Kategoriler
Eser Adı Yazar Yayınevi Açıklama İçindekiler Barkod
Arama  
Ana Sayfa Sipariş Takip Üyelik Yardım İletişim
 
 
Bülten
   

×
Anayasa Hukuku: Genel Kısım
(Temel İlkeler, Kavram ve Kurumlar)
Eylül 2020 / 3. Baskı / 800 Syf.
Fiyatı: 95.00 TL
İndirimli: 85.50 TL (%10)
4 günde kargoya verilir.
 
Sepete Ekle

Diğer Baskılar
 BaskıTarih Fiyatı İndirimli
 2. Eylül 2019 89.00 TL 19.90 TL (%78)Sepete Ekle
   

Anayasa hukuku, özgürlük ile düzeni bağdaştırma ve bu iki temel bileşen arasında optimal denge kurma tekniklerini inceleyen bir disiplindir. Bu özelliği nedeniyle gerek içerik gerek yöntem açısından diğer hukuk dalları gibi saf anlamda pozitif hukuk niteliğine ve yöntemine sahip değildir. Bir hukuk dalı olması nedeniyle kendine özgü konusu, kaynakları ve yargılama esasları şüphesiz vardır. Ancak diğer hukuk dallarından farklı olarak, isminin çağrıştırdığının aksine, sadece belirli bir ülkenin anayasasının normatif açıdan incelenmesinden ibaret değildir. Duverger'nin çarpıcı betimlemesiyle "anayasada olmayan bir anayasa hukuku, anayasa olmadan da bir anayasa hukuku vardır".

Gerçek şu ki anayasa hukukunun teorik temelleri ve arka planı bilinmeden herhangi bir anayasal metin ve düzen gerektiği gibi değerlendirilemez. İyi bir "anayasa okur-yazarlığı"nın yolu öncelikle anayasa hukukunun teorik çerçevesine ya da genel kısmına vakıf olmaktan geçer. İşte anayasa hukukunun genel kısmı ya da yaygın deyimle genel esaslarını ele alan kitap anayasal düzenlerin kökleriyle ve felsefesiyle okunmasını ve yorumlanmasını sağlama amacı taşımaktadır.

Kitap, hukuk fakültesi lisans öğrencileri ile hukuk ve siyasal bilimler alanında lisans-üstü çalışma yürütenler başta olmak üzere, anayasa hukuku kavram ve kurumlarına ilgi duyan herkese hitap etmektedir. Konular şekil, tablo ve örneklerle desteklenerek anlatılmıştır.

Konu Başlıkları
Anayasa
Kurucu İktidar
Kurumsallaşmış İktidar Olarak Devlet
Güçler Ayrılığı ve Hükümet Sistemleri
Egemenliğin Kullanım Yöntem ve Sınırları
Siyasal Partiler ve Seçimler
Devletin Temel Organları
Anayasaya Uygunluk Denetimi
Barkod: 9789750263163
Yayın Tarihi: Eylül 2020
Baskı Sayısı:  3
Ebat: 16x24
Sayfa Sayısı: 800
Yayınevi: Seçkin Yayıncılık
Kapak Türü: Karton Kapaklı
Dili: Türkçe
Ekler: -

 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Üçüncü Baskıya Önsöz  7
Önsöz  9
Kısaltmalar  35
Birinci Bölüm
DEVLETİN HUKUKSAL ÇERÇEVESİ OLARAK ANAYASA VE
ANAYASA HUKUKU
Birinci Kısım
ANAYASA KAVRAMI VE ANAYASA HAREKETLERİ
I. ANAYASA KAVRAMI: ORTAYA ÇIKIŞI VE GELİŞİMİ  39
A. Anayasa Kavramının Etimolojisi  39
B. Anayasacılık Hareketleri  41
1. Anlamı ve Tarihçesi  41
2. Anayasacılık ve Demokrasi Düşüncesi Arasındaki Karşıtlık ve Anayasal Demokrasi  44
C. Liberal Anayasacılık Düşüncesinde Anayasaya Yüklenen İşlevsel Anlam: Anayasanın Siyasal Anlamı  46
D. Anayasanın Günümüzde İfade Ettiği Anlam: Anayasanın Hukuksal Anlamı  47
E. Türkçede Terminoloji Sorunu ve Tartışması  50
II. ANAYASALARIN İŞLEVLERİ  53
A. Hukuksal İşlevleri  54
1. Anayasa, Hukuk Düzeninin Geçerlilik Temelidir  54
2. Anayasa, Devletin Kurucu İşlemi ve Yönetenlerin Statüsüdür  54
3. Anayasa, Bir Devletin Uluslararası Toplumdaki Sembolüdür  55
4. Anayasa, Siyasal İktidarın Sınır ve Çerçevesi, Özgürlüğün Güvence Belgesidir  56
B. Siyasal İşlevleri  56
1. Anayasa Egemen Halkın İradesini Yansıtan İşlemdir  56
2. Anayasa Yönetimin Meşruiyet Kaynağıdır  57
3. Anayasa Ulusal Bütünlüğün ve Ortak Kimlik İnşasının Temel Unsurudur  58
4. Anayasa Bir İdeoloji ve Felsefenin Somutlaşmış İfadesidir  60
5. Anayasa Siyasal İstikrarı Sağlama Aracıdır  61
III. ANAYASALARIN İÇERİĞİ  62
A. Genel Çerçeve  62
B. Anayasal Başlangıçlar ve Pozitif Değeri Sorunu  65
1. Anayasal Başlangıçlar (dibace, önsöz, preamble)  65
2. Başlangıçların Pozitif Hukuk Gücü Sorunsalı  66
a. Yasama Organına “Açık Çek” Sunması  68
b. Anayasa Yargısına Geniş Değerlendirme Marjı Bırakması  68
IV. ANAYASA HUKUKU VE DİĞER HUKUK DALLARI ÜZERİNDE ETKİSİ  70
A. Tanım  70
B. Anayasa Hukuku Alanının Çerçevesini Çizmede Zorluk  72
C. Anayasa Hukukunun İçeriği: Anayasa Hukuku, Anayasanın Hukuku  73
1. Genel Olarak  73
2. Anayasa Hukukunun Kısımları  74
3. Anayasa Hukuku Alanının Genişlemesi: Siyasal Hukuktan Anayasa Hukukuna  77
D. Anayasa Hukukunun Uluslararasılaşması  80
E. Anayasa Hukuku ve Siyaset Bilimi  82
1. Konu Bakımından Ayrılamama  82
2. Yöntemsel Farklılık  84
3. Karşılıklı Etkileşim  84
V. ANAYASA HUKUKUNUN BELİRGİN ÖZELLİKLERİ  85
A. Anayasa Hukuku, Bir Yandan Eski, Bir Yandan Genç Bir Hukuk Dalıdır  85
B. Anayasa Hukuku, Kamu Hukukunun Bir Dalıdır  86
C. Anayasa Hukuku Sürekli Değişim İçinde Olan Bir Hukuk Dalıdır  86
D. Anayasa Hukuku Diğer Hukuk Dallarına da Hâkim Bir Hukuk Dalıdır: “Hukukun Anayasallaşması”  87
E. Anayasa Hukuku, İdeoloji Esaslı Bir Hukuk Dalıdır (Un droit engagé)  90
VI. ANAYASA HUKUKUNUN KAYNAKLARI  92
A. Hukuk Kaynağı Kavramı ve Türleri  92
B. Anayasa Hukukunun Şekli Kaynakları  93
VII. ANAYASA HUKUKUNDA YÖNTEM  95
A. Genel Olarak Hukuksal Pozitivizm Yöntemi (Egzejetik Yöntem/Metin Yorumculuğu Yöntemi)  95
B. Anayasa Hukukunda Yöntemler  95
1. Dogmatik Yöntem  96
2. Yöntem Genişlemesi ve Sosyolojik Yönteme Başvuru Gereği  98
İkinci Kısım
ANAYASALARIN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI
I. ANAYASANIN TERMİNOLOJİK AÇIDAN İKİ FARKLI ANLAMI  100
A. Geniş (Maddi) Anlamda Anayasa (la constitution au sens large)  102
B. Dar (Şekli) Anlamda Anayasa (au sens strict)  104
C. Geniş ve Dar Anlamda Anayasa Tanımlarının Karşılaştırılması  105
D. Geniş Anlamda Anayasa–Dar Anlamda Anayasa Arasındaki İlişkiler  106
1. Kesişme, Çakışma ve Çatışmalar  106
2. Ayrımın Pozitif Değeri ve Sonuç  107
II. ŞEKİLLERİ YÖNÜNDEN  110
A. Yazılı Anayasalar (written constitutions)  110
B. Gelenek Ağırlıklı Anayasalar  111
1. Tanım  111
2. Yazılı Anayasa İle Karşılaştırma  112
3. Gelenek Ağırlıklı Anayasaların Oluşumu  113
a. Objektif Unsur (Maddi Unsur–Tekrarlama Olgusu–Répétition)  113
b. Sübjektif Unsur (Manevi/Psikolojik Unsur–le centiment d’obligation)  113
c. Hukuksallık Unsuru  114
4. Gelenek Ağırlıklı Anayasalar İle Anayasa Gelenekleri İlişkisi  114
a. Anayasa Geleneği Kavramı  115
b. Anayasa Geleneklerinin İşlevi  116
aa. Yazılı Anayasanın Boşluklarını Doldurma İşlevi (Praeter Legem)  116
bb. Yazılı Anayasa Kuralını Yorumlayıcı İşlevi veya Belirsizliklerini Giderme İşlevi (Secundum Legem)  116
cc. Yazılı Anayasa Kuralını Kaldırma veya Değiştirme İşlevi (Praeter Constitutionem)  116
c. Anayasa Geleneklerinin Anayasa Uygulamalarından (Pratiklerinden) Farkı  117
C. Yazılı Anayasa–Gelenek Ağırlıklı Anayasa Ayrımının Değerlendirilmesi  119
III. DEĞİŞTİRİLİŞLERİ YÖNÜNDEN  120
A. Katı Anayasalar (Sert Anayasalar/Bükülmez Anayasalar)  120
1. Tanım ve Önemi  120
2. Özellikleri ve Sonuçları  121
3. Katılığın Olumlu ve Olumsuz Yanları  123
a. Olumlu Yanları  123
b. Olumsuz Yanları  124
c. Katılığı Sağlayıcı Düzenlemeler  125
B. Esnek (Yumuşak) Anayasalar  125
IV. ANAYASA YAZIM TEKNİĞİ YÖNÜNDEN ANAYASALAR  127
A. Düzenleyici Anayasa–Çerçeve Anayasa  127
1. Tanım  127
2. Uygulamada Durum  128
B. Yazılım Yöntemi Bakımından: Orijinal (Özgün) Anayasalar–Taklit Anayasalar  130
V. İŞLEVLERİ (FELSEFELERİ) YA DA ANAYASACILIK YÖNÜNDEN ANAYASALAR  131
A. Anayasal Ontoloji ve Anlam Kayması (invertion)  131
B. Anayasaları “Ontolojik Açıdan” Sınıflandırma Gereği ve Anayasa Türleri  133
VI. İÇERDİKLERİ HÜKÜMLERİN NİTELİĞİ BAKIMINDAN: SİYASAL ANAYASA/SOSYAL ANAYASA  137
İkinci Bölüm
KURUCU İKTİDAR: ANAYASALARIN YAPILMASI VE DEĞİŞTİRİLMESİ
I. KURUCU İKTİDAR KAVRAMI  139
II. ASLİ KURUCU İKTİDAR (le pouvoir constituant originaire; pouvoir créateur)  142
A. Niteliği  142
1. Hukukun Sıfır Noktası Tezi (Hukuk Boşluğu)  142
2. Asli Kurucu İktidarın Sınırlılığı Tezi: Hukukun Sürekliliği  144
a. Genel Olarak  144
b. Kurucu İktidarın Sürekliliği ve Sınırlılığı: Doğal Hukukçu Bakış  145
3. Değerlendirme  147
B. Asli Kurucu İktidarın Eylemsel Sınırları  148
1. İç Dinamikler  148
2. Dış Dinamikler: Uluslararası Kuruluşların Kurucu İktidar Üzerindeki Etkisi  149
C. Asli Kurucu İktidarın Somut Görünümü  150
1. Yeni Bir Devletin Kurulması  151
2. Mevcut Devletin Anayasal Düzeninin Şiddet Yoluyla Ortadan Kalkması  152
3. Halkın Kendi Anayasasını Yenileyebilme Hakkı  155
III. YENİ ANAYASA YAPIM YÖNTEMLERİ: KURUCU İKTİDARIN SOMUTLAŞMASI  157
A. Otoriter Yöntemler (Antidemokratik/Monokratik/Otokratik Yöntemler)  159
1. Ferman Yöntemi (Charte Octroyée)  160
2. Misak/Pakt (charte négociée) Yöntemi  161
B. Demokratik Anayasa Yapımı Yöntemleri  162
1. Halkın Doğrudan Anayasa Yapımı (Doğrudan Demokrasi Yöntemi)  164
2. Kurucu Referandum Yöntemi (Yarı Doğrudan Demokrasi Yöntemi)  164
a. Genel Olarak  164
b. Olağan Parlamentolara Kuruculuk İşlevi Verme  167
aa. 1946 Tarihli IV. Cumhuriyet Anayasası Yapımı  170
bb. 1958 Tarihli V. Cumhuriyet Anayasası  171
3. Konvansiyon Yöntemi (Kurucu Meclis/Temsili Demokrasi Yöntemi)  173
C. Karma Yol: Plebisiter Kuruculuk (Kurucu Plebisit Yolu): Demokratik Anayasa Yapımının Bozulmuş Hali  174
1. Yöntemin Tanımı ve Tarihçesi  174
2. Kurucu Referandumdan Farklılık  176
IV. TÜREV KURUCU İKTİDAR (Pouvoir constituant derivé/institué): ANAYASAYI DEĞİŞTİRME  177
A. Tanım ve Asli Kurucu İktidardan Farklılıkları  177
B. Türev Kurucu İktidarın Sınırlılığının Meşruiyeti  179
C. Türev Kurucu İktidarın Sahibi  180
D. Genel Olarak Anayasaların Değiştirilmesi Süreci  182
1. Öneri/Teklif Süreci (l’initiative)  184
2. Metnin Görüşülmesi ve Karara Bağlanması (Discussion/décision)  184
3. Onay (Ratification)  186
E. Anayasa Değiştirme İktidarına Getirilen Sınırlamalar ve Bunların Pozitif Değeri  187
1. Genel Olarak Sınırlamalar  187
a. Konu Sınırlamaları (maddî sınırlamalar/(limites matérielles)  188
b. Zaman Bakımından Sınırlamalar (limites temporelles)  189
c. Dönemsel (Konjonktürel) Sınırlamalar (limites circonstancielles)  189
2. Değişiklik Sınırlamalarına İlişkin Bazı Özel Durumlar  191
a. Değiştirme Usulünün Değiştirilebilir Olup Olmadığı  191
b. Değişiklik Yasağına İlişkin Maddenin Değiştirilebilir Olup Olmadığı  192
c. Değiştirme Yasağının Sadece Yasağı Düzenleyen Maddelerle Sınırlı Olup Olmadığı  196
3. Türev Kurucu Güce Getirilen Sınırlamaların Hukuksal Değeri  197
a. Genel Olarak  197
b. Anayasa–Üstülük (supra–constitutionnalité) Tezi  200
aa. Anayasa–Üstülük Kavramı  200
bb. Pozitif Hukuk Halini Almış Anayasa–Üstülük Yaklaşımı  203
c. Anayasa Değişikliklerinin Denetimi ve Anayasa–Üstülük  205
d. Anayasa–Üstülük Yaklaşımına Yönelik Eleştiriler  209
F. Yasaklamalara İlişkin Genel Değerlendirme  210
Üçüncü Bölüm
KURUMSALLAŞMIŞ İKTİDAR OLARAK DEVLET
Birinci Kısım
DEVLETİN OLUŞUMU VE TİPOLOJİSİ
I. DEVLET KAVRAMI  215
A. Kavramın Kökeni Üzerine  215
B. Modern Devletin Ortaya Çıkışı  217
1. Feodaliteden Kurumsal Kimliğe (Modern Devlete)  217
2. Modern Devletin İki Aşaması: Kral–Devletten Ulus–Devlete  220
C. Hukuk Açısından Devletin Anlamı ve Çerçevesi  221
II. DEVLETİN KÖKENİ ÜZERİNE ÇEŞİTLİ YAKLAŞIMLAR  222
A. Devlete İlişkin Tarihsel ve Sosyolojik Yaklaşımlar  223
1. Devlet Patriyarkal Ailelerin Birleşmesinin Ürünüdür  223
2. Devlet Kuvvet ve Mücadelenin Ürünüdür  223
3. Devlet Sınıf Çatışmalarının Ürünüdür  224
B. Devlete İlişkin “Varsayımsal” Yaklaşımlar  224
1. Devletin İlahi İradenin Ürünü Olduğu Yönündeki Yaklaşımlar  224
2. Devlet Yapay Bir Kurum Olmayıp Biyolojik Bir Varlıktır  225
3. Devlet İradi Bir İşlemin Ürünüdür: Sosyal Sözleşme Teorileri  225
a. Thomas Hobbes  226
b. John Locke  226
c. Jean–Jacques Rousseau  226
4. Devlet, Toplumsal Gelişmelerin Ürünüdür: Doğal Gelişim Teorisi  227
III. DEVLETİN KURUCU UNSURLARI  227
A. Ülke Unsuru (Fiziksel–Maddi Unsur, Coğrafi Unsur)  228
1. Kara Ülkesi  230
2. Hava Ülkesi  230
3. Deniz Ülkesi  231
B. Topluluk Unsuru (Sosyal–Beşeri Unsur)  232
1. Topluluk Kavramı  232
2. Topluluk Unsurunu Açıklayıcı Teoriler  234
a. Nesnel (Objektif) Millet Görüşü  234
b. Öznel (Sübjektif) Millet Yaklaşımı  235
3. Değerlendirme  235
C. Siyasal–Hukuksal Unsur: Egemenlik/Devlet Gücü, Siyasal İktidar, Kamu Gücü (puissance publique, souveranité, pouvoir politique)  241
1. Egemenlik Kavramı  243
2. Egemenliğin Belirgin Yanları  244
a. Tekel Güç Oluşu (un pouvoir monopole)  244
b. Meşru Güç Oluşu (un pouvoir legitime)  245
c. Kurumsallaşmış Bir Güç Oluşu (un pouvoir institutionnalisé)  245
d. Hukuksal Bir Güç Oluşu (un pouvoir de droit)  246
e. Asli Bir Güç Oluşu (un pouvoir orijinaire)  246
f. Mutlak Güç Oluşu (un pouvoir absolu)  247
g. Bölünmez ve Devredilemez Güç Oluşu (pouvoir indivisible et inaliénable)  247
3. Egemenliğin Geçerli Olduğu Alan  248
4. Egemenliğin Kaynağı (Kökeni) Sorunu  250
a. Egemenliğin İlahi Kaynağa Dayandırılışı: Teokratik Egemenlik Anlayışı  251
b. Egemenliğin Kaynağının Beşerileşmesi  252
aa. Halk Egemenliği Teorisi (la théori de la souveraineté populaire)  253
bb. Millet Egemenliği Teorisi (la théorie de la souveraineté nationale)  254
5. İki Egemenlik Anlayışının Doğurduğu Sonuçlar: Demokrasinin Gelişimine Katkıları  255
a. Demokrasi Anlayışı: Temsili Demokrasi–Doğrudan Demokrasi  256
b. Emredici Vekâlet–Temsili Vekâlet  256
c. Seçme İşleminin (İradesinin) Niteliği  256
d. Genel Oy–Sınırlı Oy  256
e. Karşılaştırmalı Tablo Eşliğinde Topluca Sunumu  257
6. Egemenliğin ve Egemenlik Teorilerinin Günümüzdeki Durumu  257
a. Klasik Egemenlik Kavramında Dönüşüm  257
aa. Egemenliğin Hukuk Yoluyla Sınırlandırılması  258
bb. Egemenliğin Uluslararası Sistemle Sınırlandırılması  259
b. Halk Egemenliği ve Ulus Egemenliği Teorilerinin Günümüzdeki Anlamı  260
D. Devletin Tüzel Kişiliği ve Sonuçları  260
1. Devletin Tüzel Kişiliğe Sahip Olması  260
2. Tüzel Kişiliğe Sahip Olmanın Hukuksal Sonuçları  262
İkinci Kısım
DEVLETİN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI
I. ŞEKİLLERİ BAKIMINDAN DEVLETLER: CUMHURİYETLER VE MONARŞİLER  264
A. Devlet Şekli Olarak Monarşiler  264
1. Mutlak Monarşiler (monarchie absolue)  265
2. Meşruti Monarşiler (anayasal monarşiler, monarchie constitutionnelle)  267
B. Devlet Şekli Olarak Cumhuriyet  268
1. Tanım ve Çerçeve  268
2. Cumhuriyet ve Monarşi ile Demokrasi Arasındaki İlişki  269
II. SİYASAL TEŞKİLÂT YAPILARI BAKIMINDAN DEVLETLER (Structure de l’État/organisation interne)  271
A. Üniter Devletler (Tek yapılı, tekçi, basit, État Simple, État Unitaire)  271
1. Tanım ve Çerçeve  271
2. Üniter Devletlerde İdari Anlamda Bazı Yetkilerin Dağıtılması ve Paylaşılması  273
a. Yetki Genişliği (déconcentration)  274
b. Merkezi Yönetimden Hizmet Devri (décentralisation)  275
c. İdari Özerklik ve Üniter Yapı  276
3. Üniter Devletin Belirgin Özellikleri  278
B. Bölgeli Devlet: Siyasal Bölgeli Devlet (Kısmî Siyasal Otonomi)  279
1. Tanım ve Çerçeve  279
2. Terminoloji Sorunu ve Üniter Devletten Sapmalar  280
3. Bölgeli Devletlerin Belirgin Özellikleri  283
4. Bölgeli Devletin Üniter Devletten Farklılıkları  285
5. Uygulamadan Örnekler  285
a. İtalyan Modeli  286
b. İspanya Modeli  286
c. Diğer Örnekler ya da Girişimler  288
6. Değerlendirme  289
C. Devlet Birlikleri ve Birleşik Devletler (Mürekkep Devletler)  290
1. Devlet Birlikleri  291
a. Kişisel Birlikler (Şahsi Birlik)  291
b. “Gerçek Birlikler”  293
c. Devletler Konfederasyonu (la confédérations d’États, staatenbund)  294
aa. Kuruluş ve Statüsü  294
bb. Karar Alma Süreci ve Kararlarının Etkisi  295
cc. Konfederal Örgütlenmelerin Uygulaması  297
2. Birleşik Devletler: Prototipi Olarak Federal Devlet  298
a. Tanım  298
b. Felsefe  302
c. Özellikler  303
aa. Siyasal İktidarın Birden Fazlalığı  304
bb. Federal Hukukun Üstünlüğü  305
cc. Çift Meclisli Yasama  306
dd. Federe Devletler ve Uluslararası İlişkiler  306
ee. Federal Devlet ile Federe Devletler Arasında Yetki Paylaşımı  307
ff. Federal Devletlerle Federe Devletler Arasında Yetki Uyuşmazlıklarının Çözümü  308
gg. Federal/Federe Vatandaşlık: İki Vatandaşlık İlkesi  309
hh. Federe Devletlerin Federal Yönetime Katılması  309
d. Federal Devletin Devletler Konfederasyonundan Farklılıkları  310
e. Federal Devletin Üniter Devletten Farklılıkları  312
f. Federal Devletin Bölgeli Devletten Farklılıkları  313
g. Federal Devletin Kuruluş Biçimleri  314
h. Avrupa Birliği’nin Niteliği Hakkında Çeşitli Tartışmalar  315
aa. Süreç ve Günümüzdeki Durumu  315
bb. Birliğin Devlet Olup Olmadığı: Devlet Tipolojisi Yönünden Analizi  316
III. EGEMENLİĞİN KAYNAĞI BAKIMINDAN (DİN–DEVLET İLİŞKİLERİ) DEVLET TİPOLOJİSİ  318
A. Laik Devletler  319
1. Tanım  319
2. Laik Devletin Unsurları  321
a. Din ve Devlet İlişkilerinin Kurumsal Ayrılığı İlkesi  321
b. Din Özgürlüğünün Güvencesi  322
3. Bazı Özel Durumların Tahlili  325
B. Teokratik Devletler  328
1. Saf (Mutlak) Teokrasiler  328
2. Anayasal Teokrasiler (théocratie constitutionnelle): Mutlak/Saf Teokrasinin Anayasallaşması  329
IV. SİYASAL YAPILARINA YA DA DEVLET–TOPLUM İLİŞKİLERİNE GÖRE DEVLETLER  331
A. Klasik Sınıflandırmalar  331
B. Modern Sınıflandırmalar  332
1. Totaliter Devletler  334
a. Totaliter Devletlerin Özellikleri  336
aa. Resmi Bir İdeolojinin Varlığı  337
bb. Kütlesel Bir Tek Partinin Varlığı  337
cc. Muhalefetin Yokluğu  338
dd. Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığının Olmayışı  338
ee. Ekonominin Merkezden Planlanması: Piyasa Ekonomisine Kapalılık  338
ff. Korkutma ve Sindirme Sistemin Temel Aracıdır  338
gg. Gelişmiş Bir Asker ve Polis Ağının Varlığı  338
hh. Temel Hak ve Özgürlükler Resmi İdeolojiye Hizmet İçin Tanınmıştır  338
ii. Resmi Toplum–Sivil Toplum ya da Kamu–Özel Ayrımı Hemen Hemen Yoktur  339
b. Totaliter Devlet Modelleri  339
aa. Marksist–Leninist Totaliter Devletler  339
bb. Faşist Totaliter Devletler  342
2. Otoriter Devletler  345
3. Liberal Çoğulcu Demokratik Rejimler  347
4. Şematik Olarak Karşılaştırma  347
Dördüncü Bölüm
DEVLETİ SINIRLANDIRMA ARACI OLARAK GÜÇLER AYRILIĞI
I. GÜÇLER AYRILIĞI TEORİSİ VE DOĞURDUĞU SONUÇLAR  349
A. Anlam ve Önemi  349
1. Güçler Ayrılığının Anlamı  349
2. Güçler Ayrılığının Anayasacılık Bakımından Önemi  351
B. Güçler Ayrılığı Düşüncesinin Tarihsel Temelleri  352
1. Locke’da Güçler Ayrılığı Düşüncesi  353
2. Montesquieu’de Güçler Ayrılığı Düşüncesi  353
a. Genel Olarak  353
b. Teorinin Esası  354
C. Güçler Ayrılığı Öğretisinin Pratiği  356
D. Güçler Ayrılığı Anlayışının Günümüzde Geçerliliği  358
II. GÜÇLER AYRILIĞI İLKESİ VE UYGULAMASI  360
A. Güçler Ayrılığı ve Hükümet Sistemleri  360
B. Güçler Ayrılığı İlkesi ve Hükümet Sistemlerini Sınıflandırmada Sorunlar  363
III. PARLAMENTER SİSTEMLER  365
A. Tanım  365
B. Parlamenter Sistemin Uygulama Biçimleri  367
1. Düalist (İkici) ya da Orleanist Parlamentarizm  367
2. Monist (Tekçi) Parlamentarizm (Klasik Parlamenter Rejim)  369
3. Çoğunlukçu Parlamentarizm (parlementerisme majoritaire)  370
C. Parlamenter Sistemlerin Belirgin Özellikleri  371
1. Güçlerin Denkliği ve İşbirliği  372
2. İki Yapılı–İkici Yürütme (düalist yürütme–bicéphalisme)  372
3. Devlet Başkanının Sorumsuzluğu  373
a. Siyasal Sorumsuzluk  374
b. Cezai Sorumsuzluk  374
c. Hukuksal (Medeni) Sorumluluk  376
4. Bakanlar Kurulunun ve Bakanların Yasama Organı Önünde Siyasal Sorumluluğu  376
a. Soru (Parliamentary questioning)  377
b. Genel Görüşme (General debate)  378
c. Gensoru (Censure motion)  378
d. Meclis Araştırması (Parliamentary inquiry)  379
e. Meclis Soruşturması (parliamentary investigation)  380
5. Yürütmenin Yasamayı Fesih Yetkisi  380
a. Fesih Kurumunun Varlık Nedeni  381
b. Fesih Yetkisinin Sahibi  382
c. Fesih Kurumunun Genişlemesi  383
d. Fesih Türleri  385
aa. Yürütme Organının Feshi  385
bb. Kendi Kendini Fesih (öz fesih, auto–dissolution)  385
cc. Otomatik Fesih (kendiliğinden sonlanma, dissolution automatique)  386
dd. Karşılıklı Fesih  387
ee. Halkın Geri Çağırması ya da Kolektif Azil Yolu (recall)  387
D. Parlamenter Sistemin Aklileştirilmesi (Rasyonelleştirilmiş Parlamenter Sistem): Parlamenter Sisteme İşlerlik Kazandırma Eğilimi  387
1. Tanım  387
2. Parlamenter Sistemde Aklileştirme Teknikleri  391
a. Kurucu (Yapıcı) Güvensizlik Önergesi (Önce Kur Sonra Devir Yolu)  391
b. Güvensizlik Önergesinin Sınırlandırılması  392
c. Hükümetin Kurulmasının Kolay, Düşürülebilmesinin Zorlaştırılması  392
d. Giyotin Usulü  393
e. Fesih Yetkisinin Rasyonelleştirilmesi (Fesih Tehdidi Altında Güvenoyu)  393
f. Parlamentonun Etkin Çalışmasını Sağlamaya Yönelik Önlemler  394
3. Rasyonelleştirilmiş Parlamenter Araçların Sisteme Katkısı  395
IV. “GÜÇLERİN SERT AYRILIĞI”: BAŞKANLIK SİSTEMİ  396
A. Genel Olarak Başkanlık Sistemi  397
B. Başkanlık Sisteminin Ayırt Edici Unsurları  398
1. Monist (Monocéphale) Yürütme (Tek Yapılı/Tek Başlı)  398
2. Organların Birbirinden Bağımsızlığı  399
a. Organların Göreve Gelişinde Bağımsızlık (Organik Sert Ayrılık)  399
b. Organların Görevlerinde Bağımsızlık (İşlevsel Sert Ayrılık)  400
c. Organların İlişkilerinde Bağımsızlık  401
C. Başkanlık Sisteminde Güçlerin Birbiriyle Yakınlaştırılması  403
1. Başkanın Veto Yetkisi  405
2. Üst Düzey Kamu Yöneticilerinin Atamalarında Yasama Onayı  406
3. Uluslararası Sözleşmelerin Onayı  407
4. Bütçe Yetkisi  407
D. Uygulamada Durum  408
1. ABD Sistemi ve Saf (Otantik) Başkanlık  408
2. Yasama Organı  409
3. Yürütme Organı  410
a. Başkan  410
b. Başkan Yardımcısı  412
c. Başkanlık Kabinesi  412
d. Başkan ve Kongre (Yasama Organı) Arasındaki İlişkiler  413
aa. Başkanın Kongre Üzerinde Sahip Olduğu Araçlar  415
bb. Başkanın Tek Başına Kullandığı Düzenleme Aracı Olarak “Başkanlık Kararnameleri” ya da “Başkanlık Emirnameleri”(executive orders)  417
aaa. Genel Olarak Başkanlık Kararnameleri (başkanlık emirnameleri)  417
bbb. Başkanlık Kararnameleri ve Bildirilerinin Hukuki Statüsü ve Kapsamı  418
cc. Başkan Üzerinde Kongre Araçları  421
e. Başkanın Sorumluluğu  421
V. KARMA (MELEZ/HİBRİT) HÜKÜMET SİSTEMLERİ  422
A. Başkan Ağırlıklı Karma Sistemler (régimes à prépondérance présidentielle)  424
1. Yarı Başkanlık Sistemi  424
a. Genel Çerçeve  424
b. Sistemi İsimlendirmede Güçlükler  428
c. Yarı Başkanlık Sisteminin Belirgin Özellikleri  431
aa. Cumhurbaşkanının Halk Tarafından Seçilmesi  431
bb. Yasama Organına Karşı Siyasal Sorumluluk Taşıyan Bir Başbakan ve Bakanlardan Oluşan Hükümetin Varlığı  431
cc. Cumhurbaşkanının Nispeten “Önemli” Sayılabilecek Yetkilere Sahip Olması  432
d. Yarı Başkanlık Sisteminin Uygulaması  433
2. Başkancı Yapılar (Sistemler)  436
a. Saf Başkanlık Sisteminden Ayırma Zorunluluğu  436
b. Başkanlık Sisteminin Başka Ülkelerde Uygulamasında Karşılaşılan Güçlükler  438
c. Saf Başkanlıktan Sapmalar ve Başkanın Kontrolsüz Güce Dönüşebilme Riski  440
B. Parlamento Ağırlıklı Karma Sistemler (les régimes à prépondérance parlementaire): Meclis Hükümeti Sistemi  443
1. Meclis Hükümeti Sistemini Sınıflandırma Sorunu  443
2. Meclis Hükümeti Sistemi (Konvasiyonel Sistem): Tanımı ve Tarihçesi  444
3. Özellikleri ve İşleyişi  446
a. Yasama ve Yürütme İşlevlerinin Yasama Organında Toplanması  446
b. Yürütme Organı Yasama Organından Bağımsız Bir Kimliğe Sahip Değildir  446
c. İşlevlerin Yerine Getirilmesi Meclis Tarafından Belirlenir  446
d. Yürütmenin Meclise Karşı Kullanabileceği Hukuksal Bir Aracı Yoktur  447
e. Meclisin Sürekliliği  447
f. Meclisin Üstünlüğü  447
4. Uygulamada Durum  447
a. İsviçre Sistemi ve Meclis Hükümeti Açısından Değerlendirilmesi  449
b. 1921 Teşkilat–ı Esasiyesi (Anayasası) ve Meclis Hükümeti Sistemi  450
Beşinci Bölüm
EGEMENLİĞİN KULLANIM YÖNTEMİ OLARAK DEMOKRASİ
I. ÇAĞDAŞ DEMOKRASİNİN KÖKENİ  453
A. Klasik Demokrasi ve Evrimi  453
B. Günümüzde Aldığı Anlam  455
II. ÇAĞDAŞ DEMOKRASİNİN BELİRLEYİCİ İLKELERİ  457
A. İktidarın Seçim Yoluyla Değiştirilebilir Oluşu: Düzenli Aralıklı Seçimler  458
B. Katılımcılık  459
C. Çoğunluk İlkesi: Çoğunluğun Yönetimi  460
D. Muhalefetin Varlığı  461
E. Siyasal Çoğulculuk  461
1. Genel Anlamda Çoğulculuk ve Demokrasi  461
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatları Çerçevesinde Çoğulculuk  463
F. Hak ve Özgürlüklerin Güvencesi  464
G. Azınlığa Saygı İlkesi  464
H. Güçler Ayrılığı  466
İ. Çok Partili Siyasal Yaşam: “Siyasal Rekabet”e Dayalılık  466
J. Hukukun Üstünlüğü  467
III. EGEMENLİĞİN KULLANIM YÖNTEMLERİ OLARAK DEMOKRASİ UYGULAMALARI  468
A. Doğrudan (Aracısız–Temsilsiz) Demokrasi  468
B. Temsili Demokrasi  471
1. Temsili Rejim Teorisi  471
2. Anlamı ve Geçirdiği Süreç  472
C. Yarı Doğrudan Demokrasi  474
1. Tanım ve Çerçevesi  474
2. Yarı Doğrudan Demokrasi Araçları  476
a. Halk Vetosu  477
aa. İsviçre’de Federal Düzeyde  478
bb. ABD’de Federe Devlet Düzeyinde  478
cc. İtalya’da  478
b. Halkın Kanun Girişimi  479
c. Referandum  481
aa. Tanım  481
bb. Referandum– Plebisit Oylamaları Farklılığı  482
cc. Referandum Türleri  486
dd. Referandum Sınırlamaları  489
d. Halkın Geri Çağırması (Révocation Populaire=Temsilcinin Azli=Recall)  490
IV. EGEMENLİĞİN KULLANIMINA KATILIM ARACI OLARAK SEÇİMLER  491
A. Genel Oy İlkesi (Herkes için oy ilkesi)  492
1. Tanım ve Tarihçesi  492
2. Genel Oy Hakkına Getirilen Nesnel Sınırlamalar  495
a. Yaş  495
b. Yabancılar Yönünden  498
c. Asker Kişiler Yönünden  499
d. Mahkumlar Yönünden  499
e. Diğer Kısıtlamalar  500
3. Genel Oy ve Demokrasi Kültürü İlişkisi  501
B. Eşit Oy İlkesi (Tek Birey–Tek Oy)  501
1. Sayısal Açıdan Oy Eşitsizliği (Çoğul oy/bindirmeli oy)  502
2. Değer Açısından Oy Eşitsizliği  502
3. Seçim Sisteminden Kaynaklanan Oy ve Temsil Eşitsizliği  503
C. Doğrudan Oy–Dolaylı Oy (suffrage direct–suffrage indirect)  504
D. Oyun Gizliliği İlkesi  506
E. Zorunlu Oy–Serbest Oy İlkesi (compulsory, mandatory voting/voluntary voting)  508
F. Dürüst Oy İlkesi (honnêteté du vote)  511
G. Bireysel Oy İlkesi (Vote personel)  512
H. Yargı Güvencesi Altında Seçim İlkesi  514
Altıncı Bölüm
EGEMENLİĞİN KURUMSAL İFADE ARAÇLARI OLARAK
SİYASAL PARTİLER VE SEÇİM SİSTEMLERİ
I. SİYASAL PARTİ KAVRAMI  517
II. SİYASAL PARTİLERİN İŞLEVLERİ  519
A. Toplum Çıkarlarını Birleştirmek İşlevi  519
B. İktidarı Kullanma, Denetleme ve Muhalefet İşlevi  520
C. Siyasal Kadroların Yetiştirilmesi İşlevi  521
D. Siyasal Sosyalizasyon (Sosyalleşme) İşlevi  521
E. Halkla Yönetim Arasında İletişim Kanalı Görme İşlevi  521
III. SİYASAL PARTİLERİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  522
IV. SİYASAL PARTİLERİN SINIFLANDIRILMASI  524
A. Yapıları Yönünden  524
1. Kadro Partileri  524
2. Kitle Partileri  525
B. İşlevleri Yönünden  525
1. Bireysel Temsil Partileri  526
2. Sosyal Bütünleşme Partileri  526
C. İdeolojik Türdeşlikleri Yönünden  527
1. Türdeş Partiler  527
2. Türdeş Olmayan Partiler  527
D. Disiplinleri Yönünden  527
1. Disiplinli Partiler  528
2. Serbest Partiler (Disiplinsiz Partiler)  529
V. PARTİ SİSTEMLERİ VE SONUÇLARI  529
A. Tek Partili Sistemler  530
1. “Hâkim Tek Parti Sistemi”  531
2. “Hegemonyacı Tek Partili Sistem”  532
B. İki Partili Sistemler  532
C. Çok Partili Sistemler  534
1. Katı (Agresif) Çok Partili Sistem (le multipartisme rigide)  534
2. Esnek (Ilımlı) Çok Partili Sistem (le multipartisme souple)  534
VI. SİYASAL PARTİLERİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞ ESASLARI  535
A. Kuruluşları  535
B. Partilere Devlet Yardımı  536
1. Devlet Tarafından Sağlanan İmkân, Yardım ve Kolaylıklar  538
a. Doğrudan Sağlanan Yardım ve Kolaylıklar  538
b. Dolaylı Yoldan Sağlanan Yardım ve Destekler  539
2. Yardım Almada Bazı Yasaklar ve Devlet Yardımından Yararlanma Esasları  539
C. Siyasal Partilerin Denetlenmesi  541
1. Gelir, Gider ve Seçim Harcamaları Yönünden (Mali Denetim)  541
2. Faaliyetleri Yönünden Denetim  543
3. Siyasal Partilere Uygulanacak Yaptırımlar  544
4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Siyasal Partilere Yaklaşımı  546
D. Parti İçi Demokrasi  548
1. Tanım ve Önemi  548
2. Parti İçi Demokrasiyi Sağlamada Hukukun Etkisi  550
VII. TEMSİLCİLERİN BELİRLENMESİ YÖNTEMİ OLARAK SEÇİM SİSTEMLERİ  551
A. Seçim Çevresi Kavramı ve Düzenlenmesi  552
1. Seçim Çevresi Kavramı ve Türleri  552
2. Seçim Çevrelerinin Oluşturulması ve Eşit Temsiliyet İlkesi  553
a. Genel Olarak  553
b. Yargı Yerlerinin Yaklaşımı  555
B. Seçim Çevresinden Çıkartılacak Milletvekili Sayısı ve Seçim Turlarına Göre Seçimler  556
C. Seçim Sistemleri  557
1. Çoğunluk Sistemi  557
a. Çoğunluğun Türüne Göre Çoğunluk Sistemi  558
aa. Salt Çoğunluk Sistemi  558
bb. Basit Çoğunluk Sistemi (Nispi Çoğunluk Sistemi)  558
b. Seçilecek Aday Sayısına Göre Çoğunluk Sistemi  558
aa. Tek İsimli Çoğunluk Sistemi (scrutin majoritaire uninominal)  558
bb. Listeli Çoğunluk Sistemi  560
2. Nispi Temsil Sistemi (Orantılı Temsil)  561
a. Tanım  561
b. Nispi Temsil Sisteminde Milletvekili Dağılımı  561
aa. Ulusal Sabit Seçim Sayısı  561
bb. Değişken Seçim Çevresi Sayısı  561
c. Artık Oyların Değerlendirilmesi Yöntemleri  562
aa. En fazla artık oy yöntemi (la méthode des plus forts restes)  562
bb. En yüksek ortalama oy yöntemi (la méthode de la plus forte moyenne)  562
cc. d’Hont sistemi  563
dd. Sainte–Laguë Sistemi (Tek sayı sistemi)  564
ee. Milli Bakiye (Artık) Sistemi (La méthode des restes sur le plan national)  565
3. Karma Seçim Sistemleri  565
a. Karma Sistem Arayışları ve Uygulamaları  565
b. Karma Sistem Örnekleri  568
4. Avrupa Konseyi Üyesi Devletlerin Seçim Sistemleri  570
D. Seçim Sisteminin Siyasal Partiler ve Siyasal Rejim Üzerindeki Etkileri  570
1. Çoğunluk Sistemine İlişkin Değerlendirme  570
a. Genel Olarak  570
b. Seçim Adaletsizlikleri ve “Küp Kanunu” Formülü  571
c. Seçim Adaletsizlikleri ve Karşılaştırmalı Somut Örnekler  572
d. Tek İsimli Çoğunluk Sistemi ve Siyasal Sonuçları (İngiliz Sistemi)  573
e. İki Turlu Tek İsimli Çoğunluk Sistemi (Fransız Sistemi)  574
f. Çoğunluk Sistemi Her Zaman Parlamentoda Çoğunluğun Garantisi Değildir  575
2. Nispi Temsil Sisteminin Değerlendirilmesi  575
3. Seçim Sisteminin Doğurduğu Sonuçların Çeşitli İhtimallere Göre Toplu Olarak Açıklanması  577
4. Genel Değerlendirme  579
VIII. SEÇİM BARAJLARI  581
A. Kavram ve Amaç  581
B. Seçim Barajı Türleri  583
1. Seçim Çevresi Barajı  583
2. Ülke Barajı  583
C. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Seçim Barajlarına Yaklaşımı  586
Yedinci Bölüm
DEVLETİN TEMEL ORGANLARI
I. YASAMA ORGANI  587
A. Yasama Organının Oluşumu  587
1. Genel Olarak Meclislerin Sayısı  588
2. Çift Meclislilik  588
a. Tarihçe ve Günümüzde Durum  588
b. Çift Meclisli Yasama Organlarının Oluşumu ve Yetki Paylaşımı  590
3. Tek Meclislilik/Çift Meclislilik Üzerinde Tartışmalar  591
a. İkinci Meclislerin Aleyhine Görüşler  591
b. İkinci Meclislerin Lehine Görüşler  592
c. Değerlendirme ve Sonuç  594
B. Yasama Organının Çalışma Esasları  595
1. İçtüzük Kuralları (Réglement d’assemblée, Règlement intérieur de parlement)  595
a. İçtüzük Kurallarının Önemi  595
b. İçtüzük Kurallarının Düzenleme Alanı ve Yetki  596
2. Parlamentoların Toplanma Dönemleri ve Bazı Kavramlar  599
3. Yasama Organının Görüşme ve Oylamalarına İlişkin Temel Kavramlar  599
a. Öncelikle ve İvedilikle Görüşme  599
b. Toplanma ve Karar Yeter Sayısı  600
c. Oylama Yöntemleri  602
C. Yasama İşlevi ve Nitelikleri  603
1. Yasama İşlevi Olarak Kanun  603
2. Yasama İşlevinin Ayırt Edici Özellikleri  605
a. Genellik İlkesi  606
b. Asli Düzenleme Yetkisi Oluşu  608
3. Devredilemezlik İlkesi  609
D. Yasama Üyeliğinin Niteliği  611
1. Temsili Vekâlet (mandat représentatif) İlkesi ve Sonuçları  611
a. Azil Yasağı  612
b. Milli Temsil İlkesi  612
2. Emredici/Azledici Vekâlet (mandat impératif) ve Sonuçları  615
E. Parlamenter Bağışıklıklar (Les İmmunités Parlementaires)  616
1. Kavram ve İçerik  616
2. Yasama Bağışıklığı Türleri  617
a. Yasama Sorumsuzluğu (l’irresponsabilité parlementaire)  617
aa. Tanım ve Çerçevesi  617
bb. Sonuçları  618
cc. Sorumsuzluk ve parlamento disiplin hukuku  620
b. Yasama Dokunulmazlığı (l’inviolabilité parlementaire)  621
aa. Tanım ve Çerçevesi  621
bb. Özellikleri  623
II. YÜRÜTME ORGANI  624
A. Yürütmenin Geleneksel İşlevleri  626
1. Kanunların Uygulanması  626
2. İç ve Dış Güvenliğin Sağlanması  626
3. Yürütmenin Düzenlemelerde Bulunması  627
4. Ülke Genel Siyasetinin Tespiti ve Uygulanması  629
B. Yürütme Organının Görevlerinin Genişlemesi ve Giderek Güçlenmesi  629
1. Yürütme Organının Görev Alanının Genişlemesinin Nedenleri  629
2. Yürütme Organının Ön Plana Çıkmasının Sonuçları  630
a. Yasama İşlevine Yürütmenin Giderek Karışması  630
b. Yürütmeye Yasama Yetkilerinin Devri (délégation)  631
c. Yürütmeye Özerk Düzenleme Yetkisi Tanınması  631
d. Ulusal Siyasetin Direksiyonunun Yürütmeye Geçmesi  632
C. Yürütme Organının Yapısı  632
III. YARGI  633
A. Kavram  633
1. Yargının Maddî Ölçüt Açıından Tanımı ve Çerçevesi  634
2. Yargının Şeklî Ölçüt Açısından Tanımı ve Çerçevesi  635
3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatlarında Yargı Kavramı  635
4. Değerlendirme  637
B. Çoğulcu Demokrasilerde Yargının Yeri ve Temel İlkeler  638
1. Doğal Yargı İlkesi (Doğal Hâkim/Doğal Mahkeme İlkesi)  639
2. Yargı Bağımsızlığı  640
a. Anlamı  640
b. Önemi  642
c. Yargı Bağımsızlığının Ön Şartı Olarak Kurumsal Bağımsızlık  644
aa. Yasama Organına Karşı Kurumsal Bağımsızlık  645
bb. Basına Karşı Bağımsızlık (Dördüncü Güce Karşı)  646
cc. Taraflara Karşı Bağımsızlık  646
dd. Yürütme Organına Karşı Bağımsızlık  646
ee. Yargının Bizatihi Kendisine Karşı Bağımsızlık  647
d. Yargı Bağımsızlığının Kurucu Unsurları  648
aa. Hâkimlik Güvencesi  648
aaa. Görevinden Alınamama (Azil Yasağı)  649
bbb. Re’sen Emekli Edilememe  650
ccc. Maaş ve Ödeneklerden Yoksun Bırakılamama  650
ddd. Rızası Dışında Başka Bir Yargısal ya da İdari Göreve Getirilememesi  650
eee. Görev Yeri Değişikliği (Coğrafi Güvence)  650
bb. Yargıya Müdahale Suçu  651
cc. Atama ve Özlük İşlemlerinin Bağımsız Kurullara Bırakılması  651
3. Yargının Tarafsızlığı ve Bağımsızlıkla İlişkisi  652
4. AİHM İçtihatları Işığında Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı  655
a. Yargı Yerinin ve Yargı Görevini Yerine Getiren Kişilerin Niteliği  655
b. Hâkimlerin Göreve Gelmeleri ve Bağımsızlıkları Üzerinde Etkisi  655
c. Dış Baskılara Karşı Korunması ve Güvencesi  656
C. Yargısal Kurullar  657
1. Bağımsız ve Tarafsız Yargı İçin Yargısal Kurullar Oluşturma Gereği  657
2. Yargısal Kurulların Oluşumu  658
D. Yargının Denetimi ve Sorumluluğu  661
1. Cezai Sorumluluk  663
2. Medeni Sorumluluk  664
3. Disipliner Sorumluluk  664
Sekizinci Bölüm
SİYASAL İKTİDARIN SINIRLANMASI ARACI OLARAK
ANAYASALLIK DENETİMİ
I. ANAYASANIN ÜSTÜNLÜĞÜ KAVRAMI  667
A. Anayasal Üstünlüğün Gerekçeleri ve Temelleri  668
1. Maddi Temeli: Devletin Kurucu İşlemi Olma  668
2. Organik Temel: Kurucu İradenin Eseri Olma  669
3. Demokratik Temeli: Anayasanın Sosyal Sözleşme Niteliği Taşıması  669
4. Biçimsel Temel: Yapılış ve Değiştirilişinin Diğer Kurallardan Farklı Esaslara Bağlanması  670
B. Anayasanın Üstünlüğünün İki Anlamı  670
1. Esasa İlişkin Üstünlük/Maddi Üstünlük (suprématie matérielle)  670
2. Şekle İlişkin Üstünlük (suprématie formelle)  671
II. ANAYASAL ÜSTÜNLÜĞÜN KURUMSAL GÜVENCESİ OLARAK ANAYASALLIK DENETİMİ  672
A. Genel Olarak  672
B. Parlamentonun Üstünlüğünden Anayasanın Üstünlüğüne  673
1. Parlamentonun Üstünlüğü: Genel İrade Efsanesi  673
2. Genel İradenin Sarsılması: Anayasanın Üstünlüğü  674
C. Yapan Organa Göre Anayasallık Denetimi Türleri  676
1. Siyasal Organlar Eliyle Anayasallık Denetimi  676
a. Tanım  676
b. Siyasal Denetim Yoluna Yöneltilen Eleştiriler  678
2. Yargısal Denetim (Anayasa Yargısı/Anayasal Yargı)  679
III. ANAYASAYA UYGUNLUĞUN YARGISAL DENETİMİ (ANAYASA YARGISI)  682
A. Anayasa Yargısının Meşruiyeti Sorunsalı  682
B. Anayasa Yargısına Yöneltilen Eleştiriler ve Meşruiyet İnşası Arayışları  684
1. Halk İradesinin Yasama İradesiyle Özdeşleştirilemeyeceği  685
2. Seçilmiş Olmanın Tek Başına Demokrasinin Meşruiyet Ölçüsü Olmayışı  686
3. Son Sözün Yine Seçilmişlere Ait Olduğu  687
4. Kararlarının Yasama Yetkisinin Kullanımı Olmadığı  688
5. Anayasa Yargısının da Bir Yargı Yeri Olduğu  689
C. Anayasa Yargısının Yükselişi  690
IV. ANAYASA YARGISINDA DENETİM MODELLERİ VE İŞLEYİŞ ESASLARI  692
A. Denetim Modeline Göre Anayasa Yargısı  692
1. Amerikan Modeli (Decentralized Judicial Review)  693
a. Ortaya Çıkışı  693
b. Marbury/Madison Davası ve (Amerikan) Anayasa Yargısı Bakımından Önemi  695
c. Sistemin (Modelin) Belirgin Özellikleri  696
aa. Yaygınlaştırılmış Anayasa Yargısı Modelidir (un contrôle décentralisé)  697
bb. Somut Olay Denetimine Dayanır (voi d’exception/contrôle concret)  697
cc. Denetim Ancak Düzeltici/Bastırıcı (contrôle à posteriori) Olabilir  698
dd. Verilen Kararlar Somut Olay ve Taraflarıyla Sınırlıdır (un contrôle aux effets relatifs)  698
ee. Denetimin Kapsamı ve Kararların Yerine Getirilmesi  699
d. Modelin Uygulama Çevresi  701
2. Avrupa Modeli (centralized judicial review)  702
a. Modelin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi  702
b. Modelin Temel Özellikleri  704
aa. Merkezileşmiş, “Özel Yetkili Anayasa Yargısı” Esasına Dayanır  704
bb. Hem Soyut Hem Somut Denetime Elverişlidir  705
cc. Hem Önleyici Hem Düzeltici Sisteme Uygun Modeldir  706
dd. Mahkeme Kararları Mutlak Otoriteye Sahiptir  706
3. Her İki Modelin Tablo Eşliğinde Karşılaştırılması  706
4. Anayasallık Denetimi Modellerinin Dünya Genelinde Dağılımı  707
B. Zaman Bakımından Anayasa Yargısı (le moment du contrôle)  707
1. Önleyici denetim (côntrole préventif, controle préalable, ex ante, a priori)  707
a. Tanım ve Uygulama Çevresi  707
b. Özellikleri: Olumlu ve Olumsuz Yanları  709
2. Düzeltici (Bastırıcı) Denetim (contrôle répressif, ex post, a posteriori denetim)  710
a. Tanım ve Uygulama Çevresi  710
b. Özellikleri: Olumlu ve Olumsuz Yanları  711
3. Önleyici ve Düzeltici Denetimin Çeşitli Açılardan Karşılaştırılması  713
4. Değerlendirme ve Tablo Eşliğinde Uygulama Örnekleri  713
C. Anayasal Dava Türleri (Başvuru Yolları) (le mode de contrôle)  714
1. İptal Yolu (côntrole par voie d’action, soyut norm denetimi, dava yolu)  715
2. Somut Norm Denetimi (côntrole par voie d’exception, def’i yoluyla denetim, itiraz yolu)  716
3. Kişisel (Bireysel) Başvuru Yolu (“recours individuel”, "requête individuelle”)  718
V. ANAYASALLIK DENETİMİNİN KAPSAMI VE ALANI  720
A. Denetim Kapsamı  720
B. Denetim Alanı (Denetime Tabi İşlemler)  721
1. Kanunlar (Her ülkede)  721
2. Yasama İçtüzükleri ve Diğer Düzenleyici İşlemler  723
3. Uluslararası Sözleşmeler  723
4. Referandumlar  723
5. Anayasa Değişiklikleri  723
a. Denetimin Kapsamı  723
b. Anayasa Değişikliklerinin İçerikleri (Esas) Yönünden Denetimi  724
c. Karşılaştırmalı Anayasa Yargısında Durum  726
VI. MAHKEMELERİN KOMPOZİSYONU (OLUŞUMU) ÜZERİNE  729
A. Mahkeme Üyelerinin Belirlenmesi Yöntemi  729
B. Üyelerin Göreve Getirilişi, Bağımsızlık ve Tarafsızlıkları  730
C. Üyelik Şartları ve Görev Süresi  732
D. AB Ülkelerinde Mahkemenin Oluşumu, Üye Sayısı ve Görev Süreleri  732
VII. MAHKEMELERİN GÖREV ALANLARI: BELLİ BAŞLI İŞLEVLERİ ÜZERİNE  734
A. Hak ve Özgürlükleri Koruma, Hukuk Devletini Güçlendirme İşlevi  734
B. Yetki Dağılımından Doğan Uyuşmazlıkları Çözme  736
1. Devlet Bileşenleri Arasında Yetki Dağılımından Kaynaklanan Uyuşmazlıklar  736
2. Devlet Organları Arasında Çıkan Yetki Uyuşmazlıkları  736
C. Ulusal Düzeyde Seçim ve Referanduma İlişkin Uyuşmazlıkların Çözümü  737
D. Siyasal Partilerin Kapatılmaları ve Mali Denetimleri  737
VIII. ANAYASALLIK DENETİMİNDE ÖLÇÜ (REFERANS) NORMLAR  738
IX. MAHKEME KARARLARININ ETKİSİ VE SONUÇLARI  740
A. Genel Olarak Yargısal Karar Alma Modelleri ve Mahkemenin Karar Türleri  740
1. Yargısal Karar Alma Modelleri  740
a. Klasik Yaklaşım  741
b. Şekilci Yaklaşım (Formalist yaklaşım)  741
c. Davranışçı Yaklaşım  741
d. Yeni Kurumsalcı Yaklaşım  741
2. Mahkemelerin Karar Türleri  742
a. Yokluk Kararları (inexistence)  742
b. İptal Kararları (Nullite)  744
c. Ret Kararları (Anayasaya uygunluk kararları)  744
d. “Şartlı (Rezervli) Ret”: Ret–İptal Arası Kararlar (les décisions intermédiaires)  745
aa. Kavramın Anlamı  745
bb. Şartlı Ret Kararlarına Başvuru Nedeni  746
cc. Uygulamada Durum  747
B. Kararların Etkisi  748
1. Kararların Bağlayıcılığı  748
2. Kararların Yürürlüğe Girmesini Erteleme  750
3. Kararların Kişiler Bakımından Etkisi  751
4. Kararların Zaman Bakımından Etkisi  751
X. ANAYASA YARGISINDA GEÇİCİ ÖNLEMLER (YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI)  752
A. Geçici Önlemler Kurumuna Gereksinim ve Kurumun Amacı  752
B. Bazı Ülkelerde Uygulama Örnekleri  754
1. ABD Uygulaması  754
2. Belçika Uygulaması  756
3. Almanya Uygulaması  756
4. Türkiye Uygulaması  757
Seçilmiş Kaynakça  759
Kavram Dizini  79
 


Prof. Dr. Ömer Anayurt
10.02.1963’te Ankara’da doğdu. 1982 yılında lise (Ankara Esenevler Lisesi), 1986’da lisans (İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi), 1989 yılında yüksek lisans (Gazi Üniversitesi), 1996 yılında doktora (İstanbul Üniversitesi) eğitimini tamamladı.
02.03.1987 yılında Gazi Üniversitesi Bolu İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde araştırma görevliliğine atandı. 1992–;;;;;;1996 yılları arasında Abant İzzet Baysal Üniversitesinde bu görevini sürdürdü. 1987 yılında Sakarya Üniversitesi İİBF’de yardımcı doçentliğe atandı. 2005 tarihinde Anayasa Hukuku Bilim Dalı doçenti oldu. 2010 yılında aynı Üniversite’de profesörlüğe atandı.
Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanlığı başta olmak üzere Üniversitenin değişik akademik birimlerinde idari görevlerde bulundu. Çeşitli dönemlerde Sakarya İl İnsan Hakları Kurulu Üyeliği ve Adalet Bakanlığı Sakarya Ceza ve Tutukevleri İzleme Kurulu üyeliğinde de bulunan Anayurt 08.03.2011–;;;;;;0.11.2016 tarihleri arasında Yükseköğretim Denetleme Kurulu Üyeliği ve kısa bir süre de denetleme kurulu başkanlığını yaptı. Kurul üyeliği görev süresinin sona ermesini müteakip Üniversitedeki asli görevine döndü. Halen Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim öğretim üyesi olarak çalışmalarını sürdürmektedir.
Anayurt, evli ve üç çocuk sahibi olup basılı beş kitabı ve kamu hukuku alanında çeşitli kategoride mesleki dergilerde ve armağanlarda yayımlanmış makaleleri bulunmaktadır.
Abdurrahman Eren
Ekim 2020
125.00 TL
İndirimli: 112.50 TL (%10)
Sepete Ekle
İbrahim Ö. Kaboğlu
Ekim 2020
80.00 TL
İndirimli: 72.00 TL (%10)
Sepete Ekle
Hasan Tahsin Fendoğlu
Ekim 2020
95.00 TL
İndirimli: 85.50 TL (%10)
Sepete Ekle
Zafer Gören
Ekim 2020
90.00 TL
İndirimli: 81.00 TL (%10)
Sepete Ekle





 

İÇİNDEKİLER
İçindekiler
Üçüncü Baskıya Önsöz  7
Önsöz  9
Kısaltmalar  35
Birinci Bölüm
DEVLETİN HUKUKSAL ÇERÇEVESİ OLARAK ANAYASA VE
ANAYASA HUKUKU
Birinci Kısım
ANAYASA KAVRAMI VE ANAYASA HAREKETLERİ
I. ANAYASA KAVRAMI: ORTAYA ÇIKIŞI VE GELİŞİMİ  39
A. Anayasa Kavramının Etimolojisi  39
B. Anayasacılık Hareketleri  41
1. Anlamı ve Tarihçesi  41
2. Anayasacılık ve Demokrasi Düşüncesi Arasındaki Karşıtlık ve Anayasal Demokrasi  44
C. Liberal Anayasacılık Düşüncesinde Anayasaya Yüklenen İşlevsel Anlam: Anayasanın Siyasal Anlamı  46
D. Anayasanın Günümüzde İfade Ettiği Anlam: Anayasanın Hukuksal Anlamı  47
E. Türkçede Terminoloji Sorunu ve Tartışması  50
II. ANAYASALARIN İŞLEVLERİ  53
A. Hukuksal İşlevleri  54
1. Anayasa, Hukuk Düzeninin Geçerlilik Temelidir  54
2. Anayasa, Devletin Kurucu İşlemi ve Yönetenlerin Statüsüdür  54
3. Anayasa, Bir Devletin Uluslararası Toplumdaki Sembolüdür  55
4. Anayasa, Siyasal İktidarın Sınır ve Çerçevesi, Özgürlüğün Güvence Belgesidir  56
B. Siyasal İşlevleri  56
1. Anayasa Egemen Halkın İradesini Yansıtan İşlemdir  56
2. Anayasa Yönetimin Meşruiyet Kaynağıdır  57
3. Anayasa Ulusal Bütünlüğün ve Ortak Kimlik İnşasının Temel Unsurudur  58
4. Anayasa Bir İdeoloji ve Felsefenin Somutlaşmış İfadesidir  60
5. Anayasa Siyasal İstikrarı Sağlama Aracıdır  61
III. ANAYASALARIN İÇERİĞİ  62
A. Genel Çerçeve  62
B. Anayasal Başlangıçlar ve Pozitif Değeri Sorunu  65
1. Anayasal Başlangıçlar (dibace, önsöz, preamble)  65
2. Başlangıçların Pozitif Hukuk Gücü Sorunsalı  66
a. Yasama Organına “Açık Çek” Sunması  68
b. Anayasa Yargısına Geniş Değerlendirme Marjı Bırakması  68
IV. ANAYASA HUKUKU VE DİĞER HUKUK DALLARI ÜZERİNDE ETKİSİ  70
A. Tanım  70
B. Anayasa Hukuku Alanının Çerçevesini Çizmede Zorluk  72
C. Anayasa Hukukunun İçeriği: Anayasa Hukuku, Anayasanın Hukuku  73
1. Genel Olarak  73
2. Anayasa Hukukunun Kısımları  74
3. Anayasa Hukuku Alanının Genişlemesi: Siyasal Hukuktan Anayasa Hukukuna  77
D. Anayasa Hukukunun Uluslararasılaşması  80
E. Anayasa Hukuku ve Siyaset Bilimi  82
1. Konu Bakımından Ayrılamama  82
2. Yöntemsel Farklılık  84
3. Karşılıklı Etkileşim  84
V. ANAYASA HUKUKUNUN BELİRGİN ÖZELLİKLERİ  85
A. Anayasa Hukuku, Bir Yandan Eski, Bir Yandan Genç Bir Hukuk Dalıdır  85
B. Anayasa Hukuku, Kamu Hukukunun Bir Dalıdır  86
C. Anayasa Hukuku Sürekli Değişim İçinde Olan Bir Hukuk Dalıdır  86
D. Anayasa Hukuku Diğer Hukuk Dallarına da Hâkim Bir Hukuk Dalıdır: “Hukukun Anayasallaşması”  87
E. Anayasa Hukuku, İdeoloji Esaslı Bir Hukuk Dalıdır (Un droit engagé)  90
VI. ANAYASA HUKUKUNUN KAYNAKLARI  92
A. Hukuk Kaynağı Kavramı ve Türleri  92
B. Anayasa Hukukunun Şekli Kaynakları  93
VII. ANAYASA HUKUKUNDA YÖNTEM  95
A. Genel Olarak Hukuksal Pozitivizm Yöntemi (Egzejetik Yöntem/Metin Yorumculuğu Yöntemi)  95
B. Anayasa Hukukunda Yöntemler  95
1. Dogmatik Yöntem  96
2. Yöntem Genişlemesi ve Sosyolojik Yönteme Başvuru Gereği  98
İkinci Kısım
ANAYASALARIN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI
I. ANAYASANIN TERMİNOLOJİK AÇIDAN İKİ FARKLI ANLAMI  100
A. Geniş (Maddi) Anlamda Anayasa (la constitution au sens large)  102
B. Dar (Şekli) Anlamda Anayasa (au sens strict)  104
C. Geniş ve Dar Anlamda Anayasa Tanımlarının Karşılaştırılması  105
D. Geniş Anlamda Anayasa–Dar Anlamda Anayasa Arasındaki İlişkiler  106
1. Kesişme, Çakışma ve Çatışmalar  106
2. Ayrımın Pozitif Değeri ve Sonuç  107
II. ŞEKİLLERİ YÖNÜNDEN  110
A. Yazılı Anayasalar (written constitutions)  110
B. Gelenek Ağırlıklı Anayasalar  111
1. Tanım  111
2. Yazılı Anayasa İle Karşılaştırma  112
3. Gelenek Ağırlıklı Anayasaların Oluşumu  113
a. Objektif Unsur (Maddi Unsur–Tekrarlama Olgusu–Répétition)  113
b. Sübjektif Unsur (Manevi/Psikolojik Unsur–le centiment d’obligation)  113
c. Hukuksallık Unsuru  114
4. Gelenek Ağırlıklı Anayasalar İle Anayasa Gelenekleri İlişkisi  114
a. Anayasa Geleneği Kavramı  115
b. Anayasa Geleneklerinin İşlevi  116
aa. Yazılı Anayasanın Boşluklarını Doldurma İşlevi (Praeter Legem)  116
bb. Yazılı Anayasa Kuralını Yorumlayıcı İşlevi veya Belirsizliklerini Giderme İşlevi (Secundum Legem)  116
cc. Yazılı Anayasa Kuralını Kaldırma veya Değiştirme İşlevi (Praeter Constitutionem)  116
c. Anayasa Geleneklerinin Anayasa Uygulamalarından (Pratiklerinden) Farkı  117
C. Yazılı Anayasa–Gelenek Ağırlıklı Anayasa Ayrımının Değerlendirilmesi  119
III. DEĞİŞTİRİLİŞLERİ YÖNÜNDEN  120
A. Katı Anayasalar (Sert Anayasalar/Bükülmez Anayasalar)  120
1. Tanım ve Önemi  120
2. Özellikleri ve Sonuçları  121
3. Katılığın Olumlu ve Olumsuz Yanları  123
a. Olumlu Yanları  123
b. Olumsuz Yanları  124
c. Katılığı Sağlayıcı Düzenlemeler  125
B. Esnek (Yumuşak) Anayasalar  125
IV. ANAYASA YAZIM TEKNİĞİ YÖNÜNDEN ANAYASALAR  127
A. Düzenleyici Anayasa–Çerçeve Anayasa  127
1. Tanım  127
2. Uygulamada Durum  128
B. Yazılım Yöntemi Bakımından: Orijinal (Özgün) Anayasalar–Taklit Anayasalar  130
V. İŞLEVLERİ (FELSEFELERİ) YA DA ANAYASACILIK YÖNÜNDEN ANAYASALAR  131
A. Anayasal Ontoloji ve Anlam Kayması (invertion)  131
B. Anayasaları “Ontolojik Açıdan” Sınıflandırma Gereği ve Anayasa Türleri  133
VI. İÇERDİKLERİ HÜKÜMLERİN NİTELİĞİ BAKIMINDAN: SİYASAL ANAYASA/SOSYAL ANAYASA  137
İkinci Bölüm
KURUCU İKTİDAR: ANAYASALARIN YAPILMASI VE DEĞİŞTİRİLMESİ
I. KURUCU İKTİDAR KAVRAMI  139
II. ASLİ KURUCU İKTİDAR (le pouvoir constituant originaire; pouvoir créateur)  142
A. Niteliği  142
1. Hukukun Sıfır Noktası Tezi (Hukuk Boşluğu)  142
2. Asli Kurucu İktidarın Sınırlılığı Tezi: Hukukun Sürekliliği  144
a. Genel Olarak  144
b. Kurucu İktidarın Sürekliliği ve Sınırlılığı: Doğal Hukukçu Bakış  145
3. Değerlendirme  147
B. Asli Kurucu İktidarın Eylemsel Sınırları  148
1. İç Dinamikler  148
2. Dış Dinamikler: Uluslararası Kuruluşların Kurucu İktidar Üzerindeki Etkisi  149
C. Asli Kurucu İktidarın Somut Görünümü  150
1. Yeni Bir Devletin Kurulması  151
2. Mevcut Devletin Anayasal Düzeninin Şiddet Yoluyla Ortadan Kalkması  152
3. Halkın Kendi Anayasasını Yenileyebilme Hakkı  155
III. YENİ ANAYASA YAPIM YÖNTEMLERİ: KURUCU İKTİDARIN SOMUTLAŞMASI  157
A. Otoriter Yöntemler (Antidemokratik/Monokratik/Otokratik Yöntemler)  159
1. Ferman Yöntemi (Charte Octroyée)  160
2. Misak/Pakt (charte négociée) Yöntemi  161
B. Demokratik Anayasa Yapımı Yöntemleri  162
1. Halkın Doğrudan Anayasa Yapımı (Doğrudan Demokrasi Yöntemi)  164
2. Kurucu Referandum Yöntemi (Yarı Doğrudan Demokrasi Yöntemi)  164
a. Genel Olarak  164
b. Olağan Parlamentolara Kuruculuk İşlevi Verme  167
aa. 1946 Tarihli IV. Cumhuriyet Anayasası Yapımı  170
bb. 1958 Tarihli V. Cumhuriyet Anayasası  171
3. Konvansiyon Yöntemi (Kurucu Meclis/Temsili Demokrasi Yöntemi)  173
C. Karma Yol: Plebisiter Kuruculuk (Kurucu Plebisit Yolu): Demokratik Anayasa Yapımının Bozulmuş Hali  174
1. Yöntemin Tanımı ve Tarihçesi  174
2. Kurucu Referandumdan Farklılık  176
IV. TÜREV KURUCU İKTİDAR (Pouvoir constituant derivé/institué): ANAYASAYI DEĞİŞTİRME  177
A. Tanım ve Asli Kurucu İktidardan Farklılıkları  177
B. Türev Kurucu İktidarın Sınırlılığının Meşruiyeti  179
C. Türev Kurucu İktidarın Sahibi  180
D. Genel Olarak Anayasaların Değiştirilmesi Süreci  182
1. Öneri/Teklif Süreci (l’initiative)  184
2. Metnin Görüşülmesi ve Karara Bağlanması (Discussion/décision)  184
3. Onay (Ratification)  186
E. Anayasa Değiştirme İktidarına Getirilen Sınırlamalar ve Bunların Pozitif Değeri  187
1. Genel Olarak Sınırlamalar  187
a. Konu Sınırlamaları (maddî sınırlamalar/(limites matérielles)  188
b. Zaman Bakımından Sınırlamalar (limites temporelles)  189
c. Dönemsel (Konjonktürel) Sınırlamalar (limites circonstancielles)  189
2. Değişiklik Sınırlamalarına İlişkin Bazı Özel Durumlar  191
a. Değiştirme Usulünün Değiştirilebilir Olup Olmadığı  191
b. Değişiklik Yasağına İlişkin Maddenin Değiştirilebilir Olup Olmadığı  192
c. Değiştirme Yasağının Sadece Yasağı Düzenleyen Maddelerle Sınırlı Olup Olmadığı  196
3. Türev Kurucu Güce Getirilen Sınırlamaların Hukuksal Değeri  197
a. Genel Olarak  197
b. Anayasa–Üstülük (supra–constitutionnalité) Tezi  200
aa. Anayasa–Üstülük Kavramı  200
bb. Pozitif Hukuk Halini Almış Anayasa–Üstülük Yaklaşımı  203
c. Anayasa Değişikliklerinin Denetimi ve Anayasa–Üstülük  205
d. Anayasa–Üstülük Yaklaşımına Yönelik Eleştiriler  209
F. Yasaklamalara İlişkin Genel Değerlendirme  210
Üçüncü Bölüm
KURUMSALLAŞMIŞ İKTİDAR OLARAK DEVLET
Birinci Kısım
DEVLETİN OLUŞUMU VE TİPOLOJİSİ
I. DEVLET KAVRAMI  215
A. Kavramın Kökeni Üzerine  215
B. Modern Devletin Ortaya Çıkışı  217
1. Feodaliteden Kurumsal Kimliğe (Modern Devlete)  217
2. Modern Devletin İki Aşaması: Kral–Devletten Ulus–Devlete  220
C. Hukuk Açısından Devletin Anlamı ve Çerçevesi  221
II. DEVLETİN KÖKENİ ÜZERİNE ÇEŞİTLİ YAKLAŞIMLAR  222
A. Devlete İlişkin Tarihsel ve Sosyolojik Yaklaşımlar  223
1. Devlet Patriyarkal Ailelerin Birleşmesinin Ürünüdür  223
2. Devlet Kuvvet ve Mücadelenin Ürünüdür  223
3. Devlet Sınıf Çatışmalarının Ürünüdür  224
B. Devlete İlişkin “Varsayımsal” Yaklaşımlar  224
1. Devletin İlahi İradenin Ürünü Olduğu Yönündeki Yaklaşımlar  224
2. Devlet Yapay Bir Kurum Olmayıp Biyolojik Bir Varlıktır  225
3. Devlet İradi Bir İşlemin Ürünüdür: Sosyal Sözleşme Teorileri  225
a. Thomas Hobbes  226
b. John Locke  226
c. Jean–Jacques Rousseau  226
4. Devlet, Toplumsal Gelişmelerin Ürünüdür: Doğal Gelişim Teorisi  227
III. DEVLETİN KURUCU UNSURLARI  227
A. Ülke Unsuru (Fiziksel–Maddi Unsur, Coğrafi Unsur)  228
1. Kara Ülkesi  230
2. Hava Ülkesi  230
3. Deniz Ülkesi  231
B. Topluluk Unsuru (Sosyal–Beşeri Unsur)  232
1. Topluluk Kavramı  232
2. Topluluk Unsurunu Açıklayıcı Teoriler  234
a. Nesnel (Objektif) Millet Görüşü  234
b. Öznel (Sübjektif) Millet Yaklaşımı  235
3. Değerlendirme  235
C. Siyasal–Hukuksal Unsur: Egemenlik/Devlet Gücü, Siyasal İktidar, Kamu Gücü (puissance publique, souveranité, pouvoir politique)  241
1. Egemenlik Kavramı  243
2. Egemenliğin Belirgin Yanları  244
a. Tekel Güç Oluşu (un pouvoir monopole)  244
b. Meşru Güç Oluşu (un pouvoir legitime)  245
c. Kurumsallaşmış Bir Güç Oluşu (un pouvoir institutionnalisé)  245
d. Hukuksal Bir Güç Oluşu (un pouvoir de droit)  246
e. Asli Bir Güç Oluşu (un pouvoir orijinaire)  246
f. Mutlak Güç Oluşu (un pouvoir absolu)  247
g. Bölünmez ve Devredilemez Güç Oluşu (pouvoir indivisible et inaliénable)  247
3. Egemenliğin Geçerli Olduğu Alan  248
4. Egemenliğin Kaynağı (Kökeni) Sorunu  250
a. Egemenliğin İlahi Kaynağa Dayandırılışı: Teokratik Egemenlik Anlayışı  251
b. Egemenliğin Kaynağının Beşerileşmesi  252
aa. Halk Egemenliği Teorisi (la théori de la souveraineté populaire)  253
bb. Millet Egemenliği Teorisi (la théorie de la souveraineté nationale)  254
5. İki Egemenlik Anlayışının Doğurduğu Sonuçlar: Demokrasinin Gelişimine Katkıları  255
a. Demokrasi Anlayışı: Temsili Demokrasi–Doğrudan Demokrasi  256
b. Emredici Vekâlet–Temsili Vekâlet  256
c. Seçme İşleminin (İradesinin) Niteliği  256
d. Genel Oy–Sınırlı Oy  256
e. Karşılaştırmalı Tablo Eşliğinde Topluca Sunumu  257
6. Egemenliğin ve Egemenlik Teorilerinin Günümüzdeki Durumu  257
a. Klasik Egemenlik Kavramında Dönüşüm  257
aa. Egemenliğin Hukuk Yoluyla Sınırlandırılması  258
bb. Egemenliğin Uluslararası Sistemle Sınırlandırılması  259
b. Halk Egemenliği ve Ulus Egemenliği Teorilerinin Günümüzdeki Anlamı  260
D. Devletin Tüzel Kişiliği ve Sonuçları  260
1. Devletin Tüzel Kişiliğe Sahip Olması  260
2. Tüzel Kişiliğe Sahip Olmanın Hukuksal Sonuçları  262
İkinci Kısım
DEVLETİN ÇEŞİTLİ AÇILARDAN SINIFLANDIRILMASI
I. ŞEKİLLERİ BAKIMINDAN DEVLETLER: CUMHURİYETLER VE MONARŞİLER  264
A. Devlet Şekli Olarak Monarşiler  264
1. Mutlak Monarşiler (monarchie absolue)  265
2. Meşruti Monarşiler (anayasal monarşiler, monarchie constitutionnelle)  267
B. Devlet Şekli Olarak Cumhuriyet  268
1. Tanım ve Çerçeve  268
2. Cumhuriyet ve Monarşi ile Demokrasi Arasındaki İlişki  269
II. SİYASAL TEŞKİLÂT YAPILARI BAKIMINDAN DEVLETLER (Structure de l’État/organisation interne)  271
A. Üniter Devletler (Tek yapılı, tekçi, basit, État Simple, État Unitaire)  271
1. Tanım ve Çerçeve  271
2. Üniter Devletlerde İdari Anlamda Bazı Yetkilerin Dağıtılması ve Paylaşılması  273
a. Yetki Genişliği (déconcentration)  274
b. Merkezi Yönetimden Hizmet Devri (décentralisation)  275
c. İdari Özerklik ve Üniter Yapı  276
3. Üniter Devletin Belirgin Özellikleri  278
B. Bölgeli Devlet: Siyasal Bölgeli Devlet (Kısmî Siyasal Otonomi)  279
1. Tanım ve Çerçeve  279
2. Terminoloji Sorunu ve Üniter Devletten Sapmalar  280
3. Bölgeli Devletlerin Belirgin Özellikleri  283
4. Bölgeli Devletin Üniter Devletten Farklılıkları  285
5. Uygulamadan Örnekler  285
a. İtalyan Modeli  286
b. İspanya Modeli  286
c. Diğer Örnekler ya da Girişimler  288
6. Değerlendirme  289
C. Devlet Birlikleri ve Birleşik Devletler (Mürekkep Devletler)  290
1. Devlet Birlikleri  291
a. Kişisel Birlikler (Şahsi Birlik)  291
b. “Gerçek Birlikler”  293
c. Devletler Konfederasyonu (la confédérations d’États, staatenbund)  294
aa. Kuruluş ve Statüsü  294
bb. Karar Alma Süreci ve Kararlarının Etkisi  295
cc. Konfederal Örgütlenmelerin Uygulaması  297
2. Birleşik Devletler: Prototipi Olarak Federal Devlet  298
a. Tanım  298
b. Felsefe  302
c. Özellikler  303
aa. Siyasal İktidarın Birden Fazlalığı  304
bb. Federal Hukukun Üstünlüğü  305
cc. Çift Meclisli Yasama  306
dd. Federe Devletler ve Uluslararası İlişkiler  306
ee. Federal Devlet ile Federe Devletler Arasında Yetki Paylaşımı  307
ff. Federal Devletlerle Federe Devletler Arasında Yetki Uyuşmazlıklarının Çözümü  308
gg. Federal/Federe Vatandaşlık: İki Vatandaşlık İlkesi  309
hh. Federe Devletlerin Federal Yönetime Katılması  309
d. Federal Devletin Devletler Konfederasyonundan Farklılıkları  310
e. Federal Devletin Üniter Devletten Farklılıkları  312
f. Federal Devletin Bölgeli Devletten Farklılıkları  313
g. Federal Devletin Kuruluş Biçimleri  314
h. Avrupa Birliği’nin Niteliği Hakkında Çeşitli Tartışmalar  315
aa. Süreç ve Günümüzdeki Durumu  315
bb. Birliğin Devlet Olup Olmadığı: Devlet Tipolojisi Yönünden Analizi  316
III. EGEMENLİĞİN KAYNAĞI BAKIMINDAN (DİN–DEVLET İLİŞKİLERİ) DEVLET TİPOLOJİSİ  318
A. Laik Devletler  319
1. Tanım  319
2. Laik Devletin Unsurları  321
a. Din ve Devlet İlişkilerinin Kurumsal Ayrılığı İlkesi  321
b. Din Özgürlüğünün Güvencesi  322
3. Bazı Özel Durumların Tahlili  325
B. Teokratik Devletler  328
1. Saf (Mutlak) Teokrasiler  328
2. Anayasal Teokrasiler (théocratie constitutionnelle): Mutlak/Saf Teokrasinin Anayasallaşması  329
IV. SİYASAL YAPILARINA YA DA DEVLET–TOPLUM İLİŞKİLERİNE GÖRE DEVLETLER  331
A. Klasik Sınıflandırmalar  331
B. Modern Sınıflandırmalar  332
1. Totaliter Devletler  334
a. Totaliter Devletlerin Özellikleri  336
aa. Resmi Bir İdeolojinin Varlığı  337
bb. Kütlesel Bir Tek Partinin Varlığı  337
cc. Muhalefetin Yokluğu  338
dd. Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığının Olmayışı  338
ee. Ekonominin Merkezden Planlanması: Piyasa Ekonomisine Kapalılık  338
ff. Korkutma ve Sindirme Sistemin Temel Aracıdır  338
gg. Gelişmiş Bir Asker ve Polis Ağının Varlığı  338
hh. Temel Hak ve Özgürlükler Resmi İdeolojiye Hizmet İçin Tanınmıştır  338
ii. Resmi Toplum–Sivil Toplum ya da Kamu–Özel Ayrımı Hemen Hemen Yoktur  339
b. Totaliter Devlet Modelleri  339
aa. Marksist–Leninist Totaliter Devletler  339
bb. Faşist Totaliter Devletler  342
2. Otoriter Devletler  345
3. Liberal Çoğulcu Demokratik Rejimler  347
4. Şematik Olarak Karşılaştırma  347
Dördüncü Bölüm
DEVLETİ SINIRLANDIRMA ARACI OLARAK GÜÇLER AYRILIĞI
I. GÜÇLER AYRILIĞI TEORİSİ VE DOĞURDUĞU SONUÇLAR  349
A. Anlam ve Önemi  349
1. Güçler Ayrılığının Anlamı  349
2. Güçler Ayrılığının Anayasacılık Bakımından Önemi  351
B. Güçler Ayrılığı Düşüncesinin Tarihsel Temelleri  352
1. Locke’da Güçler Ayrılığı Düşüncesi  353
2. Montesquieu’de Güçler Ayrılığı Düşüncesi  353
a. Genel Olarak  353
b. Teorinin Esası  354
C. Güçler Ayrılığı Öğretisinin Pratiği  356
D. Güçler Ayrılığı Anlayışının Günümüzde Geçerliliği  358
II. GÜÇLER AYRILIĞI İLKESİ VE UYGULAMASI  360
A. Güçler Ayrılığı ve Hükümet Sistemleri  360
B. Güçler Ayrılığı İlkesi ve Hükümet Sistemlerini Sınıflandırmada Sorunlar  363
III. PARLAMENTER SİSTEMLER  365
A. Tanım  365
B. Parlamenter Sistemin Uygulama Biçimleri  367
1. Düalist (İkici) ya da Orleanist Parlamentarizm  367
2. Monist (Tekçi) Parlamentarizm (Klasik Parlamenter Rejim)  369
3. Çoğunlukçu Parlamentarizm (parlementerisme majoritaire)  370
C. Parlamenter Sistemlerin Belirgin Özellikleri  371
1. Güçlerin Denkliği ve İşbirliği  372
2. İki Yapılı–İkici Yürütme (düalist yürütme–bicéphalisme)  372
3. Devlet Başkanının Sorumsuzluğu  373
a. Siyasal Sorumsuzluk  374
b. Cezai Sorumsuzluk  374
c. Hukuksal (Medeni) Sorumluluk  376
4. Bakanlar Kurulunun ve Bakanların Yasama Organı Önünde Siyasal Sorumluluğu  376
a. Soru (Parliamentary questioning)  377
b. Genel Görüşme (General debate)  378
c. Gensoru (Censure motion)  378
d. Meclis Araştırması (Parliamentary inquiry)  379
e. Meclis Soruşturması (parliamentary investigation)  380
5. Yürütmenin Yasamayı Fesih Yetkisi  380
a. Fesih Kurumunun Varlık Nedeni  381
b. Fesih Yetkisinin Sahibi  382
c. Fesih Kurumunun Genişlemesi  383
d. Fesih Türleri  385
aa. Yürütme Organının Feshi  385
bb. Kendi Kendini Fesih (öz fesih, auto–dissolution)  385
cc. Otomatik Fesih (kendiliğinden sonlanma, dissolution automatique)  386
dd. Karşılıklı Fesih  387
ee. Halkın Geri Çağırması ya da Kolektif Azil Yolu (recall)  387
D. Parlamenter Sistemin Aklileştirilmesi (Rasyonelleştirilmiş Parlamenter Sistem): Parlamenter Sisteme İşlerlik Kazandırma Eğilimi  387
1. Tanım  387
2. Parlamenter Sistemde Aklileştirme Teknikleri  391
a. Kurucu (Yapıcı) Güvensizlik Önergesi (Önce Kur Sonra Devir Yolu)  391
b. Güvensizlik Önergesinin Sınırlandırılması  392
c. Hükümetin Kurulmasının Kolay, Düşürülebilmesinin Zorlaştırılması  392
d. Giyotin Usulü  393
e. Fesih Yetkisinin Rasyonelleştirilmesi (Fesih Tehdidi Altında Güvenoyu)  393
f. Parlamentonun Etkin Çalışmasını Sağlamaya Yönelik Önlemler  394
3. Rasyonelleştirilmiş Parlamenter Araçların Sisteme Katkısı  395
IV. “GÜÇLERİN SERT AYRILIĞI”: BAŞKANLIK SİSTEMİ  396
A. Genel Olarak Başkanlık Sistemi  397
B. Başkanlık Sisteminin Ayırt Edici Unsurları  398
1. Monist (Monocéphale) Yürütme (Tek Yapılı/Tek Başlı)  398
2. Organların Birbirinden Bağımsızlığı  399
a. Organların Göreve Gelişinde Bağımsızlık (Organik Sert Ayrılık)  399
b. Organların Görevlerinde Bağımsızlık (İşlevsel Sert Ayrılık)  400
c. Organların İlişkilerinde Bağımsızlık  401
C. Başkanlık Sisteminde Güçlerin Birbiriyle Yakınlaştırılması  403
1. Başkanın Veto Yetkisi  405
2. Üst Düzey Kamu Yöneticilerinin Atamalarında Yasama Onayı  406
3. Uluslararası Sözleşmelerin Onayı  407
4. Bütçe Yetkisi  407
D. Uygulamada Durum  408
1. ABD Sistemi ve Saf (Otantik) Başkanlık  408
2. Yasama Organı  409
3. Yürütme Organı  410
a. Başkan  410
b. Başkan Yardımcısı  412
c. Başkanlık Kabinesi  412
d. Başkan ve Kongre (Yasama Organı) Arasındaki İlişkiler  413
aa. Başkanın Kongre Üzerinde Sahip Olduğu Araçlar  415
bb. Başkanın Tek Başına Kullandığı Düzenleme Aracı Olarak “Başkanlık Kararnameleri” ya da “Başkanlık Emirnameleri”(executive orders)  417
aaa. Genel Olarak Başkanlık Kararnameleri (başkanlık emirnameleri)  417
bbb. Başkanlık Kararnameleri ve Bildirilerinin Hukuki Statüsü ve Kapsamı  418
cc. Başkan Üzerinde Kongre Araçları  421
e. Başkanın Sorumluluğu  421
V. KARMA (MELEZ/HİBRİT) HÜKÜMET SİSTEMLERİ  422
A. Başkan Ağırlıklı Karma Sistemler (régimes à prépondérance présidentielle)  424
1. Yarı Başkanlık Sistemi  424
a. Genel Çerçeve  424
b. Sistemi İsimlendirmede Güçlükler  428
c. Yarı Başkanlık Sisteminin Belirgin Özellikleri  431
aa. Cumhurbaşkanının Halk Tarafından Seçilmesi  431
bb. Yasama Organına Karşı Siyasal Sorumluluk Taşıyan Bir Başbakan ve Bakanlardan Oluşan Hükümetin Varlığı  431
cc. Cumhurbaşkanının Nispeten “Önemli” Sayılabilecek Yetkilere Sahip Olması  432
d. Yarı Başkanlık Sisteminin Uygulaması  433
2. Başkancı Yapılar (Sistemler)  436
a. Saf Başkanlık Sisteminden Ayırma Zorunluluğu  436
b. Başkanlık Sisteminin Başka Ülkelerde Uygulamasında Karşılaşılan Güçlükler  438
c. Saf Başkanlıktan Sapmalar ve Başkanın Kontrolsüz Güce Dönüşebilme Riski  440
B. Parlamento Ağırlıklı Karma Sistemler (les régimes à prépondérance parlementaire): Meclis Hükümeti Sistemi  443
1. Meclis Hükümeti Sistemini Sınıflandırma Sorunu  443
2. Meclis Hükümeti Sistemi (Konvasiyonel Sistem): Tanımı ve Tarihçesi  444
3. Özellikleri ve İşleyişi  446
a. Yasama ve Yürütme İşlevlerinin Yasama Organında Toplanması  446
b. Yürütme Organı Yasama Organından Bağımsız Bir Kimliğe Sahip Değildir  446
c. İşlevlerin Yerine Getirilmesi Meclis Tarafından Belirlenir  446
d. Yürütmenin Meclise Karşı Kullanabileceği Hukuksal Bir Aracı Yoktur  447
e. Meclisin Sürekliliği  447
f. Meclisin Üstünlüğü  447
4. Uygulamada Durum  447
a. İsviçre Sistemi ve Meclis Hükümeti Açısından Değerlendirilmesi  449
b. 1921 Teşkilat–ı Esasiyesi (Anayasası) ve Meclis Hükümeti Sistemi  450
Beşinci Bölüm
EGEMENLİĞİN KULLANIM YÖNTEMİ OLARAK DEMOKRASİ
I. ÇAĞDAŞ DEMOKRASİNİN KÖKENİ  453
A. Klasik Demokrasi ve Evrimi  453
B. Günümüzde Aldığı Anlam  455
II. ÇAĞDAŞ DEMOKRASİNİN BELİRLEYİCİ İLKELERİ  457
A. İktidarın Seçim Yoluyla Değiştirilebilir Oluşu: Düzenli Aralıklı Seçimler  458
B. Katılımcılık  459
C. Çoğunluk İlkesi: Çoğunluğun Yönetimi  460
D. Muhalefetin Varlığı  461
E. Siyasal Çoğulculuk  461
1. Genel Anlamda Çoğulculuk ve Demokrasi  461
2. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatları Çerçevesinde Çoğulculuk  463
F. Hak ve Özgürlüklerin Güvencesi  464
G. Azınlığa Saygı İlkesi  464
H. Güçler Ayrılığı  466
İ. Çok Partili Siyasal Yaşam: “Siyasal Rekabet”e Dayalılık  466
J. Hukukun Üstünlüğü  467
III. EGEMENLİĞİN KULLANIM YÖNTEMLERİ OLARAK DEMOKRASİ UYGULAMALARI  468
A. Doğrudan (Aracısız–Temsilsiz) Demokrasi  468
B. Temsili Demokrasi  471
1. Temsili Rejim Teorisi  471
2. Anlamı ve Geçirdiği Süreç  472
C. Yarı Doğrudan Demokrasi  474
1. Tanım ve Çerçevesi  474
2. Yarı Doğrudan Demokrasi Araçları  476
a. Halk Vetosu  477
aa. İsviçre’de Federal Düzeyde  478
bb. ABD’de Federe Devlet Düzeyinde  478
cc. İtalya’da  478
b. Halkın Kanun Girişimi  479
c. Referandum  481
aa. Tanım  481
bb. Referandum– Plebisit Oylamaları Farklılığı  482
cc. Referandum Türleri  486
dd. Referandum Sınırlamaları  489
d. Halkın Geri Çağırması (Révocation Populaire=Temsilcinin Azli=Recall)  490
IV. EGEMENLİĞİN KULLANIMINA KATILIM ARACI OLARAK SEÇİMLER  491
A. Genel Oy İlkesi (Herkes için oy ilkesi)  492
1. Tanım ve Tarihçesi  492
2. Genel Oy Hakkına Getirilen Nesnel Sınırlamalar  495
a. Yaş  495
b. Yabancılar Yönünden  498
c. Asker Kişiler Yönünden  499
d. Mahkumlar Yönünden  499
e. Diğer Kısıtlamalar  500
3. Genel Oy ve Demokrasi Kültürü İlişkisi  501
B. Eşit Oy İlkesi (Tek Birey–Tek Oy)  501
1. Sayısal Açıdan Oy Eşitsizliği (Çoğul oy/bindirmeli oy)  502
2. Değer Açısından Oy Eşitsizliği  502
3. Seçim Sisteminden Kaynaklanan Oy ve Temsil Eşitsizliği  503
C. Doğrudan Oy–Dolaylı Oy (suffrage direct–suffrage indirect)  504
D. Oyun Gizliliği İlkesi  506
E. Zorunlu Oy–Serbest Oy İlkesi (compulsory, mandatory voting/voluntary voting)  508
F. Dürüst Oy İlkesi (honnêteté du vote)  511
G. Bireysel Oy İlkesi (Vote personel)  512
H. Yargı Güvencesi Altında Seçim İlkesi  514
Altıncı Bölüm
EGEMENLİĞİN KURUMSAL İFADE ARAÇLARI OLARAK
SİYASAL PARTİLER VE SEÇİM SİSTEMLERİ
I. SİYASAL PARTİ KAVRAMI  517
II. SİYASAL PARTİLERİN İŞLEVLERİ  519
A. Toplum Çıkarlarını Birleştirmek İşlevi  519
B. İktidarı Kullanma, Denetleme ve Muhalefet İşlevi  520
C. Siyasal Kadroların Yetiştirilmesi İşlevi  521
D. Siyasal Sosyalizasyon (Sosyalleşme) İşlevi  521
E. Halkla Yönetim Arasında İletişim Kanalı Görme İşlevi  521
III. SİYASAL PARTİLERİN HUKUKSAL NİTELİĞİ  522
IV. SİYASAL PARTİLERİN SINIFLANDIRILMASI  524
A. Yapıları Yönünden  524
1. Kadro Partileri  524
2. Kitle Partileri  525
B. İşlevleri Yönünden  525
1. Bireysel Temsil Partileri  526
2. Sosyal Bütünleşme Partileri  526
C. İdeolojik Türdeşlikleri Yönünden  527
1. Türdeş Partiler  527
2. Türdeş Olmayan Partiler  527
D. Disiplinleri Yönünden  527
1. Disiplinli Partiler  528
2. Serbest Partiler (Disiplinsiz Partiler)  529
V. PARTİ SİSTEMLERİ VE SONUÇLARI  529
A. Tek Partili Sistemler  530
1. “Hâkim Tek Parti Sistemi”  531
2. “Hegemonyacı Tek Partili Sistem”  532
B. İki Partili Sistemler  532
C. Çok Partili Sistemler  534
1. Katı (Agresif) Çok Partili Sistem (le multipartisme rigide)  534
2. Esnek (Ilımlı) Çok Partili Sistem (le multipartisme souple)  534
VI. SİYASAL PARTİLERİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞ ESASLARI  535
A. Kuruluşları  535
B. Partilere Devlet Yardımı  536
1. Devlet Tarafından Sağlanan İmkân, Yardım ve Kolaylıklar  538
a. Doğrudan Sağlanan Yardım ve Kolaylıklar  538
b. Dolaylı Yoldan Sağlanan Yardım ve Destekler  539
2. Yardım Almada Bazı Yasaklar ve Devlet Yardımından Yararlanma Esasları  539
C. Siyasal Partilerin Denetlenmesi  541
1. Gelir, Gider ve Seçim Harcamaları Yönünden (Mali Denetim)  541
2. Faaliyetleri Yönünden Denetim  543
3. Siyasal Partilere Uygulanacak Yaptırımlar  544
4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Siyasal Partilere Yaklaşımı  546
D. Parti İçi Demokrasi  548
1. Tanım ve Önemi  548
2. Parti İçi Demokrasiyi Sağlamada Hukukun Etkisi  550
VII. TEMSİLCİLERİN BELİRLENMESİ YÖNTEMİ OLARAK SEÇİM SİSTEMLERİ  551
A. Seçim Çevresi Kavramı ve Düzenlenmesi  552
1. Seçim Çevresi Kavramı ve Türleri  552
2. Seçim Çevrelerinin Oluşturulması ve Eşit Temsiliyet İlkesi  553
a. Genel Olarak  553
b. Yargı Yerlerinin Yaklaşımı  555
B. Seçim Çevresinden Çıkartılacak Milletvekili Sayısı ve Seçim Turlarına Göre Seçimler  556
C. Seçim Sistemleri  557
1. Çoğunluk Sistemi  557
a. Çoğunluğun Türüne Göre Çoğunluk Sistemi  558
aa. Salt Çoğunluk Sistemi  558
bb. Basit Çoğunluk Sistemi (Nispi Çoğunluk Sistemi)  558
b. Seçilecek Aday Sayısına Göre Çoğunluk Sistemi  558
aa. Tek İsimli Çoğunluk Sistemi (scrutin majoritaire uninominal)  558
bb. Listeli Çoğunluk Sistemi  560
2. Nispi Temsil Sistemi (Orantılı Temsil)  561
a. Tanım  561
b. Nispi Temsil Sisteminde Milletvekili Dağılımı  561
aa. Ulusal Sabit Seçim Sayısı  561
bb. Değişken Seçim Çevresi Sayısı  561
c. Artık Oyların Değerlendirilmesi Yöntemleri  562
aa. En fazla artık oy yöntemi (la méthode des plus forts restes)  562
bb. En yüksek ortalama oy yöntemi (la méthode de la plus forte moyenne)  562
cc. d’Hont sistemi  563
dd. Sainte–Laguë Sistemi (Tek sayı sistemi)  564
ee. Milli Bakiye (Artık) Sistemi (La méthode des restes sur le plan national)  565
3. Karma Seçim Sistemleri  565
a. Karma Sistem Arayışları ve Uygulamaları  565
b. Karma Sistem Örnekleri  568
4. Avrupa Konseyi Üyesi Devletlerin Seçim Sistemleri  570
D. Seçim Sisteminin Siyasal Partiler ve Siyasal Rejim Üzerindeki Etkileri  570
1. Çoğunluk Sistemine İlişkin Değerlendirme  570
a. Genel Olarak  570
b. Seçim Adaletsizlikleri ve “Küp Kanunu” Formülü  571
c. Seçim Adaletsizlikleri ve Karşılaştırmalı Somut Örnekler  572
d. Tek İsimli Çoğunluk Sistemi ve Siyasal Sonuçları (İngiliz Sistemi)  573
e. İki Turlu Tek İsimli Çoğunluk Sistemi (Fransız Sistemi)  574
f. Çoğunluk Sistemi Her Zaman Parlamentoda Çoğunluğun Garantisi Değildir  575
2. Nispi Temsil Sisteminin Değerlendirilmesi  575
3. Seçim Sisteminin Doğurduğu Sonuçların Çeşitli İhtimallere Göre Toplu Olarak Açıklanması  577
4. Genel Değerlendirme  579
VIII. SEÇİM BARAJLARI  581
A. Kavram ve Amaç  581
B. Seçim Barajı Türleri  583
1. Seçim Çevresi Barajı  583
2. Ülke Barajı  583
C. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Seçim Barajlarına Yaklaşımı  586
Yedinci Bölüm
DEVLETİN TEMEL ORGANLARI
I. YASAMA ORGANI  587
A. Yasama Organının Oluşumu  587
1. Genel Olarak Meclislerin Sayısı  588
2. Çift Meclislilik  588
a. Tarihçe ve Günümüzde Durum  588
b. Çift Meclisli Yasama Organlarının Oluşumu ve Yetki Paylaşımı  590
3. Tek Meclislilik/Çift Meclislilik Üzerinde Tartışmalar  591
a. İkinci Meclislerin Aleyhine Görüşler  591
b. İkinci Meclislerin Lehine Görüşler  592
c. Değerlendirme ve Sonuç  594
B. Yasama Organının Çalışma Esasları  595
1. İçtüzük Kuralları (Réglement d’assemblée, Règlement intérieur de parlement)  595
a. İçtüzük Kurallarının Önemi  595
b. İçtüzük Kurallarının Düzenleme Alanı ve Yetki  596
2. Parlamentoların Toplanma Dönemleri ve Bazı Kavramlar  599
3. Yasama Organının Görüşme ve Oylamalarına İlişkin Temel Kavramlar  599
a. Öncelikle ve İvedilikle Görüşme  599
b. Toplanma ve Karar Yeter Sayısı  600
c. Oylama Yöntemleri  602
C. Yasama İşlevi ve Nitelikleri  603
1. Yasama İşlevi Olarak Kanun  603
2. Yasama İşlevinin Ayırt Edici Özellikleri  605
a. Genellik İlkesi  606
b. Asli Düzenleme Yetkisi Oluşu  608
3. Devredilemezlik İlkesi  609
D. Yasama Üyeliğinin Niteliği  611
1. Temsili Vekâlet (mandat représentatif) İlkesi ve Sonuçları  611
a. Azil Yasağı  612
b. Milli Temsil İlkesi  612
2. Emredici/Azledici Vekâlet (mandat impératif) ve Sonuçları  615
E. Parlamenter Bağışıklıklar (Les İmmunités Parlementaires)  616
1. Kavram ve İçerik  616
2. Yasama Bağışıklığı Türleri  617
a. Yasama Sorumsuzluğu (l’irresponsabilité parlementaire)  617
aa. Tanım ve Çerçevesi  617
bb. Sonuçları  618
cc. Sorumsuzluk ve parlamento disiplin hukuku  620
b. Yasama Dokunulmazlığı (l’inviolabilité parlementaire)  621
aa. Tanım ve Çerçevesi  621
bb. Özellikleri  623
II. YÜRÜTME ORGANI  624
A. Yürütmenin Geleneksel İşlevleri  626
1. Kanunların Uygulanması  626
2. İç ve Dış Güvenliğin Sağlanması  626
3. Yürütmenin Düzenlemelerde Bulunması  627
4. Ülke Genel Siyasetinin Tespiti ve Uygulanması  629
B. Yürütme Organının Görevlerinin Genişlemesi ve Giderek Güçlenmesi  629
1. Yürütme Organının Görev Alanının Genişlemesinin Nedenleri  629
2. Yürütme Organının Ön Plana Çıkmasının Sonuçları  630
a. Yasama İşlevine Yürütmenin Giderek Karışması  630
b. Yürütmeye Yasama Yetkilerinin Devri (délégation)  631
c. Yürütmeye Özerk Düzenleme Yetkisi Tanınması  631
d. Ulusal Siyasetin Direksiyonunun Yürütmeye Geçmesi  632
C. Yürütme Organının Yapısı  632
III. YARGI  633
A. Kavram  633
1. Yargının Maddî Ölçüt Açıından Tanımı ve Çerçevesi  634
2. Yargının Şeklî Ölçüt Açısından Tanımı ve Çerçevesi  635
3. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatlarında Yargı Kavramı  635
4. Değerlendirme  637
B. Çoğulcu Demokrasilerde Yargının Yeri ve Temel İlkeler  638
1. Doğal Yargı İlkesi (Doğal Hâkim/Doğal Mahkeme İlkesi)  639
2. Yargı Bağımsızlığı  640
a. Anlamı  640
b. Önemi  642
c. Yargı Bağımsızlığının Ön Şartı Olarak Kurumsal Bağımsızlık  644
aa. Yasama Organına Karşı Kurumsal Bağımsızlık  645
bb. Basına Karşı Bağımsızlık (Dördüncü Güce Karşı)  646
cc. Taraflara Karşı Bağımsızlık  646
dd. Yürütme Organına Karşı Bağımsızlık  646
ee. Yargının Bizatihi Kendisine Karşı Bağımsızlık  647
d. Yargı Bağımsızlığının Kurucu Unsurları  648
aa. Hâkimlik Güvencesi  648
aaa. Görevinden Alınamama (Azil Yasağı)  649
bbb. Re’sen Emekli Edilememe  650
ccc. Maaş ve Ödeneklerden Yoksun Bırakılamama  650
ddd. Rızası Dışında Başka Bir Yargısal ya da İdari Göreve Getirilememesi  650
eee. Görev Yeri Değişikliği (Coğrafi Güvence)  650
bb. Yargıya Müdahale Suçu  651
cc. Atama ve Özlük İşlemlerinin Bağımsız Kurullara Bırakılması  651
3. Yargının Tarafsızlığı ve Bağımsızlıkla İlişkisi  652
4. AİHM İçtihatları Işığında Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı  655
a. Yargı Yerinin ve Yargı Görevini Yerine Getiren Kişilerin Niteliği  655
b. Hâkimlerin Göreve Gelmeleri ve Bağımsızlıkları Üzerinde Etkisi  655
c. Dış Baskılara Karşı Korunması ve Güvencesi  656
C. Yargısal Kurullar  657
1. Bağımsız ve Tarafsız Yargı İçin Yargısal Kurullar Oluşturma Gereği  657
2. Yargısal Kurulların Oluşumu  658
D. Yargının Denetimi ve Sorumluluğu  661
1. Cezai Sorumluluk  663
2. Medeni Sorumluluk  664
3. Disipliner Sorumluluk  664
Sekizinci Bölüm
SİYASAL İKTİDARIN SINIRLANMASI ARACI OLARAK
ANAYASALLIK DENETİMİ
I. ANAYASANIN ÜSTÜNLÜĞÜ KAVRAMI  667
A. Anayasal Üstünlüğün Gerekçeleri ve Temelleri  668
1. Maddi Temeli: Devletin Kurucu İşlemi Olma  668
2. Organik Temel: Kurucu İradenin Eseri Olma  669
3. Demokratik Temeli: Anayasanın Sosyal Sözleşme Niteliği Taşıması  669
4. Biçimsel Temel: Yapılış ve Değiştirilişinin Diğer Kurallardan Farklı Esaslara Bağlanması  670
B. Anayasanın Üstünlüğünün İki Anlamı  670
1. Esasa İlişkin Üstünlük/Maddi Üstünlük (suprématie matérielle)  670
2. Şekle İlişkin Üstünlük (suprématie formelle)  671
II. ANAYASAL ÜSTÜNLÜĞÜN KURUMSAL GÜVENCESİ OLARAK ANAYASALLIK DENETİMİ  672
A. Genel Olarak  672
B. Parlamentonun Üstünlüğünden Anayasanın Üstünlüğüne  673
1. Parlamentonun Üstünlüğü: Genel İrade Efsanesi  673
2. Genel İradenin Sarsılması: Anayasanın Üstünlüğü  674
C. Yapan Organa Göre Anayasallık Denetimi Türleri  676
1. Siyasal Organlar Eliyle Anayasallık Denetimi  676
a. Tanım  676
b. Siyasal Denetim Yoluna Yöneltilen Eleştiriler  678
2. Yargısal Denetim (Anayasa Yargısı/Anayasal Yargı)  679
III. ANAYASAYA UYGUNLUĞUN YARGISAL DENETİMİ (ANAYASA YARGISI)  682
A. Anayasa Yargısının Meşruiyeti Sorunsalı  682
B. Anayasa Yargısına Yöneltilen Eleştiriler ve Meşruiyet İnşası Arayışları  684
1. Halk İradesinin Yasama İradesiyle Özdeşleştirilemeyeceği  685
2. Seçilmiş Olmanın Tek Başına Demokrasinin Meşruiyet Ölçüsü Olmayışı  686
3. Son Sözün Yine Seçilmişlere Ait Olduğu  687
4. Kararlarının Yasama Yetkisinin Kullanımı Olmadığı  688
5. Anayasa Yargısının da Bir Yargı Yeri Olduğu  689
C. Anayasa Yargısının Yükselişi  690
IV. ANAYASA YARGISINDA DENETİM MODELLERİ VE İŞLEYİŞ ESASLARI  692
A. Denetim Modeline Göre Anayasa Yargısı  692
1. Amerikan Modeli (Decentralized Judicial Review)  693
a. Ortaya Çıkışı  693
b. Marbury/Madison Davası ve (Amerikan) Anayasa Yargısı Bakımından Önemi  695
c. Sistemin (Modelin) Belirgin Özellikleri  696
aa. Yaygınlaştırılmış Anayasa Yargısı Modelidir (un contrôle décentralisé)  697
bb. Somut Olay Denetimine Dayanır (voi d’exception/contrôle concret)  697
cc. Denetim Ancak Düzeltici/Bastırıcı (contrôle à posteriori) Olabilir  698
dd. Verilen Kararlar Somut Olay ve Taraflarıyla Sınırlıdır (un contrôle aux effets relatifs)  698
ee. Denetimin Kapsamı ve Kararların Yerine Getirilmesi  699
d. Modelin Uygulama Çevresi  701
2. Avrupa Modeli (centralized judicial review)  702
a. Modelin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi  702
b. Modelin Temel Özellikleri  704
aa. Merkezileşmiş, “Özel Yetkili Anayasa Yargısı” Esasına Dayanır  704
bb. Hem Soyut Hem Somut Denetime Elverişlidir  705
cc. Hem Önleyici Hem Düzeltici Sisteme Uygun Modeldir  706
dd. Mahkeme Kararları Mutlak Otoriteye Sahiptir  706
3. Her İki Modelin Tablo Eşliğinde Karşılaştırılması  706
4. Anayasallık Denetimi Modellerinin Dünya Genelinde Dağılımı  707
B. Zaman Bakımından Anayasa Yargısı (le moment du contrôle)  707
1. Önleyici denetim (côntrole préventif, controle préalable, ex ante, a priori)  707
a. Tanım ve Uygulama Çevresi  707
b. Özellikleri: Olumlu ve Olumsuz Yanları  709
2. Düzeltici (Bastırıcı) Denetim (contrôle répressif, ex post, a posteriori denetim)  710
a. Tanım ve Uygulama Çevresi  710
b. Özellikleri: Olumlu ve Olumsuz Yanları  711
3. Önleyici ve Düzeltici Denetimin Çeşitli Açılardan Karşılaştırılması  713
4. Değerlendirme ve Tablo Eşliğinde Uygulama Örnekleri  713
C. Anayasal Dava Türleri (Başvuru Yolları) (le mode de contrôle)  714
1. İptal Yolu (côntrole par voie d’action, soyut norm denetimi, dava yolu)  715
2. Somut Norm Denetimi (côntrole par voie d’exception, def’i yoluyla denetim, itiraz yolu)  716
3. Kişisel (Bireysel) Başvuru Yolu (“recours individuel”, "requête individuelle”)  718
V. ANAYASALLIK DENETİMİNİN KAPSAMI VE ALANI  720
A. Denetim Kapsamı  720
B. Denetim Alanı (Denetime Tabi İşlemler)  721
1. Kanunlar (Her ülkede)  721
2. Yasama İçtüzükleri ve Diğer Düzenleyici İşlemler  723
3. Uluslararası Sözleşmeler  723
4. Referandumlar  723
5. Anayasa Değişiklikleri  723
a. Denetimin Kapsamı  723
b. Anayasa Değişikliklerinin İçerikleri (Esas) Yönünden Denetimi  724
c. Karşılaştırmalı Anayasa Yargısında Durum  726
VI. MAHKEMELERİN KOMPOZİSYONU (OLUŞUMU) ÜZERİNE  729
A. Mahkeme Üyelerinin Belirlenmesi Yöntemi  729
B. Üyelerin Göreve Getirilişi, Bağımsızlık ve Tarafsızlıkları  730
C. Üyelik Şartları ve Görev Süresi  732
D. AB Ülkelerinde Mahkemenin Oluşumu, Üye Sayısı ve Görev Süreleri  732
VII. MAHKEMELERİN GÖREV ALANLARI: BELLİ BAŞLI İŞLEVLERİ ÜZERİNE  734
A. Hak ve Özgürlükleri Koruma, Hukuk Devletini Güçlendirme İşlevi  734
B. Yetki Dağılımından Doğan Uyuşmazlıkları Çözme  736
1. Devlet Bileşenleri Arasında Yetki Dağılımından Kaynaklanan Uyuşmazlıklar  736
2. Devlet Organları Arasında Çıkan Yetki Uyuşmazlıkları  736
C. Ulusal Düzeyde Seçim ve Referanduma İlişkin Uyuşmazlıkların Çözümü  737
D. Siyasal Partilerin Kapatılmaları ve Mali Denetimleri  737
VIII. ANAYASALLIK DENETİMİNDE ÖLÇÜ (REFERANS) NORMLAR  738
IX. MAHKEME KARARLARININ ETKİSİ VE SONUÇLARI  740
A. Genel Olarak Yargısal Karar Alma Modelleri ve Mahkemenin Karar Türleri  740
1. Yargısal Karar Alma Modelleri  740
a. Klasik Yaklaşım  741
b. Şekilci Yaklaşım (Formalist yaklaşım)  741
c. Davranışçı Yaklaşım  741
d. Yeni Kurumsalcı Yaklaşım  741
2. Mahkemelerin Karar Türleri  742
a. Yokluk Kararları (inexistence)  742
b. İptal Kararları (Nullite)  744
c. Ret Kararları (Anayasaya uygunluk kararları)  744
d. “Şartlı (Rezervli) Ret”: Ret–İptal Arası Kararlar (les décisions intermédiaires)  745
aa. Kavramın Anlamı  745
bb. Şartlı Ret Kararlarına Başvuru Nedeni  746
cc. Uygulamada Durum  747
B. Kararların Etkisi  748
1. Kararların Bağlayıcılığı  748
2. Kararların Yürürlüğe Girmesini Erteleme  750
3. Kararların Kişiler Bakımından Etkisi  751
4. Kararların Zaman Bakımından Etkisi  751
X. ANAYASA YARGISINDA GEÇİCİ ÖNLEMLER (YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI)  752
A. Geçici Önlemler Kurumuna Gereksinim ve Kurumun Amacı  752
B. Bazı Ülkelerde Uygulama Örnekleri  754
1. ABD Uygulaması  754
2. Belçika Uygulaması  756
3. Almanya Uygulaması  756
4. Türkiye Uygulaması  757
Seçilmiş Kaynakça  759
Kavram Dizini  79
 


 
Kitap
Bülten
Kitap
Kitap
İndirimli Kitaplar
 
 
Ana Sayfa | Uluslararası Yayınevi Belgesi | Hakkımızda | Bülten | Gizlilik ve Çerez Sözleşmesi | Üye Sayfası | Yardım | İletişim

Seçkin Yayıncılık San. Tic. A.Ş.
Copyright © 1996 - 2020