İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HAKKI
I. ÇALIŞANIN BEDEN VE RUH BÜTÜNLÜĞÜNÜN KORUNMASI HAKKI VE İŞ
A. Mutlak Hak ve Kişinin Korunması
22
B. Borç İlişkisi ve Kişinin Korunması
24
C. Sosyal Haklar ve Kişinin Korunması
31
D. Sosyal Haklar ve Çalışma Ortamında İnsan Varlığının Korunması ve
E. Sosyal Devlet ve İş Sağlığı Güvenliği
37
II. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KAVRAMI
41
III. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU KAPSAMI VE UYGULAMA ALANI
43
A. Kapsama Alınan Çalışan ve İşverenler
43
2. Geçici (Ödünç) İşçiler
44
3. Gönüllük Esasına Bağlı Çalışanlar
46
5. Çırak ve Stajyerler
47
6. İşveren ve Alt İşveren
48
B. Kapsam Dışında Bırakılan Kişiler ve Faaliyetler
51
1. Türk Silahlı Kuvvetleri, Genel Kolluk Kuvvetleri ve Milli İstihbarat
Teşkilatı Müsteşarlığının Faaliyetleri
51
2. Afet ve Acil Durum Birimlerinin Müdahale Faaliyetleri
52
4. Çalışan İstihdam Etmeksizin Kendi Nam ve Hesabına Mal ve Hizmet
5. Hükümlü ve Tutuklulara Yönelik İnfaz Hizmetleri Sırasında,
İyileştirme Kapsamında Yapılan İşyurdu, Eğitim, Güvenlik ve Meslek
Edindirme Faaliyetleri
53
IV. İŞYERİ VE TEHLİKE SINIFININ BELİRLENMESİ
54
B. Tehlike Sınıfının Belirlenmesi
55
I. İŞVERENİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKÜMLÜLÜĞÜNÜN HUKUKİ TEMELİ
57
A. Gerekli Olan Ölçütünün Objektifleştirilmesi
57
B. Borç İlişkisi Temelinde İşverenin Yükümlülüğü
58
II. İŞVERENİN GENEL KORUMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ
63
III. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİNE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLER
65
A. İş Güvenliği Uzmanının Hukuki Niteliği ve Görevlendirilmesi
65
1. İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi
67
a. A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi
67
b. B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi
68
c. C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi
68
d. Sektörel İş Güvenliği Uzmanlığı Belgesi
69
2. İş Güvenliği Uzmanının Görevlendirilmesi
69
3. İş Güvenliği Uzmanının Çalışma Süreleri
71
4. İş Güvenliği Uzmanının Görev, Yetki ve Yükümlülükleri
72
5. İş Güvenliği Uzmanının Mesleki Bağımsızlığı ve Güvenceleri
75
6. İş Güvenliği Uzmanının İdari, Cezai ve Hukuki Sorumluluğu
78
a. İdari ve Cezai Sorumluluğu
78
B. İşyeri Hekiminin Hukuki Niteliği ve Görevlendirilmesi
81
1. İşyeri Hekimliği Belgesi
82
2. İşyeri Hekiminin Görevlendirilmesi
83
3. İşyeri Hekiminin Çalışma Süresi
84
4. İşyeri Hekiminin “İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında” Görev, Yetki
5. İşyeri Hekiminin “Hekimlik Mesleğinden Kaynaklanan”
a. Genel Olarak Hukuki Sorumluluğu
91
b. Hekimlik Mesleği Yükümlülükleri
93
(2) Teşhis ve Kontrolü Bizzat Yapma Yükümlülüğü
94
(3) Çalışanı Aydınlatma Yükümlülüğü
95
(4) İşyeri Hekiminin Sadakat ve Özen Yükümlülüğü
95
(5) İşyeri Hekiminin Sır Saklama Yükümlülüğü
96
6 İşyeri Hekiminin Mesleki Bağımsızlığı ve Güvenceleri
97
7. İşyeri Hekiminin İdari, Cezai ve Hukuki Sorumluluğu
98
a. İdari ve Cezai Sorumluluğu
98
b. Hukuki Sorumluluğu
100
C. Diğer Sağlık Personelinin Hukuki Niteliği ve Görevlendirilmesi
102
1. Diğer Sağlık Personeli Belgesi
103
2. Diğer Sağlık Personelinin Görevlendirilmesi
103
3. Diğer Sağlık Personelinin Çalışma Süreleri
104
4 Diğer Sağlık Personelinin Görevi, Yeki ve Yükümlülükleri
105
5. Mesleki Bağımsızlığı ve Güvenceleri
106
6. Diğer Sağlık Personelinin İdari, Cezai ve Hukuki Sorumluluğu
107
D. Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinden Hizmet Alınması
107
c. Görevlendirilme Belgesi ve Sözleşme
111
2. Ortak Sağlık ve Güvenlik Biriminin Denetimi
111
3. Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin Fiziki Yapısı
112
5. Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimlerinin Görevleri Yetkileri ve
a. Görevleri ve Yetkileri
113
(1) Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi ile İşveren Arasındaki
Sorumluluğun Niteliği
114
(2) İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Sorumluluğu
116
E. Çalışan Sağlık Merkezinden Hizmet Alınması
116
F. İşyeri Sağlık ve Güvenlik Biriminin Kurulması
117
1. İşyeri Sağlık ve Güvenliği Biriminin Fiziki Şartları
118
2. Tam Süreli İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirilmeyen
İşyerlerinde Sağlanacak Fiziki ve Çalışma Şartları
119
3. İşyeri Sağlık ve Güvenlik Biriminin Görev Yetki ve Sorumlulukları
120
b. Yetkileri ve Çalışma Esasları
121
IV. RİSK YÖNETİMİNE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLER
122
B. Risk Değerlendirmedeki Temel Kavramlar
123
C. Risk Değerlendirmesi
125
1. İşverenin Risk Değerlendirmesi Yükümlülüğü
125
a. Aynı Çalışma Alanındaki Birden Fazla İşveren
126
b. Asıl İşveren ve Alt İşveren İlişkisinin Bulunduğu İşyerleri
127
2. Risk Değerlendirilmesi Ekibi
128
D. Risk Değerlendirilmesi Aşamaları
129
1. Tehlikelerin Tanımlanması
129
2. Risklerin Belirlenmesi ve Analizi
133
3. Risk Kontrol Adımları
133
5. Risk Değerlendirmesinin Yenilenmesi
137
6. Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi veya Güvenlik Raporu
Hazırlanması Gereken İşyerlerinde Risk Değerlendirmesi
138
7. Çalışanların Bilgilendirilmesi
138
8. Risk Değerlendirilmesi Rehberleri
139
V. İŞYERİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ORGANİZASYONUNA İLİŞKİN
A. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu
139
1. Asıl–Alt İşveren İlişkisinde Kurulun Oluşumu ve Karar Uyuşmazlıkları
140
2. Aynı Çalışma Alanını Paylaşan İşverenler Arasında İş Sağlığı ve
Güvenliğinin Koordinasyonu
142
3. İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun Oluşumu ve Seçim Usulü
143
4. Kurul Üyelerinin Eğitimi
145
5. Kurulun Görev ve Yetkileri
145
6. Kurulun ve Çalışanların Yükümlülükleri
147
7. Kurulun Çalışma Usulleri
147
B. Çalışan Temsilcisi
149
1. İşverenin Çalışan Temsilcisini Görevlendirme Yükümlülüğü
151
2. Çalışan Temsilcisinin Nitelikleri
152
3. Çalışan Temsilcisinin Belirlenmesi
153
4. Çalışan Temsilci Sayısının Belirlenmesi
153
5. Çalışan Temsilcisinin Seçilme veya Atanma Koşulları
154
6. Yetkili Sendika Bulunun İşyerlerinde Çalışan Temsilcisi
155
7. Çalışan Temsilcisinin Görev Yetki ve Yükümlülükleri
158
8. Mesleki Güvencesi ve Eğitim Hakkı
160
9. Çalışan Temsilcisinin Görevinin Sona Ermesi
161
1. Destek Elemanlarının Mesleki Güvencesi ve Eğitim Hakkı
163
2. Destek Elemanlarının Yetkileri
163
VI. KORUYUCU VE ÖNLEYİCİ FAALİYETLERE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLER
164
1. Çalışanların Eğitimi
164
2. İşverenin Eğitim Yükümlülüğü
165
3. Çalışanların Eğitim Yükümlülükleri
167
a. İşe Başlama Eğitimi
167
(1) Temel Eğitim Programının Hazırlanması ve Düzenlenmesi
170
(2) Temel Eğitim Süresi ve Tekrarlanma Periyodu
171
(3) Temel Eğitimin Değerlendirilme Usulleri ve
1. Başka İşyerinden Gelen Çalışanların Bilgilendirilmesi
178
2. İşveren ve İşveren Vekilinin Bilgilendirme Yükümlülüğü
179
1. Sağlık Gözetimi Periyodu
182
2. Sağlık Gözetimi Türleri
182
4. İşyeri Sağlık Biriminin Donanımı
184
D. Acil Durumlara Hazırlık, Yangınla Mücadele ve İlk Yardım
187
1. Acil Durum Planları
187
a. İşverenin Acil Durum Planına İlişkin Yükümlülükleri
187
b. Acil Durumların Belirlenmesi
188
c. Önleyici ve Sınırlandırıcı Tedbirlerin Belirlenmesi
188
d. Acil Durum Planlarının Hazırlanması
189
e. Acil Durum Plan Dokümantasyonu
189
2. Acil Durum Planının Uygulanmasına Yönelik Organizasyon
190
a. Acil Durum Ekipleri ve Görevleri
190
c. Acil Durum Planlarının Yenilenmesi
192
d. Çalışanların Bilgilendirilmesi ve Eğitimi
192
3. Özellik Gösteren Acil Durum Planları
193
4. Acil Durum Planının Uygulanması
194
a. Çalışanların Yükümlülükleri
194
b. Acil Durum Müdahale ve Tahliye Yöntemleri
194
E. Kayıt Tutma, Dokümantasyon, Onaylı Defter ve İSG–KATİP
199
1. Kayıt Tutma ve Dokümantasyon
199
VII. ÖZEL KORUMA GEREKTİREN ÇALIŞANLAR
203
A. Çocuk ve Genç Çalışanlar
203
1. Çalıştırılma Yaşı ve Yaşa Göre Çalışma Koşulları
204
2. Çocukların ve Gençlerin Çalıştırılabilecekleri İşler
205
a. Çocuk İşçilerin Çalıştırılabilecekleri Hafif İşler
205
b. Genç İşçilerin Çalışabileceği İşler
206
c. On altı Yaşını Doldurmuş Genç İşçilerin Çalışabileceği İşler
207
3. Çocuk ve Genç İşçilerin Çalıştırılamayacağı İşler
208
5. Dinlenme ve İzin Süreleri
210
6. İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Bakımından Koruma Yükümlülüğü
211
1. Kadın Çalışanlara Yönelik Çalıştırma Yasakları
214
a. Yer ve Su Altında Çalıştırma Yasağı
214
b. Gece Postasında Yedi Buçuk Saatten Fazla Çalıştırma Yasağı ve
c. Gebe veya Emziren Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği
3. Çalışma Saatleri, Analık ve Süt İzni
218
4. Ücretsiz İzin Süreleri
219
5. Kısmi Süreli Çalışma Hakkı
221
C. Engelli Çalışanlar
224
1. Engelli Çalışanların Hukuki Çerçevesi ve İstihdam Şartı
224
2. Engelli Çalışanları İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Korunması
225
ÇALIŞANLARIN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KAPSAMINDA HAK VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
I. ÇALIŞMAKTAN KAÇINMA HAKKI
227
A. Çalışmaktan Kaçınma Hakkının Koşulları
228
1. Ciddi ve Yakın Tehlike Olması
228
2. İşveren veya İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu Kararı
228
3. Kurula Başvurmaksızın Çalışmaktan Kaçınma Hakkının Kullanılması
230
4. Çalışmaktan Kaçınanların Ücret Hakkı
230
5. İş Sözleşmesini Fesih Hakkı
231
II. ÇALIŞANLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
232
A. Güvenliği Tehlikeye Düşürmemek ve Talimatlara Uymak
232
B. Üretim Araçlarını Kurallara Uygun Kullanma
234
C. Kişisel Koruyucu Donanımları Doğru Kullanmak ve Korumak
235
D. Tehlikeleri Derhal Bildirme
237
F. Eğitimlere Katılmak
237
G. Bağımlılık Yapan Madde Kullanma Yasağı
238
H. Gizlilik Yükümlülüğü
238
İ. Sağlık Gözetimi Kurallarına Uyma
239
İŞ KAZASI, MESLEK HASTALIĞI VE SONUÇLARI
A. Sosyal Güvenlik Hukuku Kapsamında İş Kazası
241
1. Genel Olarak İş Kazası
241
2. Sigortalı Olma Unsuru
243
3. Sigortalının İşyerinde Bulunduğu Sırada
246
4. İşveren Tarafından Yürütülmekte Olan İş
248
5. Görevle İşyeri Dışına Gönderilmesi Nedeniyle Asıl İşini Yapmaksızın
6. Emziren Kadın Sigortalının Çocuğuna Süt Vermek İçin Ayrılan
7. İşverence Sağlanan Taşıtla İşe Gidiş ve Geliş Sırasında
252
B. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Kapsamında İş Kazası
254
C. 5510 sayılı Kanun ile 6331 sayılı Kanunda İş Kazasının Karşılaştırılması
255
D. İş Kazasının Tespiti Süreci
256
II. MESLEK HASTALIĞI KAVRAMI
257
A. İşin Niteliği veya Yürütüm Şartlarına Bağlı Hastalık Unsuru
257
B. İş ve Hastalık Arasında Nedensellik Bağı
259
C. Meslek Hastalığının Tespiti Süreci
260
III. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞININ BİLDİRİLMESİ SÜRECİ
262
A. İş Kazası Bildirimi
262
B. Meslek Hastalığı Bildirimi
263
C. Bildirimin Yapılmaması, Eksik veya Hatalı Yapılmasının Sonuçları
264
1. İş Kazasın Bildirilmemesi
264
2. Meslek Hastalığının Bildirilmemesi
265
IV. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞINDA HUKUKİ SORUMLULUK
265
A. İşverenin Hukuki Sorumluluğunun Niteliği
265
B. İşveren Vekilinin Hukuki Sorumluluğu
267
C. Alt İşverenin Hukuki Sorumluluğu
269
D. Üçüncü Kişinin Hukuki Sorumluluğu
270
E. Çalışanların Hukuki Sorumluluğu
271
V. KAÇINILMAZLIK İLKESİ
272
A. Kaçınılmazlığın Koşulları
273
B. Kaçınılmazlığın Türleri: Mutlak ve Nispi
274
C. Kaçınılmazlığın Hukuki Sonuçları
276
1. Geçici İş Göremezlik
277
a. Geçici İş Göremezlik Ödeneği
279
b. Geçici İş Göremezlik Tazminatı Hesaplaması
280
2. Sürekli İş Göremezlik
281
a. Sürekli İş Göremezlik Geliri
282
c. Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Hesaplaması
285
C. Destekten Yoksun Kalma
291
1. Destekten Yoksun Kalmanın Hukuki Niteliği
291
2. Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
292
3. Destekten Yoksun Kalma Tazminat Hesaplama Örneği
294
VIII. TAZMİNATA İLİŞKİN ORTAK ESASLAR
301
A. Kısmi Dava, Talep Artırımı ve Islah
301
B. Mahsup ve Geçici Ödeme
303
SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNUN SORUMLULUĞU VE RÜCU
I. SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNUN SORUMLULUĞU
313
A. Kurumun Tedavi Gideri Sorumluluğu
314
B. Kurumun Gelir Sorumluluğu
314
II. İLK PEŞİN SERMAYE DEĞERİ VE HESAPLANMASI
315
III. İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI NEDENİYLE SOSYAL GÜVENLİK
A. Rücu Hakkının Hukuki Niteliği
318
B. 5510 Sayılı Kanun’dan Önce Sosyal Güvenlik Kurumlarının Rücu Hakkı
320
C. 5510 Sayılı Kanun Döneminde Sosyal Güvenlik Kurumunun Rücu Hakkı
324
1. Sigortalının Bildirilmemesi Nedeniyle Rücu Hakkı
324
2. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Nedeniyle Rücu Hakkı
325
D. Sosyal Güvenlik Kurumunun İşveren ve Üçüncü Kişilere Rücu Hakkı
327
1. Üçüncü Kişiye Rücu Hakkı ve Hesaplaması
328
2. İşverene Rücu Hakkı
331
E. Kurumun Rücu Hakkının Kapsamı ve Denkleştirme Sorunu
333
1. Rücu Alacağının Üst Sınırı (Dış Tavan)
338
2. Rücu Alacağının Hesaplaması
340
3. Zarar Üzerinden Denkleştirme
346
4. Rücu Alacağı Hesaplanmasına İlişkin Görüşlerin Değerlendirilmesi
348
CEZAİ VE İDARİ SORUMLULUK
I. İŞVERENİN VEYA ÇALIŞANIN CEZA HUKUKU SORUMLULUĞU
353
A. Sorumluluğun Esasları
353
B. Taksirle veya Olası Kast ile Öldürme Suçu
355
C. Taksirle Yaralama Suçu
359
A. İdari Denetime İlişkin Düzenlemeler
360
B. İdari Denetim Yetkilisi
361
C. İşyeri İdari Teftiş Periyodu ve Raporları
363
III. İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE AYKIRI DAVRANIŞLARA YÖNELİK İDARİ
A. İşyerinde İşin Durdurulması
365
1. Acil Hallerde İşin Durdurulması
365
2. Mühürlerin Geçici Olarak Sökülmesi
366
3. İşin Durdurulması Kararının İptali
367
a. Durdurma Kararının Kaldırılması: İdari Başvuru
367
b. Durdurma Kararına Mahkemede İtiraz
367
4. İşin Durdurulması Kararının Sonuçları
368
B. İdari Para Cezaları
369
1. Tehlike Sınıfına Göre İdari Para Cezalarının Uygulanması
373
2. İdari Para Cezalarında Yetkili Merci ve Sorumlu Kişi
374
3. Teftiş Sürecinde Eksikliğin Giderilmesi ve İdari Para Cezası
374
İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNDE YENİ GELİŞMELER: İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN ETKİLERİ
I. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE ETKİLERİ
377
A. İklim Değişikliğine İlişkin Hukuki Çerçeve
377
3. Türkiye’nin Ulusal Katkı Beyanı
378
4. İklim Değişikliği Eylem Planları
379
a. İklim Değişikliği Uyum Stratejisi ve Eylem Planı
379
b. İklim Değişikliği Azaltım Stratejisi ve Eylem Planı
380
B. İklim Değişikliğinin İş Sağlığı ve Güvenliğine Etkileri
380
C. İklim Değişikliği Kapsamında İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği
II. DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE ETKİLERİ
383
A. Dijital Dönüşüme İlişkin Hukuki Çerçeve
383
1. Avrupa Birliği İş Sağlığı ve Güvenliği Stratejik Çerçevesi (2021–2027)
383
2. ILO: Yapay Zeka ve Dijitalleşmenin İşyerindeki Küresel Raporu
383
3. Avrupa Birliği Yapay Zeka Tüzüğü
384
4. Avrupa Birliği Platform Çalışmalarında Çalışma Koşullarının
5. Uzaktan Çalışma Yönetmeliği
386
B. Dijitalleşme Kapsamında İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülükleri
387