İÇİNDEKİLER
Önsöz ve Teşekkür 9 Tablolar Listesi 23 Kısaltmalar 25 Giriş 29 Birinci Kısım
AB BÜTÜNLEŞMESİNİN HUKUKİ BOYUTU VE TÜRKİYE Birinci Bölüm
AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKU Başlık I.AVRUPA BİRLİĞİ’NİN OLUŞUMUNA İLHAM VEREN ULUSLARARASI KURULUŞLAR (GLOBALLEŞMENİN KISA TARİHÇESİ) 33 1. Birleşmiş Milletler Örgütü 34 2. GATT (Yeni İsmiyle Dünya Ticaret Örgütü –DTÖ-) 35 3. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) 36 4. Avrupa Konseyi 37 5. Kuzey Atlantik Antlaşması Teşkilatı (NATO – North Atlantic Treaty Organization) 38 Başlık II.AVRUPA KÖMÜR VE ÇELİK TOPLULUĞU’NDAN AVRUPA TOPLULUKLARI’NA 39 Başlık III.AVRUPA TOPLULUKLARI’NDAN AVRUPA BİRLİĞİ’NE 40 1. Avrupa Toplulukları Kurucu Antlaşmaları 40 2. Avrupa Birliği Antlaşması (Maastricht Antlaşması): Üç Sütunlu Avrupa Birliği’nin Kurulması 41 3. Amsterdam Antlaşması 43 4. Nice Antlaşması 44 5. Avrupa Anayasası Hedefinden Lizbon Antlaşması’na 45 6. Lizbon Antlaşması AB’nin İki Temel Antlaşmasında Önemli Değişiklikler Yapmıştır 46 7. Lizbon Antlaşması ile Üç Sütunlu Yapı “Avrupa Birliği” Tüzel Kişiliği Altında Birleştirilmiştir 47 8. Lizbon Antlaşması’nın Getirdiği Diğer Yenilikler 47 9. Avrupa Birliği’nin Yetki Alanı: AB ve Üye Devletler Arasında Sorumlulukların Paylaşılması 49 Başlık IV.AVRUPA BİRLİĞİ’NİN GENİŞLEMESİ 51 Başlık V.AVRUPA BİRLİĞİ’NİN KURUMLARI 53 1. Avrupa Parlamentosu 53 2. Avrupa (Devlet ve Hükümet Başkanları) Konseyi (Avrupa Zirvesi) 56 3. AB Konseyi (Bakanlar Konseyi) 57 4. Dış İlişkiler Konseyi 58 5. Avrupa Komisyonu 59 6. Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD) 61 A. Adalet Divanı 61 B. Genel Mahkeme 62 7. Sayıştay 62 8. Avrupa Merkez Bankası 63 Başlık VI.AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI VE ORTAK HUKUK OLUŞTURMAYA YÖNELİK UYGULAMALAR 64 1. ABİDA m. 288’de Yazılı Kaynaklar 64 2. Diğer Kaynaklar 66 3. AB Ortak Hukuk ve Adaletini Oluşturma Amaçlı Gelişmeler 67 A. AB Vatandaşlarının Doğrudan Başvuru Yoluyla Hak Aramaları 67 B. Diğer 67 İkinci Bölüm
TÜRKİYE - AB İLİŞKİLERİNİN HUKUKİ BOYUTU Başlık I.YUNANİSTAN’IN ÜYE OLDUĞU 1.1.1981 TARİHİNE KADAR TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİ 70 1. Ankara Anlaşması, Katma Protokol (Geleceğin Okunduğu Dönem) 70 2. 70’li Yıllar: İktidar Kavgaları ve AB Treninin Kaçtığı Yıllar 71 Başlık II.1981-1996: TÜRKİYE-AB GÜMRÜK BİRLİĞİ’NE GİDEN YOL 72 Başlık III.ARALIK 1999 HELSİNKİ ZİRVESİ: ADAYLIK STATÜSÜNÜN ELDE EDİLMESİ 72 Başlık IV.TAM ÜYELİK MÜZAKERELERİNE HAZIRLIK 73 1. Tam Üyeliğin Temel Koşulları 73 2. Müzakerelere Hazırlık: Komisyonun “Katılım Ortaklığı (Yol Haritası) Belgesi” ve Türkiye’nin “Ulusal Programı” 75 3. Müzakerelere Hazırlık: ABGS’nin Kurulması, Teknik Komitelerin Oluşturulması 75 Başlık V.KATILIM MÜZAKERELERİNİN BAŞLAMASI VE ULAŞILAN NOKTA 76 1. Müzakere Fasılları 77 2. Mevzuat Taraması (Screening) Aşaması 78 3. Müzakere Aşaması 78 4. Müzakeresi Başlatılabilen Başlıklar 79 5. Avrupa Konseyi ve Fransa Tarafından Müzakeresi Dondurulan Başlıklar 80 Başlık VI.BAZI FASILLARA İLİŞKİN AÇIKLAYICI BİLGİLER 80 1. İlk Dört Fasıl 80 2. Kamu Alımları (veya Kamu İhaleleri) (5 No.lu Fasıl) 81 3. Rekabet Politikası (8 No.lu Fasıl) 81 4. Ortak Tarım Politikası (11 No.lu Fasıl) 82 5. Taşımacılık Politikası (14 No.lu Fasıl) 82 6. Vergilendirme (16 No.lu Fasıl) 83 7. Çevre (27 No.lu Fasıl) 83 8. Tüketici Politikası ve Halk Sağlığının Korunması (28 No.lu Fasıl) 84 9. Mali Kontrol (32 No.lu Fasıl) 84 10. Mali ve Bütçesel Hükümler (33 Numaralı Fasıl) 85 Başlık VII.TÜRKİYE-AB İLİŞKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 86 1. İlişkileri Yürüten Organlar 86 2. Dünya Savaşlarının Ardından Sosyalist Anlayışla Kapitalist Anlayışın Karşı Karşıya Gelmesi 87 3. Ülke İçinde Yaşanan Kavgalar AB-Türkiye İlişkilerinin Hedefe Ulaşamamasına Etkili Olmuştur 88 4. AB Üyesi Ülkeler Benzeri Süreçleri Geride Bırakmışlardır 89 5. Yunanistan Deneyimi 90 6. İspanya ve Portekiz Deneyimleri 90 7. Merkezi ve Doğu Avrupa Ülkeleri Deneyimi 92 8. Hareket Eden Treni Yakalama Çabaları 92 İkinci Kısım
AB BÜTÜNLEŞMESİNİN İKTİSADİ BOYUTU VE TÜRKİYE Birinci Bölüm
AB İKTİSADİ BÜTÜNLEŞMESİ Başlık I.1958’DEN 1993’E: ORTAK PAZARDAN TEK PAZARA 95 1. Ekonomik Bütünleşmenin Aşamaları 95 2. Ortak Pazarın Gerçekleştirilmesi 96 3. Tek Pazarın Geçekleştirilmesi 96 4. Tek Pazarın Payandaları 98 Başlık II.1993’TEN 2003’E: TEK PAZARDAN TEK PARAYA (PARASAL BİRLİK) 98 1. Avrupa Mali Alanının Oluşturulması ve Parasal Birlik 98 2. Parasal Birliğin Tanımı, Faydaları 99 3. Parasal Birliğin Zorluğu 101 4. Tek Paranın Tarihçesi 101 5. Tek Paranın Gerçekleştirilme Aşamaları 103 6. Avrupa Merkez Bankası 103 7. Tek Para Uygulamasının Başlatılması 104 8. Üye Ülkelerin Ortak Para Sistemi İçinde Yer Alabilme Şartları (Maastricht Kriterleri) 104 A. Kamu Açıkları ile İlgili Kriterler 105 a. Bütçe Açığı 105 b. Kamu Borcu 105 B. Fiyat İstikrarı ile İlgili Kriter 105 a. Enflasyon 105 b. Faiz Oranı 105 C. Döviz Kuru İstikrarı ile İlgili Kriter 105 9. Ortak Para Sistemi İçinde Yer Alan Ülkeler 106 Başlık III.AVRUPA BİRLİĞİ EKONOMİK GÜCÜNÜN DİĞER BÜTÜNLEŞME HAREKETLERİ KARŞISINDA ULAŞTIĞI NOKTA 107 1. İnsanlığın Sanayi Toplumuna Dönüşme Tarihi 107 2. G6, G8, G20 Ülkeleri 107 3. Şanghay İşbirliği Örgütü 108 4. BRIC Oluşumu 108 5. AB’nin Dünya Ekonomisi İçindeki Yeri 109 6. AB’de Yaşanan Güncel Ekonomik Sorunlar 110 İkinci Bölüm
AB İKTİSADİ BÜTÜNLEŞMESİNİN TÜRKİYE’YE ETKİLERİ Başlık I.TEK PARA UYGULAMASI VE TÜRKİYE 112 1. Tek Paranın Türkiye’ye Etkileri 112 2. Türkiye’nin, Tek Para Çerçevesinde Kabul Edilen Maliye Politikası Önlemlerine Uyumu 113 Başlık II.ADAY ÜLKELERE YÖNELİK KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ VE TÜRKİYE 114 1. İşleyen Bir Pazar Ekonomisinin Varlığı 114 A. Liberal Piyasa 114 B. Fiyat İstikrarını İçeren Bir Makroekonomik İstikrar, Sürdürülebilir Dış Denge 115 C. Tasarrufları Verimli Yatırımlara Dönüştürebilecek Gelişmiş Bir Mali Sektör 115 D. Mülkiyet Haklarının Garanti Altında Olması 115 E. Hukukun Üstünlüğü ve Sözleşmelerin Devamlılığı 115 2. AB İçindeki Piyasa Güçlerinin Rekabet Baskısına Karşı Koyabilecek Dayanıklı Bir Ekonomik Kapasiteye Sahip Olunması 115 A. Beşeri ve Fiziki Sermaye Kalitesi 115 B. Devletin Ekonomi Politikasındaki Rolü 116 C. AB İç Pazarı ile Entegrasyon Kapasitesi 116 Başlık III.TÜRKİYE-AB GÜMRÜK BİRLİĞİ’NİN DEĞERLENDİRİLMESİ 116 1. Türkiye-AB Gümrük Birliği Eksik Bir Gümrük Birliğidir 116 2. Gümrük Birliği ile Bağlantılı Diğer Yapılanlar 117 3. Gümrük Birliğinin Fayda ve Zararları 117 4. Gümrük Birliğinde Çözüm Bekleyen Sorunlar 118 5. Gümrük Birliğinden Vazgeçmek mi Gereklidir? 119 6. Türkiye Alternatif Pazarlarla İlişkilerini Güçlendirmelidir 120 Başlık IV.TÜRKİYE EKONOMİSİNİN MEVCUT GÖRÜNÜMÜ 121 1. Genel Olarak 121 2. Dış Ticaret Hacmi Yükselmiş Ancak Dış Ticaret Açıkları Artmıştır 122 3. Yüksek Dış Ticaret Açıkları, Cari İşlemler Açığına (Döviz Açığı) Sebep Olmaktadır 123 4. Cari Açıklar Kamu Borçlarını Artırmıştır 123 5. Ekonomi İçinde KİT’lerin Ağırlığı Azalmıştır 124 6. İşsizlik Oranımız Yüksektir, Çalışanların Eğitim Seviyesi Geridir 124 7. Okullaşma Oranlarımız Düşüktür 125 8. Adalet Sorunu: Geciken Adalet 126 9. Türkiye’nin 2023 Vizyonu 126 Üçüncü Kısım
AB BÜTÜNLEŞMESİNİN SOSYAL (ADALET) BOYUTU VE TÜRKİYE Birinci Bölüm
AB’DE YAŞANAN GELİŞMELER Başlık I.AB MİLLİ GELİRİNİN ADALETLİ DAĞILIMINI SAĞLAMAYA YÖNELİK BÖLGESEL POLİTİKALAR 129 1. Bölgesel Politikalar Konusunun Önemi 129 2. Dünya Zenginliğinin Paylaşımı 130 3. AB’nin Zenginleri ve Fakirleri 131 4. Bölgeler Arası Farklılıkların Giderilmesine Yönelik İlk Önemli Uluslararası Yardım Örneği: Marshall Yardımları 132 5. AB’nin Bölgeler Arası Farklılıkların Giderilmesine Yönelik “Uyum Politikası” 133 Başlık II.AB MALİ YARDIMLARININ AMACI VE KREDİ ŞEKLİNDE YAPILAN MALİ YARDIMLAR 134 1. Amaç 134 2. Avrupa Yatırım Bankası Aracılığıyla Verilen Krediler 135 Başlık III.AVRUPA BİRLİĞİ BÜTÇESİ HİBELERİ 137 1. AB Bütçesinin Büyüklüğü ve Tavanı 137 2. AB Bütçesinin Tarihçesi 138 3. AB Bütçesinin Temel Özellikleri 139 A. Çok Yıllı Mali Planlar 139 B. Üçüncü Mali Plan (2000-2006 Dönemi Mali Planı) 140 C. Dördüncü Mali Plan (2007-2013 Dönemi Mali Planı) 141 4. Bütçe İlkeleri 142 6. Bütçe Uygulamasında Yolsuzluklar ve Parlamento-Sayıştay Denetimi 144 7. İngiltere’nin, “İngiltere Çeki” Ayrıcalığı 145 8. AB Bütçesinin Gelirleri 146 A. Geleneksel Öz Kaynaklar (Gümrük Vergisi, Tarım Vergileri) 146 B. Katma Değer Vergisi Payı (Üçüncü Öz Kaynak) 147 C. Gayri Safi Milli Gelir Payı (Dördüncü Öz kaynak) 147 9. AB Bütçesinin Harcamaları 149 A. Harcamalarla İlgili Bazı Ortak Özellikler 149 B. Yapısal Harcamalar 150 a. Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu 151 b. Uyum Fonu 152 c. Avrupa Sosyal Fonu 152 d. Ödeneklerin Hedef Bölgeler Arasında Dağılımı 152 e. Diğer Fonlar 153 C. Tarım Harcamaları 153 D. Diğer Harcamalar 154 10. Üçüncü Ülkelere Yönelik Avrupa Birliği Mali Yardımları 155 A. Aday Ülkelere Yönelik Bütçe Harcamaları 156 a. 2007-2013 Dönemi Değişikliği 156 b. Screening, Twinning, TAIEX Uygulamaları (Kurumsal Yapılanmaya Yardım) 157 B. Afrika Karayip ve Pasifik Ülkeleri 157 C. ENPI’den (Avrupa Komşuluk ve Ortaklık Mali Yardım Aracı) Yararlanan Ülkeler 158 a. Akdeniz Ülkeleri 158 b. Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Ülkeleri 159 D. DCI’den (Kalkınma İşbirliği Mali Yardım Aracı) Yararlanan Ülkeler 159 İkinci Bölüm
TÜRKİYE’NİN SOSYAL (ADALET) ALANINDA AB’YE UYUMU Başlık I.TÜRKİYE’DE BÖLGESEL POLİTİKALAR 161 1. Genel Görünüm 161 2. AB’ye Uyum Yolunda Atılan Adımlar 162 3. Türkiye’nin Bölgelere Ayrılması 162 4. Bölgelerin Gelişmişlik Durumları ve Mali Yardımları Kullanacak Bakanlıklar 162 5. Mali Yardımların Dağıtılacağı Alanlar 163 Başlık II.TÜRKİYE’YE YÖNELİK ARALIK 1999 TARİHİNE KADAR OLAN DÖNEMDE YAPILAN AB MALİ YARDIMLARI 163 1. Yunanistan’ın AB’ye Üye Olduğu 1.1.1981 Tarihine Kadar 164 2. 1.1.1981’den Türkiye’ye Aday Ülke Statüsünün Verildiği Aralık 1999 Helsinki Zirvesi’ne Kadar 164 Başlık III.ADAYLIK SÜRECİ (1999 HELSİNKİ ZİRVESİ SONRASI) MALİ YARDIMLARI 165 1. Hibe Yardımları ile İlgili Temel İlkeler 165 2. Hibelerin Kullanım Alanları ve Tutarları 166 3. Hibelere Başvuruda İzlenecek Yol 167 4. Adaylık Dönemi Kredi Şeklindeki Mali Yardımları 168 5. Adaylık Sürecinde Mali Destek Sağlayan Diğer Bazı Programlar 168 6. TAIEX, Twinning Uygulamaları 169 7. Eğitim ve Gençlik Programlarına Türkiye’nin Katılımı 169 8. Bilim ve Teknolojiyi Geliştirme Programına Türkiye’nin Katılımı (AR-GE Ortak Pazarına Katılım) 171 9. Türkiye’nin Kullanımına Açılan Diğer Avrupa Birliği Programları 172 Başlık IV.TÜRKİYE’YE YAPILAN MALİ YARDIMLARIN DİĞER ÜLKELERLE KARŞILAŞTIRILMASI 173 1. Mali Yardımların Varlık Nedeni 173 2. 47 Yılda Türkiye’ye Sağlanan Hibe Yardımları 174 3. İspanya ve Yunanistan’ın Sağladığı Hibe Yardımları 175 4. 12 Yeni Üye Ülkeye Sağlanan Hibe Yardımları 175 Başlık V.AB RAPORLARINA GÖRE TÜRKİYE’NİN AB BÜTÇESİ İLE İLİŞKİSİ 176 1. Türkiye’nin Bütçeye Katkısı 176 2. Türkiye’nin Bütçeden İstifadesi 177 Başlık VI.SON DEĞERLENDİRME 178 Dördüncü Kısım
AB'DE KAMU MALİYESİ ALANINDAKİ
ORTAK UYGULAMALAR VE TÜRKİYE Birinci Bölüm
AB UYGULAMALARI Başlık I.AVRUPA BİRLİĞİ’NDE DEVLET YARDIMI POLİTİKALARI 181 1. Devlet Yardımı Kavramı ve Önemi 181 2. Vergi Dışı Yollarla veya Vergi Aracı Kullanılarak Yapılan Devlet Yardımları 182 3. Devlet Yardımlarının Rekabet Politikası ile İlişkisi 183 4. Devlet Yardımları Yasağı Kuralı 183 5. Vergi Teşvikleri 184 A. Ayırımcı Özellik Taşıyan Vergi Teşvikleri Yasak Kapsamındadır 184 B. Zararlı Vergi Uygulamaları Yasak Kapsamındadır 184 C. Seçici veya Çok Özel Olan Vergi Teşvikleri Yasak Kapsamındadır 185 D.Vergi Uygulaması İhracatı Teşvik Etmeye Yönelikse Yasak Kapsamındadır 185 6. “Ortak Pazarla Bağdaşan” ve(ya) “Ortak Pazarla Bağdaşabilen” Devlet Yardımları Yasak
Kapsamı Dışındadır 186 7. KOBİ Teşvikleri Yasak Kapsamı Dışındadır 187 8. Bazı Vergi Teşvikleri Yasak Kapsamı Dışındadır 188 9. Üçüncü Ülkelere İhracatta Uygulanan Teşvikler Yasak Kapsamı Dışındadır, Üçüncü Ülkelerden İthalatta İse Korumacılık Uygulanabilir 189 Başlık II.AVRUPA BİRLİĞİ’NDE TEMEL VERGİLENDİRME İLKELERİ 190 1. Gümrük Vergilerinin Kaldırılması, Ortak Gümrük Tarifesinin Kabulü 190 2. Eş Etkili Vergilerin Kaldırılması 191 3. Ayırımcı Vergileme ve Aşırı Vergi İadesi Yasağı 191 4. Vergi Uyumlaştırması Yükümlülüğü 193 A. Amaç ve Tanım 193 B. Vergi Uyumlaştırmasını Gerekli Kılan Nedenler 194 C. Vergi Uyumlaştırmasının Zorluğu 195 D. Vergi Uyumlaştırmasının Hukuki Dayanakları 196 E. Vergi Uyumlaştırması Nasıl Yapılır? 196 Başlık III.VERGİ KAÇAKÇILIĞINA KARŞI MÜCADELE 197 1. Vergi Cenneti Ülkelerin Cazibesi 197 2. Vergi Cennetlerine Karşı OECD Bünyesinde Yürütülen Çalışmalar 198 3. AB Bünyesinde Yürütülen Mücadele Çalışmaları 198 İkinci Bölüm
KAMU MALİYESİ ALANINDAKİ TÜRKİYE UYGULAMALARININ
AB’YE UYUMU Başlık I.TÜRKİYE TEŞVİK UYGULAMALARININ AB’YE UYUM AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 200 1. AB’ye Uyum Taahhüdü 200 2. Rekabet Başlığının Açılması Teşvik Düzenlemesine Bağlanmıştır 200 3. Türk Teşvik Mevzuatına Dağınıklık Hâkimdir 201 4. Türk Teşvik Mevzuatı Ana Çerçeve İtibariyle AB Mevzuatı ile Uyumludur 201 5. Fakir Bölgelere Yönelik Devlet Yardımları Yasak Kapsamında Değildir 202 6. Yatırımları-Teknolojiyi Geliştirme Amaçlı Teşvikler 202 7. Gümrük Planlama Araçları ve Serbest Bölge Teşvikleri 202 8. Döviz Kazandırıcı Faaliyetlere Yönelik Kolaylıklar 203 9. Son Değerlendirme: Teşvikler Açısından AB’nin Türkiye Karşısında Haksız Rekabeti Söz Konusudur 203 Başlık II.TÜRKİYE’NİN AB ORTAK VERGİLENDİRME İLKELERİNE UYUMU 204 1. Gümrük Vergileri ve Eş Etkili Vergilerin Kaldırılması Yükümlülüğü 204 2. Avrupa Birliği Ortak Gümrük Tarifesi'nin Kabulü 205 3. Ayırım Gözetici Vergileme Yasağına Uyulması ve Normalin Üstünde Vergi İadesi Yapılmaması 205 4. Türkiye’nin Vergi Uyumlaştırması Yapma Yükümlülüğü 206 A. Ankara Anlaşması Hükümleri 206 B. Katma Protokol Hükümleri 206 C. 6 Mart 1995 Tarihli Ortaklık Konseyi Kararı Hükümleri 207 D. Türkiye'nin Vergi Uyumlaştırması Yapma Yükümlülüğü Karşısındaki Durumu 208 5. Vergilendirme Faslında Müzakerelerin Başlaması 208 6. Vergilendirme Faslında Açılış ve Kapanış Kriterleri 209 7. Vergilendirme Faslının Açılması İçin Ödenen Fatura 209 Başlık III.TÜRKİYE’DE VERGİ KAYIPLARINA KARŞI MÜCADELE 210 1. Türkiye’de Kayıt Dışılığın Boyutu 210 2. Kayıt Dışılığın Olumsuz Sonuçları 211 3. Kayıt Dışı Ekonominin Sınırlarının Daraltılması 211 Başlık IV.VERGİ YÜKÜ, DOLAYLI-DOLAYSIZ VERGİLER DAĞILIMI 211 1. Vergi Yüklerinin Farklılığı 211 2. Dolaylı-Dolaysız Vergiler Kavramı 212 3. Vergi Gelirlerinin Dolaysız-Dolaylı Vergiler Arasındaki Dağılımı 213 4. Yüksek Dolaylı Vergilerin Olumlu, Olumsuz Yanları 214 5. Türkiye’de Vergi Yükü Dağılımının AB Ortalamalarına Yaklaştırılması 214 Başlık V.KAMU BORÇLARI 215 1. Ortak Para İçinde Yer Alan Ülkelerin Tek Para Kriterlerine Uyum Durumu 215 2. Türkiye 216 Başlık VI.KAMU HARCAMALARI ALANINDA UYUM 216 1. Genel Devlet (Yönetim) Bütçe Büyüklükleri 216 2. Genel Bütçe Harcamalarının Dağılımı 217 3. Sosyal Güvenlik Açıkları, Faiz Ödemeleri 218 4. Savunma ve Güvenlik Hizmeti Giderleri 218 5. Kamuda Sosyal Tesis ve Taşıt Saltanatı 219 6. Sonuç Olarak 220 Beşinci Kısım
AVRUPA BİRLİĞİ ORTAK VERGİ SİSTEMİ VE TÜRKİYE’NİN UYUMU Birinci Bölüm
AB ORTAK KATMA DEĞER VERGİSİ,
ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ VE DOLAYSIZ VERGİLERİ Başlık I:AB ORTAK KATMA DEĞER VERGİSİ 221 1. AB KDV Rejiminin Yürürlüğe Girişi 222 2. AB KDV Rejimine Şekil Veren Temel Direktifler 222 3. Ortak Tüketim Vergisi Olarak Katma Değer Vergisinin Tercih Edilmesinin Nedenleri 224 4. Katma Değer Vergisinin Hesaplanması, İndirimler 225 5. Katma Değer Vergisinin Tipi 226 6. Ortak KDV Rejimi Dışında Kalan Uygulamalar 227 7. AB'ye Üye Ülkeler Arası Mal Hareketleri ve KDV 227 A. Ticari Amaç Taşıyan Mal Hareketleri 228 a. 1993 Yılına Kadar Uygulanan Rejim 228 b. 1993 Yılından Bu Yana Uygulanmakta Olan Rejim 228 c. Gelecekte Uygulanması Plânlanan Rejim (Clearing Sistem) 230 d. Clearing Sistemin Değerlendirilmesi 231 D. Kişisel Tüketim Amaçlı Mal Hareketleri (Yolcu Beraberi Mallar) 233 a. Vergi Ödenerek Yapılan Alışverişler 233 b. Vergiden Muaf Olarak Yapılan Alışverişler 234 8. Üye Ülkelerle Üçüncü Ülkeler Arasındaki Mal Hareketleri 234 A. Ticari Amaç Taşıyan Mal Hareketleri 234 B. Kişisel Tüketim Amaçlı Mal Hareketleri (Yolcu Beraberi Mallar) 234 a. Üçüncü Ülkelerden AB'ye Yapılan Yolculuklar 234 b. AB'den Üçüncü Ülkelere Yapılan Yolculuklar 235 aa. Gümrüksüz Alışveriş İmkânı 235 bb. Vergisi Ödenen Alışverişler 235 9. Hizmet Hareketleri ve KDV (Hizmet Satışlarında KDV) 235 10. İnternet Yoluyla Satışlar (E Ticaret) ve Vergilendirme 236 A. AB’de Faaliyet Gösteren İşletmelerin Satışlarının Vergilendirilmesi 238 B. AB Dışındaki İşletmelerin Durumu 238 11. Katma Değer Vergisinde İstisnalar 239 A. Ülke İçi Mal ve Hizmet Teslimlerinde Uygulanan İstisnalar 240 B. İthalatta Uygulanan İstisnalar 241 a. Geçici İthalatta KDV İstisnası 241 b. Diğer İthalat İstisnaları 241 C. İhracat Alanında Uygulanan İstisnalar, Benzer İşlemler ve Uluslararası Taşımacılık İstisnası 241 D. Malların Uluslararası Dolaşımı ile İlgili Bazı Özel İstisnalar 241 12. Katma Değer Vergisi Oranları 242 A. Oran Farklılıklarının Sakıncaları 242 B. Oran Uyumlaştırmasının Zorluğu 242 C. KDV Oran Uyumlaştırması Alanında Yapılanlar 242 a. İndirilmiş Oran 243 b. Standart Oran 243 Başlık II.AB ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ 244 1. ÖTV’nin Varlık Nedeni 244 2. Özel Tüketim Vergilerini Uyumlaştırma Gereği 245 3. Özel Tüketim Vergileri ile İlgili Çıkarılan Direktifler 245 4. Özel Tüketim Vergisinin Konusu 246 5. Özel Tüketim Vergisi Oranları 248 6. Özel Tüketim Vergisinin Tahsili 249 7. Muafiyetler 251 Başlık III:DOLAYSIZ VERGİLER 251 1. Dolaysız Vergilerin Uyumlaştırma İhtiyacı 251 2. Uluslararası Vergi Kaçakçılığını Önleme ve Verginin Tahsilinde Yardımlaşma Direktifi (Direktif 1977/799/CEE) 252 3. Gerçek Kişilerin Elde Ettiği Faiz ve Royalty Gelirlerinde Vergilendirme Yetkisini Sermaye Sahibinin Ülkesine Veren ve Bilgi Değişim Yükümlülüğü Getiren Direktif (Direktif 2003/48/CE) 252 4. Çifte Vergilendirme Yasağı 253 5. Ayırımcı Vergilendirme Yasağı 255 6. Kurumlar Vergisi Uyumlaştırmasının Tarihçesi 256 7. Kurumlar Vergisi Uyumlaştırması Hakkında Ruding Raporu 256 A. Ruding Komitesi Raporunda İncelenen Üç Temel Problem 256 B. Ruding Komitesi’nin Tavsiyeleri 257 8. Kurumlar Vergisi Alanında Çıkarılan Direktifler 258 A. Şirket Kuruluşları, Sermaye Artırımları... Üzerinden Alınan Damga Vergisi (Droit d'Apport) ile İlgili Direktif 258 B. Üye Ülkeler Vergi İdareleri Arasında Yardımlaşma Direktifi 258 C. Tahkim Anlaşması 258 D. Farklı Üye Ülkelerde Bulunan Şirketlerin; Birleşmesi, Bölünmesi, Katılması veya Hisse Senedi Değişimi Gibi Konularla İlgili Direktif 259 E. Farklı Üye Ülkelerdeki Yavru Şirketten Ana Şirkete Yapılan Kâr Payı Dağıtımlarında Çifte Vergilendirmeyi Önleyen Direktif 260 F. Bağlı Şirketler Arasında Yapılan Faiz ve Royalties Ödemelerinde Vergilendirme Yetkisini Ana Şirketin Bulunduğu Ülkeye Veren Direktif 261 9. Kurumlar Vergisi ile İlgili Direktif Tasarı-Taslakları 261 A. Kurumlar Vergisi Matrahının Uyumlaştırılması 261 B. Konsolide Kurumlar Vergisi Matrahı Direktif Taslağı (16.3.2011) 262 C. Diğer Bazı Konular 263 Bölüm II
TÜRK KATMA DEĞER VERGİSİ, ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ VE
DOLAYSIZ VERGİLERİNİN AB’YE UYUMU Başlık I:KATMA DEĞER VERGİSİ UYUMU 264 1. Türkiye'de KDV Uygulamasının Başlatılması 264 2. Vergiye Tabi Teslim ve Hizmetler 264 3. Varış Ülkesinde Vergilendirme ve İhracat İstisnası 264 4. Alışlarda Ödenen KDV'nin İndirimi ve İndirilmesine İzin Verilmeyen KDV’ler 265 5. Yatırım Malları İçin Ödenen KDV'nin İndirimi 266 6. KDV'de "Götürü Usul" ve Ayrık Uygulamalar 266 7. Sınırlarda Yapılan KDV Kontrolleri 268 8. AB'de "Varış Ülkesinde Vergilendirme İlkesi"nden Vazgeçilmesi 269 9. AB Ülkeleri Arasındaki Yolculuklarda KDV Rejimi 269 10. AB Sınırları İçinde İkamet Etmeyen Kişilere Yapılacak KDV İadesi 270 11. Türk Katma Değer Vergisinin İstisnalar Konusunda AB KDV’sine Uyumu 271 A. Tam İstisna, Kısmi İstisna Uygulaması Sorunu 271 B. AB’de Yer Alıp Türk Katma Değer Vergisinde Yer Almayan İstisnalar 272 C. Avrupa Birliği Katma Değer Vergisi Uygulamasında Yer Almayıp Türkiye’de Yer Alan İstisnalar 273 D. Banka ve Sigorta Muameleleri Üzerinden Alınan Vergiler Sorunu 273 12. Türk Katma Değer Vergisinin Oranlar Konusunda AB KDV’sine Uyumu 274 A. Oran Sayısı Açısından 274 B. Oranların Seviyesi Açısından 274 Başlık II.TÜRKİYE'DE ÖZEL TÜKETİM VERGİLERİ 275 1. Türk Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun Çıkarılması 275 2. Türk Özel Tüketim Vergisinde Konu Geniş Tutulmuştur 276 3. Türk Özel Tüketim Vergisinde Oran Yapısı ve Seviyesi 277 4. Türk Özel Tüketim Vergisinin İstisnalar Konusunda AB Ortak Düzenlemelerine Uyumu 277 Başlık III.TÜRKİYE’NİN DOLAYSIZ VERGİLERLE İLGİLİ ORTAK İLKELERE UYUMU 278 1. Gelir Vergisi Alanında 278 2. Kurumlar Vergisi Alanında Çıkarılan Direktiflere Türkiye’nin Uyumu 279 Başlık IV.VERGİLENDİRME KONUSUNA İLİŞKİN SON SÖZLER 280 Sonuç 281 EKLER EK 1: Avrupa Bütünleşmesinde Önemli Tarihler 287 EK 2: Avrupa Bütünleşmesi ve Türkiye 289 EK 3: İlgili Bazı İnternet Adresleri 291 EK 4: Test Soruları 293 EK 5: Haritalar 294 Kaynakça 297 Kavram Dizini 303 Yazarın Özgeçmişi 309 |
Bilgisayar 
