İÇİNDEKİLER
Sunuş ve Teşekkür 7 Önsöz 9 Kısaltmalar 17 GİRİŞ I. KONUNUN TAKDİMİ VE ÇALIŞMANIN AMACI 21 II. ÇALIŞMANIN KAPSAMI VE SINIRLARI 24 BİRİNCİ BÖLÜM AVUKATLIK KURUMUNUN HUKUK SİSTEMİ VE YARGILAMADAKİ YERİ § 1. AVUKATLIK KURUMU DÜZENLEMELERİNE İLİŞKİN NORMATİF AÇIKLAMALAR 28 I. KITA AVRUPASI AVUKATLIK HUKUKU DÜZENLEMELERİ 31 A. Federal Alman Avukatlık Kanunu ve Meslek Kuralları 31 B. İsviçre “Federal Avukatlık Kanunu” ve Avukatlık Meslek Kuralları 36 C. Fransız Avukatlık Kanunu ve Birleştirilmiş Meslek Kuralları 38 II. TÜRK AVUKATLIK KANUNU VE MESLEK KURALI DÜZENLEMELERİ 42 A. Meşrutiyet Dönemi Düzenlemeleri 43 1. Mehakimi Nizamiye Dava Vekilleri Hakkında Nizamname 44 2. Rumeli Şarki Vilayetine Mahsus Dava Vekilleri (Avukatlık) Kanunu 46 B. Cumhuriyet Dönemi Düzenlemeleri 47 1. Muhamat Kanunu 48 2. 3499 S. Avukatlık Kanunu 51 3. 1136 S. Avukatlık Kanunu ve TBB Avukatlık Meslek Kuralları 55 4. 4667 S. Avukatlık Kanununda değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 59 § 2. AVUKATLIK KURUMUNUN AMAÇ VE İŞLEVİ İLE FAALİYET KONUSU 64 I. AVUKATLIK KURUMU 64 A. Avukatlık Kavramı 64 B. Avukat Tanımı 66 II. AVUKATLIK KURUMUNUN AMAÇ VE İŞLEVİ 69 A. Avukatların Hukuk Sistemindeki ve Yargılamadaki Rolü 69 B. Türk Hukukunda Avukatlık Kurumunun Amaç ve İşlevi 75 1. Doktrin ve İçtihatlardaki Durum 75 2. Kurumun Amacına İlişkin Av.K m.2/I Hükmü Düzenlemesinin İncelenmesi 79 3. Türk Hukukunda Avukatlık Kurumunun Medeni Usul Açısından İşlevi 86 C. Türk Hukukunda Avukatlık Kurumunun Amaç ve İşlevine İlişkin Ulaşılan Sonuç 93 III. AVUKATLIK FAALİYETİNİN KONUSU VE KAPSAMI 95 A. Avukatın Yargısal Merciler Dışındaki Faaliyetleri 97 1. Danışmanlık 97 2. Uzlaştırma 100 3. İş ve İşlem Takibi 105 4. Diğer Bazı Faaliyetler 109 B. Avukatın Yargısal Merciler Önündeki Faaliyeti 110 § 3. AVUKATLIK FAALİYETİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ 114 I. FAALİYETİN NİTELİĞİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLER 116 A. Kamu Hizmeti Faaliyeti Görüşü 117 B. Yargısal Faaliyet Görüşü 121 C. Mesleki Faaliyet Görüşü 126 1. Bilimsel Mesleki Faaliyet Yaklaşımı 126 2. İktisadi Hizmet Faaliyeti Yaklaşımı 133 II. FAALİYETİN NİTELİĞİ HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ 140 A. Yargısal Faaliyet Görüşünün Değerlendirilmesi 141 B. Kamu Hizmeti Faaliyeti Görüşünün Değerlendirilmesi 144 C. Mesleki Faaliyet Görüşünün Değerlendirilmesi 149 1. Bilimsel Meslek Faaliyeti Yaklaşımının Değerlendirilmesi 150 2. İktisadi Hizmet Faaliyeti Yaklaşımının Değerlendirilmesi 155 III. AVUKATLIK FAALİYETİNİN NİTELİĞİNE İLİŞKİN ULAŞILAN SONUÇ 161 İKİNCİ BÖLÜM MUKAYESELİ HUKUKTA YARGILAMA SİSTEM VE MODELLERİ İLE TARAF/AVUKAT DELİL TOPLAMA YÖNTEM VE ARAÇLARI § 1. BATI HUKUKU YARGILAMA SİSTEM VE MODELLERİ 166 I. BATI HUKUK GELENEKLERİ VE YARGILAMA SİSTEMLERİ 167 A. Kıta Avrupası ve Anglo-Amerikan Hukuk Gelenekleri 167 B. Batı Hukuku Yargılama Sistemleri 174 1. Anglo-Amerikan Mücadeleci (Adversarial) Yargılama Sistemi 176 2. Kıta Avrupası Araştırmacı (Investigative) Yargılama Sistemi 181 C. Karma Özellikli Bir Batı Hukuk Çevresi Olarak Japon Hukuk Sistemi 183 1. Genel Olarak Karma Hukuk Sistemleri 183 2. Japon Yargı Sisteminin Tarihsel ve Yapısal Özellikleri 186 II. BATI HUKUKU YARGILAMA MODELLERİ 190 A. Yargılamanın İnşasına İlişkin Temel Modeller 191 1. Amerikan Trial Model 191 2. İtalyan -Kanonik Model 195 3. Alman Esas Duruşma Modeli 200 B. Japon Karma Yargılama Sistem Modeli 206 § 2. ANGLO-AMERİKAN (COMMON LAW) DELİL TOPLAMA YÖNTEM VE ARAÇLARI 211 I. A.B.D. FEDERAL MEDENİ USUL HUKUKUNDA DELİLLERİN TOPLANMASINA İLİŞKİN YÖNTEM VE ARAÇLAR 213 A. Genel Olarak A.B.D. Federal Medeni Usul Hukukunda Delillerin Toplanmasına Yönelik Kurum ve Kavramlar 214 1. Delillerin Toplanmasına İlişkin Bazı Temel Kavramlar 214 2. Discovery Kurumu 217 B. A.B.D. Federal Hukuku Discovery Araçları 223 1. Discovery Türleri 223 a. Dava İkamesi Öncesi Sözlü Discovery 223 b. Dava İkamesi Sonrası Belgesel Discovery/Disclosure 225 2. Duruşma Öncesi (Pretrial) Discovery Araçları 228 a. Mahkemedışı Yeminli Sorgulu İfade (Deposition) 228 b. Taraflararası Sorukağıtlı Araştırma (Written Interrogatory) 234 c. Belge ve Nesne İnceleme veya Mülke Girerek Mahal Keşfi (Production of documents and Things or Entry on to Land, for Inspection and Other Purposes) 236 d. Fiziksel ve Zihinsel Tıbbi Muayene İsteği (Physical and Mental Examination) 238 e. İkrara Davet (Request for Admission) 240 II. İNGİLİZ MEDENİ USUL HUKUKUNDA DELİLLERİN TOPLANMASINA YÖNELİK YÖNTEM VE ARAÇLAR 241 A. Genel Olarak Delillerin Toplanmasına İlişkin Kurum ve Kavramlar 241 B. İngiliz Hukuku Discovery-Dislosure Araçları 246 1. Dava İkamesi Öncesine Münhasır Discovery-Disclosure Araçları 247 a. Dava Öncesi Mahkemedışı İfşaat Usulleri (Pre-action Conduct) 247 aa. Özel Tanımlı İfşaat Standartları (Pre-Action Protocol) 247 ab. Genel Tanımlı İstek ve Cevap Mektubu Standartı (The Standart Letter of Claim) 249 b. Dava Öncesi Mahkeme Emirli İfşaat (Judicially Directed Pre-Action Disclosure) 250 2. Dava İkamesi Öncesinde de Başvurulabilen Discovery-Disclosure Araçları 253 a. Delil Araştırma Emri (Search Order) 253 b. Mahkemedışı Yazılı Şahit Beyanları 256 ba. Yazılı Beyan (Witness Statement) 257 bb. Yeminli Yazılı Beyan (Affidavit) 258 bc. Yeminli Sorgulu Beyan (Deposition) 260 3. Dava İkamesi Sonrasına Münhasır Discovery-Disclosure Araçları 263 a. Belge İfşa ve İncelemesi (Disclosure and inspection of Documents) 263 b. Taraflararası Sorukağıtlı Araştırma (Interrogatory/Obtaining Further Information) 267 c. İkrara Davet (Notice to Admit) 269 §.3. KARMA YARGILAMA SİSTEMİ DELİL TOPLAMA YÖNTEM VE ARAÇLARI 270 I. JAPON MEDENİ USULÜNDE DİSCOVERY BENZERİ DELİL TOPLAMA YÖNTEM VE ARAÇLARI 273 A. Genel Olarak Delillerin Toplanılması Süreci ve Bazı İlgili Kavramlar 275 B. “Discovery” Araçları 278 1. Dava İkamesi Öncesi Araçlar 279 a. Baro Vasıtalı Avukat Bilgi ve Belge İsteği 280 b. Mahkeme Destekli Bilgi ve Delil Toplanılması İsteği 282 ba. Müstakbel Taraf Önbildirimli Sorukağıdı 282 bb. Müstakbel Taraf Önbildirimli Mahkeme Delil Toplama Emri 283 2. Dava İkamesi Sonrası Araçlar 285 a. Taraflararası Sorukağıtlı Araştırma 285 b. Belge İbraz Emri İsteği 287 II. BATI HUKUKU YARGILAMA SİSTEM VE MODELLERİNİN YAKLAŞTIRILMASI AÇISINDAN BAZI GİRİŞİMLER 290 A. Avrupa Medeni Usul Kodu Taslağı 291 1. AMUKT Hazırlanma Amacı ve Süreci 291 2. AMUKT Delillerin Toplanmasına İlişkin Düzenlemeleri 294 B. ALI/UNIDROIT Ulusötesi Medeni Yargılama İlke ve Kuralları 298 1. Genel Olarak “Ulusötesi İlkeler ve Kurallar Projesi” 298 2. “İlkeler ve Kurallar”a Göre Mahkeme Yönetim ve Denetimli Discovery-Disclosure Yöntemi 301 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM TÜRK HUKUKUNDA AVUKATIN BİLGİ VE DELİL TOPLAMASI § 1. HUKUKUMUZDA DELİLLERİN TOPLANMASINA İLİŞKİN TEMEL KAVRAM VE USULİ İŞLEMLER 310 I. HMK YARGILAMA MODELİ 312 A. Modelin Yapısı ve Olağan Yargılama Safhaları 312 B. Modelin Ispat Sürecine İlişkin Özellikleri 315 II. DELİLLERİN TOPLANMASI SÜRECİNİ YÖNLENDİREN TEMEL KAVRAMLAR VE İLGİLİ USULİ İŞLEMLER 316 A. Delillerin Toplanmasına İlişkin Temel Kavramlar 319 1. Ispat Yükü-Delil Gösterme Yükü-Tespit Yükü 319 2. Kabule Şayanlık /Caizlik 323 3. Ispat Hakkı 328 B. Delillerin Toplanmasına İlişkin Usuli İşlemler 334 1. Bir Üst Kavram ve Taraf-Mahkeme Usuli İşlemi Olarak Delil İkamesi 335 2. Delil Bildirilmesi 339 3. Ispat Araçlarının Toplanması 344 § 2. HUKUKUMUZDA AVUKATIN DAVA HAZIRLIĞINA İLİŞKİN MESLEKİ YETKİSİ 348 I. AVUKATIN KAMU KURUMU VE BAZI ÖZEL KURULUŞLARDAN BİLGİ - BELGE TOPLAMA YETKİSİ 350 A. Avukatın Belge İnceleme Yetkisi ve Hukuki Temeli 352 B. Avukatın Belge Örneği İsteme Yetkisi ve İşlemin Hukuki Niteliği 357 1. Avukatın Belge Örneği İsteme Yetkisinin Amaç ve İşlevi 358 2. Avukatın Bilgi-Belge Toplama İşleminin Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması 362 a. Kıta Avrupası “Dicovery Araçları” ile Karşılaştırma 364 aa. Delil Tespiti Kurumuyla Karşılaştırma 364 ab. Belge İbraz Mecburiyeti Kurumuyla Karşılaştırma 366 b. Bazı Anglo-Amerikan ve Japon Belgesel Discovery Araçlarıyla Karşılaştırma 368 ba. İngiliz Pre-action Disclosure (Dava Öncesi İfşaat) Kurumu Araçlarıyla Karşılaştırma 368 bb. Japon Baro Vasıtalı Belge Temin Kurumuyla Karşılaştırma 370 3. Avukatın Belge İnceleme ve Örnek Alma İşleminin Hukuki Niteliği 370 II. AVUKATIN BİLGİ - BELGE TOPLAMA YETKİSİNİN KONUSU İLE İŞLEMİN KAPSAMI VE SINIRLARI 373 A. Avukatın Bilgi - Belge Toplama Yetkisinin Konusu 374 B. Avukatın Bilgi-Belge Toplama Yetkisinin Kapsamı 376 1. Avukatın Belge İnceleme ve Örnek Alma Yetkisinin Muhatapları 377 a. Kamusal Kurum ve Kuruluşlar 377 aa. Kamu Kurum ve Kuruluşları 377 ab. Noterlikler 378 b. Özel Hukuk Tüzel Kişileri 378 ba. Özel Statülü Şirket ve Kurumlar 378 bb. Vakıflar 380 2. Avukatın Belge İnceleme ve Örnek İsteme Yetkisine Muhatap Kurum ve Kuruluşların Uyuşmazlıkta Taraf veya Üçüncü Kişi Niteliği 381 C. Avukata Belge İnceletme ve Örnek Verme Yükümlülüğünün Özel Sınırları: Muhatap Kurum ve Kuruluşların Belge İnceletme ve Örnek Vermekten Kaçınma Sebepleri 386 1. Mutlak Kaçınma Sebepleri: İncelenmesi veya Örnek Verilmesi İstenen Belgelerin İfşası Suç Teşkil Eden Sır İçermesi 388 a. Özel Hayatın Gizliliği ve Kişisel Sır Nitelikli Veriler Yönünden 390 b. Müşteri Sırrı ve Ticari Sırlar Yönünden 392 c. Devlet Sırları Yönünden 394 2. Nispi Kaçınma Sebepleri: İncelenmek veya Örnek Alınmak İstenen Belgenin İbrazının Yükümlünün Cezai Soruşturmaya Uğramasına veya Önemli Bir Maddi Menfaatinin İhlaline Neden Olabilecek Olması 397 a. Cezai Soruşturmaya Uğrama Riski 397 b. Önemli Bir Maddi Menfaatini İhlal Riski 400 III. AVUKATIN BELGE İNCELEME VE ÖRNEK TEMİN İŞLEMİNİN USULÜ 403 A. Avukatın Belge İnceleme ve Örnek Alma Talebinin Unsurları 404 1. İbraz Talebinde Bulunabilecek Kişi: Taraf Avukatı 404 2. İbraz Talebinde Somut Bir Uyuşmazlık Belirtilmesi ve İbrazı İstenen Belgenin Tanımlanması 406 3. Muhataba Uyuşmazlığa Taraf Müvekkilden Sadır Vekaletname İbraz Edilmesi 408 4. Muhatabın İbraz Masraflarının Karşılanması 410 B. Belge İnceleme ve Örnek Alma İşleminin Şekli, İbraz Yeri, Zamanı ve Süresi 411 1. İbraz Talebi ve İşlemin Şekli 411 2. İbraz Yeri ve Zamanı ile Süresi 412 IV. MUHATABIN İŞBİRLİĞİNE ZORLANMASI VE YÜKÜMLÜLÜK İHLALİNE UYGULANABİLECEK YAPTIRIMLAR İLE AVUKATIN YETKİSİNİN VE TOPLANAN BİLGİ-BELGENİN AMACA UYGUN KULLANILMASI 414 A. Muhatabın İşbirliğine Zorlanması 414 B. Muhatabın Dava İkamesiyle İbraza Zorlanması ve Yükümlülük İhlaline Uygulanabilecek Yaptırımlar 416 1. Duruşma Öncesi Mahkeme Müzekkeresi 416 2. Muhatabın Yükümlülük İhlaline Uygulanabilecek Yaptırımlar 421 a. Yargılama Masrafı ve Karşı Tarafın Vekalet Ücretinden Sorumluluk Yaptırımı 422 b. İdari Para Cezası Yaptırımı 424 C. Bilgi-Belge Toplama Yetkisinin ve Toplanan Bilgi-Belgenin Amaca Uygun Kullanılması 427 § 3. HUKUKUMUZDA AVUKATLARIN DELİL TOPLAMASINA İLİŞKİN MESLEKİ YETKİ TANIMLAMA ÇALIŞMALARI 429 I. TBB AV.K DEĞİŞİKLİK ÖNTASLAK HAZIRLIĞI VE ADALET BAKANLIĞI 2009 - 2013 YARGI REFORMU STRATEJİSİ EYLEM PLANI BAĞLAMINDA AVUKATA DELİL TOPLAMA YETKİSİ TANINMASI 429 A. Genel Olarak Bakanlık “Reform Stratejisi” ve TBB Öntaslak Çalışması Kapsamında Avukatın Delil Toplama Yetkisinin Amaç ve İşlevi 430 B. Öntaslak Çerçevesinde Avukatın Delil Toplama Yetkisinin Kapsamı ve Niteliği 435 1. Avukatın Delil Toplama Yetkisi Kavramı 435 2. Öntaslakta Öngörülen Avukatın Delil Toplama Yetkisinin Kapsamı ve Niteliği 437 II. AVUKATA DELİL TOPLAMA YETKİSİ VERİLMESİNİN HMK ISPAT REJİMİ ve AV.K AÇISINDAN BAZI OLASI SONUÇLARI 440 A. Avukatın Belgesel Delil Temini Yönünden 441 B. Avukatın Yazılı Şahit Beyanı Temini Yönünden 443 SONUÇ Kaynakça 457 Kavram Dizini 479 |