Kategoriler
Eser Adı Yazar Yayınevi Açıklama İçindekiler Barkod
Arama  
Ana Sayfa Sipariş Takip Üyelik Yardım İletişim
 
 
Bülten
   
Tıp Hukuku (Ciltli)
Nisan 2019 / 16. Baskı / 1368 Syf. / Ciltli

Baskısı tükenmiştir.
 
   

Bu kitap tıbbi müdahalenin hukukunu incelemektedir. Böylece değişik tıbbi müdahaleler bakımından hukuki sorunlar, sağlık çalışanlarının hak ve yükümlülükleri, hastaların hak ve yükümlülükleri ile hatalı tıbbi uygulamalar nedeniyle tazminat, ceza ve idari sorumluluk konuları sistematik bir yapı içinde, kapsamlı ve bilimsel olarak ele alınmaktadır.

Kitapta tıp hukukunun teorik ve pratik bütün konuları ele alınmıştır. Uygulamaya yönelik kitaplardan farklı olarak konular sistematik olarak ele alındığından, uygulamacıların aradıkları hususları bu konular içinde bulması gerekmektedir.

Konu Başlıkları
Sağlık Çalışanlarının ve Hastaların Hakları
Tıbbi Müdahaleden Ötürü Sağlık Çalışanlarının Yasal Sorumluluğu (Hukuk – Ceza – Disiplin)
Sağlık Kuruluşlarının Kurumsal Sorumluluğu
Özellik Arzeden Tıbbi Müdahaleler
Tıp Ceza Hukuku
Barkod: 9789750254048
Yayın Tarihi: Nisan 2019
Baskı Sayısı:  16
Ebat: 17x25
Sayfa Sayısı: 1368
Yayınevi: Seçkin Yayıncılık
Kapak Türü: Ciltli
Dili: Türkçe
Ekler: CD

 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
16. Baskıya Önsöz  7
13. Baskıya Önsöz  9
10. Baskıya Önsöz  11
1. Baskının Önsözü  13
SORULAR  33
Kısaltmalar  35
Giriş  39
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR  41
§ 2. KAVRAM  46
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR  52
§ 4. MESLEK ETİĞİ  56
I. Genel Olarak  56
II. Hekim ve Özel Şirket İlişkileri  64
III. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri  67
§ 5. MESLEK KURULUŞLARI VE MESLEKİ DİSİPLİN  69
I. Meslek Kuruluşları  69
A. Tabip Odası  69
B. Türk Tabipleri Birliği  70
C. Uzmanlık Derneği  70
II. Mesleki Disiplin  72
A. Genel Olarak  72
B. Aile Hekimleri ile İlgili Uygulama  81
C. Kamu Görevlisi Hekimler ile İlgili Uygulama  82
D. Aynı Anda Ceza Soruşturma/Kovuşturması Yapılması Durumu  82
2. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI  85
I. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma  89
II. Bilgi İsteme  90
III. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme  90
IV. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme  91
V. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme  92
VI. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım  92
VII. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı  93
VIII. Ötanazi Yasağı  93
IX. Tıbbi Özen Gösterilmesi  94
X. Genel Olarak Bilgi İsteme  94
XI. Kayıtları İnceleme  96
XII. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi  96
XIII. Bilgilerin Gizli Tutulması  97
XIV. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası  98
XV. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması  100
XVI. Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi  100
XVII. Tıbbi Araştırmalarda Hasta Hakları  100
XVIII. Güvenliğin Sağlanması  101
XIX. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma  102
XX. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret  102
XXI. Refakatçi Bulundurma  103
XXII. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi  103
XXIII. Hastaya Yeterli Vakit Ayrılması ve Hastanın Vaktine Riayet Edilmesi  103
XXIV. Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı  104
XXV. Hasta Hakları ile İlgili Kurul ve Birimler  106
A. Genel Olarak  106
B. Hasta Hakları Kurulu  107
C. Hasta Hakları Birimi  110
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI  111
I. Hekim Hakları  111
II. Hak Arama Yolları  114
A. Haksız Şikâyetlere Karşı Hak Arama Yolları  114
B. Güvenlik Hakkının İhlaline Karşı Hak Arama Yolları  122
1. Ceza Hukuku Araçları  123
a. Genel Olarak  123
b. Ceza Muhakemesi Bakımından Özel Düzenlemeler  125
2. Tazminat Hukuku Araçları  126
3. Süreç  126
C. Sağlık Çalışanının Meşru Savunma Hakkı Var mıdır?  126
III. Sağlık Bakanlığı Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım  128
IV. Çalışan Güvenliği Genelgesi  130
V. Hekimin Hasta Seçme Hakkı  131
VI. Sağlık Çalışanının Hizmetten Çekilme Hakkı  133
A. Genel Olarak  133
B. Aile Hekimleri Bakımından Uygulama  135
3. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KAVRAM VE KURUMLARI
§ 1. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI  139
§ 2. ETİK KURULLAR  143
I. Genel Olarak  143
II. Mevzuatın Gelişimi  145
III. Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı  146
IV. Etik Kurulların Görev ve Yetkileri  147
V. Etik Kurul Kararlarına Karşı Kanun Yolları  150
§ 3. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI  152
§ 4. ADLİ TIP KURUMU  153
§ 5. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU  154
§ 6. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI  160
§ 7. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK  165
I. Genel Olarak  165
II. Şifa Garantisi Yasağı  180
§ 8. DİKEY VE YATAY İŞBİRLİĞİ  182
I. Genel Olarak  182
II. Güven İlkesi  185
III. Sorumluluk Alanlarının Bölünebilirliği: Bağımsız Sorumluluk Prensibi ve Rutin İşleyiş Teorisi  191
A. Genel Olarak  191
B. Hemşirelik Yönetmeliği md. 6/1–d’nin Değerlendirilmesi  196
IV. Sorumlunun Belirlenmesindeki Güçlükler  199
A. Tek Hekimin Çalıştığı Muayenehanelerde  199
B. Birden Fazla Hekimin Müştereken Çalıştığı Polikliniklerde  199
C. Hekim ve Hemşire İşbirliğinde  200
D. Danışma ve Vekâlet  200
E. Başka Yerde Yaptırılan Tetkik ve Tahlil Sonuçlarına Güvenilmesi  201
F. Ücretsiz Tedavilerde Sorumlunun Belirlenmesi  202
§ 9. TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET  202
I. Kavram  202
II. Uygulamadaki Sorunlar  207
A. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Sağlık Çalışanlarının Bulunması  207
B. Koğuş Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler  208
C. Üçüncü Kişilerin Bilgilendirilmesi  209
D. Genel Sağlık Sigortası Verilerinin Paylaşımı Sorunu  214
E. Sağlık Net Sistemine Veri Gönderimi  215
F. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayeneleri ile Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet Sorunu  218
1. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerinde Mahremiyet  218
2. Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet  221
G. Güvenlik Kamerası Kayıtları  223
H. Hasta Bilgilendirme Ekranları  224
I. Aile Hekimliğinde Kayıtların Devri  224
İ. Hasta Kayıtlarını İnceleme Hakkı  225
J. Hasta Yakınlarıyla Paylaşım  225
K. Denetim Elemanlarıyla Paylaşım  226
L. Bilişim Sistemine Erişimden Kaynaklanan Problemler  226
M. Ölüm Sonrası Hasta Mahremiyetinin Korunması  226
N. Adli Mercilerin Hasta Mahremiyeti İhlalleri  227
O. Siber Saldırılar  228
§ 10. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ  229
I. Kavram  229
II. Hastanın Rızasının Olmadığı Hallerde Zorunluluk Hali Kurumunun Uygulanması Sorunu  232
§ 11. MALPRAKTİS  233
4. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER  235
§ 2. ŞARTLAR  236
I. Tıbbi Müdahalenin Bir Sağlık Personeli Tarafından Yapılması  236
A. Genel Olarak  236
B. Hekim Olma Şartı  237
1. Genel Olarak  238
2. Uzmanlık Şartı  240
a. Genel Olarak  240
b. Sertifika ile Yetki Alınması  246
3. Öğrencilerin ve Asistanların Yaptığı Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu Sorunu  250
4. Silahlı Kuvvetler ile Emniyet Genel Müdürlüğünün Sağlık Meslek Mensubu Olmayan Personelinin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler  254
C. Hemşirelerin Görev Alanı  255
D. Gönüllü Sağlık Hizmeti ve Sağlık Gözlemciliği  258
E. Sağlık Personeli Olmayan Kimselerin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler Nedeniyle Sorumlulukları  259
II. Aydınlatma ve Rıza  263
A. Temel Kurallar  263
B. Aydınlatma  272
1. Aydınlatma Çeşitleri  272
a. Otonomi (Karar) Aydınlatması  272
aa. Temel Sorunlar  272
bb. Otonomi Aydınlatmasının Çeşitleri  275
aaa. Genel Olarak  275
bbb. Teşhis Aydınlatması  276
ccc. Süreç Aydınlatması  278
ddd. Alternatifler Konusunda Aydınlatma  280
eee. Müdahale Yapılmamasının Sonuçları Konusunda Aydınlatma  281
b. Risk Aydınlatması  282
c. Tedavi Aydınlatması (Güvenlik Aydınlatması)  288
aa. Kavram  288
bb. Teşhise Yönelik Aydınlatma  290
cc. İlaç ve Tıbbi Malzeme  291
dd. Araç Kullanmama Uyarısı  293
2. Özel Durumlarda Aydınlatma  294
a. Kısırlaştırma  294
b. Özürlü Cenin  295
c. Tıptaki Yeni Teşebbüsler  300
d. Hekim Hatası  301
e. Hekimin Tecrübesi  303
f. Masraflar ve Ekonomik Zorunluluklar  304
g. Ticari Yarar  304
h. Kalite Aydınlatması  305
ı. Hekimin Hastalığı  305
i. Eser Sözleşmesi Niteliğindeki Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma  305
3. Aydınlatılacak Kişi  308
4. Aydınlatma Yükümlüsü  311
5. Aydınlatmanın Zamanı  313
6. Aydınlatmanın Kapsamı  315
7. Aydınlatmanın Şekli  319
8. Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma  328
9. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunmadığı Durumlar  329
a. Aydınlatmadan Vazgeçme  330
b. Hastanın Bilgisinin Bulunması  331
c. Risk Aydınlatmasında Riskin Çok Açık Olması  333
d. Aydınlatmanın Olumsuz Etkide Bulunması  333
aa. Genel Olarak  333
bb. Tedavisi Olmayan Hastalığın Bildirilmesi  337
e. Acil Haller  337
f. Aydınlatmanın Hasta Bakımından Anlamını Yitirmiş Olması  337
g. Psikiyatri Hastalarının Aydınlatılması  338
h. Aydınlatmanın Uygulanabilir Olmaması  338
ı. Sağlık Çalışanının İnançları Nedeniyle Aydınlatma Yapmak İstememesi  339
i. Rızanın Aranmadığı Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma Sorunu  339
10. Aydınlatmanın Geri Alınması, Düzeltilmesi  339
11. Aydınlatmada Nedensellik Bağı Sorunu  340
12. Hukuka Aykırı Aydınlatmanın Sonuçları  340
a. Tedavi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  341
b. Otonomi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  342
13. Hatalı Aydınlatma ve İspat Sorunları  345
C. Rıza  346
1. Genel Olarak  347
2. Rıza Açıklaması  352
3. Rıza Verme Yetkisi (Rıza Ehliyeti)  354
a. Genel Olarak  354
b. Çocuklar Bakımından Rıza Ehliyetinin Belirlenmesi  359
aa. Türk Hukuku  359
aaa. Genel Olarak  359
bbb. Çocuk ile Kanuni Temsilcinin İradesinin Farklı Olması  367
ccc. Ebeveynden Hangisinin Rızasının Geçerli Olacağı Sorunu  368
ddd. Eşler Arasında Fikir Ayrılığı Çıkması  369
eee. Veli veya Vasinin Olmadığı veya Bulunmadığı Haller  369
fff. Kanuni Temsilcinin Rıza Yetkisinin Olmadığı Haller  370
ggg. Kamu Denetçiliği Kurumu Kararı  370
bb. Karşılaştırmalı Hukuk  373
cc. Doğum Kontrol Hapı Reçete Edilmesinde Ebeveynin Rızası Sorunu  376
c. Çocuklarda Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  377
d. Rıza Yeteneği Bulunmayan Yetişkinlerde Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  384
e. Hamile Kadının Tedaviyi Ret Hakkı  386
4. Rızanın Kapsamı  387
5. Rızanın Aranmadığı Haller  389
a. Acil Haller  391
b. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler  391
aa. Genel Olarak  391
bb. Genel Önleyici Aşı Zorunluluğu  394
aaa. Genel Olarak  394
bbb. Hukukumuzdaki Durum  396
cc. Çocuklardan Topuk Kanı Alma Zorunluluğu  409
dd. Yurt Dışına Çıkacaklara Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  410
ee. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  410
ff. AIDS Tetkiki İçin Rıza Sorunu  411
c. Akıl Hastaları İle İlgili Düzenlemeler  411
aa. Genel Olarak  412
bb. Uluslararası Standartlar  417
d. Ceza Hukukunun Öngörmüş Olduğu Düzenlemeler  423
aa. Ceza Hukuku Yaptırımları  423
bb. Ceza Yargılamasından Kaynaklanan Tıbbi Müdahaleler  424
cc. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Tıbbi Müdahaleler  428
aaa. Karşılaştırmalı Hukuk  428
bbb. Türk Hukuku  435
dd. Kanunen Rıza Aranmayan Hallerde Hekimlerin Etik İhlali Nedeniyle Hastanın Rızası Olmadığı Müddetçe Müdahaleden Çekinmesi Sorunu  437
e. Diğer Hukuk Dallarındaki Düzenlemeler  438
6. Tıbbi Müdahalenin Rızaya Rağmen Hukuka Aykırılığı  440
7. Varsayılan Rıza  441
a. Genel Olarak  441
b. Ameliyatın Genişletilmesi  446
c. Önceki İrade Açıklamalarının Geçerliliği (Tıbbi Vasiyet)  453
aa. Genel Olarak  453
bb. Karşılaştırmalı Hukuk  455
d. Resüsitasyon Yapılmaması Talimatları (DNR)  459
8. Kanun Hükmünü İcra/Üstün Nitelikte Özel Yarar  461
9. Muhtemel Rıza  461
10. Rızayı Sakatlayan Haller  462
11. Rızanın Geri Alınması  464
12. Rıza Formu  465
13. Tıbbi Müdahaleye Rıza Gösterilmemesi Halinde Yapılması Gerekenler  468
D. Aydınlatma ve Rıza Konusundaki Yanılgının Sonuçları  469
1. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları  469
a. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılma  470
b. Hukuksal Yanılgı  471
2. Özel Hukuk Açısından Sonuçları  472
III. Tıp Biliminin Verilerine Göre Zorunlu ve Bu Verilere Uygun Tıbbi Müdahale  473
A. Endikasyon (Gereklilik)  473
1. Kavram  473
2. Tıbbi Endikasyon Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler  481
a. Deneysel Nitelikli Tıbbi Müdahaleler  482
b. Şekil veya Fonksiyon Değiştirici Tıbbi Müdahaleler  482
c. Üçüncü Kişi Yararına Yapılan Tıbbi Müdahaleler  483
d. Sünnet  484
e. Doğum Kontrolü  484
3. Değerlendirme  484
B. Özenli Tıbbi Müdahale  487
5. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ  489
I. Kavram  489
II. Hukuksal Temel ve Kapsam  491
III. Organ ve Doku Nakli Çeşitleri  493
A. Ölülerden (Kadavradan) Organ Nakli  493
1. Ölüm Halinin Belirlenmesi  494
a. Türk Hukuku’nda  494
b. Karşılaştırmalı Hukuk’ta  499
2. Kişinin Kendi Geleceğini Belirleme Hakkına Saygı Gösterilmesi  500
3. Beyin Ölümü Tespitinden Sonra Yapılması Gereken İşlemler  505
4. Otopsi mi Nakil mi?  507
5. Organ ve Doku Dağıtımı  511
B. Canlılardan Organ Nakli  513
1. Genel Olarak  513
2. Akrabalık Şartı  518
3. Çapraz Nakil  522
C. Hayvanlardan Organ Nakli  523
IV. Yüz, Kol ve Bacak Nakli  524
V. İstanbul Deklarasyonu  527
§ 2. KLİNİK ARAŞTIRMA (İNSAN ÜZERİNDE DENEY VE DENEME)  529
I. Giriş  529
II. Kavram  533
III. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Hukuka Uygunluğuna İlişkin Koşullar  536
A. İnsan Üzerinde Deneyin Şartları  539
1. Yetişkinler Üzerinde Deneyin Şartları  539
a. Yetkili Kurul veya Makamlardan İzin Alınması  539
b. Deneyin Önce İnsan Dışı Deney Ortamında veya Yeterli Sayıda Hayvan Üzerinde Yapılmış Olması ve Bu Deneyler Sonucunda Ulaşılan Bilimsel Verilerin İnsan Üzerinde Deneyi Gerekli Kılması  540
c. Deneyin İnsan Sağlığı Üzerinde Öngörülebilir Zararlı ve Kalıcı Bir Etki Bırakmaması  541
d. İnsan Onuruyla Bağdaşmayacak Ölçüde Acı Verici Yöntemlerin Uygulanmaması  541
e. Deneyle Varılmak İstenen Amacın, Bunun Kişiye Yüklediği Külfete ve Kişinin Sağlığı Üzerindeki Tehlikeye Göre Daha Ağır Basması  542
f. Aydınlatma ve Rıza Şartı  542
aa. Aydınlatma  542
bb. Rıza  545
g. Menfaat Yasağı  546
h. Araştırmanın Yapılabileceği Yerler  547
ı. Özel Durumlarda Araştırma  548
aa. Çocuklar  548
bb. Gebe, Lohusa ve Emziren Kadınlar Bakımından  550
cc. Kısıtlılar Bakımından  551
dd. Yoğun Bakımdaki ve Bilinci Kapalı Kişiler Bakımından  551
ee. Özgürlüğü Kısıtlanmış Kişiler Bakımından  553
ff. Uluslararası Silahlı Çatışmalar Hukuku Bakımından  553
2. Çocuklar Üzerinde Deneyin Şartları  554
B. İnsan Üzerinde Denemenin Şartları  557
1. Yetişkinler Üzerinde Denemenin Şartları  558
2. Çocuklar Üzerinde Denemenin Şartları  562
IV. İlaç Araştırmalarında Safhalar  563
A. Faz I  563
B. Faz II  564
C. Faz III  564
D. Faz IV  565
E. İlaç Araştırmaları Safhalarının Ceza Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi  565
V. İnsan Dokusu veya Ceset Üzerinde Yapılacak Araştırmalar  565
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER  566
I. Tanım  566
II. Estetik Müdahalelerde Hekim–Hasta Arasındaki Hukuksal İlişkinin Niteliği  568
§4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI  573
I. Genel Olarak  573
II. Kök Hücrenin Niteliği  574
A. Kök Hücre Organ mıdır?  575
B. Kök Hücre İlaç mıdır?  576
C. Kök Hücre Kan veya Kan Ürünü müdür?  576
III. Kök Hücre Çalışmaları ve Hukuksal Durum  577
A. Kavram  577
1. Yetişkin Kök Hücre Çalışmaları  577
2. Embriyonik Kök Hücre Çalışmaları  577
B. Sağlık Bakanlığı Genelgesi  579
C. Diğer Hukuksal Sorunlar  582
1. İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçu Bakımından Değerlendirme  582
2. Disiplin Sorumluluğu  583
D. Değerlendirme  584
§ 5. İNSAN KOPYALAMA  585
§ 6. GENETİK TANI  589
I. Kavram  589
II. Türleri  591
A. Doğum Öncesi Tanı  591
B. Yeni Doğanın Taranması  592
C. Hastalık Teşhisi  592
D. Taşıyıcıların Belirlenmesi  592
E. Adli Tıp Testleri  592
III. Genel Prensipler  593
IV. Tanı İşlemlerinin Hukuksal Niteliği  595
V. Hukuksal Sorumluluk  596
VI. Yasaklar ve Yaptırım  598
VII. Kanuni Düzenleme Zorunluluğu  600
A. Giriş  600
B. Temel Düşünceler  602
C. Öneriler  603
§ 7. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER  603
I. Genel Olarak  603
II. İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararları  606
III. Kanuni Düzenleme  607
§ 8. YAPAY DÖLLEME  617
I. Kavram  617
II. Yapay Dölleme Sözleşmesinin Hukuki Niteliği  618
III. Yapay Döllemenin Şartları  619
IV. Yapay Döllemenin Kuralları  622
V. Yapay Dölleme Neticesinde Oluşan Embriyonun ve Dünyaya Gelen Çocuğun Hukuksal Statüsü  624
A. Yapay Dölleme Neticesinde Ana Rahmi Dışında Oluşturulan Embriyonun Hukuksal Durumu  624
B. Yapay Dölleme Neticesinde Meydana Gelen Çocuğun Hukuksal Durumu  625
VI. Yapay Döllemeye İlişkin Yasaklar ve Yaptırımlar  625
VII. Merkezlerin Sorumluluğu  627
VIII. Üreme Hücreleri ve Embriyoların Dondurulması ve DNA Analizi Zorunluluğu  627
IX. Taşıyıcı Annelik  630
A. Kavram  631
B. Etik Açıdan Taşıyıcı Annelik  632
C. Dini Açıdan Taşıyıcı Annelik  633
D. Karşılaştırmalı Hukukta Taşıyıcı Annelik  634
E. Taşıyıcı Annelikte Çocuk ile Genetik Anne Arasındaki Hukuki İlişki  637
F. Olması Gereken Hukuk  642
§ 9. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ  643
§ 10. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER  646
I. Giriş  646
II. Hukuki Durum  647
A. Genel Bir Mevzuat İhtiyacı  647
B. Yabancı Ülkelerdeki Durum  648
C. Ülkemizdeki Mevcut Durum  649
D. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Alanındaki Mevcut Düzenleme ve Öneriler  650
1. Tıbbi Müdahaleyi Yapma Yetkisi  651
2. Aydınlatma  653
3. Endikasyon  654
4. Alternatif veya Tamamlayıcı Tedavi Yöntemlerinin Giderlerinin Devlet Tarafından Ödenmesi Sorunu  657
§ 11. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER  658
§ 12. KISIRLAŞTIRMA  665
§ 13. KİMYASAL HADIM  667
I. Kavram  667
II. Karşılaştırmalı Hukuk  669
III. Ülkemizdeki Tartışmalar  671
IV. Mevzuat  675
6. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  679
I. Genel Olarak  679
II. Hekimin Özen Yükümlülüğü  679
III. Hekimin Kişisel Edim Yükümlülüğü  680
A. Kişisel Edim Kavramı  680
B. Temsil Edilebilir Edimler  682
C. Temsil Edilemeyen Edimler  685
IV. Öykü Alma Yükümlülüğü  687
A. Kavram  687
B. Öykü Alma Yükümlülüğünün İçeriği  688
V. Muayene Yükümlülüğü  690
A. Muayene Kavramı  690
B. Hekim Muayenesinin Özel Şekilleri  691
1. Teşhis Muayenesi  691
2. Önleyici ve Erken Tanı Muayenesi  691
3. Kontrol Muayenesi  691
4. Hükümlü ve Tutukluların Muayenesinde Kelepçe Sorunu  693
VI. Teşhis Yükümlülüğü  693
A. Teşhis Kavramı  693
B. Teşhis Türleri  693
C. Teşhis Yükümlülüğünün İçeriği  694
D. Uzaktan Teşhis Yasağı  697
E. Doğum Öncesi Teşhis  697
F. Teşhisi Bildirme Yükümlülüğü  698
G. Teşhisi Kontrol Yükümlülüğü  698
VII. Tedavi Yükümlülüğü  699
A. Hekimin Tedavisi  699
B. Tedavi Yükümlülüğü ve Hukuksal Temelleri  699
1. Genel Olarak  699
2. Özel Durumlar  700
a. Hekimin Hastayı Reddetmesi  700
b. Acil Durumlar  702
C. Zamanında Tedavi Yükümlülüğü  702
D. Uzaktan Tedavi Yasağı  703
1. Genel Olarak  703
2. Tele–Tıp  708
a. Genel Olarak  708
b. Teletıp ve Teleradyoloji Sistemi  711
E. Hekimin Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  711
1. Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  711
2. Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı  712
a. Genel Olarak  712
b. Tedaviyi Ret Hakkının İçeriği  715
c. Tedaviyi Ret Halinde Aydınlatma  717
d. Tedaviyi Ret ile İntihar Ayrımı  717
e. Tedaviyi Ret ile Pasif Ötanazi Ayrımı  718
f. Yaşam Destekleyici Tedavinin Reddi  719
3. Ağır Özürlü Yeni Doğan Çocuklar Bakımından Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  720
4. AIDS Hastasını Tedavi Yükümlülüğü  721
5. Hekimin Kürtajı Ret Hakkı  722
6. Hekimin Etkisiz (Beyhude) Tedaviyi Sona Erdirme Hakkı  723
VIII. Reçete Yazma Yükümlülüğü  728
A. Kavram  728
B. Reçetenin Hukuksal Niteliği  728
C. Reçete Düzenlemenin Hukuksal Dayanağı  729
D. Reçete Düzenleme Yükümlülüğünün İçeriği  729
E. Reçetenin Şekli  730
IX. Tıbbi Teknik Kullanma Yükümlülüğü  731
A. Tıbbi Teknik Standardın Uygulanması Yükümlülüğü  731
B. Tıbbi Teknik Araçların Bakımı ve Kontrolü  733
X. Tedaviyi Kesme Yükümlülüğü  733
A. Tedaviyi Kesme ve Sözleşmeyi Sona Erdirme  733
B. Tedaviyi Kesme Nedenleri  734
C. Ölmekte Olan Hastalarda Tedavinin Kesilmesi  734
XI. Kayıt Tutma Yükümlülüğü  735
A. Genel Olarak  735
B. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İçeriği  739
1. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Amacı  739
2. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı  741
3. Kayıtların Şekli  743
4. Kaydın Zamanı  744
5. Kayıtlar Ne Kadar Süre ile Saklanmalıdır?  745
C. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları  747
D. Kayıtları İnceleme Hakkı  751
1. Hukuksal Dayanak  751
2. Kayıtları İnceleme Hakkının Çeşitleri  753
a. Dava Dışı İnceleme Hakkı  753
b. Dava Dolayısıyla İnceleme Hakkı  755
3. Kayıt İnceleme Hakkına İlişkin Diğer Hususlar  756
4. Kayıtların Verilmemesine Karşı Hukuksal Yollar  756
5. Kayıtların Düzeltilmesini İsteme  758
XII. Sır Saklama Yükümlülüğü  758
XIII. Organizasyon Yükümlülükleri  763
XIV. Kullanılan Ürün ve İlaçlarla İlgili Yükümlülükler  763
A. Genel Olarak  763
B. Ameliyatlarda Kullanılan Malzemenin Saklanması Yükümlülüğü  764
XV. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğü  765
A. Tıbbi Bilirkişi Olarak Hekim  765
B. Bilirkişi–Mahkeme İlişkisi  766
C. Bilirkişiliği Üstlenme Yükümlülüğü  767
D. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları  768
E. Tanıklıktan Çekinme  768
XVI. Ölüm ile İlgili Yükümlülükler  769
A. Ölüm Vukuunda Yapılacak İşler  769
B. Ölü Muayenesi Yapmak ve Defin Ruhsatı Düzenlemek  770
XVII. Mesleki Bilgisini Geliştirme Yükümlülüğü  771
XVIII. Kimlik Tespiti Yapma Yükümlülüğü  771
XIX. Bildirim Yükümlülüğü  773
XX. Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası Yaptırma Yükümlülüğü  774
XXI. Rapor Düzenleme Yükümlülüğü  775
XXII. İnsani Değerlere Saygı Gösterme Yükümlülüğü  779
A. Genel Olarak  779
B. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerine İlişkin Yükümlülükler  779
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  780
I. İşbirliği Yükümlülüğü  780
II. Hastanın Hekimin Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü  782
III. Katlanma Yükümlülüğü  783
A. Kavram  783
B. Yasal Katlanma Yükümlülükleri  784
C. Diğer Katlanma Yükümlülükleri  785
IV. Hastanın Bildirme Yükümlülüğü  785
V. Ücret Ödeme Yükümlülüğü  787
VI. Diğer Yükümlülükler  787
7. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ,
HATALI TIBBİ UYGULAMA VE TAZMİNAT SORUMLULUĞU
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ  791
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  793
I. Genel Olarak  793
A. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  793
1. Genel Olarak  793
a. Vekalet Sözleşmesi  793
b. Eser Sözleşmesi  794
c. Vekaletsiz İşgörme  796
d. Haksız Fiil  797
2. Yeni Tüketici Kanunu ile Ortaya Çıkan Hukuki Durum  797
B. Aile Hekimi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  799
C. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  799
1. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  799
2. Kamu Hastanesi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  803
II. Görevli Yargı Yeri  805
A. Genel Olarak  805
B. Yargıtay Kararları  810
C. Görevli Mahkeme  815
1. Bağımsız Çalışan Hekimler Bakımından  815
2. Özel Hastaneler Bakımından  816
3. Kamu Hastaneleri Bakımından  816
a. Genel Olarak  816
b. Sigortaya Karşı Dava Açılması Durumunda  818
§3. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)  819
I. Genel Olarak  819
II. Tıbbi Standart  825
A. Kavram  825
B. Tıbbi Standarttan Sapma: Yeni Yöntemler  836
C. Tıbbi Standarttan Sapma: SUT  840
D. Tıbbi Standarda Aykırılığın İspatı  840
III. Uygulama Hatası (Tıbbi Hata)  841
A. Kavram  841
B. Hata (Malpraktis) Örnekleri  846
1. Teşhis Hatası  851
a. Genel Olarak  851
b. Eksik Ön Muayene ve Yetersiz Hasta Öyküsü Alma  857
c. Teşhise Yönelik Gerekli Tetkiklerin Yapılmaması  858
2. Tedavi Hatası  861
a. Müdahalenin Yapılmaması  862
b. Hasta Vücudunda Yabancı Madde Unutulması  865
c. Yanlış Tedavi Yöntemi Seçme  869
d. Gerekli Testlerin ve Tetkiklerin Yapılmaması  870
e. İlaç Tedavisinde Oluşan Tıbbi Uygulama Hataları  872
f. Hasta Karıştırma, Yanlış Taraf Cerrahisi  873
g. Ölçüsüz Tıbbi Müdahale  876
h. Bir Komplikasyonun Fark Edilememesi  876
ı. Hatalı Ameliyat Tekniği  876
i. Teknik Aletlerin Kullanılmasında Yapılan Hatalar  877
j. Derhal Hastaneye Yapılması Gereken Sevkin Yapılmaması, Uzman Hekime Çok Geç Danışılması  877
k. Enfeksiyon ve Hijyen Kurallarına Uyulmaması  878
l. Üçüncü Kişileri Uyarmama  879
m. Kayıt ve Testleri İncelemeden Tıbbi Müdahale Yapılması  880
n. Konsültasyon İstenmemesi  880
o. Başarısız Kısırlaştırma  881
3. Komplikasyon Yönetimi  882
4. Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhlali  884
5. Organizasyon Kusuru  888
a. Genel Olarak  888
b. Özel Hastaneler  906
c. Sağlık Bakanlığı Açısından Organizasyon Kusuru  908
d. Sağlık Bakanlığı Açısından Denetim Kusuru  911
6. Üstlenme Kusuru  915
a. Genel Olarak  915
b. İlk Ameliyat  923
7. Hemşirelerin Yaptığı Hatalar  925
8. Uygulamadan Ağır Hata Örnekleri  927
9. Hekimin Uygulama Hatasını Hastaya Bildirme Yükümlülüğü  928
10. Hatalı Tıbbi Uygulamanın Belirlenmesi (Bilirkişi)  928
a. Genel Olarak  928
b. Yüksek Sağlık Şurası  935
§ 4. TAZMİNAT SORUMLULUĞU  941
I. Özel Hukukta Tazminat Sorumluluğu  942
A. Genel Olarak  942
B. Tazminat Sorumluluğunun Şartları  942
1. Hukuka Aykırılık  942
2. Kusur  943
3. Zarar  945
4. Nedensellik Bağı  945
C. Tazminat Türleri  948
1. Maddi Tazminat  949
2. Manevi Tazminat  953
D. Hastanın Kusurunun Tazminata Etkisi  956
E. İfa Yardımcısının Fiilinden Sorumluluk  957
F. İspat  959
1. Genel Olarak  959
2. Tıp Hukukunda İspat Kolaylıkları  960
a. Tamamen Kontrol Edilebilir Riskler  963
b. Rıza Alma ve Aydınlatma Yükümlülüğünün İhlali  963
c. Kayıt Yükümlülüğünün İhlali  963
d. Uzmanlık niteliklerinin eksikliği  964
e. Ağır hata  964
f. İlk Görünüş İspatı  965
G. Zamanaşımı  967
H. Sorumsuzluk Anlaşmaları  970
I. Ceza Davası Kararının Etkisi  970
II. İdare Hukukunda Tazminat Sorumluluğu  972
A. Tazminatın Şartları  973
1. Zarar  973
a. Zararın Nitelikleri  973
aa. Zarar Gerçek ve Kesin Olmalıdır  973
bb. Zarar Özel Olmalıdır  976
cc. Zarar Para ile Takdir Edilebilir Olmalıdır  976
b. Zararın Kapsamı  976
aa. Maddi Zarar  976
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  976
(1) Tedavi Giderleri  976
(2) Cenaze Giderleri  976
(3) Ölenin Yardımından Yoksunluk Zararı  977
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  977
bb. Manevi Zarar  979
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  979
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  979
2. Kusur  980
a. Genel Olarak  980
b. Ceza Davasında Belirlenen Kusur Oranlarının Esas Alınıp Alınamayacağı Sorunu  987
3. Nedensellik Bağı  988
B. İspat  991
C. İdareye Başvuru ve Zamanaşımı  991
D. Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi  994
E. Rücu  996
F. Tazminat Davasının Uzun Sürmesi Nedeniyle Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlali  1001
III. Arabuluculuk  1001
IV. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası  1003
A. Genel Olarak  1003
B. Doğrudan Sigortacıya Başvurma  1010
§ 5. ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU  1010
I. Tıbbi Hatalara İlişkin Davalarda Hukuki Başvuru Yollarının Tüketilmiş Olması Şartı  1011
II. Yaşam Hakkı  1013
8. Bölüm
TIP CEZA HUKUKU
§ 1. TIBBİ MÜDAHALENİN CEZA HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ  1015
I. Temel Tartışma: Hekimin Tıbbi Müdahalesinin Cezasızlığının Hukuksal Dayanağı Nedir?  1015
A. Tipikliğin Bulunmaması  1016
B. Maddi Unsurun Gerçekleşmemesi  1019
C. Manevi Unsurun Gerçekleşmemesi  1019
D. Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygun Olması  1020
1. Hakkın Kullanılması  1020
2. Hastanın Rızası  1021
3. Birden Fazla Hukuka Uygunluk Nedeni Kabul Eden Görüşler  1026
II. Görüşüm  1027
III. Özel Düzenlemeler  1029
§ 2. KAMU GÖREVLİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARI BAKIMINDAN SORUŞTURMA İZNİ SÜRECİ  1031
I. Genel Olarak  1031
II. 4483 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1032
A. Teorik Bilgiler  1032
B. Uygulamadan Örnekler  1034
III. 2547 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1041
§ 3. HEKİMLER TARAFINDAN İŞLENEBİLECEK SUÇLAR VE KABAHATLER  1043
I. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçları  1045
A. Genel Olarak  1045
B. Aydınlatma, Rıza ve Kasten Öldürme/Yaralama Suçları  1052
1. Genel Olarak  1052
2. Ceza Mahkemesi Kararlarında Aydınlatma Zorunluluğu ve Sonuçları  1056
a. Olay 1  1056
b. Olay 2  1057
c. Olay 3  1057
d. Olay 4  1058
e. Olay 5  1058
f. Olay 6  1061
C. Hekimin Hastanın Ölümüne Yardımı (Ötanazi)  1061
1. Sorun  1061
2. Hayatta Tutma Yükümlülüğü ve Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  1063
3. Çeşitli Ötanazi Türleri ve Hukuksal Sonuçları  1065
a. Aktif Ötanazi  1065
b. Dolaylı Ötanazi  1067
c. Pasif Ötanazi  1068
D. Zorunluluk Hali  1071
E. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçlarının Nitelikli Halleri ve Kovuşturma  1071
II. Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi  1073
III. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçları  1083
A. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarına İlişkin Müşterek Açıklamalar  1086
1. Ön Açıklama: Aydınlatma, Rıza ve Malpraktis İlişkisi  1086
2. Taksir Kavramı  1087
3. Hareket  1088
4. Neticenin Öngörülebilir Olması ve Bilinçli–Basit Taksir Ayırımı  1089
5. Özen Yükümlülüğünün İhlali  1091
6. Özen Yükümlülüğü İhlalinin Tespiti (Yüksek Sağlık Şurası–Adli Tıp Kurumu)  1095
7. Nedensellik Bağı  1098
a. Genel Olarak  1098
b. Hekim Hatası ve Başkasının Yol Açtığı Yaralamalar Arasındaki Nedensellik Bağı Sorunu  1106
c. Yargıtay Kararları’nda Nedensellik Bağı  1107
B. Taksirle Öldürme Suçu  1113
C. Taksirle Yaralama Suçu  1114
1. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1115
2. Yaralama Kavramı  1117
3. Nitelikli Haller  1118
4. Soruşturma ve Kovuşturma  1119
D. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Organizasyon Kusuru  1119
E. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Yaptırım  1121
IV. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama  1126
V. Cinsel Saldırı  1129
VI. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Cezalandırılabilirliği  1130
VII. Organ veya Doku Nakli ve Ceza Sorumluluğu  1137
A. Organ veya Doku Naklinin ve Ticaretinin Cezalandırılabilirliği  1137
B. Organ ve Doku Nakli Kanunu ve Türk Ceza Kanunu İlişkisi  1138
C. Nakil Eyleminin Niteliği ve Ceza Hukuku Yönünden Sonuçları  1142
D. Organ veya Doku Ticareti Suçu  1145
E. Zorunluluk Hali  1148
F. Etkin Pişmanlık  1149
VIII. Çocuk Düşürtme  1150
A. Genel Olarak  1150
B. Korunan Hukuksal Yarar  1151
C. Suçun Konusu  1152
D. Maddi Unsur  1154
E. Manevi Unsur  1160
1. Genel Olarak  1160
2. Zorunluluk Hali  1160
F. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1162
1. Süre Esaslı İsteğe Bağlı Rahim Tahliyesi  1163
2. Çocuk ile Onu Takip Edecek Nesiller Açısından Ağır Maluliyet (Özürlülük Endikasyonu)  1164
G. Nitelikli Haller  1167
H. Teşebbüs  1168
I. İştirak  1169
İ. İçtima  1169
J. Yanılgı  1171
K. Zorunluluk Hali  1172
1. Genel Açıklamalar  1172
2. Hukuki Niteliği  1173
3. Şartları  1173
4. İspat Sorunları  1176
L. Yaptırım  1177
IX. Kısırlaştırma Suçu  1177
X. Hadımlaştırma  1181
XI. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu  1182
XII. Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu  1183
XIII. Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme (Sır Saklama Yükümlülüğünün İhlali) Suçu  1183
A. Genel Olarak  1183
B. Korunan Hukuksal Yarar  1184
C. Suçun Unsurları  1184
1. Maddi Unsur  1185
a. Kişisel Veri Kavramı  1185
b. Kişisel Verilerin Kapsamı  1189
c. Fail  1193
d. Maddi Unsuru Oluşturan Eylemler  1194
e. Hastanın Ölümünden Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1196
f. Sağlık Personelinin Sıfatı Sona Erdikten Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1197
g. Sigortalı Hastalarda Ödeme Yapacak Kurumlar Bakımından Kişisel Verilerin Açıklanması Suçu  1197
h. Ceza Muhakemesi Kanunu Bakımından Kişisel Veriler  1198
2. Manevi Unsur  1198
3. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1198
a. Hastanın Rızası  1198
aa. Genel Olarak  1198
bb. Konsültasyon Halinde Kişisel Verilerin Açıklanması  1199
cc. Varsayılan Rıza  1201
b. Bildirme Yükümlülüğü  1201
c. Adli Mercilerin Sağlık Verilerini İşlemesi  1205
d. Basının Haber Verme Hakkı  1205
e. Savunma Dokunulmazlığı  1205
4. Zorunluluk Hali  1206
D. Nitelikli Haller  1208
E. Yanılgı  1209
F. Göreve İlişkin Sırrın Açıklanması ve Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi ve Belgelerin Açıklanması Suçları İle İlişki  1210
G. Bazı Hekim Faaliyetleri Açısından Kişisel Verileri Açıklama Suçu  1211
1. Resmi Bilirkişi Hekim  1211
2. İşyeri Hekimi  1212
3. Cezaevi Hekimi  1212
4. Adli Tabip  1212
5. Tıbbi Araştırmalar  1212
6. Bilimsel Çalışmalar  1213
7. Soruşturma ve Kovuşturma Organlarının Bilgi Talebi  1213
XIV. Dolandırıcılık  1215
XV. Belgede Sahtecilik  1217
A. Genel Açıklamalar  1217
B. Kamu Görevlisi Tarafından İşlenen Sahtecilik Suçu  1218
C. Kamu Görevlisi Olmayan Sağlık Mesleği Mensubunun Belgede Sahteciliği  1223
1. Suçun Unsurları  1223
2. Nitelikli Haller  1228
D. Sahteciliğin İspatı  1231
XVI. Çocuğun Soybağını Değiştirme Suçu  1233
XVII. İrtikap Suçu  1234
XVIII. Rüşvet Suçu  1244
A. Genel Açıklamalar  1244
B. İrtikap ile Rüşvet Suçu Arasındaki Farklar  1248
C. Rüşvetin İspatı  1250
XIX. Görevi Kötüye Kullanma  1250
A. Görevin Gereklerine Aykırı Hareket Etmek Suretiyle, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1251
B. Görevin Gereklerini Yapmakta İhmal veya Gecikme Göstererek, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1254
C. Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak Koşulu  1262
D. Yükümlülüklerin Çatışması  1264
XX. Kamu Görevlisinin Ticareti Suçu  1265
XXI. Bilirkişi Hekimin Cezai Sorumluluğu  1267
A. Genel Olarak  1267
B. Bilirkişilik Görevinin Yapılmaması  1267
C. Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik  1267
XXII. Sağlık Mesleği Mensuplarının Suçu Bildirmemesi  1270
XXIII. Genital Muayene  1280
A. Genel Olarak  1280
B. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1281
C. Suçun Faili ve Mağduru  1281
D. Maddi Unsur  1283
E. Manevi Unsur  1285
F. Hukuka Aykırılık Unsuru  1285
G. Suçun Özel Görünüş Şekilleri  1286
H. Muhakeme  1287
XXIV. Genetik Teşhisler Nedeniyle Ceza Sorumluluğu  1287
XXV. Yapay Döllemede Ceza Sorumluluğu  1288
XXVI. Hekim Olmadığı Halde Hasta Tedavi Etme veya Hekim Unvanını Takınma  1290
XXVII. Ruhsatsız Olarak veya Yetkisiz Kişilere Sağlık Hizmeti Verdirme  1295
XXVIII. Kabahatler  1295
A. Yetkisiz Hekimlik  1295
B. Bazı Normlara Aykırılık  1297
C. Yetkisiz Diş Hekimliği Yapma Suçu ve Kabahatler  1297
D. Sağlık Meslek Mensubu Gibi Çalışmak veya Unvanı Takınmak  1300
E. Hastanın Rızası Olmaksızın Tıbbi Müdahale Yapmak  1300
Son Söz  1303
Küçük Sözlük  1305
Yararlanılan Kaynaklar  1309
Kavramlar Dizini  1345
 


Prof. Dr. Hakan Hakeri
İstanbul Hukuk Fakültesi mezunu. Köln Üniversitesi'nde doktora yaptı. İhmali suçlar teziyle doçent, tıp hukuku isimli kitabıyla da profesör oldu. 2011 yılında Gürcistan Grigol Robakidze Üniversitesi tarafından fahri doktora unvanı verildi. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukuku Anabilim Dalı öğretim üyesi ve aynı üniversitenin Tıp Hukuku Araştırmaları Biriminin başkanıdır.





 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
16. Baskıya Önsöz  7
13. Baskıya Önsöz  9
10. Baskıya Önsöz  11
1. Baskının Önsözü  13
SORULAR  33
Kısaltmalar  35
Giriş  39
1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ
§ 1. ÖN AÇIKLAMALAR  41
§ 2. KAVRAM  46
§ 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR  52
§ 4. MESLEK ETİĞİ  56
I. Genel Olarak  56
II. Hekim ve Özel Şirket İlişkileri  64
III. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri  67
§ 5. MESLEK KURULUŞLARI VE MESLEKİ DİSİPLİN  69
I. Meslek Kuruluşları  69
A. Tabip Odası  69
B. Türk Tabipleri Birliği  70
C. Uzmanlık Derneği  70
II. Mesleki Disiplin  72
A. Genel Olarak  72
B. Aile Hekimleri ile İlgili Uygulama  81
C. Kamu Görevlisi Hekimler ile İlgili Uygulama  82
D. Aynı Anda Ceza Soruşturma/Kovuşturması Yapılması Durumu  82
2. Bölüm
HASTA VE SAĞLIK ÇALIŞANI HAKLARI
§ 1. HASTA HAKLARI  85
I. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma  89
II. Bilgi İsteme  90
III. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme  90
IV. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme  91
V. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme  92
VI. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım  92
VII. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı  93
VIII. Ötanazi Yasağı  93
IX. Tıbbi Özen Gösterilmesi  94
X. Genel Olarak Bilgi İsteme  94
XI. Kayıtları İnceleme  96
XII. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi  96
XIII. Bilgilerin Gizli Tutulması  97
XIV. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası  98
XV. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması  100
XVI. Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi  100
XVII. Tıbbi Araştırmalarda Hasta Hakları  100
XVIII. Güvenliğin Sağlanması  101
XIX. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma  102
XX. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret  102
XXI. Refakatçi Bulundurma  103
XXII. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi  103
XXIII. Hastaya Yeterli Vakit Ayrılması ve Hastanın Vaktine Riayet Edilmesi  103
XXIV. Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı  104
XXV. Hasta Hakları ile İlgili Kurul ve Birimler  106
A. Genel Olarak  106
B. Hasta Hakları Kurulu  107
C. Hasta Hakları Birimi  110
§ 2. SAĞLIK ÇALIŞANLARININ HAKLARI VE HAK ARAMA YOLLARI  111
I. Hekim Hakları  111
II. Hak Arama Yolları  114
A. Haksız Şikâyetlere Karşı Hak Arama Yolları  114
B. Güvenlik Hakkının İhlaline Karşı Hak Arama Yolları  122
1. Ceza Hukuku Araçları  123
a. Genel Olarak  123
b. Ceza Muhakemesi Bakımından Özel Düzenlemeler  125
2. Tazminat Hukuku Araçları  126
3. Süreç  126
C. Sağlık Çalışanının Meşru Savunma Hakkı Var mıdır?  126
III. Sağlık Bakanlığı Tarafından Yapılacak Hukuki Yardım  128
IV. Çalışan Güvenliği Genelgesi  130
V. Hekimin Hasta Seçme Hakkı  131
VI. Sağlık Çalışanının Hizmetten Çekilme Hakkı  133
A. Genel Olarak  133
B. Aile Hekimleri Bakımından Uygulama  135
3. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KAVRAM VE KURUMLARI
§ 1. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI  139
§ 2. ETİK KURULLAR  143
I. Genel Olarak  143
II. Mevzuatın Gelişimi  145
III. Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı  146
IV. Etik Kurulların Görev ve Yetkileri  147
V. Etik Kurul Kararlarına Karşı Kanun Yolları  150
§ 3. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI  152
§ 4. ADLİ TIP KURUMU  153
§ 5. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU  154
§ 6. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI  160
§ 7. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK  165
I. Genel Olarak  165
II. Şifa Garantisi Yasağı  180
§ 8. DİKEY VE YATAY İŞBİRLİĞİ  182
I. Genel Olarak  182
II. Güven İlkesi  185
III. Sorumluluk Alanlarının Bölünebilirliği: Bağımsız Sorumluluk Prensibi ve Rutin İşleyiş Teorisi  191
A. Genel Olarak  191
B. Hemşirelik Yönetmeliği md. 6/1–d’nin Değerlendirilmesi  196
IV. Sorumlunun Belirlenmesindeki Güçlükler  199
A. Tek Hekimin Çalıştığı Muayenehanelerde  199
B. Birden Fazla Hekimin Müştereken Çalıştığı Polikliniklerde  199
C. Hekim ve Hemşire İşbirliğinde  200
D. Danışma ve Vekâlet  200
E. Başka Yerde Yaptırılan Tetkik ve Tahlil Sonuçlarına Güvenilmesi  201
F. Ücretsiz Tedavilerde Sorumlunun Belirlenmesi  202
§ 9. TIBBİ MÜDAHALELERDE MAHREMİYET  202
I. Kavram  202
II. Uygulamadaki Sorunlar  207
A. Tıbbi Müdahale Sırasında Diğer Sağlık Çalışanlarının Bulunması  207
B. Koğuş Sisteminde Dikkat Edilmesi Gerekenler  208
C. Üçüncü Kişilerin Bilgilendirilmesi  209
D. Genel Sağlık Sigortası Verilerinin Paylaşımı Sorunu  214
E. Sağlık Net Sistemine Veri Gönderimi  215
F. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayeneleri ile Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet Sorunu  218
1. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerinde Mahremiyet  218
2. Gözaltı Nedeniyle Sağlık Kontrolünde Mahremiyet  221
G. Güvenlik Kamerası Kayıtları  223
H. Hasta Bilgilendirme Ekranları  224
I. Aile Hekimliğinde Kayıtların Devri  224
İ. Hasta Kayıtlarını İnceleme Hakkı  225
J. Hasta Yakınlarıyla Paylaşım  225
K. Denetim Elemanlarıyla Paylaşım  226
L. Bilişim Sistemine Erişimden Kaynaklanan Problemler  226
M. Ölüm Sonrası Hasta Mahremiyetinin Korunması  226
N. Adli Mercilerin Hasta Mahremiyeti İhlalleri  227
O. Siber Saldırılar  228
§ 10. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ  229
I. Kavram  229
II. Hastanın Rızasının Olmadığı Hallerde Zorunluluk Hali Kurumunun Uygulanması Sorunu  232
§ 11. MALPRAKTİS  233
4. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI
§ 1. GENEL BİLGİLER  235
§ 2. ŞARTLAR  236
I. Tıbbi Müdahalenin Bir Sağlık Personeli Tarafından Yapılması  236
A. Genel Olarak  236
B. Hekim Olma Şartı  237
1. Genel Olarak  238
2. Uzmanlık Şartı  240
a. Genel Olarak  240
b. Sertifika ile Yetki Alınması  246
3. Öğrencilerin ve Asistanların Yaptığı Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu Sorunu  250
4. Silahlı Kuvvetler ile Emniyet Genel Müdürlüğünün Sağlık Meslek Mensubu Olmayan Personelinin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler  254
C. Hemşirelerin Görev Alanı  255
D. Gönüllü Sağlık Hizmeti ve Sağlık Gözlemciliği  258
E. Sağlık Personeli Olmayan Kimselerin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler Nedeniyle Sorumlulukları  259
II. Aydınlatma ve Rıza  263
A. Temel Kurallar  263
B. Aydınlatma  272
1. Aydınlatma Çeşitleri  272
a. Otonomi (Karar) Aydınlatması  272
aa. Temel Sorunlar  272
bb. Otonomi Aydınlatmasının Çeşitleri  275
aaa. Genel Olarak  275
bbb. Teşhis Aydınlatması  276
ccc. Süreç Aydınlatması  278
ddd. Alternatifler Konusunda Aydınlatma  280
eee. Müdahale Yapılmamasının Sonuçları Konusunda Aydınlatma  281
b. Risk Aydınlatması  282
c. Tedavi Aydınlatması (Güvenlik Aydınlatması)  288
aa. Kavram  288
bb. Teşhise Yönelik Aydınlatma  290
cc. İlaç ve Tıbbi Malzeme  291
dd. Araç Kullanmama Uyarısı  293
2. Özel Durumlarda Aydınlatma  294
a. Kısırlaştırma  294
b. Özürlü Cenin  295
c. Tıptaki Yeni Teşebbüsler  300
d. Hekim Hatası  301
e. Hekimin Tecrübesi  303
f. Masraflar ve Ekonomik Zorunluluklar  304
g. Ticari Yarar  304
h. Kalite Aydınlatması  305
ı. Hekimin Hastalığı  305
i. Eser Sözleşmesi Niteliğindeki Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma  305
3. Aydınlatılacak Kişi  308
4. Aydınlatma Yükümlüsü  311
5. Aydınlatmanın Zamanı  313
6. Aydınlatmanın Kapsamı  315
7. Aydınlatmanın Şekli  319
8. Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma  328
9. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunmadığı Durumlar  329
a. Aydınlatmadan Vazgeçme  330
b. Hastanın Bilgisinin Bulunması  331
c. Risk Aydınlatmasında Riskin Çok Açık Olması  333
d. Aydınlatmanın Olumsuz Etkide Bulunması  333
aa. Genel Olarak  333
bb. Tedavisi Olmayan Hastalığın Bildirilmesi  337
e. Acil Haller  337
f. Aydınlatmanın Hasta Bakımından Anlamını Yitirmiş Olması  337
g. Psikiyatri Hastalarının Aydınlatılması  338
h. Aydınlatmanın Uygulanabilir Olmaması  338
ı. Sağlık Çalışanının İnançları Nedeniyle Aydınlatma Yapmak İstememesi  339
i. Rızanın Aranmadığı Tıbbi Müdahalelerde Aydınlatma Sorunu  339
10. Aydınlatmanın Geri Alınması, Düzeltilmesi  339
11. Aydınlatmada Nedensellik Bağı Sorunu  340
12. Hukuka Aykırı Aydınlatmanın Sonuçları  340
a. Tedavi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  341
b. Otonomi Aydınlatmasının İhlali Durumunda  342
13. Hatalı Aydınlatma ve İspat Sorunları  345
C. Rıza  346
1. Genel Olarak  347
2. Rıza Açıklaması  352
3. Rıza Verme Yetkisi (Rıza Ehliyeti)  354
a. Genel Olarak  354
b. Çocuklar Bakımından Rıza Ehliyetinin Belirlenmesi  359
aa. Türk Hukuku  359
aaa. Genel Olarak  359
bbb. Çocuk ile Kanuni Temsilcinin İradesinin Farklı Olması  367
ccc. Ebeveynden Hangisinin Rızasının Geçerli Olacağı Sorunu  368
ddd. Eşler Arasında Fikir Ayrılığı Çıkması  369
eee. Veli veya Vasinin Olmadığı veya Bulunmadığı Haller  369
fff. Kanuni Temsilcinin Rıza Yetkisinin Olmadığı Haller  370
ggg. Kamu Denetçiliği Kurumu Kararı  370
bb. Karşılaştırmalı Hukuk  373
cc. Doğum Kontrol Hapı Reçete Edilmesinde Ebeveynin Rızası Sorunu  376
c. Çocuklarda Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  377
d. Rıza Yeteneği Bulunmayan Yetişkinlerde Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi  384
e. Hamile Kadının Tedaviyi Ret Hakkı  386
4. Rızanın Kapsamı  387
5. Rızanın Aranmadığı Haller  389
a. Acil Haller  391
b. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler  391
aa. Genel Olarak  391
bb. Genel Önleyici Aşı Zorunluluğu  394
aaa. Genel Olarak  394
bbb. Hukukumuzdaki Durum  396
cc. Çocuklardan Topuk Kanı Alma Zorunluluğu  409
dd. Yurt Dışına Çıkacaklara Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  410
ee. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması  410
ff. AIDS Tetkiki İçin Rıza Sorunu  411
c. Akıl Hastaları İle İlgili Düzenlemeler  411
aa. Genel Olarak  412
bb. Uluslararası Standartlar  417
d. Ceza Hukukunun Öngörmüş Olduğu Düzenlemeler  423
aa. Ceza Hukuku Yaptırımları  423
bb. Ceza Yargılamasından Kaynaklanan Tıbbi Müdahaleler  424
cc. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Tıbbi Müdahaleler  428
aaa. Karşılaştırmalı Hukuk  428
bbb. Türk Hukuku  435
dd. Kanunen Rıza Aranmayan Hallerde Hekimlerin Etik İhlali Nedeniyle Hastanın Rızası Olmadığı Müddetçe Müdahaleden Çekinmesi Sorunu  437
e. Diğer Hukuk Dallarındaki Düzenlemeler  438
6. Tıbbi Müdahalenin Rızaya Rağmen Hukuka Aykırılığı  440
7. Varsayılan Rıza  441
a. Genel Olarak  441
b. Ameliyatın Genişletilmesi  446
c. Önceki İrade Açıklamalarının Geçerliliği (Tıbbi Vasiyet)  453
aa. Genel Olarak  453
bb. Karşılaştırmalı Hukuk  455
d. Resüsitasyon Yapılmaması Talimatları (DNR)  459
8. Kanun Hükmünü İcra/Üstün Nitelikte Özel Yarar  461
9. Muhtemel Rıza  461
10. Rızayı Sakatlayan Haller  462
11. Rızanın Geri Alınması  464
12. Rıza Formu  465
13. Tıbbi Müdahaleye Rıza Gösterilmemesi Halinde Yapılması Gerekenler  468
D. Aydınlatma ve Rıza Konusundaki Yanılgının Sonuçları  469
1. Ceza Hukuku Açısından Sonuçları  469
a. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılma  470
b. Hukuksal Yanılgı  471
2. Özel Hukuk Açısından Sonuçları  472
III. Tıp Biliminin Verilerine Göre Zorunlu ve Bu Verilere Uygun Tıbbi Müdahale  473
A. Endikasyon (Gereklilik)  473
1. Kavram  473
2. Tıbbi Endikasyon Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler  481
a. Deneysel Nitelikli Tıbbi Müdahaleler  482
b. Şekil veya Fonksiyon Değiştirici Tıbbi Müdahaleler  482
c. Üçüncü Kişi Yararına Yapılan Tıbbi Müdahaleler  483
d. Sünnet  484
e. Doğum Kontrolü  484
3. Değerlendirme  484
B. Özenli Tıbbi Müdahale  487
5. Bölüm
ÖZELLİK ARZEDEN TIBBİ MÜDAHALELER
§ 1. ORGAN VE DOKU NAKLİ  489
I. Kavram  489
II. Hukuksal Temel ve Kapsam  491
III. Organ ve Doku Nakli Çeşitleri  493
A. Ölülerden (Kadavradan) Organ Nakli  493
1. Ölüm Halinin Belirlenmesi  494
a. Türk Hukuku’nda  494
b. Karşılaştırmalı Hukuk’ta  499
2. Kişinin Kendi Geleceğini Belirleme Hakkına Saygı Gösterilmesi  500
3. Beyin Ölümü Tespitinden Sonra Yapılması Gereken İşlemler  505
4. Otopsi mi Nakil mi?  507
5. Organ ve Doku Dağıtımı  511
B. Canlılardan Organ Nakli  513
1. Genel Olarak  513
2. Akrabalık Şartı  518
3. Çapraz Nakil  522
C. Hayvanlardan Organ Nakli  523
IV. Yüz, Kol ve Bacak Nakli  524
V. İstanbul Deklarasyonu  527
§ 2. KLİNİK ARAŞTIRMA (İNSAN ÜZERİNDE DENEY VE DENEME)  529
I. Giriş  529
II. Kavram  533
III. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Hukuka Uygunluğuna İlişkin Koşullar  536
A. İnsan Üzerinde Deneyin Şartları  539
1. Yetişkinler Üzerinde Deneyin Şartları  539
a. Yetkili Kurul veya Makamlardan İzin Alınması  539
b. Deneyin Önce İnsan Dışı Deney Ortamında veya Yeterli Sayıda Hayvan Üzerinde Yapılmış Olması ve Bu Deneyler Sonucunda Ulaşılan Bilimsel Verilerin İnsan Üzerinde Deneyi Gerekli Kılması  540
c. Deneyin İnsan Sağlığı Üzerinde Öngörülebilir Zararlı ve Kalıcı Bir Etki Bırakmaması  541
d. İnsan Onuruyla Bağdaşmayacak Ölçüde Acı Verici Yöntemlerin Uygulanmaması  541
e. Deneyle Varılmak İstenen Amacın, Bunun Kişiye Yüklediği Külfete ve Kişinin Sağlığı Üzerindeki Tehlikeye Göre Daha Ağır Basması  542
f. Aydınlatma ve Rıza Şartı  542
aa. Aydınlatma  542
bb. Rıza  545
g. Menfaat Yasağı  546
h. Araştırmanın Yapılabileceği Yerler  547
ı. Özel Durumlarda Araştırma  548
aa. Çocuklar  548
bb. Gebe, Lohusa ve Emziren Kadınlar Bakımından  550
cc. Kısıtlılar Bakımından  551
dd. Yoğun Bakımdaki ve Bilinci Kapalı Kişiler Bakımından  551
ee. Özgürlüğü Kısıtlanmış Kişiler Bakımından  553
ff. Uluslararası Silahlı Çatışmalar Hukuku Bakımından  553
2. Çocuklar Üzerinde Deneyin Şartları  554
B. İnsan Üzerinde Denemenin Şartları  557
1. Yetişkinler Üzerinde Denemenin Şartları  558
2. Çocuklar Üzerinde Denemenin Şartları  562
IV. İlaç Araştırmalarında Safhalar  563
A. Faz I  563
B. Faz II  564
C. Faz III  564
D. Faz IV  565
E. İlaç Araştırmaları Safhalarının Ceza Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi  565
V. İnsan Dokusu veya Ceset Üzerinde Yapılacak Araştırmalar  565
§ 3. ESTETİK MÜDAHALELER  566
I. Tanım  566
II. Estetik Müdahalelerde Hekim–Hasta Arasındaki Hukuksal İlişkinin Niteliği  568
§4. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI  573
I. Genel Olarak  573
II. Kök Hücrenin Niteliği  574
A. Kök Hücre Organ mıdır?  575
B. Kök Hücre İlaç mıdır?  576
C. Kök Hücre Kan veya Kan Ürünü müdür?  576
III. Kök Hücre Çalışmaları ve Hukuksal Durum  577
A. Kavram  577
1. Yetişkin Kök Hücre Çalışmaları  577
2. Embriyonik Kök Hücre Çalışmaları  577
B. Sağlık Bakanlığı Genelgesi  579
C. Diğer Hukuksal Sorunlar  582
1. İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçu Bakımından Değerlendirme  582
2. Disiplin Sorumluluğu  583
D. Değerlendirme  584
§ 5. İNSAN KOPYALAMA  585
§ 6. GENETİK TANI  589
I. Kavram  589
II. Türleri  591
A. Doğum Öncesi Tanı  591
B. Yeni Doğanın Taranması  592
C. Hastalık Teşhisi  592
D. Taşıyıcıların Belirlenmesi  592
E. Adli Tıp Testleri  592
III. Genel Prensipler  593
IV. Tanı İşlemlerinin Hukuksal Niteliği  595
V. Hukuksal Sorumluluk  596
VI. Yasaklar ve Yaptırım  598
VII. Kanuni Düzenleme Zorunluluğu  600
A. Giriş  600
B. Temel Düşünceler  602
C. Öneriler  603
§ 7. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER  603
I. Genel Olarak  603
II. İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararları  606
III. Kanuni Düzenleme  607
§ 8. YAPAY DÖLLEME  617
I. Kavram  617
II. Yapay Dölleme Sözleşmesinin Hukuki Niteliği  618
III. Yapay Döllemenin Şartları  619
IV. Yapay Döllemenin Kuralları  622
V. Yapay Dölleme Neticesinde Oluşan Embriyonun ve Dünyaya Gelen Çocuğun Hukuksal Statüsü  624
A. Yapay Dölleme Neticesinde Ana Rahmi Dışında Oluşturulan Embriyonun Hukuksal Durumu  624
B. Yapay Dölleme Neticesinde Meydana Gelen Çocuğun Hukuksal Durumu  625
VI. Yapay Döllemeye İlişkin Yasaklar ve Yaptırımlar  625
VII. Merkezlerin Sorumluluğu  627
VIII. Üreme Hücreleri ve Embriyoların Dondurulması ve DNA Analizi Zorunluluğu  627
IX. Taşıyıcı Annelik  630
A. Kavram  631
B. Etik Açıdan Taşıyıcı Annelik  632
C. Dini Açıdan Taşıyıcı Annelik  633
D. Karşılaştırmalı Hukukta Taşıyıcı Annelik  634
E. Taşıyıcı Annelikte Çocuk ile Genetik Anne Arasındaki Hukuki İlişki  637
F. Olması Gereken Hukuk  642
§ 9. GEBELİĞİN SONA ERDİRİLMESİ  643
§ 10. GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIBBİ MÜDAHALELER  646
I. Giriş  646
II. Hukuki Durum  647
A. Genel Bir Mevzuat İhtiyacı  647
B. Yabancı Ülkelerdeki Durum  648
C. Ülkemizdeki Mevcut Durum  649
D. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Alanındaki Mevcut Düzenleme ve Öneriler  650
1. Tıbbi Müdahaleyi Yapma Yetkisi  651
2. Aydınlatma  653
3. Endikasyon  654
4. Alternatif veya Tamamlayıcı Tedavi Yöntemlerinin Giderlerinin Devlet Tarafından Ödenmesi Sorunu  657
§ 11. ACİL TIBBİ MÜDAHALELER  658
§ 12. KISIRLAŞTIRMA  665
§ 13. KİMYASAL HADIM  667
I. Kavram  667
II. Karşılaştırmalı Hukuk  669
III. Ülkemizdeki Tartışmalar  671
IV. Mevzuat  675
6. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
§ 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  679
I. Genel Olarak  679
II. Hekimin Özen Yükümlülüğü  679
III. Hekimin Kişisel Edim Yükümlülüğü  680
A. Kişisel Edim Kavramı  680
B. Temsil Edilebilir Edimler  682
C. Temsil Edilemeyen Edimler  685
IV. Öykü Alma Yükümlülüğü  687
A. Kavram  687
B. Öykü Alma Yükümlülüğünün İçeriği  688
V. Muayene Yükümlülüğü  690
A. Muayene Kavramı  690
B. Hekim Muayenesinin Özel Şekilleri  691
1. Teşhis Muayenesi  691
2. Önleyici ve Erken Tanı Muayenesi  691
3. Kontrol Muayenesi  691
4. Hükümlü ve Tutukluların Muayenesinde Kelepçe Sorunu  693
VI. Teşhis Yükümlülüğü  693
A. Teşhis Kavramı  693
B. Teşhis Türleri  693
C. Teşhis Yükümlülüğünün İçeriği  694
D. Uzaktan Teşhis Yasağı  697
E. Doğum Öncesi Teşhis  697
F. Teşhisi Bildirme Yükümlülüğü  698
G. Teşhisi Kontrol Yükümlülüğü  698
VII. Tedavi Yükümlülüğü  699
A. Hekimin Tedavisi  699
B. Tedavi Yükümlülüğü ve Hukuksal Temelleri  699
1. Genel Olarak  699
2. Özel Durumlar  700
a. Hekimin Hastayı Reddetmesi  700
b. Acil Durumlar  702
C. Zamanında Tedavi Yükümlülüğü  702
D. Uzaktan Tedavi Yasağı  703
1. Genel Olarak  703
2. Tele–Tıp  708
a. Genel Olarak  708
b. Teletıp ve Teleradyoloji Sistemi  711
E. Hekimin Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  711
1. Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  711
2. Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı  712
a. Genel Olarak  712
b. Tedaviyi Ret Hakkının İçeriği  715
c. Tedaviyi Ret Halinde Aydınlatma  717
d. Tedaviyi Ret ile İntihar Ayrımı  717
e. Tedaviyi Ret ile Pasif Ötanazi Ayrımı  718
f. Yaşam Destekleyici Tedavinin Reddi  719
3. Ağır Özürlü Yeni Doğan Çocuklar Bakımından Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları  720
4. AIDS Hastasını Tedavi Yükümlülüğü  721
5. Hekimin Kürtajı Ret Hakkı  722
6. Hekimin Etkisiz (Beyhude) Tedaviyi Sona Erdirme Hakkı  723
VIII. Reçete Yazma Yükümlülüğü  728
A. Kavram  728
B. Reçetenin Hukuksal Niteliği  728
C. Reçete Düzenlemenin Hukuksal Dayanağı  729
D. Reçete Düzenleme Yükümlülüğünün İçeriği  729
E. Reçetenin Şekli  730
IX. Tıbbi Teknik Kullanma Yükümlülüğü  731
A. Tıbbi Teknik Standardın Uygulanması Yükümlülüğü  731
B. Tıbbi Teknik Araçların Bakımı ve Kontrolü  733
X. Tedaviyi Kesme Yükümlülüğü  733
A. Tedaviyi Kesme ve Sözleşmeyi Sona Erdirme  733
B. Tedaviyi Kesme Nedenleri  734
C. Ölmekte Olan Hastalarda Tedavinin Kesilmesi  734
XI. Kayıt Tutma Yükümlülüğü  735
A. Genel Olarak  735
B. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İçeriği  739
1. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Amacı  739
2. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı  741
3. Kayıtların Şekli  743
4. Kaydın Zamanı  744
5. Kayıtlar Ne Kadar Süre ile Saklanmalıdır?  745
C. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları  747
D. Kayıtları İnceleme Hakkı  751
1. Hukuksal Dayanak  751
2. Kayıtları İnceleme Hakkının Çeşitleri  753
a. Dava Dışı İnceleme Hakkı  753
b. Dava Dolayısıyla İnceleme Hakkı  755
3. Kayıt İnceleme Hakkına İlişkin Diğer Hususlar  756
4. Kayıtların Verilmemesine Karşı Hukuksal Yollar  756
5. Kayıtların Düzeltilmesini İsteme  758
XII. Sır Saklama Yükümlülüğü  758
XIII. Organizasyon Yükümlülükleri  763
XIV. Kullanılan Ürün ve İlaçlarla İlgili Yükümlülükler  763
A. Genel Olarak  763
B. Ameliyatlarda Kullanılan Malzemenin Saklanması Yükümlülüğü  764
XV. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğü  765
A. Tıbbi Bilirkişi Olarak Hekim  765
B. Bilirkişi–Mahkeme İlişkisi  766
C. Bilirkişiliği Üstlenme Yükümlülüğü  767
D. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları  768
E. Tanıklıktan Çekinme  768
XVI. Ölüm ile İlgili Yükümlülükler  769
A. Ölüm Vukuunda Yapılacak İşler  769
B. Ölü Muayenesi Yapmak ve Defin Ruhsatı Düzenlemek  770
XVII. Mesleki Bilgisini Geliştirme Yükümlülüğü  771
XVIII. Kimlik Tespiti Yapma Yükümlülüğü  771
XIX. Bildirim Yükümlülüğü  773
XX. Mesleki Mali Sorumluluk Sigortası Yaptırma Yükümlülüğü  774
XXI. Rapor Düzenleme Yükümlülüğü  775
XXII. İnsani Değerlere Saygı Gösterme Yükümlülüğü  779
A. Genel Olarak  779
B. Tutuklu ve Hükümlülerin Muayenelerine İlişkin Yükümlülükler  779
§ 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  780
I. İşbirliği Yükümlülüğü  780
II. Hastanın Hekimin Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü  782
III. Katlanma Yükümlülüğü  783
A. Kavram  783
B. Yasal Katlanma Yükümlülükleri  784
C. Diğer Katlanma Yükümlülükleri  785
IV. Hastanın Bildirme Yükümlülüğü  785
V. Ücret Ödeme Yükümlülüğü  787
VI. Diğer Yükümlülükler  787
7. Bölüm
HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ,
HATALI TIBBİ UYGULAMA VE TAZMİNAT SORUMLULUĞU
§ 1. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BAŞLANGICI VE SONA ERMESİ  791
§ 2. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  793
I. Genel Olarak  793
A. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  793
1. Genel Olarak  793
a. Vekalet Sözleşmesi  793
b. Eser Sözleşmesi  794
c. Vekaletsiz İşgörme  796
d. Haksız Fiil  797
2. Yeni Tüketici Kanunu ile Ortaya Çıkan Hukuki Durum  797
B. Aile Hekimi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  799
C. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  799
1. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  799
2. Kamu Hastanesi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği  803
II. Görevli Yargı Yeri  805
A. Genel Olarak  805
B. Yargıtay Kararları  810
C. Görevli Mahkeme  815
1. Bağımsız Çalışan Hekimler Bakımından  815
2. Özel Hastaneler Bakımından  816
3. Kamu Hastaneleri Bakımından  816
a. Genel Olarak  816
b. Sigortaya Karşı Dava Açılması Durumunda  818
§3. HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS)  819
I. Genel Olarak  819
II. Tıbbi Standart  825
A. Kavram  825
B. Tıbbi Standarttan Sapma: Yeni Yöntemler  836
C. Tıbbi Standarttan Sapma: SUT  840
D. Tıbbi Standarda Aykırılığın İspatı  840
III. Uygulama Hatası (Tıbbi Hata)  841
A. Kavram  841
B. Hata (Malpraktis) Örnekleri  846
1. Teşhis Hatası  851
a. Genel Olarak  851
b. Eksik Ön Muayene ve Yetersiz Hasta Öyküsü Alma  857
c. Teşhise Yönelik Gerekli Tetkiklerin Yapılmaması  858
2. Tedavi Hatası  861
a. Müdahalenin Yapılmaması  862
b. Hasta Vücudunda Yabancı Madde Unutulması  865
c. Yanlış Tedavi Yöntemi Seçme  869
d. Gerekli Testlerin ve Tetkiklerin Yapılmaması  870
e. İlaç Tedavisinde Oluşan Tıbbi Uygulama Hataları  872
f. Hasta Karıştırma, Yanlış Taraf Cerrahisi  873
g. Ölçüsüz Tıbbi Müdahale  876
h. Bir Komplikasyonun Fark Edilememesi  876
ı. Hatalı Ameliyat Tekniği  876
i. Teknik Aletlerin Kullanılmasında Yapılan Hatalar  877
j. Derhal Hastaneye Yapılması Gereken Sevkin Yapılmaması, Uzman Hekime Çok Geç Danışılması  877
k. Enfeksiyon ve Hijyen Kurallarına Uyulmaması  878
l. Üçüncü Kişileri Uyarmama  879
m. Kayıt ve Testleri İncelemeden Tıbbi Müdahale Yapılması  880
n. Konsültasyon İstenmemesi  880
o. Başarısız Kısırlaştırma  881
3. Komplikasyon Yönetimi  882
4. Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhlali  884
5. Organizasyon Kusuru  888
a. Genel Olarak  888
b. Özel Hastaneler  906
c. Sağlık Bakanlığı Açısından Organizasyon Kusuru  908
d. Sağlık Bakanlığı Açısından Denetim Kusuru  911
6. Üstlenme Kusuru  915
a. Genel Olarak  915
b. İlk Ameliyat  923
7. Hemşirelerin Yaptığı Hatalar  925
8. Uygulamadan Ağır Hata Örnekleri  927
9. Hekimin Uygulama Hatasını Hastaya Bildirme Yükümlülüğü  928
10. Hatalı Tıbbi Uygulamanın Belirlenmesi (Bilirkişi)  928
a. Genel Olarak  928
b. Yüksek Sağlık Şurası  935
§ 4. TAZMİNAT SORUMLULUĞU  941
I. Özel Hukukta Tazminat Sorumluluğu  942
A. Genel Olarak  942
B. Tazminat Sorumluluğunun Şartları  942
1. Hukuka Aykırılık  942
2. Kusur  943
3. Zarar  945
4. Nedensellik Bağı  945
C. Tazminat Türleri  948
1. Maddi Tazminat  949
2. Manevi Tazminat  953
D. Hastanın Kusurunun Tazminata Etkisi  956
E. İfa Yardımcısının Fiilinden Sorumluluk  957
F. İspat  959
1. Genel Olarak  959
2. Tıp Hukukunda İspat Kolaylıkları  960
a. Tamamen Kontrol Edilebilir Riskler  963
b. Rıza Alma ve Aydınlatma Yükümlülüğünün İhlali  963
c. Kayıt Yükümlülüğünün İhlali  963
d. Uzmanlık niteliklerinin eksikliği  964
e. Ağır hata  964
f. İlk Görünüş İspatı  965
G. Zamanaşımı  967
H. Sorumsuzluk Anlaşmaları  970
I. Ceza Davası Kararının Etkisi  970
II. İdare Hukukunda Tazminat Sorumluluğu  972
A. Tazminatın Şartları  973
1. Zarar  973
a. Zararın Nitelikleri  973
aa. Zarar Gerçek ve Kesin Olmalıdır  973
bb. Zarar Özel Olmalıdır  976
cc. Zarar Para ile Takdir Edilebilir Olmalıdır  976
b. Zararın Kapsamı  976
aa. Maddi Zarar  976
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  976
(1) Tedavi Giderleri  976
(2) Cenaze Giderleri  976
(3) Ölenin Yardımından Yoksunluk Zararı  977
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  977
bb. Manevi Zarar  979
aaa. Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar  979
bbb. Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar  979
2. Kusur  980
a. Genel Olarak  980
b. Ceza Davasında Belirlenen Kusur Oranlarının Esas Alınıp Alınamayacağı Sorunu  987
3. Nedensellik Bağı  988
B. İspat  991
C. İdareye Başvuru ve Zamanaşımı  991
D. Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi  994
E. Rücu  996
F. Tazminat Davasının Uzun Sürmesi Nedeniyle Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlali  1001
III. Arabuluculuk  1001
IV. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası  1003
A. Genel Olarak  1003
B. Doğrudan Sigortacıya Başvurma  1010
§ 5. ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU  1010
I. Tıbbi Hatalara İlişkin Davalarda Hukuki Başvuru Yollarının Tüketilmiş Olması Şartı  1011
II. Yaşam Hakkı  1013
8. Bölüm
TIP CEZA HUKUKU
§ 1. TIBBİ MÜDAHALENİN CEZA HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ  1015
I. Temel Tartışma: Hekimin Tıbbi Müdahalesinin Cezasızlığının Hukuksal Dayanağı Nedir?  1015
A. Tipikliğin Bulunmaması  1016
B. Maddi Unsurun Gerçekleşmemesi  1019
C. Manevi Unsurun Gerçekleşmemesi  1019
D. Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygun Olması  1020
1. Hakkın Kullanılması  1020
2. Hastanın Rızası  1021
3. Birden Fazla Hukuka Uygunluk Nedeni Kabul Eden Görüşler  1026
II. Görüşüm  1027
III. Özel Düzenlemeler  1029
§ 2. KAMU GÖREVLİSİ SAĞLIK ÇALIŞANLARI BAKIMINDAN SORUŞTURMA İZNİ SÜRECİ  1031
I. Genel Olarak  1031
II. 4483 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1032
A. Teorik Bilgiler  1032
B. Uygulamadan Örnekler  1034
III. 2547 Sayılı Kanuna Tabi Kamu Görevlileri Açısından  1041
§ 3. HEKİMLER TARAFINDAN İŞLENEBİLECEK SUÇLAR VE KABAHATLER  1043
I. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçları  1045
A. Genel Olarak  1045
B. Aydınlatma, Rıza ve Kasten Öldürme/Yaralama Suçları  1052
1. Genel Olarak  1052
2. Ceza Mahkemesi Kararlarında Aydınlatma Zorunluluğu ve Sonuçları  1056
a. Olay 1  1056
b. Olay 2  1057
c. Olay 3  1057
d. Olay 4  1058
e. Olay 5  1058
f. Olay 6  1061
C. Hekimin Hastanın Ölümüne Yardımı (Ötanazi)  1061
1. Sorun  1061
2. Hayatta Tutma Yükümlülüğü ve Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı  1063
3. Çeşitli Ötanazi Türleri ve Hukuksal Sonuçları  1065
a. Aktif Ötanazi  1065
b. Dolaylı Ötanazi  1067
c. Pasif Ötanazi  1068
D. Zorunluluk Hali  1071
E. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçlarının Nitelikli Halleri ve Kovuşturma  1071
II. Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi  1073
III. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçları  1083
A. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarına İlişkin Müşterek Açıklamalar  1086
1. Ön Açıklama: Aydınlatma, Rıza ve Malpraktis İlişkisi  1086
2. Taksir Kavramı  1087
3. Hareket  1088
4. Neticenin Öngörülebilir Olması ve Bilinçli–Basit Taksir Ayırımı  1089
5. Özen Yükümlülüğünün İhlali  1091
6. Özen Yükümlülüğü İhlalinin Tespiti (Yüksek Sağlık Şurası–Adli Tıp Kurumu)  1095
7. Nedensellik Bağı  1098
a. Genel Olarak  1098
b. Hekim Hatası ve Başkasının Yol Açtığı Yaralamalar Arasındaki Nedensellik Bağı Sorunu  1106
c. Yargıtay Kararları’nda Nedensellik Bağı  1107
B. Taksirle Öldürme Suçu  1113
C. Taksirle Yaralama Suçu  1114
1. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1115
2. Yaralama Kavramı  1117
3. Nitelikli Haller  1118
4. Soruşturma ve Kovuşturma  1119
D. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Organizasyon Kusuru  1119
E. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarında Yaptırım  1121
IV. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama  1126
V. Cinsel Saldırı  1129
VI. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Cezalandırılabilirliği  1130
VII. Organ veya Doku Nakli ve Ceza Sorumluluğu  1137
A. Organ veya Doku Naklinin ve Ticaretinin Cezalandırılabilirliği  1137
B. Organ ve Doku Nakli Kanunu ve Türk Ceza Kanunu İlişkisi  1138
C. Nakil Eyleminin Niteliği ve Ceza Hukuku Yönünden Sonuçları  1142
D. Organ veya Doku Ticareti Suçu  1145
E. Zorunluluk Hali  1148
F. Etkin Pişmanlık  1149
VIII. Çocuk Düşürtme  1150
A. Genel Olarak  1150
B. Korunan Hukuksal Yarar  1151
C. Suçun Konusu  1152
D. Maddi Unsur  1154
E. Manevi Unsur  1160
1. Genel Olarak  1160
2. Zorunluluk Hali  1160
F. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1162
1. Süre Esaslı İsteğe Bağlı Rahim Tahliyesi  1163
2. Çocuk ile Onu Takip Edecek Nesiller Açısından Ağır Maluliyet (Özürlülük Endikasyonu)  1164
G. Nitelikli Haller  1167
H. Teşebbüs  1168
I. İştirak  1169
İ. İçtima  1169
J. Yanılgı  1171
K. Zorunluluk Hali  1172
1. Genel Açıklamalar  1172
2. Hukuki Niteliği  1173
3. Şartları  1173
4. İspat Sorunları  1176
L. Yaptırım  1177
IX. Kısırlaştırma Suçu  1177
X. Hadımlaştırma  1181
XI. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu  1182
XII. Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Suçu  1183
XIII. Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme (Sır Saklama Yükümlülüğünün İhlali) Suçu  1183
A. Genel Olarak  1183
B. Korunan Hukuksal Yarar  1184
C. Suçun Unsurları  1184
1. Maddi Unsur  1185
a. Kişisel Veri Kavramı  1185
b. Kişisel Verilerin Kapsamı  1189
c. Fail  1193
d. Maddi Unsuru Oluşturan Eylemler  1194
e. Hastanın Ölümünden Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1196
f. Sağlık Personelinin Sıfatı Sona Erdikten Sonra Bu Suç İşlenebilir mi?  1197
g. Sigortalı Hastalarda Ödeme Yapacak Kurumlar Bakımından Kişisel Verilerin Açıklanması Suçu  1197
h. Ceza Muhakemesi Kanunu Bakımından Kişisel Veriler  1198
2. Manevi Unsur  1198
3. Hukuka Uygunluk Nedenleri  1198
a. Hastanın Rızası  1198
aa. Genel Olarak  1198
bb. Konsültasyon Halinde Kişisel Verilerin Açıklanması  1199
cc. Varsayılan Rıza  1201
b. Bildirme Yükümlülüğü  1201
c. Adli Mercilerin Sağlık Verilerini İşlemesi  1205
d. Basının Haber Verme Hakkı  1205
e. Savunma Dokunulmazlığı  1205
4. Zorunluluk Hali  1206
D. Nitelikli Haller  1208
E. Yanılgı  1209
F. Göreve İlişkin Sırrın Açıklanması ve Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi ve Belgelerin Açıklanması Suçları İle İlişki  1210
G. Bazı Hekim Faaliyetleri Açısından Kişisel Verileri Açıklama Suçu  1211
1. Resmi Bilirkişi Hekim  1211
2. İşyeri Hekimi  1212
3. Cezaevi Hekimi  1212
4. Adli Tabip  1212
5. Tıbbi Araştırmalar  1212
6. Bilimsel Çalışmalar  1213
7. Soruşturma ve Kovuşturma Organlarının Bilgi Talebi  1213
XIV. Dolandırıcılık  1215
XV. Belgede Sahtecilik  1217
A. Genel Açıklamalar  1217
B. Kamu Görevlisi Tarafından İşlenen Sahtecilik Suçu  1218
C. Kamu Görevlisi Olmayan Sağlık Mesleği Mensubunun Belgede Sahteciliği  1223
1. Suçun Unsurları  1223
2. Nitelikli Haller  1228
D. Sahteciliğin İspatı  1231
XVI. Çocuğun Soybağını Değiştirme Suçu  1233
XVII. İrtikap Suçu  1234
XVIII. Rüşvet Suçu  1244
A. Genel Açıklamalar  1244
B. İrtikap ile Rüşvet Suçu Arasındaki Farklar  1248
C. Rüşvetin İspatı  1250
XIX. Görevi Kötüye Kullanma  1250
A. Görevin Gereklerine Aykırı Hareket Etmek Suretiyle, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1251
B. Görevin Gereklerini Yapmakta İhmal veya Gecikme Göstererek, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak  1254
C. Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak Koşulu  1262
D. Yükümlülüklerin Çatışması  1264
XX. Kamu Görevlisinin Ticareti Suçu  1265
XXI. Bilirkişi Hekimin Cezai Sorumluluğu  1267
A. Genel Olarak  1267
B. Bilirkişilik Görevinin Yapılmaması  1267
C. Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik  1267
XXII. Sağlık Mesleği Mensuplarının Suçu Bildirmemesi  1270
XXIII. Genital Muayene  1280
A. Genel Olarak  1280
B. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu  1281
C. Suçun Faili ve Mağduru  1281
D. Maddi Unsur  1283
E. Manevi Unsur  1285
F. Hukuka Aykırılık Unsuru  1285
G. Suçun Özel Görünüş Şekilleri  1286
H. Muhakeme  1287
XXIV. Genetik Teşhisler Nedeniyle Ceza Sorumluluğu  1287
XXV. Yapay Döllemede Ceza Sorumluluğu  1288
XXVI. Hekim Olmadığı Halde Hasta Tedavi Etme veya Hekim Unvanını Takınma  1290
XXVII. Ruhsatsız Olarak veya Yetkisiz Kişilere Sağlık Hizmeti Verdirme  1295
XXVIII. Kabahatler  1295
A. Yetkisiz Hekimlik  1295
B. Bazı Normlara Aykırılık  1297
C. Yetkisiz Diş Hekimliği Yapma Suçu ve Kabahatler  1297
D. Sağlık Meslek Mensubu Gibi Çalışmak veya Unvanı Takınmak  1300
E. Hastanın Rızası Olmaksızın Tıbbi Müdahale Yapmak  1300
Son Söz  1303
Küçük Sözlük  1305
Yararlanılan Kaynaklar  1309
Kavramlar Dizini  1345
 


 
Kitap
Bülten
Kitap
Kitap
İndirimli Kitaplar
 
 
Ana Sayfa | Hakkımızda | Bülten | Gizlilik ve Çerez Sözleşmesi | Üye Sayfası | Yardım | İletişim

Seçkin Yayıncılık San. Tic. A.Ş.
Copyright © 1996 - 2019