İÇİNDEKİLER
Önsöz 7 Giriş § 1. Satım Sözleşmeleri 20 I. Satım Sözleşmesi Kavramı ve Satım Sözleşmesinin Hukukî Niteliği 20 II. Satım Sözleşmelerinin Tâbi Olacağı Hukuka Göre Çeşitleri 21 § 2. Satım Sözleşmelerinin Önemi 24 I. Millî Hukuk Açısından 24 II. Milletlerarası Hukuk Açısından 25 III. Milletlerarası Mal Satım Sözleşmeleri Antlaşmasının (CISG) Önemi 25 § 3. Satım Sözleşmeleri Hukukunun Tarihsel Gelişimi 27 I. Genel Olarak 27 II. Satım Sözleşmeleri Hukukunda Yeknesaklaştırılması Çalışmaları 29 A. Lahey Satım Sözleşmeleri Antlaşmaları 29 B. Viyana Satım Sözleşmeleri Antlaşması (CISG) 30 § 4. Yeknesaklaştırılmanın Fayda ve Sakıncaları 32 I. Genel Olarak 32 II. Antlaşmanın Genel Olarak Faydaları 32 III. Antlaşmanın Satıcı (İhracatçı) Açısından Faydaları 33 IV. Antlaşmanın Alıcı (İthalatçı) Açısından Faydaları 34 V. Antlaşmanın Sakıncaları 35 Kısım I CISG UYGULAMA ALANI VE GENEL HÜKÜMLER Bölüm I UYGULAMA ALANI § 1. Genel Olarak 37 § 2. Antlaşmanın Doğrudan veya Dolaylı Uygulama Alanı Bulması 38 § 3. Antlaşma Tarafı Ülkeler ve Çekinceleri 39 I. Antlaşma Tarafı Ülkeler 39 II. Taraf Ülke Çekinceleri 39 A. Antlaşmanın II’nci ve III’üncü Kısmı ile İlgili Çekince (CISG md. 92) 40 B. Değişik Hukuk Sistemleri Çekincesi (CISG md. 93) 40 C. Aynı veya Benzer Hukuk Sistemi Çekincesi (CISG md. 94) 41 D. CISG md. 1 f. 1 bent b’nin Uygulanması ile İlgili Çekince (CISG md. 95) 41 E. Şekil Serbestîsi Çekincesi (CISG md. 96) 42 § 4. Antlaşmanın Yer itibariyle Uygulama Alanı 42 I. Şartları 42 A. Uluslararası Satım Sözleşmesi 42 B. İşyeri 43 C. Satım Sözleşmesinin Uluslararası Niteliğinin Anlaşılabilirliği 43 II. Örnek Uygulamalar 45 § 5. Antlaşmanın Kişi İtibariyle Uygulama Alanı 46 § 6. Antlaşmanın Konu İtibariyle Uygulama Alanı 47 I. Şartları 47 A. Mal Satım Sözleşmesi 47 B. Taşınır Mal 47 II. Antlaşma Kapsamına Giren Satım Sözleşmeleri 51 III. Antlaşma Kapsamına Girmeyen Satım Sözleşmeleri ve Diğer Sözleşmeler 52 A. Konu İtibariyle Antlaşma Kapsamına Girmeyen Satım Sözleşmeleri 53 B. Niteliği ve Kuruluş Biçimi İtibariyle Antlaşma Kapsamına Girmeyen Satım Sözleşmeleri 54 C. Antlaşma Kapsamına Girmeyen Diğer Sözleşmeler 55 § 7. Antlaşmanın Zaman İtibariyle Uygulama Alanı 56 § 8. Antlaşmanın Kapsamındaki Hukukî Konular 58 I. Açıkça Düzenlendiği Belirtilen Hukukî Konular 59 II. Açıkça Düzenlenmediği Belirtilen Hukukî Konular 59 III. Antlaşma Kapsamına Girmekle Beraber Düzenlenmemiş Hukukî Konular 61 A. Aynen İfa 61 B. Hukukî Ayıptan Dolayı Sorumluluk 62 C. Faiz Oranı 62 § 9. Tarafların Antlaşmayı Uygulama Alanı Dışı Bırakması 63 Bölüm II GENEL HÜKÜMLER § 1. Antlaşmanın Yorumlanması 65 I. Antlaşmanın Yorumlanmasına Hâkim İlkeler 67 A. Antlaşmanın Milletlerarası Niteliği 67 B. Antlaşmanın Yeknesak Uygulanmasının Teşviki 70 C. Milletlerarası Ticaretteki Dürüstlük Kuralı 72 II. Yorum Yöntemleri 73 A. Lâfzî Yorum 73 B. Tarihsel Yorum 74 C. Sistematik Yorum 75 D. Karşılaştırmalı Yorum 75 § 2. Boşluk Doldurma 76 I. Antlaşmada Düzenlenmeyen Konularda Boşluk Doldurma (Harici Boşluklar) 76 II. Antlaşmada Düzenlenen Konularda Boşluk Doldurma (Dâhili Boşluklar) 77 § 3. İrade Beyanlarının ve Davranışların Yorumu 78 I. Tarafların Gerçek İradelerinin Belirlenmesi 79 II. İrade Açıklamalarının ve Davranışların Güven Teorisine Göre Objektif Yorumu 79 III. Yorum Kriterleri 81 § 4. Teamüller ve Alışkanlıklar 82 I. Genel Olarak 82 II. Teamüller 82 III. Alışkanlıklar 84 IV. İspat Yükü 84 § 5. Şekil Serbestîsi İlkesi 84 KISIM II SÖZLEŞMENİN KURULMASI § 1. İrade Beyanlarının Uyuşması ve Geçerliliği 87 I. İcap (Öneri) 88 A. İcabın Unsurları 88 1. İrade Beyanı 88 2. İcabın Belirliliği 89 3. İcapla Bağlanma İradesi 89 B. İcabın Hüküm ve Sonuçlar Doğurması 90 C. İcabın Hükümsüzlüğü 90 1. İcabın Geri Alınması (Rücknahme) 91 2. İcaptan Vazgeçme (Widerruf) 92 3. İcabın İptali (Anfechten) 94 4. İcabın Reddi (Ablehnung) 94 II. Kabul 95 A. Kabulün Hüküm Doğurması 95 B. İcabın Tamamlanması, Sınırlandırılması ve Değiştirilmesi 97 C. Kabul Süresi 99 1. Sürenin Başlangıcı 100 2. Sürenin Hesabı 100 D. Gecikmiş Kabul 101 E. Kabulün Geri Alınması 101 § 2. Sözleşmenin Kurulma Anı 102 § 3. Hâkimiyet Alanına Varma Koşulu 102 Kısım III MALLARIN SATIMI Bölüm I GENEL HÜKÜMLER § 1. Sözleşmenin Esaslı İhlali 105 I. Sözleşmenin Esaslı İhlalinin Şartları 106 A. Sözleşmenin İhlali 106 B. Önemli Menfaat Kaybı 106 C. Menfaat Kaybının Öngörülebilir Olması 106 II. İspat Sorunu 107 § 2. Sözleşmenin Ortadan Kaldırıldığının Beyanı 107 § 3. İrade Beyanının Varmaması, Gecikmesi ve Beyanda Hata (Gönderme Teorisi) 109 § 4. Borcun Aynen İfası Kararı 110 § 5. Sözleşmenin Taraflarca Değiştirilmesi veya Ortadan Kaldırılması 111 Bölüm II SATICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ § 1. Satıcının Asli Yükümlülükleri 114 I. Malı Teslim Yükümlülüğü 115 II. Belgeleri Teslim Yükümlülüğü 116 III. Mülkiyeti Sağlama Yükümlülüğü 116 § 2. Satıcının Diğer Yükümlülükleri 116 Ayrım I Malların Teslimi ve Belgelerin Verilmesi § 1. Teslim Yükümlülüğünün Kapsamı ve Teslim Yeri 117 I. Gönderme Borcunda (Versendungskauf, Schickschuld) Teslim Yeri 117 II. Aranacak Borçlarda (Holschuld) 118 § 2. Malın Gönderilmesindeki Yükümlülükler 120 I. Gönderim Bildirimi 120 II. Malların Taşınmasını Sağlama Yükümlülüğü 120 III. Sigortalama Amaçlı Bilgi Verme Yükümlülüğü 122 § 3. Teslim Zamanı 122 I. Teslim Tarihî 122 II. Zaman Dilimi 123 III. Makul Süre 123 IV. Erken Teslim 123 § 4. Belgeleri Verme Yükümlülüğü 124 Ayrım II Malların Sözleşmeye Uygunluğu ve Üçüncü Kişilerin Hak veya Talepleri § 1. Malların Sözleşmeye Uygunluğu 126 I. Sözleşmeye Uygun Mallar 126 A. Malın Miktarı 127 B. Malın Kalitesi 127 C. Tür Farklılığı 128 D. Paketleme 128 II. Antlaşmaya Göre Sözleşmeye Uygun Mallar 128 A. Mutat Kullanım Amacı 128 B. Özel Kullanım Amacı 130 C. Malın Numuneye (Probe / Sample) veya Modele (Muster / Model) Uygunluğu 131 D. Malın Mutat veya Uygun Paketlenmesi 132 III. Satıcının Sorumsuzluğu 132 A. Bildirim Külfeti 133 B. Sorumsuzluk Şartı 133 § 2. Sözleşmeye Aykırılığın Aranacağı An 134 I. Hasarın Geçtiği Anda Mevcut Sözleşmeye Aykırılıklar 134 II. Hasarın Geçmesinden Sonraki Sözleşmeye Aykırılıklar 135 III. İspat Sorunu 136 § 3. Erken Teslimde Sözleşmeye Aykırılığı Giderme Hakkı 136 I. Şartları 136 A. Erken Teslim 136 B. Sözleşmeye Aykırılığın Malın Teslim Tarihîne Kadar Giderilmesi 137 C. Makul Olmayan Zahmet ve Masrafa Neden Olmama 138 II. Hukukî Sonuçları 138 III. Alıcının Tazminat Hakkı 138 § 4. Malın Muayenesi 139 I. Muayene Yöntemi 139 II. Kısa Muayene Süresi 140 III. Malların Taşınması Halinde Muayene 141 IV. Malların Başka Yere Yönlendirilmesi veya Gönderilmesi Halinde Muayene 141 V. Muayene Masrafları 142 § 5. Sözleşmeye Aykırılık Bildirimi (Rüge der Vertragswidrigkeit) 142 I. Makul Bildirim Süresi 142 II. Bildirim Süresinin Başlangıcı 143 III. Bildirimin Kapsamı 144 IV. Bildirimin Şekli 144 V. Hak Düşürücü Süre 145 VI. Bildiriminin Gereği Gibi Yapılmamasının Hüküm ve Sonuçları 145 § 6. Satıcının Kötüniyeti 146 § 7. Hukukî Ayıp Nedeniyle Sorumluluk 147 I. Şartları 148 A. Üçüncü Kişinin Hakları 148 B. Üçüncü Kişinin Talepleri 149 C. Malın Hukukî Ayıptan Ari Olarak Teslim Edileceği An 149 D. Alıcının Hukukî Ayıbı Bildirmesi 150 II. Sorumluluktan Kurtulma 150 III. Hukukî Ayıplı Mal Tesliminin Hüküm ve Sonuçları 151 § 8. Sınaî ve Fikrî Haklar ve Talepler 151 I. Sorumluluk Şartları 152 A. Sınaî ve Fikrî Haklar 152 B. Sınaî ve Fikrî Hak Talepleri 153 C. Hak ve Taleplerde Esas Alınan Zaman 153 D. Satıcının Sorumluluğunun Yer İtibariyle Sınırlandırılması 153 E. Satıcının Sınaî ve Fikrî Mülkiyete Dayanan Hak veya Talebi Bilmesi, Bilmemesinin Mümkün Olmaması ve Sınırları 154 II. Satıcının Sorumluluktan Kurtulması 155 III. Satıcının Sınaî ve Fikrî Haklara Dayanan Hak ve Taleplerden Sorumluluğunun Hüküm ve Sonuçları 155 § 9. Alıcının Bildirim Külfeti 156 I. Bildirimin Kapsamı 156 II. Bildirim Süresi 157 III. Satıcının Hukukî Ayıbı Bilmesi 157 IV. Bildirimin Gereği Gibi Yapılmamasının Hüküm ve Sonuçları 158 V. İspat Yükü 158 § 10. Alıcının Makul Özrü 158 I. Şartları 159 A. Bildirimin Gereği Gibi Yapılmamış Olması 159 B. Bildirimin Yapılmamasının Makul Bir Özre Dayanması 159 II. Hüküm ve Sonuçları 160 III. İspat Yükü 161 Ayrım III Sözleşmenin Satıcı Tarafından İhlâli Halinde Alıcının Sahip Olduğu Hukukî İmkânlar § 1. Alıcının Sahip Olduğu Haklar ve Hukukî İmkânlar 162 I. Genel Olarak 162 A. Sözleşmenin İhlali 163 B. Aynen İfayı Talep Hakkı 163 C. Sözleşmeyi Ortadan Kaldırma Hakkı 163 D. Semenden İndirim Hakkı 164 E. Tazminat Hakkı 164 F. Hakların Yarışması 164 G. Ek Süre Tanıma Yasağı 164 II. Alıcının Sahip Olduğu Haklar 165 A. Aynen İfayı Talep Hakkı 165 B. İkame Mal Teslimini İsteme Hakkı 166 C. Malın Onarılmasını İsteme Hakkı 167 D. Alıcının Diğer Haklarının Saklı Oluşu 169 § 2. Alıcının Satıcıya Ek Süre Tanıması 169 I. Ek Süre Tanımanın Şartları 170 A. Sözleşmeden veya Antlaşmadan Kaynaklanan Yükümlülük 170 B. Yükümlülüğün İfa Edilmemiş Olması 170 C. Ek Sürenin Makul Bir Süre Olması 170 II. Ek Süre Vermenin Hüküm ve Sonuçları 171 III. İspat Yükü 172 § 3. Satıcının Sözleşmeye Aykırılığı Sonradan Giderme Hakkı 172 I. Satıcının Sözleşmeye Aykırılığı Sonradan Giderme Hakkının Şartları 173 A. Alıcının Sözleşmeyi Ortadan Kaldırma Hakkının Olmaması 173 B. Yükümlülüklerin İfasında Eksiklik Bulunması 174 C. Yükümlülüğün İfasındaki Eksikliklerin Giderilmesi 174 D. Vade Geçtikten Sonra Eksikliğin Giderilmesi 174 E. Hakkın Kullanımının Alıcı İçin Katlanılabilir Olması 174 II. Sözleşmeye Aykırılığın Sonradan Giderilmesinin Hüküm ve Sonuçları 175 III. Satıcının Sözleşmeye Aykırılığı Sonradan Giderme Bildirimi 175 A. Şartları 176 1. Satıcının Bildirimi 176 2. Satıcının Bildiriminin Alıcıya Varması Gerekir 176 B. Hüküm ve Sonuçları 176 C. Satıcı ve Alıcının Haklarının Yarışması 177 D. İspat Yükü 178 § 4. Alıcının Sözleşmeyi Ortadan Kaldırma Hakkı (Sözleşmeden Dönme) 178 I. Sözleşmeyi Ortadan Kaldırma Hakkının Mevcut Olduğu Haller 178 A. Esaslı Sözleşme İhlali 178 B. Malların Ek Süre İçinde Teslim Edilmemesi veya Satıcının Teslimde Direnmesi 180 II. Alıcının Beyanı 180 III. Sözleşmeyi Ortadan Kaldırma Hakkının Süresinde Kullanması 181 A. Malın Tesliminde Temerrüde Düşülmesi Halinde 181 B. Diğer Sözleşmeye Aykırılık Hallerinde 182 C. Makul Sürelere Aykırılığın Hüküm ve Sonuçları 182 IV. İspat Yükü 183 § 5. Alıcının Semenden İndirim Hakkı 183 I. Semenden İndirim Hakkının Şartları 183 II. Semenden İndirim Hakkının Yitirilmesi 184 § 6. Kısmî İfa veya Kısmî Sözleşmeye Aykırılık Halinde Alıcının Hakları 185 I. Sözleşmenin Tamamının Ortadan Kaldırılması Hakkı 186 § 7. Vadesinde Önce Mal Tesliminde veya Fazla Mal Tesliminde Alıcının Hakları 186 I. Vadesinden Önce Mal Tesliminde Alıcının Hakları 186 II. Fazla Mal Tesliminde Alıcının Hakları 187 Bölüm III ALICININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ § 1. Alıcının Asli Yükümlülükleri 189 I. Alıcının Semeni Ödeme Yükümlülüğü 189 II. Alıcının Malları Teslim Alma Yükümlülüğü 190 III. Alıcının Diğer Yükümlülükleri 191 Ayrım I Semenin Ödenmesi § 1. Semenin Ödenmesinde Alıcının Yükümlülükleri 192 I. Alıcının Önlemleri Alma ve Formaliteleri Gerçekleştirme Yükümlülüğü 192 II. Alıcının Önlemleri Alma ve Formaliteleri Gerçekleştirme Yükümlülüğünün İhlaline Bağlanan Hukukî Sonuçlar 192 III. İspat Yükü 193 § 2. Semenin Belirlenmesi 193 I. Şartları 193 A. Geçerli Bir Sözleşme 193 B. Semenin Belirlenmesinin Mümkün Olmaması 194 II. Semeni Belirleme Ölçütleri 194 A. Cari Fiyat 194 B. Semenin Malın Ağırlığa Göre Belirlenmesi 195 III. İspat Yükü 195 § 3. Semenin Ödenme Yeri 195 I. Kararlaştırılan Ödeme Yeri 196 II. Edimlerin Aynı Anda Karşılıklı İfası (CISG md. 57 f.1b.b) 196 III. Satıcının İşyeri 197 IV. İş Yeri Değişikliğinin Etkisi 197 A. Semenin Yerinde Ödenmesinden Alıcının Sorumluluğu 198 V. Semenin Ödenme Zamanı 198 A. Genel Olarak 198 B. Mesafeli Satışta 199 C. Alıcının Semeni Ödemeden Önce Muayene Hakkı 200 D. Semenin Ödenmesinde Satıcının Malı veya Belgeleri Vermekten Kaçınma Hakkı 200 E. Semenin Kısmen veya Muaccel Olmadan Ödenmesi 201 F. Semenin Zamanında Ödenmemesi 201 Ayrım II Teslim Alma § 1. Teslim Alma Yükümlülüğü 202 I. Hazırlık Çalışmaları 202 II. Malların Devralınması 203 III. Teslim Alma Yükümlülüğünü İhlal Edilmesinin Hüküm ve Sonuçları 203 Ayrım III Sözleşmenin Alıcı Tarafından İhlali Halinde Satıcının Sahip Olduğu Hukukî İmkânlar § 1. Satıcının Sahip Olduğu Haklar 205 I. Şartları 205 A. Yükümlülük İhlali 205 B. Alıcının Kusurunun Aranmaması 206 C. Sözleşmeye Aykırılığa Satıcının Sebep Olmaması 206 II. Ek Süre Tanıma Yasağı 206 § 2. Satıcının Hakları 207 I. Satıcının Aynen İfayı Talep Hakkı ve Şartları 207 II. Semenin Ödenmesini Talep Etme Hakkı 208 III. Malın Teslim Alınmasını Talep Etme ve Diğer Yükümlülüklerin Aynen İfasını Talep Hakkı 209 IV. Aynen İfa Talebi ile Bağdaşmayan Hak Talepleri 210 V. Alıcının Sorumluluğunun Sınırlandırılması veya Kalkması 210 § 3. Ek Süre Tanınması 210 I. Ek Süre Bildirimi 211 II. Ek Sürenin Makul Bir Süre Olması 211 III. Ek Süre Tanımanın Hüküm ve Sonuçları 212 A. Satıcının Ek Süre ile Bağlı Olması 212 B. Ek Sürenin Semeresiz Kalması 213 § 4. Sözleşmenin Ortadan Kaldırılması (Sözleşmeden Dönme) 213 I. Sözleşmenin Esaslı İhlali Halinde Sözleşmenin Ortadan Kaldırılması 214 II. Ek Süre Tanıyarak Sözleşmenin Ortadan Kaldırılması 216 III. Satıcının Sözleşmeyi Ortadan Kaldırma Beyanı 216 IV. Sözleşmeyi Ortadan Kaldırma Hakkının Sınırları 217 A. Geç İfa 217 B. Sözleşmenin İhlalinin Devam Etmesi 218 C. Makul Sürenin Geçirilmesi 218 § 5. Satıcının Malın Özelliklerini Belirleme Hakkı 218 I. Şartları 219 A. Malın Özelliklerinin Sonradan Alıcı Tarafından Belirleneceğinin Kararlaştırılmış Olması 219 B. Alıcının Malın Özelliklerini Zamanında Belirlememiş Olması 219 II. Satıcının Malın Özelliklerini Belirleme Hakkını Kullanmadaki Yükümlülükleri 220 III. Satıcının Malın Özelliklerini Belirleme Hakkını Kullanmasının Hüküm ve Sonuçları 220 Bölüm IV HASARIN İNTİKALİ § 1. Hasarın İntikali 222 I. Hasarın İntikalinin Genel Sonucu (Semen Riski) 222 II. Hasarın Geçtiği An 223 III. Hasarın Geçmesinin Hüküm ve Sonuçları 223 A. Semen Riski 223 B. Malın Tekrar Teslim Riski 223 C. Semen Riskine Alıcının Katlanmasını İstisnaları 223 § 2. Mesafeli Satışlarda (Malların Taşınması Gerekiyorsa) Hasarın İntikali 224 I. Şartları 225 A. Malın Taşınması ve Malın Taşıyıcıya Belirli Bir Yerde Verilmesinin Kararlaştırılmamış Olması 225 B. Bağımsız Taşıyıcı 225 C. Malın verilmesi 226 II. Malın Belirli Bir Yerde Taşıyıcıya Verilmesinin Kararlaştırılmış Olması 226 III. Satıcının Malı Temsil Eden Belgeleri Alıkoymasının Hasarın İntikaline Etkisi 226 IV. Malların Sözleşmeye Tahsis Edilmesi 227 V. İspat Yükü 228 § 3. Taşıma Halindeyken Satılan Mallara İlişkin Hasar 228 I. Sözleşmenin Kurulması ile Hasarın Geçmesi İlkesi 228 II. Geçmişse Etkili Hasarın Geçmesi 228 III. Satıcının Kötü Niyeti 229 IV. İspat Sorunu 230 § 4. Diğer Hallerde Hasarın Geçmesi 230 I. İspat Yükü 231 § 5. Hasarın İntikali ve Esaslı Sözleşme İhlali 232 Sonuç 233 EK 1: Taraf Ülkeler 235 EK 2: Karşılaştırmalı Antlaşma Metinleri 241 Milletlerarası Mal Satımına Ilişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması 241 Kaynakça 281 Madde Dizini 291 Kavramlar Dizini 295 |