1924 Anayasası Çok Partili Döneminde Parlementer Denetim Dr. Mehmet Çakıroğlu  - Kitap

1924 Anayasası Çok Partili Döneminde Parlementer Denetim

1. Baskı, 
Ocak 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
443
Barkod:
9786253776121
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
870,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Kitap, bir anayasal tarih çalışması olması nedeniyle hukuk, siyaset ve tarih alanlarını içeren bir niteliğe sahiptir. Eserin odak noktası 1946-1960 dönemi olmakla beraber; çalışmada Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası, Müstakil Grup gibi Cumhuriyet'in daha erken dönemlerindeki tarihsel ve siyasal olgular da konuyla bağlantısı ölçüsünde incelenmiştir. Keza çok partili döneme geçiş sürecine, geçişin nedenlerine, bu süreçteki hukuksal zemine de ayrıntılı olarak yer verilmiştir.
Devrin sorunlarına, olaylarına, nabzına ışık tutan parlamenter denetim araçları 1946-1960 yılları arasındaki VIII., IX., X. ve XI. yasama dönemleri açısından irdelenmiştir. Bu bağlamda söz konusu yasama dönemlerindeki meclis araştırmaları, meclis soruşturmaları ile gensorular tümüyle; sorular ise sayılarının binleri bulması nedeniyle örneklem metoduyla ve sınırlı sayıda incelenmiştir.
Kitapla İlgili Kategoriler
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖNSÖZ 
7
İÇİNDEKİLER 
11
TABLOLAR LİSTESİ 
23
KISALTMALAR 
25
GİRİŞ 
27
BİRİNCİ BÖLÜM
TEK PARTİLİ DÖNEMDEN ÇIKIŞ GİRİŞİMLERİ
I. DOĞAL ÇIKIŞ GİRİŞİMİ: TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASI 
33
A. TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASININ KURULMA SÜRECİ 
33
B. TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASININ KURULMA NEDENLERİ 
39
1. Devrimler Konusundaki İdeolojik Farklılık 
39
2. Otoriterleşme/Tek Adam Korkusu 
40
3. Hükümete ve İsmet Paşa’ya Duyulan Tepki 
41
4. Kişisel Kırgınlıklar/Hırslar 
41
C. TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASININ DESTEK KİTLESİ, PROGRAMI
ve FAALİYETLERİ 
42
1. Destek Kitlesi 
42
2. Programı 
44
3. Faaliyetleri 
44
D. TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASININ KAPATILMASI 
45
II. YAPAY ÇIKIŞ GİRİŞİMİ: SERBEST CUMHURİYET FIRKASI 
51
A. SERBEST CUMHURİYET FIRKASININ KURULMA SÜRECİ 
51
B. SERBEST CUMHURİYET FIRKASININ KURULMA NEDENLERİ 
54
1. Demokrasi Hedefi 
54
2. Hükümetin/CHF’nin Denetlenmesi İhtiyacı 
57
3. İsmet (İNÖNÜ) Paşa’nın Dengelenmesi İhtiyacı 
59
4. Toplumda Oluşan Huzursuzluğa/Muhalefete Ses Olma 
60
C. SERBEST CUMHURİYET FIRKASININ DESTEK KİTLESİ, PROGRAMI ve
FAALİYETLERİ 
62
1. Destek Kitlesi 
62
2. Programı 
62
3. Faaliyetleri 
63
D. SERBEST CUMHURİYET FIRKASININ KAPATILMASI 
64
E. BU DÖNEMDE KURULAN/KURULMAYA ÇALIŞILAN SİYASİ PARTİLER 
68
III. SÖZDE ÇIKIŞ GİRİŞİMİ: BAĞIMSIZ MİLLETVEKİLLİĞİ ve MÜSTAKİL GRUP 
68
A. BAĞIMSIZ MİLLETVEKİLLİĞİ 
68
B. MÜSTAKİL GRUP 
71
İKİNCİ BÖLÜM
ÇOK PARTİLİ DÖNEME GEÇİŞ
I. ÇOK PARTİLİ DÖNEME GEÇİŞ SÜRECİ 
76
A. DEMOKRASİYE DOĞRU DEMO’LAR 
76
1. İnönü’nün 6 Mart 1939 Tarihli Konuşması 
77
2. 1943 Yılı Genel Seçimleri 
78
3. 1945 Yılı Ara Seçimleri 
80
B. MUHALEFETİN ORTAYA ÇIKIŞI VE GELİŞMESİ 
81
1. Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu 
81
2. 1945 Yılı Bütçe Kanunu Görüşmeleri 
85
3. Dörtlü Takrir 
87
4. İhraçlar ve Bayar’ın İstifaları 
92
5. İnönü’nün Konuşmaları 
94
a) 19 Mayıs 1945 Tarihli Konuşması 
94
b) 1 Kasım 1945 Tarihli Konuşması 
95
6. Bayar Faktörü 
99
C. MUHALEFETİN KURUMSALLAŞMASI 
102
1. Çok Partili Döneme Resmi Geçiş 
102
2. Çok Partili Döneme Fiili Geçiş 
105
D. MUHALEFETLE İKTİDARIN MUKAYESESİ 
107
E. SON ADIMA DOĞRU 
112
1. 1946 Yılındaki Ara Seçimler ve Belediye Seçimleri 
112
2. Seçimlerin Tek Dereceli Olması 
113
F. SON ADIM 
115
II. ÇOK PARTİLİ DÖNEME GEÇİŞİN NEDENLERİ 
122
A. İÇ NEDENLER 
123
1. Toplumdaki Hoşnutsuzluk ve Değişim İsteği 
123
2. Toplumda Rahatsızlık Oluşturan Kanunlar 
126
a) Milli Korunma Kanunu 
126
b) Varlık Vergisi Hakkında Kanun 
127
c) Toprak Mahsulleri Vergisi Hakkında Kanun 
131
ç) Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu 
132
3. Cumhuriyet İdaresinin Özündeki Hedef 
134
4. Rejimin Kendisine Olan Güveni 
137
5. Burjuvazinin Yol Ayrımı 
138
6. İnönü’nün Çok Partili Düzeni İstemesi 
139
B. DIŞ NEDENLER 
141
III. DEĞERLENDİRME 
145
A. NEDENLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 
146
B. SÜRECİN DEĞERLENDİRİLMESİ 
147
IV. ÇOK PARTİLİ DÖNEME GEÇİŞTE HUKUKSAL ZEMİN 
152
A. ANAYASAL ZEMİN 
153
1. 1924 Anayasası Hakkında Genel Bilgiler 
153
2. 1924 Anayasası’nın Üstünlüğü ve Katılığı 
156
3. 1924 Anayasası’nda Temel Hak ve Hürriyetler 
158
4. Anayasadaki Demokrasi Anlayışı 
160
5. Hükümet Sisteminin Niteliği 
165
B. YASAL ZEMİN 
170
C. İÇTÜZÜK 
171
D. SEÇİM SİSTEMİ 
173
E. PARTİ SİSTEMİ 
181
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ÇOK PARTİLİ DÖNEMDE PARLAMENTER DENETİM
I. PARLAMENTER DENETİM YOLLARI VE 1924 ANAYASASI 
189
A. SORU 
189
1. Genel Olarak 
189
2. 1924 Anayasası’nda ve İçtüzükte Durum 
191
B. MECLİS ARAŞTIRMASI 
195
1. Genel Olarak 
195
2. 1924 Anayasası’nda ve İçtüzükte Durum 
197
C. MECLİS SORUŞTURMASI 
201
1. Genel Olarak 
201
2. 1924 Anayasası’nda ve İçtüzükte Durum 
203
D. GENSORU 
209
1. Genel Olarak 
209
2. 1924 Anayasası’nda ve İçtüzükte Durum 
212
II. TÜRKİYE’DE (1946–1960) PARLAMENTER DENETİM 
216
A. VIII. DÖNEM (1946–1950) TBMM’DE PARLAMENTER DENETİM 
218
1. Soru 
219
a) İçel Milletvekili Saim Ergenekon ve Altı Arkadaşının “Pamuk
Fiyatlarının Tespit ve İlânı”na Dair Yazılı Soru Önergesi 
219
b) İstanbul Milletvekili Cihad Baban’ın “Sıkıyönetim Kararıyla
Kapatılmış Olan Yeni Sabah ve Gerçek Gazetelerinin Hangi
Sebeple Kapatıldığının Bildirilmesi”ne Dair Sözlü Soru
Önergesi 
220
c) Eskişehir Milletvekili Ahmet Oğuz'un “Türk Parasının Dış
Kıymeti Hakkında Hükümetçe Alınan Son Kararın Memleketin
Ticari, İktisadi ve Mali Konuları Üzerindeki Etkileri”ne Dair
Sözlü Soru Önergesi 
222
ç) Samsun Milletvekili Cemil Bilsel'in “Spitzberg Takımadalarına
Ait Sovyet Teklifine Bazı Gazetelerin Montreux Sözleşmesini
Karıştırdıklarından Bahisle Meselenin Aydınlatılması”na Dair
Sözlü Soru Önergesi 
224
d) İstanbul Milletvekili Senihi Yürüten'in “Nakil Vasıtaları
Hakkındaki Kanuna Bağlı Cetvelde Gösterilen Makam
Otomobillerinden Başka Makam Otomobilleri Alınıp
Alınmadığının Bildirilmesi”ne Dair Sözlü Soru Önergesi 
226
e) Denizli Milletvekili Reşat Aydınlı’nın “Komünist Faaliyetleri
Önleyici Hangi Tedbirlerin Alındığının Açıklanması”na Dair
Sözlü Soru Önergesi 
228
f) Eskişehir Milletvekili Kemal Zeytinoğlu’nun “Hayat Pahalılığı
ve Geçim Zorluğu”na Dair Sözlü Soru Önergesi 
230
g) İstanbul Milletvekili Osman Nuri Köni’nin “Cumhuriyet
Bayramı Günü Kırıkkale–Ankara Arasında Meydana Gelen
Tren Kazası”na Dair Sözlü Soru Önergesi 
232
ğ) Kırklareli Milletvekili Dr. Fuat Umay'ın “Ülkedeki Çocuk
Doğum ve Ölüm Durumu”na Dair Sözlü Soru Önergesi 
233
h) Afyonkarahisar Milletvekili Kemal Özçoban’ın “Cumhuriyetin
İlânından Bugüne Kadar Cumhurbaşkanlarına Dış
Memleketlerden Özel ve Resmi Mahiyette Hediyeler Verilip
Verilmediği”ne Dair Sözlü Soru Önergesi 
235
ı) Kastamonu Milletvekili Muzaffer Akalın’ın “Karaçomak,
Karadere ve Bozkurt Derelerinin Taşmasına ve Tahriplerine
Mâni Olmak Üzere Alınan Tedbirler”e Dair Yazılı Soru
Önergesi 
238
2. Meclis Araştırması 
239
a) Zonguldak Milletvekili Ali Rıza İncealemdaroğlu’nun “Gemi
Satın Almak İçin Amerika'ya Gönderilen Heyetler” Hakkındaki
Meclis Araştırması Önergesi ve Aynı Konuda Olup
İncealemdaroğlu’nun Önergesine Atıf Yapan Afyonkarahisar
Milletvekili Kemal Özçoban ve Üç Arkadaşının Önergesi 
240
b) Kayseri Milletvekili Fikri Apaydın’ın “1943 Yılında Van’ın
Özalp İlçesinde 32 Vatandaşın Öldürülmesi Olayı” Hakkındaki
Meclis Araştırması Önergesi 
243
 Konunun yeniden bir meclis araştırması talebine konu
edilmesi 
246
c) İstanbul Milletvekili Senihi Yürüten’in “Çine İlçesinin Abak
Köyünde 13 Vatandaşa Yapılan İşkence İddiası” Hakkındaki
Meclis Araştırması Önergesi 
251
3. Meclis Soruşturması 
253
a) “Gümrük ve Tekel Eski Bakanı Suat Hayri Ürgüplü”
Hakkındaki Meclis Soruşturması 
253
b) Afyonkarahisar Milletvekili Ahmet Veziroğlu’nun “Ticaret Eski
Bakanı Atıf İnan” Hakkındaki Meclis Soruşturması Talebi 
259
c) İkinci Perde: “Ticaret Eski Bakanı Atıf İnan” Hakkındaki Meclis
Soruşturması 
263
ç) “Refik Saydam, Şükrü Saraçoğlu, Recep Peker ve I. Hasan
Saka Hükümetlerinde Yer Almış Milli Savunma Bakanları”
Hakkındaki Meclis Soruşturması Talebi 
268
d) “Şekere Yapılan Zam Nedeniyle Bakanlar Kurulu” Hakkındaki
Meclis Soruşturması Talebi 
270
4. Gensoru 
272
a) İstanbul Milletvekili Fuat Köprülü ve Onbeş Arkadaşının
“Şekere Yapılan Zam Nedeniyle Başbakan Hakkında”
Verdikleri Gensoru Önergesi 
272
b) Kütahya Milletvekili Ahmet Tahtakılıç ve İki Arkadaşının
“Cumhurbaşkanının 1 Kasım 1949 Tarihinde Meclis’teki Nutku
Nedeniyle Başbakan Hakkında” Verdikleri Gensoru Önergesi 
276
5. VIII. Dönemin Parlamenter Denetim Açısından Değerlendirilmesi 
279
B. IX. DÖNEM (1950–1954) TBMM’DE PARLAMENTER DENETİM 
280
1. Soru 
281
a) Ordu Milletvekili Feyzi Boztepe’nin “Ordu Halkının İhtiyacı
İçin Toprak Mahsulleri Ofisine Ait Mısırın Uzun Vadeli Kredi İle
Muhtaç Vatandaşlara Dağıtılmasına”na Dair Sözlü Soru
Önergesi 
281
b) Eskişehir Milletvekili Abidin Potuoğlu'nun “Marshall
Planından Alınan Ziraat Aletleri”ne Dair Yazılı Soru Önergesi 
284
c) Ordu Milletvekili Hüsnü Akyol’un “Ulaştırma Bakanı Seyfi
Kurtbek’in Cumhuriyet Halk Partisi Hükümetlerinin
Anayasanın 81’inci Maddesini İhlâl Ettikleri Hakkındaki
Beyanatı”na Dair Sözlü Soru Önergesi 
285
ç) Rize Milletvekili Osman Kavrakoğlu ve Amasya Milletvekili
Cevdet Topçu’nun “Ticani Tarikatına Mensup Kişilerin
Çıkardıkları Olaylar ve Bu Olaylar Hakkında Yapılan
İşlemler”e Dair Sözlü Soru Önergeleri 
287
d) Kars Milletvekili Sırrı Atalay'ın “Demokrat Parti Toplantısına
Katılan Eskişehir Valisi Arif Özgen” Hakkındaki Sözlü Soru
Önergesi 
289
e) Zonguldak Milletvekili Abdurrahman Boyacıgiller'in “Bugüne
Kadar Hangi Gazetelere Ne Kadar Resmi İlan Verildiğine,
Muhalefet Organı Olan Gazetelere Verilen Resmi İlanlarda
Takip Edilen Usule ve Kudret Gazetesine Resmi İlan
Verilmeme Sebebi”ne Dair Sözlü Soru Önergesi 
290
f) Trabzon Milletvekili Cemal Reşit Eyüboğlu'nun
“Antidemokratik Kanunlar”a Dair Sözlü Soru Önergesi 
294
g) Mardin Milletvekili Mehmet Kamil Boran'ın
“Cumhurbaşkanının Son Seyahati ve Bu Seyahatte Verdiği
Nutuklar”a Dair Sözlü Soru Önergesi 
295
ğ) Sinop Milletvekili Muhit Tümerkan'ın “Sinop’ta İnşaatı Yarım
Kalmış Okullar”a Dair Yazılı Soru Önergesi 
297
2. Meclis Araştırması 
297
a) “Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Bağlanıkları ile Millî Saraylar,
Kasırlar ve Köşklerdeki Eşya” Hakkındaki Meclis Araştırması 
297
b) Van Milletvekili Ferit Melen'in “Türkiye Emlak Kredi
Bankasının Son İki Yıl İçinde Açtığı Ticari Krediler” Hakkındaki
Meclis Araştırması Önergesi 
303
3. Meclis Soruşturması 
305
a) “Başbakan Yardımcısı Samet AĞAOĞLU” Hakkındaki Meclis
Soruşturması Talebi 
305
b) “Oyalama/–muş gibi” Beşli Komisyonları 
307
4. Gensoru 
311
a) Seyhan Milletvekili Sinan Tekelioğlu'nun “Yapılmakta Olan
Meclis Binası ile Atatürk Anıtının Bulunduğu Saha İçindeki
Arazi Nedeniyle Bayındırlık Bakanı Hakkında” Verdiği
Gensoru Önergesi 
311
b) Malatya Milletvekili İsmet İnönü'nün “Dış Politika ile Ülkenin
Siyasi ve Askeri Emniyet Meseleleri Nedeniyle Başbakan
Hakkında” Verdiği Gensoru Önergesi 
312
c) Kırşehir Milletvekili Osman Bölükbaşı ve Mardin Milletvekili
Kemal Türkoğlu'nun “Kore'ye Gönderilen Savaş Birliği
Nedeniyle Başbakan Hakkında” Verdikleri Gensoru Önergesi 
312
ç) Trabzon Milletvekili Cemal Reşit Eyüboğlu ve Üç Arkadaşının
“Resmi İlanların Gazetelere Dağıtımı Hakkındaki 3/13294
Sayılı Kararname ve Bu Kararnamenin Uygulama Şekli
Nedeniyle Başbakan Hakkında” Verdikleri Gensoru Önergesi 
315
d) Mardin Milletvekili Aziz Uras'ın “Mardin'in Kordis Köyü
Muhtarı Mehmet Elik Hakkındaki Danıştay İlâmının Yerine
Getirilmemesi Nedeniyle İçişleri Bakanı Hakkında” Verdiği
Gensoru Önergesi 
315
e) Erzurum Milletvekili Rıfkı Salim Burçak'ın “CHP Genel Başkanı
İsmet İnönü'nün 5 Ekim 1952 Tarihinde İzmir'deki Nutku ile
Onu Takip Eden Manisa ve Balıkesir Olayları ve Bu Olaylar
Karşısında Alınan Tedbirler Nedeniyle Başbakan Hakkında”
Verdiği Gensoru Önergesi 
316
f) Trabzon Milletvekili Faik Ahmet Barutçu'nun “Seçim
Kanununun ve Adli Sistemin Noksanlarının Tamamlanmasının
Düşünülüp Düşünülmediği, Vatandaşların Söz, Yayın ve
Toplantı Hürriyetlerini Teminat Altında Bulunduracak Yeni
Müeyyidelere İhtiyaç Olup Olmadığı Hususlarında Başbakan
Hakkında” Verdiği Gensoru Önergesi 
317
g) Mardin Milletvekili Kemal Türkoğlu’nun “İkinci Menderes
Kabinesinin Bakanlarının Yarısından Fazlası Değişmesine
Rağmen Anayasaya Uygun Bir Kabinenin Oluşmasına Olanak
Sağlamak Amacıyla Başbakanın İstifa Etmemesi veya Şeklen
İstifa Ederek Aynı Kişilerle ve Yeni Bir Programla Meclis’ten
Güvenoyu İstememesi Nedenleriyle Başbakan Hakkında”
Verdiği Gensoru Önergesi 
318
ğ) Kırşehir Milletvekili Osman Bölükbaşı ve İki Arkadaşının
“<Türkiye'de Pürüzsüz Demokratik Bir İdarenin Kurulduğu,
Vatandaş Hak ve Hürriyetlerinin Tam Olarak Teminat Altına
Alındığı> Yolundaki İddialarının Neye Dayandığı Hususunda
Başbakan Hakkında” Verdikleri Gensoru Önergesi 
320
h) Kırşehir Milletvekili Osman Bölükbaşı’nın “Millet Partisinin
Dini Siyasete Alet Ettiği İddialarının Neye Dayandığı
Hususunda Başbakan Hakkında” Verdiği Gensoru Önergesi 
321
ı) Trabzon Milletvekili Cahit Zamangil ve Dört Arkadaşının “Dış
Ticaretimizdeki Ödeme Zorluklarının ve Çeşitli Olumsuz
Neticelerinin Ne Kadar Sürede ve Nasıl Bir Programla
Giderilmesinin Düşünüldüğü Hususunda Başbakan Hakkında”
Verdikleri Gensoru Önergesi 
322
i) “Türkiye’nin Kahire Büyükelçisinin Sınır Dışı Edilmesi
Nedeniyle Dışişleri Bakanı Hakkında” Verilen Gensoru
Önergeleri 
322
j) Kırşehir Milletvekili Osman Bölükbaşı’nın “Yargının
Bağımsızlığı ve Hakimlerin Teminatı Sorunu Halledilmeden
Seçim Güvenliğinin Sağlanıp Sağlanmayacağı Hususunda
Başbakan Hakkında” Verdiği Gensoru Önergesi 
323
5. IX. Dönemin Parlamenter Denetim Açısından Değerlendirilmesi 
323
C. X. DÖNEM (1954–1957) TBMM’DE PARLAMENTER DENETİM 
326
1. Soru 
327
a) Seyhan Milletvekili Sinan Tekelioğlu'nun “Namıkkemal
(Saraçoğlu) Mahallesinde Oturan Yüksek Maaşlı Memurların
İşgal Ettikleri Apartmanların Tahliye Ettirilerek Devlet
Dairelerine Tahsis Edilmesi Hakkında Ne Düşünüldüğü”ne
Dair Sözlü Soru Önergesi 
327
b) Burdur Milletvekili Mehmet Özbey'in "Üniversite
Öğrencilerinin Siyasetle Uğraşmamaları Hakkında Ne
Düşünüldüğü ile Amerika ve Avrupa Üniversitelerinde
Öğrencilerin Siyasetle Meşgul Olup Olmadıkları”na Dair Yazılı
Soru Önergesi 
328
c) Malatya Milletvekili Nüvit Yetkin ve Kars Milletvekili Sırrı
Atalay’ın, “Kasım Gülek'in Tevkifi ve Tevkifin İnfaz Şekli”ne
Dair Sözlü Soru Önergesi 
330
ç) Kars Milletvekili Sırrı Atalay’ın “Devlet Radyosu”na Dair Sözlü
Soru Önergesi 
333
d) Burdur Milletvekili Fethi Çelikbaş'ın “Balıkesir’in Savaştepe
İlçesindeki Hürriyet Partisi Merkezinin Levhasının İndirildiği
Yönünde Gazetelerde Çıkan Haber”e Dair Yazılı Soru Önergesi 
336
e) Trabzon Milletvekili Emrullah Nutku'nun “Vatandaşların
Muhalif Parti Milletvekilleriyle Temasının Önlenmesi İçin
Zabıtaya Emir Verilip Verilmediğine” Dair Sözlü Soru Önergesi 
337
f) Kastamonu Milletvekili Ziya Termen'in “Geçim Sıkıntısının
Önlenmesi Hususunda Ne Düşünüldüğü”ne Dair Sözlü Soru
Önergesi 
340
g) Burdur Milletvekili Fethi Çelikbaş'ın “Adıyaman İl Merkezinde
Yayınlanan Demokrat Adıyaman ve Fırat Gazetelerine Verilen
Resmi İlan Parasının Miktarı”na Dair Yazılı Soru Önergesi 
341
2. Meclis Araştırması 
342
a) Trabzon Milletvekili Mahmut Goloğlu’nun “Dilekçe
Komisyonunun 26.01.1954 Tarihli Kararının Kabulü ve
Dolayısıyla İçtüzüğün 177’nci Maddesinin Uygulanması”
Hakkındaki Önergesi 
342
b) Malatya Milletvekili Nüvit Yetkin ve İki Arkadaşının “Üç
Temyiz Hakimi ile Onüç Yüksek Dereceli Hakimin Emekliye
Sevki” Hakkındaki Meclis Araştırması Önergesi 
344
3. Meclis Soruşturması 
346
a) “İktisat ve Ticaret Eski Bakanı Sıtkı Yırcalı, Maliye Eski Bakanı
Hasan Polatkan ile Devlet Eski Bakanı ve Eski Başbakan
Yardımcısı Fatin Rüştü Zorlu” Hakkındaki Meclis Soruşturması 
346
b) “6–7 Eylül Olayları Nedeniyle Başbakan Adnan Menderes ve
İçişleri Eski Bakanı Namık Gedik” Hakkındaki Meclis
Soruşturması Talebi 
350
c) “Dışişleri Eski Bakanı Fatin Rüştü Zorlu” Hakkındaki Meclis
Soruşturması Talebi 
355
ç) “Devlet Eski Bakanı Mükerrem Sarol” Hakkındaki Meclis
Soruşturması 
357
d) “İktisat ve Ticaret Eski Bakanı Sıtkı Yırcalı ile Dışişleri Eski
Bakanı Fatin Rüştü Zorlu” Hakkındaki Meclis Soruşturması
Talebi 
360
e) “Adalet Eski Bakanı Osman Şevki ÇİÇEKDAĞ” Hakkındaki
Meclis Soruşturması Girişimi 
362
4. Gensoru 
363
a) Kars Milletvekili Turgut Göle ve İki Arkadaşının “Emekliye
Sevk Edilen Hâkimler Hakkındaki Tasarruflar Nedeniyle Adalet
Bakanı Hakkında” Verdikleri Gensoru Önergesi 
363
b) Manisa Milletvekili Muammer Alakant ve Sekiz Arkadaşının
“Dördüncü Adnan Menderes Hükümetinin Programını Neden
Uygulayamadığı Hususunda Başbakan Hakkında” Verdikleri
Gensoru Önergesi 
364
c) Burdur Milletvekili Fethi Çelikbaş ve Onbir Arkadaşının
“Dördüncü Adnan Menderes Hükümetinin Dahili Siyaseti
Nedeniyle Başbakan Hakkında” Verdikleri Gensoru Önergesi 
365
ç) Malatya Milletvekili Nüvit Yetkin ve Dört Arkadaşının “Şeker
Fiyatlarına Yapılan Zam Nedeniyle Başbakan Hakkında”
Verdikleri Gensoru Önergesi 
366
d) İşlem Görmeyen Gensoru Önergeleri 
367
5. X. Dönemin Parlamenter Denetim Açısından Değerlendirilmesi 
367
D. XI. DÖNEM (1957–1960) TBMM’DE PARLAMENTER DENETİM 
370
1. Soru 
371
a) Ankara Milletvekili Recep Dengin'in “Otomobil Garajlarıyla
Tamirhanelerinin Miktarı”na Dair Sözlü Soru Önergesi 
371
b) Sivas Milletvekili Halim Ateşalp'in “Sivas'ta Çiftçi
İhtiyaçlarının Karşılanması ve Çiftçinin Motorlu Vasıtaya
Teşviki Hususlarında Neler Düşünüldüğü”ne Dair Yazılı Soru
Önergesi 
372
c) Mardin Milletvekili Vahap Dizdaroğlu'nun “Antibiyotik ve
Tıbbi Malzeme Darlığının Önlenmesi Hususunda Ne Gibi
Tedbirler Düşünüldüğü”ne Dair Sözlü Soru Önergesi 
373
ç) Ankara Milletvekili Bülent Ecevit'in “Dünya Gazetesinde
Tefrika Edileceği Bildirilen «Tekelonya Cumhuriyeti» Adlı
Romanın Yayınlanmasına İstanbul Savcılığı’nca Ne Sebeple
Engel Olunduğu”na Dair Sözlü/Yazılı Soru Önergesi 
375
d) Zonguldak Milletvekili Necati Diken'in “Bartın'ın Vilâyet
Haline Getirilmesinin Düşünülüp Düşünülmediği”ne Dair Yazılı
Soru Önergesi 
378
e) Niğde Milletvekili İsmail Güven'in “Kayseri Ağır Ceza
Mahkemesi Başkanının Niğde DP İl Kongresine Katıldığının
Doğru Olup Olmadığı”na Dair Sözlü/Yazılı Soru Önergesi 
379
f) Tokat Milletvekili Faruk Ayanoğlu'nun “Tokat ve İlçelerinin
Köy İçme Suları”na Dair Yazılı Soru Önergesi 
380
2. Meclis Araştırması 
380
a) Burdur Milletvekili Fethi Çelikbaş ve Kırşehir Milletvekili Fazıl
Yalçın'ın “Zile Olayları” Hakkındaki Meclis Araştırması
Önergeleri 
380
b) Ankara Milletvekili Avni Doğan ve Elli Dört Arkadaşının “Basın
Konusunda Meclis Tahkikatı Açılması” Hakkındaki Meclis
Araştırması Önergesi 
383
c) “Kromit Limitet Şirketi ile Bu Şirketin Kurucusuna Ziraat
Bankası Tarafından Açılan Kredi” Hakkındaki Meclis
Araştırması 
386
ç) Adana Milletvekili Suphi Baykam ve Altı Arkadaşının
“Demokrat Parti Gençlik Bürosu Tarafından Talebe ve
Gençlik Teşekküllerine Yapılan Müdahale” Hakkındaki Meclis
Araştırması Önergesi 
390
d) Malatya Milletvekili Nüvit Yetkin ve Altı Arkadaşının “İstimlâk
Yolsuzlukları” Hakkındaki Meclis Araştırması Önergesi 
393
e) “Cumhuriyet Halk Partisinin Yıkıcı, Gayrimeşru ve Kanun Dışı
Faaliyetleri ile Basın Meselesi” Hakkındaki Meclis Araştırması 
396
3. Meclis Soruşturması 
408
a) Uzun Süre Gündeme Alınmayan Meclis Soruşturması
Önergeleri 
408
b) “Ticaret Bakanı Hayrettin ERKMEN” Hakkındaki Meclis
Soruşturması Talebi 
411
c) Son Meclis Soruşturması Önergesi 
413
4. Gensoru 
413
 Seri Bir Şekilde Reddedilen Gensoru Önergeleri 
413
5. XI. Dönemin Parlamenter Denetim Açısından Değerlendirilmesi 
415
SONUÇ 
419
KAYNAKÇA 
429