞİ
48
A. Ana Sermaye (Tier 1 Capital)
49
B. Katkı Sermaye (Tier 2 Capital)
49
IV. BANKALARDA MEVDUAT FAİZ ORANLARININ BELİRLENME MEKANİZMASI
52
A. Para Politikası ve Politika Faizi
53
B. Faiz Koridoru ve Likidite Maliyeti
53
C. Finansal Piyasa Faizleri
54
D. Bankaların Likidite İhtiyacı
55
F. Bankaların Fonlama Maliyeti
56
H. Enflasyon Beklentileri
56
I. Düzenleyici Kurumlar ve Makroihtiyati Politikalar
56
İ. Vade Yapısı ve Risk
57
J. Banka ve Müşteri Bazlı Fiyatlama
57
V. BU BÖLÜMÜN (KAYNAK YAPISI VE FONLAMA) ANA ÇERÇEVESİ
58
VI. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
59
2. FON TRANSFER FİYATLANDIRMASI SİSTEMLERİ
61
II. TEMEL FTF KAVRAMLARI
63
B. Fon Kullanım Birimi
63
III. FARKLI FON TRANSFERİ FİYATLANDIRMASI MODELLERİ VE UYGULAMA ESASLARI
64
1. Tek Havuz FTF Oranının Hesaplanması
65
2. Tek Havuz Modelinin Avantajları
67
3. Tek Havuz Modelinin Dezavantajları ve Sınırlılıkları
68
1. Çoklu Havuz Modelinin İşleyiş Mekanizması
71
2. Çoklu Havuz Modelinin Avantajları
77
3. Çoklu Havuz Modelinin Dezavantajları
79
4. Çoklu Havuz Modeli Uygulama Örneği
81
C. Eşleşen Vade Modeli
88
1. Eşleşen Vade Modelinin İşleyiş Mekanizması
89
2. Eşleşen Vade Modelinin Avantajları
90
3. Eşleşen Vade Modelinin Dezavantajları ve Zorlukları
91
4. Eşleşen Vade Modeli”nin FTF Uygulama Örneği
92
D. Getiri Eğrisi / Nakit Akışı Bazlı (Yield Curve / Cash Flow) FTF Modeli
93
1. Getiri Eğrisi Bazlı Modelin İşleyiş Mekanizması
96
2. Getiri Eğrisi Bazlı Modelin Avantajları
100
3. Getiri Eğrisi Bazlı Modelin Dezavantajları ve Zorlukları
101
E. FTF Sistemlerinin, Faiz Oranı ve Likidite Riskini Şubelerden Alarak Hazine bölümünde Toplaması
103
IV. BU BÖLÜMÜN (FON TRANSFER FİYATLANDIRMASI) ANA ÇERÇEVESİ
104
V. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
106
3. KREDİ FİYATLANDIRMASININ STRATEJİK ÇERÇEVESİ VE MALİYET YAPISI
109
A. Bankanın İçsel Stratejileri (Banka Nereye Gitmek İstiyor?)
109
B. Piyasa ve Rekabet Dinamikleri (Rakipler Nerede Duruyor?)
110
C. Müşteri Faktörleri (Müşteri Ne İstiyor?)
111
II. MALİYET TABANI (FİYATLANDIRMANIN TEMELİ OLAN MALİYETLERİN KAPSAMLI ANALİZİ)
112
1. Mevduata Ödenen veya Alınan Kredi İçin Ödenen Faizler
113
2. Zorunlu Karşılıklar
113
3. Yurt Dışından Temin Edilen Kaynakların Maliyeti
117
4. Döviz Cinsi Kaynaklardan Kaynaklanan Kur Riskine Karşı Yapılan Hedging Maliyeti
118
B. Faaliyet Giderleri
119
C. Risk ve Sermaye Maliyetleri: Riskin Fiyatı
121
D. Yasal ve Düzenleyici Maliyetler
123
III. BU BÖLÜMÜN (STRATEJİK ÇERÇEVE VE MALİYET YAPISI) ANA ÇERÇEVESİ
123
IV. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
124
4. KREDİ FİYATLANDIRMA MODELLERİ VE UYGULAMALARI
125
I. MALİYET ARTI FİYATLANDIRMA (COST–PLUS) MODELİ
125
II. RİSKE DAYALI FİYATLANDIRMA (RİSK–ADJUSTED) MODELİ
127
III. İLİŞKİ FİYATLANDIRMASI (RELATIONSHIP PRICING) MODELİ
133
IV. PİYASA ODAKLI FİYATLANDIRMA (MARKET–BASED) MODELİ
134
V. ENTEGRE FİYATLANDIRMA MODELİ
135
VI. GÜNÜMÜZDE NAKDİ KREDİLERDE FİYATLANDIRMA PRATİĞİ
138
VII. BU BÖLÜMÜN (KREDİ FİYATLANDIRMA MODELLERİ) ANA ÇERÇEVESİ
138
VIII. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
139
5. TÜKETİCİ KREDİLERİNİN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
141
I. FAİZ ORANLARI VE İLİŞKİLİ KAVRAMLAR
142
A. Gerçek Risksiz Faiz Oranı (Yalın Faiz Oranı)
145
B. Nominal Risksiz Faiz Oranı (Krf)
145
D. Geri Ödenmeme Riski Primi
146
E. Likidite Riski Primi
146
G. Yeniden Yatırım Riski Primi
147
H. Efektif Faiz Oranı
147
İ. Gösterge Faiz [Tahvil ve Bono (DİBS) Faizleri]
150
K. Gecelik Faiz Oranları (Borçlanma Faiz Oranı – Borç Verme Faiz Oranı)
152
L. Geç Likidite Penceresi Faizi Oranı
153
M. TCMB Faiz Oranlarını Belirlerken Dikkate Aldığı Faktörler
154
N. Reeskont Faiz Oranı
155
O. Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı
155
Ö. Akdi Faiz Oranı (Sözleşmesel Faiz)
156
P. Sabit Faiz – Değişken Faiz
157
R. Gecikme Faizi (Temerrüt Faizi)
157
S. Türkiye’deki Başlıca Yasal Faiz Türleri ve Tavanları
158
II. KAYNAK KULLANIMINI DESTEKLEME FONU VE BANKA SİGORTA MUAMELELERİ VERGİSİ
160
III. KREDİ TAHSİS ÜCRETİ VE DİĞER MASRAFLAR (SİGORTA, EKSPERTİZ)
162
IV. PROMOSYONEL FİYATLANDIRMA
163
V. BU BÖLÜMÜN (KREDİLERİNİN FİYATLARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER) ANA ÇERÇEVESİ
166
VI. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
167
6. KREDİLERDE ÖDEME PLANI DIŞINA ÇIKILAN DURUMLAR
169
I. KREDİLERİN VADESİNDEN ÖNCE (ERKEN) ÖDENMESİ
169
A. Erken Ödemelerde Müşterinin Avantajlı Olduğu Durumlar
170
B. Erken Ödemelerde Müşterinin Dezavantajlı Olduğu Durumlar
170
C. Erken Ödemelerde Bankanın Dezavantajlı Olduğu Durumlar
171
D. Erken Ödemelerde Bankanın Avantajlı Olduğu Durumlar
172
II. SORUNLU KREDİLER (GECİKEN ÖDEMELER)
172
A. Kredi Yapılandırma (Restructuring) Durumlarında Hesaplamalar
172
B. Kredi Yeniden Yapılandırmalarında Fiyatlandırma
174
C. Kredi Risk Primi (KRP) ve Ölçümü
177
1. Kantitatif (Ölçülebilir) Risk Faktörleri
178
2. Kalitatif (Yoruma Dayalı) Risk Faktörleri
180
III. BU BÖLÜMÜN (ÖDEME PLANI DIŞINA ÇIKILAN DURUMLAR) ANA ÇERÇEVESİ
181
IV. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
182
7. KREDİ GERİ ÖDEME PLANLARINI HESAPLAMA YÖNTEMLERİ
183
I. EŞİT (SABİT) TAKSİT ÖDEMELİ PLAN
183
II. EŞİT (SABİT) ANAPARA ÖDEMELİ (AZALAN TAKSİTLİ) PLAN
186
III. BALON ÖDEMELİ VEYA ARA ÖDEMELİ GERİ ÖDEME PLANLARI
189
IV. BALON ÖDEMLERİN ERKEN VEYA GEÇ OLMASININ ETKİSİ
191
V. ARA DÖNEM ÖDEMESİZ PLANLAR
195
VI. ÖDEME TABLOLARININ HAZIRLANMASI VE MÜŞTERİYE SUNUMU
199
VII. SONSUZA KADAR DEVAM EDECEK TAKSİTLER
200
VIII. YILLIK EFEKTİF MALİYET ORANININ HESAPLANMASI VE ÖNEMİ
201
IX. BU BÖLÜMÜN (GERİ ÖDEME PLANLARI) ANA ÇERÇEVESİ
202
X. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
203
8. GAYRİNAKDİ KREDİLERİN FİYATLANDIRMASI
205
I. TEMİNAT MEKTUPLARI
206
A. Teminat Mektubu Komisyon Oranını Etkileyen Temel Faktörler
206
B. Teminat Mektubunun Dönemsel Komisyon Tutarının Hesaplanması
207
C. Teminat Mektubunun Tazmini (Nakit Paraya Çevrilmesi)
209
A. Akreditifin Tarafları
210
B. Akreditif Fiyatlandırmasını Etkileyen Temel Unsurlar
211
1. Risk Odaklı Faktörler (Maliyetin Ana Belirleyicileri)
212
2. Operasyonel ve Yapısal Faktörler
213
C. Akreditif Fiyatlandırmasını Etkileyen Komisyon Türleri
214
III. KABUL/AVAL KREDİLERİ
215
IV. ÇEK YAPRAĞININ 5941 SAYILI KANUN ÇERÇEVESİNDE GAYRİNAKDİ KREDİ NİTELİĞİ
216
V. BU BÖLÜMÜN (GAYRİNAKDİ KREDİLERİN FİYATLANDIRMASI) ANA ÇERÇEVESİ
218
VI. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
219
9. ŞUBECİ VE PAZARLAMACIYA YÖNELİK UYGULAMALI FİYATLANDIRMA ÖRNEKLERİ VE PAZARLIK STRATEJİLERİ
221
I. FİRMALARLA BİRLİKTE GİRİLECEK ORTAK KAMPANYALAR
222
A. Kampanya Amaçlarının ve Hedef Kitlenin Netleştirilmesi
222
B. Maliyet Paylaşımı ve Gelir/Gider Beklentilerinin Belirlenmesi
222
C. Kampanyaya Özel Ürün Fiyatlandırması (İndirimler, Ek Faydalar)
222
II. KAMPANYA KÂRLILIK ANALİZİ VE BAŞABAŞ NOKTASI
223
A. Uygulama Örneği 1: Başabaş Analizi
224
B. Uygulama Örneği 2: Kârlılık ve Senaryo Analizi
226
C. Uygulama Örneği 3: Kredi Kartı Kampanyası
229
III. ÜYE İŞYERİ ANLAŞMALARI VE POS
233
A. Üye İşyeri Anlaşmaları ve Standart POS Komisyon Oranları
234
B. Taksitli Satışlarda Ek Komisyon veya Vade Farkı Uygulamaları
234
C. Müşteriye Yansıtılan ve İşyerinden Alınan Komisyonların Analizi
235
IV. VADESİZ MEVDUAT MÜŞTERİSİNE YÖNELİK ÖZEL FİYATLANDIRMA
236
A. Ortalama Vadesiz Bakiye Analizi
236
B. Vadesiz Bakiye Karşılığında Sunulabilecek İndirimli İşlem Komisyonları
236
C. Vadesiz Bakiye Karşılığında Kredi Faiz Oranlarında İndirim
236
1. Uygulama Örneği: Gerekli Bakiye
238
2. Uygulama Örneği: Gerekli Bakiye
239
V. TAKSİTLİ KREDİLERDE FİYATLANDIRMA VE PAZARLIK SÜREÇLERİ
242
VI. MÜŞTERİNİN TOPLAM İLİŞKİ KÂRLILIĞI
246
VII. ANKES YÖNETİMİNDE ZORUNLU KARŞILIKLARIN, KKDF VE BSMV‘NİN ETKİLERİ
248
A. Zorunlu Karşılıkların Ankes Yönetimine Etkileri
248
B. Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu ve Banka Sigorta Muameleleri Vergisinin Ankes Yönetimine Etkileri
250
VIII. BU BÖLÜMÜN (FİYATLANDIRMA ÖRNEKLERİ VE PAZARLIK STRATEJİLERİ) ANA ÇERÇEVESİ
250
IX. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
251
10. ŞUBE PERSPEKTİFİNDEN FİYATLANDIRMA VE VERİMLİLİK ANLAYIŞI
253
I. FİYATLANDIRMADA TOPLAM İLİŞKİ KÂRLILIĞI VE STRATEJİK DEĞER BOYUTLARI
253
II. MÜŞTERİ SEGMENTASYONU
255
A. Banka Müşterilerinin Genel Segmentasyonu
256
B. Banka Müşterilerinin Ayrıntılı Segmentasyonu
257
C. Farklı Müşteri Segmentlerine Yönelik Ürün ve Fiyatlandırma Önerileri
259
1. Gençler, Emekliler ve KOBİ’ler İçin Ürün ve Fiyatlandırma Önerileri
259
b. Emekliler Segmenti
261
2. Genel Olarak Ürün ve Fiyatlandırma Önerileri
264
a. Ürün ve Hizmet Portföyünün Çeşitlendirilmesi
265
b. Dinamik ve Hedef Kitle Bazlı Fiyatlandırma Stratejileri
265
3. Müşteri Deneyimi ve Pazarlama Yaklaşımları
265
III. DAVRANIŞSAL FİNANS VE FİYATLANDIRMA PSİKOLOJİSİ
267
B. Çerçeveleme Etkisi
268
D. Zihinsel Muhasebe (Mental Accounting)
270
E. Mevcudu Koruma (Statüko) Yanlılığı
270
IV. FİYATLANDIRMA ETİĞİ VE ŞEFFAFLIK
271
V. PAZARLIK VE KARAR ALMA SÜREÇLERİNDE ŞUBENİN KIRMIZI ÇİZGİLERİ
272
VI. YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ FİYATLANDIRMA VE KİŞİSELLEŞTİRMENİN GELECEĞİ
274
VII. BU BÖLÜMÜN (ŞUBE PERSPEKTİFİNDEN FİYATLANDIRMA VE VERİMLİLİK) ANA ÇERÇEVESİ
275
VIII. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
277
11. ŞUBE PERSPEKTİFİNDEN VERİMLİLİK ANLAYIŞI
279
I. BALANCED SCORECARD (BSC) UYGULAMALARI
279
A. Öğrenme ve Gelişme Perspektifi
280
B. İç Süreçler Perspektifi
281
C. Müşteri Perspektifi
281
D. Finansal Perspektif
282
E. Uygulamadaki Zorluklar ve Başarı Faktörleri
282
II. FİNANSAL AÇIDAN ŞUBELERİN PERFORMANS ÖLÇÜTLERİ
283
A. Kârlılık Ölçütleri
283
B. Hacim ve Büyüme Ölçütleri
284
C. Verimlilik ve Varlık Kalitesi Ölçütleri
285
III. MÜŞTERİ AÇISINDAN PERFORMANS ÖLÇÜTLERİ
287
A. İlişki Derinliği Ölçütleri
287
1. Çapraz Satış Oranı (Ürün Yoğunluğu)
287
2. Ana Banka Olma Oranı
288
B. Müşteri Memnuniyeti ve Sadakati Ölçütleri
288
1. Net Tavsiye Skoru (NTS)
289
2. Müşteri Kayıp Oranı
290
3. Şikâyet Yönetimi Performansı Göstergeleri
290
IV. İÇ SÜREÇLERİ AÇISINDAN PERFORMANS ÖLÇÜTLERİ
291
A. Faaliyet Etkinliği Ölçütleri
292
B. Risk Yönetimi Ölçütleri
293
V. ÖĞRENME VE GELİŞME AÇISINDAN PERFORMANS ÖLÇÜTLERİ
294
A. Personel Yetkinliği ve Memnuniyeti
294
B. Pazar ve Müşteri Bilgisi
295
VI. BU BÖLÜMÜN (ŞUBE PERSPEKTİFİNDEN FİYATLANDIRMA VE VERİMLİLİK) ANA ÇERÇEVESİ
296
VII. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
297
12. KATILIM BANKACILIĞI VE TİCARİ BANKACILIK KARŞILAŞTIRMASI
299
I. FONLAMA (KAYNAK TOPLAMA) AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMA
301
II. FON KULLANDIRMA AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMA
303
III. FİYATIN BELİRLENMESİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMA
305
IV. YÖNETİM BİÇİMİ AÇISINDAN KARŞILAŞTIRMA
308
V. KATILIM BANKACILIĞI VE TİCARİ BANKACILIK ARASINDAKİ ETKİLEŞİM
308
VI. BU BÖLÜMÜN (KATILIM BANKACILIĞI) ANA ÇERÇEVESİ
309
VII. BU BÖLÜMLE İLGİLİ TEMEL VURGULAR
310
TEST SORULARI VE CEVAPLARI
327