Biyogüvenlik Kanunu Çerçevesinde
Hukuki Sorumluluk Dr. Öğr. Üyesi Zehra Gizem Ateş  - Kitap

Biyogüvenlik Kanunu Çerçevesinde Hukuki Sorumluluk

2. Baskı, 
Eylül 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
222
Barkod:
9786253611934
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
720,00₺
24 saat içerisinde temin edilir.
Diğer Baskılar
1. baskı
Ekim 2020
720,00₺
375,00₺ (%48)
Kitabın Açıklaması
Bu eserde 26.09.2010 tarihinde yürürlüğe giren 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu md. 14 uyarınca, genetiği değiştirilmiş organizma ve ürünleriyle ilgili faaliyette bulunanların hukuki sorumluluğu, İsviçre ve Alman Gen Teknik Kanunları ile karşılaştırmalı olarak ele alınmaktadır. AB uyum yasaları kapsamında ihdas edilen Biyogüvenlik Kanunu, Cartagena Biyogüvenlik Protokolü'nde yer alan ihtiyat ilkesine dayanmaktadır. İlkenin AB hukukundaki yeri ve bazı ülke mevzuatlarında biyogüvenlik kavramının gelişimi, biyogüvenlik alanındaki yasal düzenlemeler incelenmiştir. Biyogüvenlik kavramının ülkemizde gelişimi, Biyogüvenlik Kanunu ihdas edilmeden önce ülkemizde yer alan yasal düzenlemeler belirtilmiştir.
Genetiği değiştirilmiş organizma ve hukuki sorumlulukla ilgili kavramlar, Biyogüvenlik Kanunu ve Genetik Yapısı Değiştirilmiş Organizmalar ve Ürünlerine Dair Yönetmelik çerçevesinde incelenmiştir. Biyogüvenlik Kanunu md. 14'de yer alan sorumluluğun hukuki niteliği belirlendikten sonra sorumluluğun şartları açıklanmıştır. GDO'larla ilgili faaliyette bulunanlar hakkında faaliyet türleri, zarar türleri, ihtiyat ilkesi ve uygulanması, uygun illiyet bağının varlığı ve uygun illiyet bağının kesilmesi, ispat yükü incelenmiştir.
Sorumluluğun sonuçları bakımından ise tazminatın belirlenmesi, kapsamı, tazminata üst sınır getirilmesi gerekliliği, zorunlu sigorta yaptırılması önerisi, hak düşürücü süre yer almaktadır. Son olarak cezai yaptırımlar yer almaktadır.
Kitabın Konu Başlıkları
.
İsviçre ve Alman Gen Teknik Kanunları ile Karşılaştırmalı Olarak
.
GDO ve Ürünleriyle İlgili Faaliyette Bulunanların Hukuki Sorumluluğunun Şartları
.
Her Türlü Zarardan Sorumluluk ve Zararsız Sorumluluk
.
İhtiyat İlkesi ve Uygulaması
.
GDO ve Ürünleriyle İlgili Faaliyette Bulunanların Hukuki Sorumluluğunda Tazminatın Belirlenmesi, İspat Yükü, Sigorta Sisteminin Gerekliliği, Müteselsil Sorumluluk, Uygun İlliyet Bağının Kesilmesi, Hak Düşürücü Süre
.
Cezai Yaptırımlar
Kitabın İçindekileri
İçindekiler
Önsöz 
7
Kısaltmalar 
13
Giriş 
15
1. Bölüm
BİYOGÜVENLİK KAVRAMININ ULUSAL VE ULUSLARARASI HUKUKLARDA GELİŞİMİ
I. DÜNYADA BİYOGÜVENLİK KAVRAMININ GELİŞİMİ 
19
A. Stockholm Bildirgesi’nin Getirdikleri: İhtiyat İlkesi 
20
1. İhtiyat İlkesinin Tanımlanması 
20
2. İhtiyat İlkesine Yöneltilen Eleştiriler 
22
3. İhtiyat İlkesinin Ortaya Çıkışı 
23
4. AB Hukukunda İhtiyat İlkesi 
25
5. Yargı Kararlarında İhtiyat İlkesi 
26
6. İhtiyat İlkesinin Temelleri 
28
7. İhtiyat İlkesinin İçeriği ve Uygulanması 
29
B. Birleşmiş Milletler Biyoçeşitlilik Sözleşmesi 
34
C. Cartagena Biyogüvenlik Protokolü 
36
II. AVRUPA BİRLİĞİ’NDE GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALARA İLİŞKİN YASAL DÜZENLEMELER 
41
A. Genel Olarak 
41
B. Genetiği Değiştirilmiş Organizmaların Kapalı Kullanımı 
43
C. Genetiği Değiştirilmiş Organizmaların Çevreye Kasıtlı Bırakılması 
45
1. Genetiği Değiştirilmiş Organizmaların Deneysel Amaçlarla Çevreye Bırakılması 
47
2. Genetiği Değiştirilmiş Organizmaların Piyasaya Sürülmesi 
49
D. Genetiği Değiştirilmiş Gıda ve Yemler 
52
E. Genetiği Değiştirilmiş Organizmaların İzlenebilirliği ve Etiketlenmesi 
54
III. BAZI ÜLKE MEVZUATLARINDA GDO İLE İLGİLİ DÜZENLEMELER 
56
A. Amerika Birleşik Devletleri 
57
B. Kanada 
60
C. Fransa 
61
D. İsviçre 
63
E. Almanya 
66
IV. ÜLKEMİZDE DURUM 
67
A. Biyogüvenlik Alanında Kanun Çıkarmaya Yönelten Düşünceler 
67
B. 5977 Sayılı Biyogüvenlik Kanunu’ndan Önce GDO’larla İlgili Yürürlükte Olan Yasal Düzenlemeler 
69
C. 5977 Sayılı Biyogüvenlik Kanunu’nun Yürürlüğe Girmesi 
72
2. Bölüm
BİYOGÜVENLİK KANUNU’NUN ÇERÇEVESİ VE
İLGİLİ KAVRAMLAR
I. 5977 SAYILI BİYOGÜVENLİK KANUNU’NA GÖRE BİYOGÜVENLİK KAVRAMI 
75
A. Gıda Güvenliği 
76
II. 5977 SAYILI BİYOGÜVENLİK KANUNU’NA GÖRE GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMA (GDO) KAVRAMI 
80
A. GDO’nun Tanımı 
80
B. GDO’nun Kullanım Amaçları 
82
C. GDO’nun Potansiyel Yararları 
85
D. GDO’nun Potansiyel Zararları 
87
E. Bilinmeyen Korkular 
89
III. 5977 SAYILI BİYOGÜVENLİK KANUNU’NA GÖRE GDO ÜRÜNLERİ KAVRAMI 
90
IV. 5977 SAYILI BİYOGÜVENLİK KANUNU’NA GÖRE İŞLEME, İZLEME, KAPALI ALANDA KULLANIM KAVRAMLARI 
91
V. 5977 SAYILI BİYOGÜVENLİK KANUNU’NA GÖRE RİSK DEĞERLENDİRME, RİSK YÖNETİMİ VE RİSK İLETİŞİMİ KAVRAMLARI 
92
VI. 5977 SAYILI BİYOGÜVENLİK KANUNU’NA GÖRE MUAMELE İŞLEMİ VE İLGİLİLER KAVRAMLARI 
93
VII. BİYOGÜVENLİK KANUNU’NUN UYGULAMA ALANI 
94
3. Bölüm
SORUMLULUĞUN NİTELİĞİ VE ŞARTLARI
I. SORUMLULUĞUN NİTELİĞİ 
105
A. Kusursuz Sorumluluk Hallerini Gerektiren Sebepler 
105
B. Tehlike Sorumluluğunun Temelinde Yatan Düşünceler 
106
C. TBK md. 71’in Uygulanma Şartları 
108
D. Biyogüvenlik Kanunu md.14’de Yer Alan Düzenlemenin Hukuki Niteliği 
112
E. Biyogüvenlik Kanunu md.14’ün TBK md. 71 ile Karşılaştırılması 
115
II. SORUMLULUĞUN ŞARTLARI 
116
A. Faaliyet Bakımından 
116
1. Hukuka Uygun İzinli Faaliyetler Bakımından 
116
a. Gelişim Riski 
117
b. İzinli Faaliyetler Bakımından Fedakarlığın Denkleştirilmesi İlkesi Uygulanabilir mi? 
121
2. İzin Alınmadan Yapılan Faaliyetler Bakımından 
123
3. Yasak Faaliyetler Bakımından 
125
B. Zarar Bakımından 
128
1. Talep Edilebilecek Zarar Türleri 
128
2. Her Türlü Zarardan Sorumluluk 
132
3. Zararsız Sorumluluk 
135
C. İhtiyat İlkesine Aykırılık Bakımından 
136
1. Tedbir Alma Yükümlülüğü 
138
2. Masraflar 
142
3. Masraftan Sorumlu Olanlar 
144
D. Uygun İlliyet Bağının Varlığı Bakımından 
147
1. Zararın GDO’lardan Kaynakladığının Kabul Edilmesi İçin Aranan Şartlar 
148
a. Zararın Organizmaların Sahip Olduğu Yeni Özelliklerden Kaynaklanması 
150
b. Zararın Organizmaların Yeniden Üretiminden veya Değiştirilmesinden Kaynaklanması 
152
c. Zararın Organizmaların Değiştirilmiş Materyalinin Başka Organizmalara Geçişinden Kaynaklanması 
153
2. Uygun İlliyet Bağının Kesilmesi 
155
a. Mücbir Sebep 
155
b. Covid–19 Pandemisinin Sorumluluk Üzerine Etkisi 
158
c. Zarar Görenin Ağır Kusuru 
161
d. Üçüncü Kişinin Kusuru 
163
e. İsviçre, Avusturya ve Alman Gen Teknik Kanunu’ndaki Düzenleme 
163
III. İSPAT YÜKÜ 
164
A. Genel Olarak 
164
B. Alman Gen Teknik Kanunu’nda İspat Kolaylıkları 
165
C. İsviçre Gen Teknik Kanunu’nda İspat Kolaylıkları 
167
D. Avusturya Gen Teknik Kanunu’nda İspat Kolaylıkları 
168
E. Fransız Çevre Hukukunda İspat Kolaylıkları 
168
F. Biyogüvenlik Kanunu’nda İspat Kolaylıkları Getirilmesinin Gerekliliği 
169
4. Bölüm
SONUÇ VE YAPTIRIMLAR
I. MÜTESELSİL SORUMLULUK DOĞURMASI 
175
II. TAZMİNATIN BELİRLENMESİ VE KAPSAMI 
178
A. Davacı ve Davalının Belirlenmesi 
178
B. Dava Konusu Zarar Türünün Belirlenmesi 
178
C. Zarar Miktarının Belirlenmesi 
181
D. İsviçre Gen Teknik Kanunu’nda Yer Alan Düzenleme 
183
E. Zararın Kapsamının Belirlenmesi 
184
F. Biyogüvenlik Kanunu’na Göre Zorunlu Sigorta Sistemi Gerekliliği 
187
III. HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE 
190
A. Sürenin Niteliği ve Eleştirimiz 
190
B. Sürenin Uzunluğu ve Eleştirimiz 
191
C. İsviçre Gen Teknik Kanunu’nda Yer Alan Düzenleme 
192
IV. CEZAİ YAPTIRIMLAR 
193
Sonuç 
197
Kaynakça 
203
Kavram Dizini 
219