GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI KAVRAMI – TARİHİ GELİŞİM – ULUSLARARASI BELGELERDEKİ YERİ –
KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTAKİ DURUM
§ 1. GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI KAVRAMI VE BENZER SUÇLARLA KARŞILAŞTIRMASI
27
I. Göçmen Kaçakçılığı Kavramı
27
II. Benzer Suçlarla Karşılaştırılması
30
A. İnsan Ticareti Suçu
30
B. Pasaport Kanunu ve YUKK’da Yer Alan Kabahatler
34
2. Türkiye’ye yasa dışı giren veya Türkiye’yi yasa dışı terk eden ya da buna teşebbüs eden yabancılar (YUKK m.102/1–a)
35
3. Türkiye’ye girişleri yasaklanmış olmasına rağmen Türkiye’ye girebilmiş olanlar (YUKK m.102/1–b)
36
4. YUKK 56’ncı maddenin birinci fıkrasında tanınan sürede Türkiye’den ayrılmayanlar (YUKK m.102/1–c)
37
5. YUKK 57’nci, 58’inci, 60’ıncı ve 68’inci maddeler kapsamındaki işlemler sırasında kaçanlar (YUKK m.102/1–ç)
37
6. YUKK 98’inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan yükümlülüklere uymayan taşıyıcılar (YUKK m.102/1–d)
37
7. YUKK 57/A maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç), (d) ve (f) bentlerinde yer alan yükümlülüklere uymayanlar (YUKK m.102/1–e)
38
8. Göçmen Kaçakçılığı Suçu Benzeri Kabahat (YUKK m.102/2)
38
9. Türkiye Cumhuriyeti sınırlarından her nasılsa pasaportsuz olarak girmiş olan vatandaşlar (Pasaport Kanunu m.34)
39
D. Dolandırıcılık Suçu
41
§ 2. GÖÇ VE GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞININ TARİHİ GELİŞİMİ
45
II. Türkiye’den Yapılan Göç Hareketleri
45
III. Türkiye’ye Yapılan Göç Hareketleri
48
A. Osmanlı Döneminde Yaşanan Göç Hareketleri
48
B. Cumhuriyet Döneminde Yaşanan Göç Hareketleri
49
§ 3. GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞININ ULUSLARARASI BOYUTU
50
II. Birleşmiş Milletler Örgütünün Konuya Yaklaşımı
51
A. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirisi
51
B. Mültecilerin Hukuki Durumuna İlişkin 1951 Cenevre Sözleşmesi ve Bu Sözleşmeye Ek 1967 Tarihli Protokol
53
C. Tüm Göçmen İşçilerin ve Aile Fertlerinin Haklarının Korunmasına Dair Uluslararası Sözleşme
55
D. Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı BM (Palermo) Sözleşmesi
56
2. Sözleşmenin Kapsamı
57
a. Örgütlü Bir Suç Grubuna Katılmanın Suç Haline Getirilmesi
57
b. Suç Gelirlerinin Aklanmasının Suç Haline Getirilmesi
58
c. Yolsuzluğun Suç Haline Getirilmesi
59
d. Adaletin Engellenmesinin Suç Haline Getirilmesi
61
e. Ateşli Silahlar, Parçaları ve Aksamları ile Mühimmatının Yasadışı Üretimi ve Kaçakçılığının Suç Haline Getirilmesi
61
3. Sözleşmeye Göre Alınması Gereken Uluslararası Önlemler
62
E. Sınırı Aşan Örgütlü Suçlara Karşı BM Sözleşmesine Ek Kara, Deniz ve Hava Yoluyla Göçmen Kaçakçılığına Karşı Protokol
66
F. Sınırı Aşan Örgütlü Suçlara Karşı BM Sözleşmesine Ek İnsan Ticaretinin Özellikle Kadın ve Çocuk Ticaretinin Önlenmesine, Durdurulmasına ve Cezalandırılmasına İlişkin Protokol
67
III. Avrupa Konseyi’nin Konuya Yaklaşımı
69
A. İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerinin Korumasına İlişkin Sözleşme (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi)
69
B. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin, Cinsel Sömürü Amacına Yönelik İnsan Ticareti Hakkında R(2000) 11 Sayılı Tavsiye Kararı
71
IV. Avrupa Birliğinin Konuya Yaklaşımı
72
A. Avrupa Birliği Anayasası
72
B. Schengen Antlaşması
74
C. Avrupa Topluluğu Antlaşması (ATA)
75
D. Avrupa Birliği Konseyinin 19 Temmuz 2002 Tarihli Çerçeve Kararı
76
E. Birliğe İzinsiz Girişi, Transit Geçişi, İkameti Kolaylaştıran Fiilleri Önlemeye Yönelik Cezai Çerçevenin Güçlendirilmesi Hakkında 28 Kasım 2002 Tarihli Konsey Çerçeve Kararı
78
§ 4. KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTAKİ DURUM
79
II. Amerika Birleşik Devletleri Hukukunda
85
III. İtalyan Hukukunda
87
TÜRK CEZA HUKUKUNDA GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI SUÇU
(765 sayılı TCK m.201/a – 5237 sayılı TCK m.79)
§ 2. ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA
101
§ 3. YER BAKIMINDAN UYGULAMA
103
§ 4. SUÇUN HUKUKİ KONUSU (KORUNAN HUKUKİ YARAR)
104
II. Ulusal ve Uluslararası Topluma Ait Hukuki Yararlar
104
A. Uluslararası Toplum Düzeni
104
B. İlgili Devletlerin Egemenlik Yetkisi
106
C. Kamu Düzeni (İç Güvenlik) ve Kamu Ekonomisi
106
III. Kişilere Ait Hukuki Yararlar
107
A. Göçmenlerin Vücut Bütünlüğü ve Mülkiyet Hakkı
107
B. İnsan Haysiyetinin Dokunulmazlığı
108
§ 5. GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI SUÇUNUN UNSURLARI
109
1. Suçun Maddi Konusu
111
b. Göçmen (Muhacir) Kavramı
111
d. Sığınmacı Kavramı ve Geçici Koruma Statüsü
117
e. Vatansızlar Kavramı
123
a. Suça İlişkin Hareketler
131
bb. Bir Yabancıyı Yasal Olmayan Yollarla Ülkeye Sokmak
133
aaa. Yasal Giriş Kapıları
137
bbb. Yasal Girişi Sağlayan Vesikalar
137
ii. Pasaport Yerine Geçen Belgeler
138
iii. Yabancılara Mahsus Damgalı Pasaport
139
iv. Giriş Vizesi Bulundurma Mecburiyeti
140
ccc. Türkiye’ye Girişi Yasaklanan Kişiler
140
cc. Türk Vatandaşı veya Yabancının Yasal Olmayan Yollarla Yurt Dışına Çıkmasına İmkân Sağlamak
141
dd. Yabancının Yasal Olmayan Yollardan Ülkede Kalmasına İmkân Sağlama
144
bbb. İkamet İzninin Süresi ve İkamet İzninin Uzatılması
147
ccc. Geçici Koruma Statüsü ve Suriye Vatandaşlarının Durumu
147
ddd. Yabancıların Kayıt Dışı İstihdamı
148
ee. Sahte Seyahat veya Kimlik Belgesi Düzenlemek
153
b. Suça İlişkin Neticeler
155
bb. Bir Yabancıyı Yasal Olamayan Yollarla Ülkeye Sokmak Bakımından
156
cc. Türk Vatandaşı veya Yabancının Yurt Dışına Çıkmasına İmkân Sağlama Bakımından
157
dd. Yabancının Yasal Olmayan Yollardan Ülkede Kalmasına İmkân Sağlama Bakımından
157
4. Suça Etki Eden Haller
158
a. Suçun Birden Fazla Kişi Tarafından Birlikte İşlenmesi
158
b. Suçun Örgüt Faaliyeti Çerçevesinde İşlenmesi
159
bb. Örgüt Faaliyeti Olarak Göçmen Kaçakçılığı Suçu
161
c. Suçun, Mağdurların Hayatı Bakımından Bir Tehlike Oluşturması
164
d. Suçun Mağdurların Onur Kırıcı Bir Muameleye Maruz Bırakılarak İşlenmesi
165
B. Doğrudan Doğruya veya Dolaylı Olarak Maddi Menfaat Elde Etmek Özel Kastı
167
IV. Hukuka Aykırılık Unsuru
176
B. Suç Tipi Bakımından Uygulanması Düşünülebilecek Ceza Sorumluluğunu Kaldıran Sebepler
176
§ 6. SUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜŞ ŞEKİLLERİ
177
B. Göçmen Kaçakçılığı Suçuna Teşebbüs
178
III. Suçların İçtimaı
185
B. Eşya Müsaderesi – Özellikle İyiniyetli 3. Kişilerin Durumu
191
E. Kaim Değer Müsaderesi
196
F. Anayasa Mahkemesi Eyyüp Baran Kararı
196
I. Soruşturma ve Kovuşturma
200
II. Yer Bakımından Yetki (Yetkili Mahkeme)
201
III. Madde Bakımından Yetki (Görevli Mahkeme)
202
IV. Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Kullanılan Araca Elkoyma
203
C. BM Sınıraşan Örgütlü Suçlulukla Mücadele Sözleşmesi
205
D. Genel Hükümlere Göre Muhafaza Altına Alma ve Elkoyma
207
E. AİHS ve Mülkiyet Hakkının Dokunulmazlığı
209
F. Yeni Düzenlemenin Değerlendirmesi
211
KRİMİNOLOJİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ
§ 1. SUÇUN İŞLENİŞ NEDENLERİ
217
II. Türkiye’nin Coğrafi Konumu
217
III. İşsizlik ve Yoksulluk
218
IV. Eğitim ve Fırsat Eşitsizlikleri
218
V. Politik ve Ekonomik İstikrarsızlık
218
VI. Örgütlü Suçlulukta Yaşanan Artış
220
§ 2. SUÇUN İŞLENİŞ ŞEKİLLERİ
220
II. Denizyolu ile Göçmen Kaçakçılığı
221
III. Karayolu ile Göçmen Kaçakçılığı
224
IV. Havayolu ile Göçmen Kaçakçılığı
224
§ 3. DÜZENSİZ GÖÇ ROTALARI
225
III. FRONTEX’in Göç Yollarına Etkisi
227
§ 4. SUÇA KONU GÖÇMENLERİN GERİ DÖNÜŞÜ
229
I. Protokolün Düzenlemesi
229
II. AİHM (Hirsi Jamaa ve Diğerleri – İtalya Kararı)
230
III. Türkiye Uygulaması
231
IV. Uluslararası Koruma
234
§ 5. GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞI İLE MÜCADELE
236
I. Uluslararası Göç Örgütü
236
II. Birleşmiş Milletler Mülteci Yüksek Komiserliği
236
III. İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı
237
IV. Emniyet Genel Müdürlüğü Bünyesinde Yapılan Çalışmalar
238
V. Budapeşte Süreci ve 1997 Prag Tavsiye Kararları
239
SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİNİN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN
249
SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİ
249
SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİNE EK KARA, DENİZ VE HAVA YOLUYLA GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞINA KARŞI PROTOKOLÜN ONAYLANMASININ UYGUN BULUNDUĞUNA DAİR KANUN
278
SINIRAŞAN ÖRGÜTLÜ SUÇLARA KARŞI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SÖZLEŞMESİNE EK KARA, DENİZ VE HAVA YOLUYLA GÖÇMEN KAÇAKÇILIĞINA KARŞI PROTOKOL
278