İÇİNDEKİLER
Sunuş 7 12’inci Baskıya Önsöz 9 Birinci Kitap KAMU MALİYESİ Birinci Bölüm KAMU MALİYESİ VE KAMU EKONOMİSİ I. KAMU MALİYESİ 25 A. Kamu Sektörü 27 B. Kamu Sektörünün Amaçları 27 C. Kamu Sektörünün Araçları 27 D. Kamu Maliyesinde Benimsenen Yaklaşımlar 28 E. Kamu Sektörünün Büyüklüğü 34 F. Kamu Sektörü ile Özel Sektör Arasındaki Farklar 34 II. KAMU MALİYESİNİN GÖREVLERİ 36 A. Kaynak Tahsisi Görevi 36 1. Ortak (Orta) Mal ve Kaynaklar 37 2. Kamu Mal ve Hizmetleri 37 a. Toplumsal (Kamusal) Mal ve Hizmetler (Bölünemez Mal ve Hizmetler) 37 b. Yarı Toplumsal (Yarı Kamusal) Mal ve Hizmetler (Yarı Bölünebilir Mal ve Hizmetler) 39 c. Özel Mal ve Hizmetler (Bölünebilir Mal ve Hizmetler) 39 d. Erdemli Mal ve Hizmetler 40 e. Erdemsiz Mal ve Hizmetler 41 f. Kulüp Mal ve Hizmetler 41 3. Dışsallıklar 41 a. Üreticiden Üreticiye Dışsallık 43 b. Üreticiden Tüketiciye Dışsallık 43 c. Tüketiciden Tüketiciye Dışsallık 43 d. Tüketiciden Üreticiye Dışsallık 44 4. Ölçeğe Göre Artan Getirili Ekonomiler (Doğal Tekel ) 45 B. Gelir Dağılımı Görevi 46 C. Ekonomik İstikrar Görevi 46 İkinci Bölüm KAMU HARCAMALARI I. KAMU HARCAMALARI (KAMU GİDERLERİ) 49 II. DEVLET FAALİYETLERİNİN GENİŞLİĞİ (KAMU HARCAMALARININ GENİŞLİĞİ) 50 A. Kamu Harcamalarının Artışı 54 1. Kamu Harcamalarının Artış Nedenleri 56 a. Kamu Harcamalarının Görünüşte Artış Nedenleri 56 b. Kamu Harcamalarının Gerçek Artış Nedenleri 58 2. Kamu Harcamalarındaki Artışı Açıklamaya Yönelik Görüşler 60 a. Adolph Wagner (Kanun Fikri) 60 b. Peacock-Wiseman (Sıçrama Tezi) 61 c. Frencesco Nitti 62 d. Henry Carter Adams 63 e. Richard Musgrave 63 f. Niskanen 64 g. Colin Clark 64 h. Baumal (Dengesiz Büyüme Hipotezi) 64 ı. Buchanan (Kamusal Tercihler Yaklaşımı) 64 i. J. O’Connor’ın Görüşü 65 j. Pigou ve Dalton’un (Sosyal Refahın Artırılması Yaklaşımı) 65 B. Kamu Harcamalarının Tasnifi (Sınıflandırılması) 65 1. İdarî Tasnif 66 2. Fonksiyonel Tasnif 66 a. Genel Hizmetler 67 b. Sosyal Hizmetler 67 c. Ekonomik Hizmetler 67 3. Ekonomik (İktisadi) Tasnif 68 a. Bilimsel Tasnif [Gerçek (Reel) Giderler -Transfer Giderler] 68 b. Cari Giderler-Yatırım Giderleri– Kalkınma Carileri 70 c. Verimli Giderler-Verimsiz Giderler 71 4. Olağan Giderler-Olağanüstü Giderler 71 5. Merkezi Giderler-Yerel Giderler 72 6. Kamu Giderlerinin, Hizmetlerin Sağladıkları Faydalara Göre Sınıflandırılması 73 C. Marjinal Fayda Ölçütüne Göre Kamu Harcamalarının Açıklanması 73 1. Kamu Giderlerinin Marjinal Faydası 73 2. Kamu Harcamalarının Yönetici Sınıfın Tercihlerine Göre Tespit Edilmesi 73 3. Sosyal Faydanın Karşılaştırılması Bakımından 74 4. Kamu Giderlerinin Sosyal Faydası 74 D. Kamu Harcamalarının Sınırlandırılması 74 E. Kamu Harcamalarının Etkileri 76 1. Kamu Harcamalarının Ekonomi Üzerindeki Etkileri 76 a. Kamu Harcamalarının Üretim Düzeyi, Fiyatlar Genel Seviyesi, Tam İstihdam Denge Gelir Seviyesi Üzerine Etkileri 76 b. Savunma Harcamalarının Ekonomi Üzerindeki Etkisi 78 2. Kamu Harcamalarının Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkileri 78 ÇIKMIŞ SINAV SORULARI (MALİYE TEORİSİ VE KAMU HARCAMALARI) 81 Üçüncü Bölüm KAMU GELİRLERİ VE VERGİLER I. KAMU GELİRLERİ 115 A. Kamu Gelirlerinin Çeşitleri 115 1. Devletin Egemenlik Hakkına Dayanarak Elde Ettiği Kamu Gelirleri 115 2. Devletin Egemenlik Hakkına Dayanmadan Elde Ettiği Kamu Gelirleri 119 II. VERGİ 121 A. Verginin Özellikleri 121 B. İyi Bir Vergi Sisteminin Nitelikleri 122 C. Verginin Amaçları 123 1. Mali Amaç 123 2. İktisadi Amaç 123 3. Sosyal Amaç 123 D. Vergileme Prensipleri (Vergileme İlkeleri) 123 1. Vergide Genellik Prensibi 124 2. Vergide Adalet Prensibi 124 3. Vergide Verimlilik Prensibi 125 4. Vergide Eşitlik Prensibi 125 5. Vergide Belirlilik Prensibi 126 6. Vergide Uygunluk Prensibi 127 7. Vergide Açıklık Prensibi 127 8. Vergide İstikrar Prensibi 127 9. Vergide Esneklik Prensibi 127 10. Vergide Etkinlik Prensibi 127 D. Verginin Mahiyetine ve Vergi Yükünün Adil Dağılımına İlişkin Teoriler 129 E. Verginin Konusunun Tespiti 130 1. Tek Vergi Sistemi 131 2. Çok Vergi Sistemi 133 F. Vergi ile İlgili Bazı Kavramlar 133 G. Vergi Ödeme Gücü 142 H. Vergileme Tekniği 142 I. Vergileme Süreci 147 1. Verginin Tarhı 147 a. Tarh Usulleri 148 b. Vergi Tarifeleri 149 c. (Artan Oranlı) Vergi Tarifelerinin Özellikleri 161 2. Verginin Tebliği (VUK md. 21) 162 3. Verginin Tahakkuku (VUK md. 22) 162 4. Verginin Tahsili (VUK md. 23) 162 III. VERGİLERİN SINIFLANDIRILMASI (TASNİFİ, AYRIMI) 165 A. Şahsi (Subjektif-Öznel) Vergiler Gayrişahsi (Objektif-Nesnel) Vergiler Ayrımı 165 B. Vasıtalı (Dolaylı) Vergiler Vasıtasız (Dolaysız) Vergiler Ayrımı 166 1. Verginin Tahakkuku Ölçütü 166 2. Verginin Yansıması Ölçütü 166 C. Genel Vergiler - Özel Vergiler Ayrımı 169 D. Ayni Vergiler-Nakdi Vergiler Ayrımı 169 E. Gelir, Servet ve Harcama Vergileri Ayrımı 169 IV. GELİR VERGİSİ-KURUMLAR VERGİSİ-SERVET VERGİSİ-HARCAMA VERGİSİ 170 A. Gelirden Alınan Vergiler (Gelir Vergileri) 170 1. Gelirin Anlamları 170 a. İktisadi Anlamda Gelir 170 b. Mali Anlamda Gelir 171 2. Gelir Vergisinin Çeşitleri 172 a. Sedüler Gelir Vergisi 173 b. Toplam (Üniter) Gelir Vergisi 173 c. Birleşik Gelir Vergisi 173 B. Kurumlar Vergisi 174 1. Kurumlar Vergisinin Gelir Vergisinden Ayrı Bir Vergi Olarak Vergilendirilmesinin Nedenleri 174 2. Gelir Vergisinin Tasarruflar, Yatırımlar ve İktisadi Büyüme Üzerindeki Etkileri 174 3. Gelir Vergisinin İktisadi İstikrar Üzerindeki Etkisi 175 4. Gelir Vergisinde Hayat Standardı 175 C. Servetten Alınan Vergiler (Servet Vergileri) 176 D. Harcama Vergileri (Gider Vergileri) 177 1. Gider Vergilerinin Çeşitleri 178 a. Toplu Muamele Vergileri 178 b. Yayılı Muamele Vergileri 178 c. Katma Değer Vergisi (KDV) 179 2. Katma Değer Vergisinde Matrah Tespit Yöntemleri (KDV Çeşitleri) 180 a. Gayrisafi Hasıla Tipi KDV 180 b. Gelir Tipi KDV 180 c. Tüketim Tipi KDV 180 d. Ücret Tipi KDV 180 3. Katma Değer Vergisinin Hesaplama Teknikleri 180 E. Genel Olarak Vergilerin İktisadi Etkileri 182 V. VERGİ YÜKÜ 184 A. Vergi Yükü Çeşitleri 184 1. Toplumsal Vergi Yükü (Toplam Vergi Yükü – Gayrisafi Vergi Yükü) 185 2. Safi Vergi Yükü (Net Vergi Yükü) 185 3. Gerçek Vergi Yükü 186 4. Bireysel Vergi Yükü 186 5. Sektörel ve Bölgesel Vergi Yükü 186 B. Vergi Yükünü Etkileyen Faktörler 187 VI. VERGİLEME SINIRI (VERGİ KAPASİTESİ) 187 A. Vergi Oranlarına Getirilecek Sınırlar Hakkındaki Görüşler 188 VII. VERGİYE KARŞI TEPKİLER 193 A. Verginin Yansıması 193 1. Yansıma Şekilleri 194 2. Verginin Yansımasını Etkileyen Faktörler: (Yansıma Koşulları) 197 3. Verginin Yansıması ile İlgili Kavramlar 200 a. Verginin Sermayeleştirilmesi (Verginin Kapitalizasyonu) 200 b. Verginin Amortismanı 200 c. Verginin Dönüştürülmesi 200 d. Verginin Telafisi 201 B. Vergi Kaçakçılığı 201 C. Vergiden Kaçınma 202 KAMU MALİYESİ (KAMU GELİRLERİ+KAMU GİDERLERİ) ÖRNEK TEST SORULARI 205 ÇIKMIŞ SINAV SORULARI (KAMU GELİRLERİ) 217 KAMU MALİYESİ DAHA ÖNCEKİ SINAVLARDA ÇIKMIŞ KLASİK SORULAR 249 İkinci Kitap BÜTÇE DEVLET BÜTÇESİ I. BÜTÇENİN TARİHSEL GELİŞİMİ VE BÜTÇE HAKKI 273 II. BÜTÇENİN FONKSİYONLARI (İŞLEVLERİ) 274 A. Klasik Bütçe Fonksiyonları 274 B. Çağdaş Bütçe Fonksiyonları 275 III. BÜTÇE İLKELERİ (PRENSİPLERİ) 276 A. Genellik Prensibi 277 1. Gayrisafilik 278 2. Ademi Tahsis 279 B. Tahsis (Ödenek Ayrılması) Prensibi 279 C. Birlik Prensibi 280 D. Yıllık Olma Prensibi 281 E. Önceden İzin Alma Prensibi 281 F. Açıklık Prensibi 281 G. Samimiyet Prensibi (Subjektif Doğruluk) 281 H. Doğruluk Prensibi (Objektif Doğruluk) 281 I. Denklik Prensibi 282 İ. Alenilik Prensibi 282 J. Bütçedeki Giderlerin Bölümler İtibarıyla Onaylanması Prensibi 282 K. Sınırlı Yetki Prensibi 283 IV. BÜTÇE TEORİLERİ (BÜTÇELEME SİSTEMLERİ) 283 A. Klasik Bütçe Teorisi 283 B. Program Bütçe Teorisi 284 C. Performans Bütçe Teorisi 285 D. Planlama-Programlama–Bütçeleme Sistemi (PPBS) 286 1. PPBS’nin Aşamaları 288 2. PPBS ile Klasik Bütçenin Farkları 289 3. PPBS ile Performans Bütçenin Farkları 290 4. PPBS’nin Sakıncaları 290 E. Sıfır Tabanlı Bütçe Teorisi 291 F. Devri Bütçe Teorisi (Alvin Hansen) 291 G. Telafi Edici Bütçe Teorisi (Sir William Beveridge) 292 V. BÜTÇE ÇEŞİTLERİ 293 A. Merkezi Yönetim Bütçesi 293 1. Genel Bütçe 293 2. Özel Bütçe 293 3. Düzenleyici ve Denetleyici Kurum Bütçesi 294 B. Sosyal Güvenlik Kurumu Bütçesi 294 C. Mahalli İdare Bütçesi 294 D. Özerk Bütçe 295 E. Konsolide Bütçe 295 F. Milli Bütçe 296 G. Döner Sermaye İşletmelerinin Bütçesi 296 H. Yatırım Bütçeleri 297 VI. KAMU İKTİSADİ TEŞEBBÜSLERİ (KİT) 298 A. İktisadi Devlet Teşekkülü 299 B. Kamu İktisadi Kuruluşu 299 C. Müessese 299 D. Bağlı Ortaklık 300 E. İştirak 300 F. İşletme 300 VII. TÜRK BÜTÇE SİSTEMİ 300 A. Bütçenin Hazırlanması 300 1. Gider Bütçesinin Hazırlanması 301 2. Gelir Bütçesinin Hazırlanması 302 3. Bütçe Tasarısının Hazırlanması 304 B. Bütçenin Görüşülmesi ve Onaylanması 306 C. Bütçenin Uygulanması 310 1. Gelirlerin Toplanması 310 2. Giderlerin Yapılması 311 a. Giderlerin Taahhüdü 311 b. Giderlerin Tahakkuku 313 c. Giderlerin Verile Emrine (Ödeme Emrine) Bağlanması 314 d. Giderlerin Ödenmesi 314 3. Hazine İşlemleri 316 a. Hazinenin Klasik İşlevleri (Fonksiyonları) 317 b. Hazinenin Modern İşlevleri 319 4. Bütçede Ödenek İşlemleri ve Değişiklikler 321 D. Bütçenin Kapatılması 325 1. Egzersiz Yöntemi (Hesap Devresi Yöntemi) 325 2. Jestiyon Yöntemi (Yönetim Dönemi Hesabı, Kasa Hesabı Yöntemi, İdare Zamanı Yöntemi) 325 E. Kesin Hesap 327 F. Bütçenin Denetlenmesi 328 1. İdari Denetim 329 a. Taahhütlerin Denetimi 330 b. Tahakkukların Denetimi 331 c. Verile Emrinin Denetimi 331 d. Ödemelerin Denetimi 332 2. Yargı Denetimi 332 3. Yasama Denetimi 333 G. İç ve Dış Denetim 334 1. İç Denetim 334 2. Dış Denetim 335 Üçüncü Kitap BORÇLANMA I. TANIMI VE ÖNEMİ 339 II. KLASİK VE MODERN MALİYECİLERE GÖRE BORÇLANMA VE MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA 340 A. Klasik Maliyecilere Göre Borçlanma 340 B. Modern Maliyecilere Göre Borçlanma 341 C. Maliye Politikası Aracı Olarak Borçlanma 341 III. BORÇLANMANIN AMAÇLARI 342 IV. DEVLET BORÇLARININ SINIFLANDIRILMASI 343 A. Vadelerine Göre Borçlar 343 1. Kısa Vadeli Borçlar (Dalgalı Borçlar) 344 2. Uzun Vadeli Borçlar (Konsolide Borçlar) 344 B. Kaynaklarına Göre Borçlar 346 1. İç Borçlar 346 2. Dış Borçlar 347 V. DEVLET BORCUNDA GARANTİ VE AVANTAJLAR 350 A. Devlet Borçlanmasında Garanti 350 1. Altın Karşılığı Garanti 350 2. Kambiyo Garantisi (Döviz Garantisi) 350 3. Fiyat Endeksi Garantisi 350 B. Devlet Borçlanmasında Getiri 351 1. Birincil Getiri (FAİZ) 351 2. İkincil Getiri 351 V. BORÇ YÜKÜ 352 A. Borç Yükü ve Milli Gelir Arasındaki İlişkiler 352 B. Borç Yükünün Bütçe Üzerindeki Etkisi 352 C. Borç Yükü Çeşitleri 353 1. Bireysel Borç Yükü 353 2. Toplam (Toplumsal) Borç Yükü 353 VI. BORÇ YÖNETİMİ 353 A. Borç Yönetimini Etkileyen Faktörler 354 1. Borcun Bileşimi 354 2. Borcun Miktarı 354 B. Olağanüstü Borç Yöntemi 355 1. Tahkim (Konsolidasyon) 355 a. Zorunlu Konsolidasyon 356 b. İhtiyari Konsolidasyon 356 2. Konversiyon 356 3. Monetizasyon 357 C. Olağan Borç Yöntemi 357 İKTİSADİ VE MALİ DÜŞÜNCE TARİHİ I. İKTİSADİ VE MALİ KURAMSAL GÖRÜŞLER 361 A. Genel Görüşler 362 1. Merkantalizm 362 2. Fizyokrasi 363 3. Klasikler İktisadi Düşünce 363 4. Neo Klasik İktisadi Düşünce 365 B. Marksizm 367 C. Keynes 367 D. Geleneksel Düşüncenin Devamı Olan Görüşler 371 1. Monetarizm 371 2. Arz Yönlü İktisat 372 3. Yeni Klasikler (Rasyonel Beklentiler) 373 4. Neo Kuramsal Düşünce 374 E. Post Keynesyen Düşünce 374 BÜTÇE-BORÇLANMA ÖRNEK TEST SORULARI 375 ÇIKMIŞ SINAV SORULARI (BÜTÇE-BORÇLANMA) 391 BÜTÇE-BORÇLANMA İLE İLGİLİ DAHA ÖNCEKİ SINAVLARDA ÇIKMIŞ KLASİK SORULAR 435 VERGİ DENETMENLİĞİ - GELİR UZMANLIĞI – MİLLİ EMLAK DENETMENLİĞİ – MİLLİ EMLAK UZMANLIĞI (ÇIKMIŞ SINAV SORULARI) 445 Kaynakça 467 |