Hukuk Devletinde Ulusal Afet ve Acil Durumlara Özgü Ek Vergisel Düzenlemeler
Hukuk Devletinde Ulusal Afet ve Acil Durumlara Özgü Ek Vergisel Düzenlemeler
1. Baskı,
Ekim 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa Sayısı:
231
Kitabın Fiyatı:
630,00₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Anayasal düzenlemeler, devletin temel yapısını, organların ve kurumların işleyişini, görev ve sorumluluklarını, bireylerin hak ve ödevlerini düzenleyen temel ilkeleri belirlerken, devletin mali yapısına ilişkin esasları ve vergilendirme yetkisini de kapsamaktadır. Anayasanın belirlediği üst normlar, özellikle vergilerin kanuniliği ilkesi olmak üzere, hukuk devleti ilkesi çerçevesinde vergilendirme yetkilerini, görev ve sorumlulukları ilkesel olarak güvence altına almaktadır. 1982 Anayasası'nın 73'üncü maddesi uyarınca, vergiler yalnızca kanunla konulup, değiştirilip kaldırılabilirken; vergi yükünün adil ve dengeli dağıtılması esasıyla, vergisel mükellefiyetler bireylerin ödeme gücüne göre alınabilmektedir. Bu düzenlemenin Anayasal düzeyde yapılmasının temel sebebi ise vergi uygulamalarının bireylerin temel hak ve özgürlüklerini doğrudan etkileyebilme potansiyelidir.
Anılan bilgiler ışığında bu çalışmada; ulusal acil durumlarda uygulanan ek vergisel mükellefiyetlerin, Anayasaya ve temel vergilendirme ilkelerine, uygunluğu tartışılmıştır. Bu çerçevede öncelikle olağanüstü hâlin kapsamı ve ulusal acil durum sayılan haller genel çerçevesiyle incelenmiş, ulusal acil durumlarda Türkiye'de 1999 ve 2023 yıllarında getirilen ek vergisel mükellefiyetler, diğer ülkelerdeki benzer düzenlemelerle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Ek vergisel mükellefiyetlerin Anayasal uygunluğu, Anayasa Mahkemesi (AYM) kararları ışığında değerlendirilmiş ve bu süreçte süresiz ve süreli yayınlardan, ilgili mevzuat ve AYM içtihatlarından istifade edilmiştir. Nitel araştırma yöntemiyle hazırlanan bu çalışmada, ek vergisel mükellefiyetlerin Anayasal çerçevedeki yeri ve hukuki geçerliliği tartışılmıştır.
Kitabın Konu Başlıkları
Ulusal Acil Durumlarda Vergilerin Yeri ve Uygulama Örnekleri
Türkiye'de Ulusal Acil Durumlara Yönelik Ek Vergisel Mükellefiyet Tecrübesi
2023 Yılında İhdas Edilen Ek Vergisel Mükellefiyetlerin İlkesel ve Anayasal Uyarlığı
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ
7
İÇİNDEKİLER
9
TABLOLAR DİZİNİ
13
ŞEKİLLER DİZİNİ
15
KISALTMALAR DİZİNİ
17
GİRİŞ
19
BİRİNCİ BÖLÜM
ULUSAL ACİL DURUMLARDA VERGİLERİN YERİ VE UYGULAMA ÖRNEKLERİ
1.1. OLAĞANÜSTÜ YÖNETİM USULLERİ
24
1.1.1. Olağanüstü Hâl Yönetim Usulü ve Ulusal Acil Durum
27
1.1.2. Hukuk Devletinde Olağanüstü Hâl Yönetim Usulü
31
1.1.2.1. Savaş
35
1.1.2.2. Ekonomik Kriz
36
1.1.2.3. Doğal Afetler
38
1.1.2.4. Salgın Hastalık
39
1.1.2.5. İç Karışıklık
40
1.1.3. Seçilen Ülkelerin Anayasalarında Olağanüstü Yönetim Usulü
Sebepleri ve Değerlendirme
41
1.2. ULUSAL ACİL DURUMLARIN VERGİ HUKUKUNDAKİ GÖRÜNÜMÜ
42
1.3. VERGİLERİN AMAÇSALLIĞI
44
1.3.1. Vergilerin Geleneksel Amacı (Mali Amaç–Fiskal Amaç)
44
1.3.2. Vergilerin Çağdaş Amaçları (Mali Olmayan–Ekstrafiskal Amaçlar)
46
1.3.2.1. İktisadi Amaçları
47
1.3.2.2. Dini ve Ahlaki Amaçları
48
1.3.2.3. Sosyal Amaçları
49
1.4. VERGİLERİN ARAÇSALLIĞI
50
1.4.1. Gelir Sağlama
51
1.4.2. Düzenleme
53
1.4.3. Tedbir Alma
55
1.4.4. Teşvik Etme
57
1.5. ULUSAL ACİL DURUMLARDA VERGİLERİN AMAÇSAL VE ARAÇSAL
ÖZELLİKLERİ
59
1.6. ULUSAL ACİL DURUMLARDA VERGİLERE YÖNELİK ÖRNEKLER
62
1.6.1. Vergileme Örnekleri
63
1.6.1.1. Fahiş Kazanç Vergisi (Excess–Profits Tax)
63
1.6.1.2. Beklenmedik Kazanç Vergisi (Windfall–Profits Tax)
65
1.6.1.3. Varlık Vergisi (Wealth Tax)
67
1.6.1.4. Baş Vergisi (Poll Tax)
70
1.6.1.5. Zafer Vergisi (Victory Tax)
73
1.6.2. Yakın Dönem Ülke Örnekleri
74
1.6.2.1. 2011 Tohoku Depremi ve Tsunamisi Sonrası Vergisel
Önlemler
75
1.6.2.2. 2011 Avustralya Queensland Seli Sonrası Vergisel Önlemler
78
1.6.2.3. 2015 Hindistan Kuraklığı Sonrası Vergisel Önlemler
79
1.6.2.4. 2016 Ekvador Depremi Sonrası Vergisel Önlemler
80
İKİNCİ BÖLÜM
TÜRKİYE’DE ULUSAL ACİL DURUMLARA YÖNELİK EK VERGİSEL MÜKELLEFİYET TECRÜBESİ
2.1. ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİ EK VERGİSEL MÜKELLEFİYETLER
84
2.1.1. 1921 Anayasası ve Kurtuluş Savaşı Dönemi Ek Vergisel
Mükellefiyetler
84
2.1.2. 1924 Anayasası ve II. Dünya Savaşı Dönemi Ek Vergisel
Mükellefiyetler
89
2.2. GÜNÜMÜZDE TÜRKİYE’DE ULUSAL ACİL DURUMLARIN ANAYASA HUKUKU
VE VERGİ HUKUKU BAKIMINDAN KAPSAMI
96
2.2.1. Anayasal Kapsam
96
2.2.2. Vergi Hukuku Kapsamı
101
2.3. MARMARA DEPREMLERİNİN EKONOMİK VE MALİ ETKİLERİ İLE DEPREM
SONRASI GETİRİLEN VERGİSEL MÜKELLEFİYETLER VE MUAFİYETLER
104
2.3.1. Marmara Depremlerine Genel Bakış
104
2.3.2. Marmara Depremlerinin Ekonomik ve Mali Etkileri
105
2.3.3. 4481 Sayılı Kanun ile Getirilen Vergisel Mükellefiyetler ve
Muafiyetler
106
2.3.3.1. Genel Olarak
107
2.3.3.2. Gelir ve Kurumlar Vergisi Kapsamında Getirilen Vergisel
Mükellefiyetler
108
2.3.3.3. Emlak Vergisi Kapsamında Getirilen Vergisel Mükellefiyetler
111
2.3.3.4. Motorlu Taşıtlar Vergisi Kapsamında Getirilen Vergisel
Mükellefiyetler
112
2.3.3.5. Özel İletişim Vergisi
113
2.3.3.6. Özel İşlem Vergisi
114
2.3.3.7. Faiz Vergisi
117
2.3.3.8. Veraset ve İntikal Vergisine İlişkin Vergisel Muafiyetler
118
2.4. 4481 SAYILI KANUN İLE GETİRİLEN EK VERGİSEL MÜKELLEFİYETLERİN MALİ
KATKISI
118
2.5. 4481 SAYILI KANUN İLE GETİRİLEN VERGİSEL MÜKELLEFİYETLER ÜZERİNE
TARTIŞMALAR VE İLGİLİ AYM KARARI
119
2.5.1. Pratik ve Güncel Tartışmalar: Deprem Vergisi Tartışmaları
120
2.5.2. Doktriner Tartışmalar
121
2.5.2.1. Mali İlkeler İtibarıyla Tartışmalar
122
2.5.2.2. Anayasal Vergileme İlkeleri İtibarıyla Tartışmalar
123
2.5.3. Tartışmalara Konu Olan Vergiler ile İlgili AYM Kararı
128
2.5.3.1. Başvuruda İleri Sürülen Hususlar
128
2.5.3.2. AYM’nin Görüşü ve Kararı
129
2.5.3.3. Karşı Oy Görüşleri
130
2.5.3.4. AYM Kararının Değerlendirilmesi
131
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
2023 YILINDA İHDAS EDİLEN EK VERGİSEL MÜKELLEFİYETLERİN İLKESEL VE ANAYASAL UYARLIĞI
3.1. TÜRKİYE’DE 2023 YILINDA GETİRİLEN EK VERGİSEL MÜKELLEFİYETLERİN
GEREKLİLİĞİ VE KAPSAMI
137
3.1.1. 6 Şubat Depremlerinin Ekonomik ve Mali Etkileri
137
3.1.2. Ek Vergisel Mükellefiyetlerin Kapsamı
140
3.1.2.1. Gelir Vergileri Kapsamında Getirilen Ek Vergisel
Mükellefiyetler
140
3.1.2.2. Servet Vergileri Kapsamında Getirilen Ek Vergisel
Mükellefiyetler
143
3.1.2.3. Harcama Vergileri Kapsamında Öngörülen Vergisel
Mükellefiyet
145
3.2. DOLAYLI VE DOLAYSIZ VERGİ AYRIMI VE 2023 YILINDA İHDAS EDİLEN
VERGİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
146
3.3. MALİ VE ANAYASAL VERGİLENDİRME İLKELERİ VE 2023 YILINDA İHDAS
EDİLEN VERGİSEL MÜKELLEFİYETLERİN VERGİLENDİRME İLKELERİNE
UYARLIĞI
150
3.3.1. Vergilendirmenin Mali İlkeleri ve 2023 Yılında İhdas Edilen Vergilerin
Değerlendirilmesi
151
3.3.1.1. Vergilendirmede Etkinlik ve Tarafsızlık İlkesi
151
3.3.1.2. Vergilendirmede Verimlilik İlkesi
154
3.3.1.3. Vergilendirmede Açıklık ve Anlaşılırlık İlkesi
157
3.3.2. Vergilendirmenin Anayasal İlkeleri ve 2023 Yılında İhdas Edilen
Vergilerin Değerlendirilmesi
159
3.3.2.1. Vergilerin Genelliği İlkesi
159
3.3.2.2. Mali Güce Göre Vergilendirme İlkesi
161
3.3.2.3. Vergilendirmede Adalet İlkesi
164
3.3.2.4. Vergilerin Kanuniliği İlkesi
168
3.3.2.5. Hukuki Güvenlik İlkesi
174
3.3.2.5.1. Hukuki İstikrar İlkesi
175
3.3.2.5.2. Hukuki Belirlilik İlkesi
176
3.3.2.5.3. Hukuki Öngörülebilirlik İlkesi
177
3.3.2.5.3.1. Kazanılmış Hakların Korunması İlkesi
179
3.3.2.5.3.2. Haklı Beklenti İlkesi
182
3.3.2.5.4. Hukuki Güvenlik İlkesi İtibarıyla Değerlendirme
185
3.3.2.6. Ölçülülük İlkesi
187
3.3.2.7. Seçilen Ülkelerin Anayasalarında Vergilendirme İlkeleri
190
3.4. AYM’NİN EK MTV VE KURUMLAR VERGİSİNE İLİŞKİN KARARI
191
3.4.1. Başvuruda İleri Sürülen Hususlar
191
3.4.2. AYM’nin Görüşü ve Kararı
193
3.4.3. AYM Kararının Değerlendirilmesi ve 1999/51 Esas Sayılı Kararıyla
Karşılaştırılması
195
SONUÇ
197
KAYNAKÇA
205
Kitabın Fiyatı:
630,00₺
Temin süresi 2-3 gündür.
Hakkımızda
|
Uluslararası Yayınevi Belgesi|
Kaynakça Dosyası|
Kişisel Verilerin Korunması |
Üyelik|
Siparişlerim|
İade Politikası|
İletişim|
Yazarlar|
Yayınevleri