Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkını Kullanmalarının Engellenmesinin Roma Statüsü Kapsamında Değerlendirilmesi Mohammad Fr Yousef  - Kitap

Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkını Kullanmalarının Engellenmesinin Roma Statüsü Kapsamında Değerlendirilmesi

1. Baskı, 
Temmuz 2026
Kitabın Detayları
Dili:
Türkçe
Ebat:
16x24
Sayfa:
366
Barkod:
9786253779788
Kapak Türü:
Karton Kapaklı
Fiyatı:
800,00
Temin süresi 2-3 gündür.
Kitabın Açıklaması
Filistinlilerin tarihinde, Filistin ve işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan asıl evlerine dönme konusundaki devredilemez haklarının uzun süredir engellenmesi, modern çağın en uzun süreli ve en ciddi insani, hukuki ve siyasi krizlerinden birini oluşturmaktadır. Bu durum, 1948 Nakba ve 1967 Naksa sırasında yaşanan kitlesel zorla yerinden edilmelere dayanmakta; Gaiplerin Malları Yasası (1950), askeri emirler, etnik temizlik uygulamaları, ev yıkımları ve Gazze ile Batı Şeria'ya yönelik soykırım niteliğindeki saldırılar (2023–2026) dâhil olmak üzere çeşitli politika ve uygulamalar yoluyla sürdürülen bu inkâr, nesiller boyunca milyonlarca Filistinliyi (UNRWA'ya kayıtlı 5,9 milyon kişi) yerinden etmiş, vatansızlığı, mülksüzleştirmeyi ve cezasızlığı pekiştirmiştir.
Bu kitap, İsrail'in Filistinlilerin geri dönüş hakkını sistematik biçimde engellemesinin, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü kapsamında kovuşturulabilir insanlığa karşı suç ve savaş suçu olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceğini incelemektedir. Tarihsel, betimsel ve analitik yöntemlerden yararlanan çalışma, Osmanlı döneminin sonlarından günümüze kadar zorla yerinden edilmenin seyrini izlemekte; geri dönüş hakkını uluslararası teamül hukuku çerçevesinde (İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 13, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme Madde 12(4) ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 194 (III) sayılı Kararı) değerlendirmektedir.
Kitabın Konu Başlıkları
.
Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Tarihsel ve Hukuki Temelleri
.
Filistin Devletliğinin Hukuki Statüsü ve UCM Bağlamında Değerlendirilmesi
.
Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Engellenmesi Bağlamında UCM'nin Yargı Yetkisi ve Bu Fiilin Roma Statüsü Kapsamında Değerlendirilmesi
.
UCM'nin İsrailliler'in Olası Suçlarını Soruşturmasında Engeller, Tamamlayıcı Adalet Mekanizmaları ve Alternatif Çözüm Yolları
Kitabın İçindekileri
İÇİNDEKİLER
ÖZET 
7
KISALTMALAR 
13
GİRİŞ
I. ARAŞTIRMANIN ÖNEMİ 
17
II. ARAŞTIRMANIN AMAÇLARI 
18
III. ARAŞTIRMA HİPOTEZİ VE SORULARI 
19
IV. ARAŞTIRMA YÖNTEMİ 
19
V. LİTERATÜR TARAMASI 
21
BİRİNCİ BÖLÜM
FİLİSTİNLİLERİN GERİ DÖNÜŞ HAKKININ TARİHSEL VE HUKUKİ TEMELLERİ
I. FİLİSTİNLİLERİN YERİNDEN EDİLMESİNİN TARİHSEL ARKA PLANI 
32
A. Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Filistin’de Demografik
Dönüşüm ve Siyonist Siyasi Hedefler 
33
B. Britanya Mandası Döneminde Filistin ve Yerinden Edilmenin Ön
Koşulları 
40
II. NAKBA, NAKSA VE DEVAM EDEN YERİNDEN EDİLME SÜRECİ 
44
A. 1948 Nakba ve Kitlesel Zorla Yerinden Edilme 
45
B. Nakba’dan Sonra BM’in Filistinli Mülteciler Meselesine İlişkin
Girişimleri 
49
C. 1967 Naksa ve İkinci Yerinden Edilme Dalgası 
55
D. Barış Girişimlerinden Günümüze Yerinden Edilmiş Filistinliler 
57
III. FİLİSTİNLİLERİN YERİNDEN EDİLMESİ VE ULUSLARARASI MÜLTECİ
REJİMİ ÇERÇEVESİNDE HUKUKİ STATÜLERİ 
64
A. Mülteci Hukuku Çerçevesinde Mülteci Tanımı 
66
B. Mevcut Mülteci Rejimi Çerçevesinde Filistinli Mülteciler (UNCCP,
BMMYK ve UNRWA) 
68
C. Uluslararası Mülteci Sistemi Kapsamında Filistinli Mültecilerin
Hukuki Tanımı 
72
1. BM Genel Kurulu’nun 194 (III) Sayılı Kararının 11. Maddesi
Işığında Filistinli Mültecilerin Tanımı 
73
2. UNRWA Çerçevesinde Filistinli Mülteci Tanımı 
75
a. Filistinli Mültecilerin Soyundan Gelen Türev Mülteciler 
79
b. Ürdün Vatandaşlığına Sahip Filistinli Mülteciler 
80
c. Mülteci Olmayan Kişilerle Evli Filistinli Kadın Mülteciler 
81
d. 1967'de Yerinden Edilen Filistinliler (Naziheen) 
81
3. UNRWA Kapsamı Dışındaki Filistinli Mülteciler: 1951 Cenevre
Sözleşmesi’nin 1D Maddesi Çerçevesinde Tanımlama 
82
a. 1948 Filistin Mültecileri, 1967 Yerinden Edilmiş Filistinliler
ve Onların Soyundan Gelenler (1D maddesi çerçevesinde) 
85
b. 1951 Sözleşmesi’nin 1D Maddesi Kapsamında Filistinli
Mülteciler İçin Korumanın Belirlenmesi 
87
c. Filistinli Mülteciler ve 1951 Sözleşmesi’nin 1C, 1E ve 1F
Maddelerinin Uygulanması 
92
IV. ULUSLARARASI HUKUKTA YERİNDEN EDİLMİŞ FİLİSTİNLİLER VE
FİLİSTİNLİ MÜLTECİLERİN STATÜSÜ 
94
A. Uluslararası Mülteci Hukukunda Filistinli Mülteciler ve Yerinden
Edilmiş Filistinliler 
95
B. Uluslararası İnsan Hakları Hukukunda Filistinli Mülteciler ve
Yerinden Edilmiş Filistinliler 
97
C. Uluslararası İnsancıl Hukuk Çerçevesinde Yerinden Edilmiş
Filistinliler ve Zorla Yerinden Edilme Yasağı 
100
V. ULUSLARARASI HUKUK ÇERÇEVESİNDE FİLİSTİNLİLERİN GERİ DÖNÜŞ
HAKKI 
105
A. Uluslararası Hukukta Geri Dönüş Hakkı 
105
B. Uluslararası Hukuk Çerçevesinde Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkı 
118
1. Vatandaşlık Hukuku Çerçevesinde Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkı 
123
2. Uluslararası İnsancıl Hukuk Kapsamında Filistinlilerin Geri Dönüş
Hakkı 
131
3. Uluslararası İnsan Hakları Kapsamında Filistinlilerin Geri Dönüş
Hakkı 
137
4. Uluslararası Mülteci Hukukunda Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkı 
141
5. Devlet Pratiğinde (Opinio Juris) Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkı 
144
C. Geri Dönüş Hakkının Bireysel ve Kolektif Boyutlar Açısından
Uygulanabilirliği 
149
VI. ARA SONUÇ 
153
İKİNCİ BÖLÜM
FİLİSTİN DEVLETLİĞİNİN HUKUKİ STATÜSÜ VE UCM BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
I. FİLİSTİN'İN UCM’YE BAŞVURU SÜRECİ 
160
II. FİLİSTİN'İN DEVLETLİK MESELESİ 
165
A. 1988 Bağımsız Filistin Devleti’nin ilânı ve BM'nin yaklaşımı 
167
B. Tanınma ve Egemenlik Meselesi – Devlet Olarak Filistin 
169
C. Montevideo Sözleşmesi kapsamında Filistin'in devletlik statüsü 
171
D. Uluslararası Tanınma Işığında Filistin Devletliği 
180
1. Açıklayıcı Teori 
181
2. Kurucu teori 
181
E. UCM Ön Yargılama Dairesi Kararı Işığında Filistin’in Devlet
Statüsü 
183
III. UCM VE İSRAİL 
184
IV. ARA SONUÇ 
189
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
FİLİSTİNLİLERİN GERİ DÖNÜŞ HAKKININ ENGELLENMESİ BAĞLAMINDA UCM’NİN YARGI YETKİSİ VE BU FİİLİN ROMA STATÜSÜ KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
I. FİLİSTİN DURUMU BAĞLAMINDA UCM’NİN YARGI YETKİSİ 
191
A. UCM'nin Filistin Durumuna ilişkin Ön incelemel Süreci 
193
B. Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Reddi Bağlamında UCM'nin
Yargı Yetkisi 
197
1. Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Engellenmesi Bağlamında
UCM’nin Kişi Bakımından Yargı Yetkisi 
198
2. Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Engellenmesi Bağlamında
UCM’nin Yer Bakımından Yargı Yetkisi 
202
3. Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Engellenmesi Bağlamında
UCM’nin Zaman Bakımından Yargı Yetkisi 
205
II. FİLİSTİNLİLERİN GERİ DÖNÜŞ HAKKININENGELLENMESİNİN ROMA
STATÜSÜ KAPSAMINDA SUÇ OLARAK NİTELENDİRİLMESİ 
209
A. Nürnberg Tüzüğü'nden Roma Statüsü'ne kadar Uluslararası Ceza
Hukukunda İnsanlığa Karşı Suçların Gelişimi 
209
B. Geri Dönüş Hakkının Engellenmesine Yol Açan Fiillerin Hukukî
Niteliği 
217
C. Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Engellenmesi İnsanlığa Karşı
Suç Olarak Değerlendirilmesi 
220
1. Sınır Dışı Etme Suçunun Bir Unsuru Olarak Filistinlilerin Geri
Dönüş Hakkının Engellenmesi 
220
2. Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Engellenmesinin Zulüm Suçu
Olarak Değerlendirilmesi 
231
4. Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Engellenmesinin İnsanlık Dışı
Bir Eylem Olarak Değerlendirilmesi 
244
D. Roma Statüsü uyarınca Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının
Engellenmesi Savaş Suçu Olarak Değerlendirilmesi 
254
1. İşgal Altındaki Filistin Topraklarında İsrail İşgalinin Niteliği 
255
2. Filistinlilerin Gayrimeşru Sınır Dışı Edilmesinin Savaş Suçu Olarak
Değerlendirilmesi 
258
3. Filistinlilerin İşgal Altındaki Topraklar İçinde veya Dışında
Gayrimeşru Naklinin Savaş Suçu Olarak Değerlendirilmesi 
261
4. Filistinlilerin Geri Dönüş Hakkının Engellenmesinin Kasten Büyük
Acı Çektirme Yoluyla Savaş Suçu Olarak Değerlendirilmesi 
264
III. ARA SONUÇ 
273
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
UCM’NİN İSRAİLLİLER’İN OLASI SUÇLARINI SORUŞTURMASINDA ENGELLER, TAMAMLAYICI ADALET MEKANİZMALARI VE ALTERNATİF ÇÖZÜM YOLLARI
I. UCM’NİN FİLİSTİN DURUMUNA İLİŞKİN TUTUMUNUN
DEĞERLENDİRİLMESİ BAĞLAMINDA TEMEL ZORLUKLAR 
279
A. UCM’nin Filistin Durumuna Müdahalesine İlişkin Hukuki ve Usulî
Zorlukların 
281
1. İsrail'in Roma Statüsü'ne Taraf Olmaması ve Bunun İAFT Üzerinde
UCM'nin Kabul Edilebilirliğine Dair Etkileri 
281
2. Müdahale, Yaptırımlar, Siber Saldırı, Mali ve Siyasi Baskı 
285
3. Tamamlayıcılık İlkesi Bağlamında UCM’nin Dahil Oluşuna İtirazlar 
288
4. Roma Statüsü'nden Çekilme İhtimali 
292
II. UCM'NİN İSRAİL'İN İŞLEDİĞİİDDİA EDİLEN SUÇLARA İLİŞKİN
SORUŞTURMASINI DESTEKLEYENALTERNATİF MEKANİZMALAR VE
YOLLAR 
295
A. Failleri Sorumlu Tutmanın Alternatif Bir Yolu Olarak Evrensel
Yargı Yetkisi 
296
B. UCM'yi Desteklemede Sivil Toplum Kuruluşlarının (STK’lar) Rolü .302
C. UCM Soruşturmalarına Yönelik Yaptırımlara Karşı Bir Önlem
Olarak Blokaj Statüsünün Rolü 
310
D. Yaptırımlara Karşı Koyma ve UCM Soruşturmalarını
Desteklemede BM GK'nın Rolü 
312
III. ARA SONUÇ 
314
SONUÇ 
319
KAYNAKÇA 
325