İÇİNDEKİLER
Önsöz 7 Kısaltmalar 21 TİCARİ İŞLETME HUKUKU §1. TİCARET HUKUKUNA GİRİŞ 25 I. TİCARET HUKUKU KAVRAMI 25 II. TİCARET HUKUKUNUN TARİHÇESİ 27 III. TİCARET HUKUKUNUN SİSTEMLERİ 28 A. Sübjektif Sistem 28 B. Objektif Sistem 29 C. Modern Sistem (Ticari İşletme Sistemi) 30 IV. TİCARET HUKUKUNUN ULUSLARARASI ALANDA DÜZENLENİŞİ 30 V. TÜRK TİCARET HUKUKUNUN GELİŞİMİ 34 §2. TİCARİ İŞLETME KAVRAMI 41 I. GENEL OLARAK 41 II. TİCARİ İŞLETME 43 A. Tanımı ve Unsurları 43 1. Tanımı 43 2. Unsurları 44 a. Gelir Sağlama Amacı 44 b. Devamlılık 45 c. Amaçlanan Gelirin Esnaf İşletmesi İçin Öngörülen Sınırı Aşan Düzeyde Olması 45 ç. Bağımsızlık 48 III. TİCARİ İŞLETMEDE MERKEZ VE ŞUBE KAVRAMLARI 49 A. Merkez 50 B. Şube 50 1. Tanımı ve Unsurları 51 2. Şube Olmaya Bağlanan Hukuki Sonuçlar 51 IV. TİCARİ İŞLETMENİN HUKUKİ NİTELİĞİ 52 A. Maddi Unsur 53 B. Maddi Olmayan Unsur 53 V. TİCARİ İŞLETMENİN DEVRİ 54 VI. TİCARİ İŞLETMENİN REHNİ 57 A. Rehin Verebilecek Kişiler 58 B. Rehinli Alacaklı Olabilecekler 58 1. Tüzel Kişiliği Haiz ve Sermaye Şirketi Olarak Kurulmuş Kredi Müesseseleri 58 2. Kredili Satış Yapan Gerçek ve Tüzel Kişiliği Haiz Müesseseler 59 3. Kooperatifler 59 C. Rehnin Kapsamı 59 Ç. Sözleşmenin Şekli ve Tescili 61 D. Müteaddit Ticari İşletme Rehinlerinde Sıra 62 E. Rehin Hakkının Ayni Hak Niteliği 62 F. Ticari İşletme Rehninde Üçüncü Kişilerin Durumu 64 G. Ticari İşletme Rehninin Son Bulması 66 1. Alacağın Son Bulması 66 2. Borçlunun Borcunu İfa Etmemesi Durumu 67 3. Ticari İşletmenin Sicilden Terkini Durumu 68 H. Yetkili Mahkeme 68 §3. TİCARİ İŞLER VE TÂBİ OLDUKLARI HÜKÜMLER 69 I. TİCARİ İŞ KRİTERLERİ 70 A. TTK m.3’e Göre Ticari İşler 70 1. TTK’da Düzenlenen Bütün Hususlar 70 2. Bir Ticari İşletmeyi İlgilendiren Bütün İşlem ve Fiiller 70 B. TTK m.19’a Göre Ticari İşler 71 1. Ticari İş Karinesi 71 2. Taraflardan Biri İçin Ticari İş Niteliğinde Olan Sözleşmeler 71 II. TİCARİ İŞ SAYILMAYA BAĞLANAN ÖZEL SONUÇLAR 73 A. Ticari İşlerde Zamanaşımı 73 B. Ticari İşlerde Faiz 73 1. Faizin Çeşitleri 74 a. Niteliği Açısından Yapılan Faiz Ayırımı 74 aa. Kapital (Anapara) Faizi 74 bb. Temerrüt Faizi 74 b. Hesaplanması Bakımından Faiz 75 aa. Basit Faiz 75 bb. Mürekkep (Bileşik) Faiz 75 c. Kaynağı Açısından Faiz 75 aa. İradi (Sözleşme veya Akdi Faiz) 75 bb. Kanuni Faiz 75 2. Ticarî İşlerde Faizin Özellikleri 76 a. Sözleşmede Kararlaştırılmamış Olsa Dahi Faiz Yürütülmesi 76 b. Faiz Oranı Serbestisi 77 aa. Anapara Faizinde Kanuni Oran 77 bb. Temerrüt Faizinde Kanuni Oran 77 cc. Yabancı Para Borçlarında Kanuni Faiz Oranı 78 c. Mürekkep (Bileşik) Faiz veya Faize Faiz Yürütülmesi 79 ç. Faizin İşlemeye Başlayacağı Tarih 79 d. Faizin Ana Parayı Geçmesi 80 C. Ticari İşlerde Müteselsil Sorumluluk Esası 80 §4. TİCARİ HÜKÜMLER VE UYGULAMA SIRASI 81 I. TİCARİ HÜKÜMLER 81 II. TİCARİ HÜKÜMLERİN UYGULANMA SIRASI 83 A. Uygulanma Sırası 83 1. Emredici Hükümler 83 2. Sözleşme Hükümleri 83 3. Yedek Ticari Hükümler 84 4. Ticari Örf ve Adet 84 5. Genel Hükümler 85 §5. TİCARİ YARGI 87 I. TİCARİ DAVA TÜRLERİ 87 A. Mutlak (Salt) Ticari Davalar 87 1. TTK m.4 f.1 b.a – f’da Sayılan İşlerden Doğan Davalar 87 a. TTK’da Düzenlenen Tüm İşler 87 b. 4721 sayılı TMK’dan Doğan Bazı İşler 88 c. 6098 sayılı TBK’dan Doğan Bazı İşler 88 ç. Fikri Mülkiyet Hukukuna Dair Mevzuattan Doğan İşler 88 d. Ticarete Ayrılmış Yerlere İlişkin Özel Kurallardan Doğan İşler 88 e. Bankalar ve Diğer Finans Kuruluşlarına İlişkin Özel Kurallardan Doğan İşler 89 2. Özel Kurallar Gereğince Mutlak Ticari Sayılan Davalar 89 B. Havale, Saklama ve Fikir ve Sanat Eserlerine İlişkin Haklardan Doğan Davalar 89 C. Her İki Taraf İçin Ticari Sayılan Konulardan Doğan Davalar (Nisbi Ticari Davalar) 90 II. TİCARİ DAVALARIN GÖRÜLECEĞİ MAHKEMELER 90 IV. YARGILAMA USULÜ 91 §6. TACİR VE TACİR OLMANIN SONUÇLARI 93 I. TACİR SIFATININ KAZANILMASI 94 A. Gerçek Kişilerde Tacir Sıfatının Kazanılması 94 1. Ticari İşletmenin Fiilen İşletilmeye Başlanması 94 2. Fiilen Ticari İşletme Açıp İşletmeye Başlamayan Gerçek Kişinin Tacir Sayılması 94 a. Fiilen İşletmeye Başlamadan Reklamlar Yapmak Suretiyle 94 b. Fiilen İşletmeye Başlamadan Ticaret Siciline Tescil ve TTSG’de İlan İle 95 3. Tacir Sayılmayan Gerçek Kişinin Ancak Tacir Gibi Sorumlu Tutulması 95 4. Ticaretten Yasaklanan Kişilerin Tacir Sıfatları 96 B. Tüzel Kişilerde Tacir Sıfatının Kazanılması 97 1. Ticaret Şirketleri 97 2. Ticari İşletme İşleten Dernekler 98 3. Ticari İşletme İşleten Vakıflar 98 4. Kendi Kuruluş Kanunları Gereğince Özel Hukuk Hükümlerine Göre Yönetilmek veya Ticari Şekilde İşletilmek Üzere Kamu Tüzel Kişileri Tarafından Kurulan Teşekkül ve Müesseseler 99 a. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Bunlara Ait Müesseseler 99 b. Özel Hukuk Hükümleri Uyarınca Yönetilen veya Ticari Şekilde İşletilen Diğer Teşekkül ve Müesseseler 100 C. Donatma İştirakinin Durumu 101 II. TACİR OLMANIN SONUÇLARI (TACİR OLMAYA BAĞLANAN HUKUKİ SONUÇLAR) 102 A. Genel Sonuçlar 102 1. Ticaret Unvanı Seçme ve Kullanma 102 2. İflâsa Tâbi Olma 102 3. Ticaret Siciline Kayıt Olma 104 4. Ticari Defterleri Tutma ve Saklama 104 5. Ticaret ve Sanayi Odalarına Kayıt Olma 105 6. Basiretli İş Adamı Gibi Hareket Etme 105 7. Ücret ve Faiz İsteme 106 8. Ticari İş Karinesine Tabi Olma 106 9. Fatura Verme 107 10. Ücret ve Cezai Şartın İndirilmesini İsteyememe 107 11. Fatura ve Teyit Mektubuna Sekiz Gün İçerisinde İtiraz Etme 108 12. Ticari Örf ve Âdetin Uygulanması 108 B. Her İki Tarafın Tacir Olması Durumunda Uygulanacak Özel Sonuçlar 108 1. İhtar ve İhbarları Belirli Şekillerde Yapma 108 2. Satım ve Trampalarda Özel Hükümlere Tabi Olma 109 a. Kısım Kısım Yerine Getirilecek Satışlar 109 b. Alıcının Temerrüdü 110 c. Satılan veya Değişilen (Trampa Edilenin) Malın Ayıplı Olması 110 3. Hapis Hakkından Yararlanmada Kolaylık 113 III. TACİR SIFATININ SON BULMASI 113 §7. ESNAF 115 §8. TİCARET SİCİLİ 117 I. TİCARET SİCİLİ ÖRGÜTÜ VE YÖNETİMİ 117 II. TİCARET SİCİLİNİN ALENİYETİ (KAMUYA AÇIKLIK PRENSİBİ) 118 III. SİCİL İŞLEMLERİ 119 IV. TESCİL PROSEDÜRÜ 120 A. Tescil Çeşitleri 120 1. Talep Üzerine Tescil 120 2. Re’sen Tescil 120 B. Sicil Müdürünün İnceleme Yetkisi 121 C. Sicil Müdürünün İncelemesinin Sonuçları 122 V. MUVAKKAT (GEÇİCİ) TESCİL 123 VI. TESCİLİN SONUÇLARI (SİCİLİN KAMUYA AÇIK OLMASININ SONUÇLARI) 123 A. Tescilin İzhari (Açıklayıcı) ve İhdasi (Yaratıcı) Niteliği 124 1. Tescilin İzhari (Açıklayıcı) Niteliği 124 2. Tescilin İhdâsı (Yaratıcı) Niteliği 124 B. Tescilin Müspet (Olumlu) ve Menfi (Olumsuz) Etkisi 125 1. Tescilin Müspet (Olumlu) Etkisi 125 2. Tescilin Menfi (Olumsuz) Etkisi 125 VII. SİCİLDEN DOĞAN SORUMLULUK 125 A. Hukuki Sorumluluk 125 B. Cezai Sorumluluk 126 §9. TİCARET UNVANI VE DİĞER TİCARİ ADLAR 127 I. TİCARET UNVANI 127 A. Ticaret Unvanın Şekli 129 1. Gerçek Kişi Tacirin Ticaret Unvanı 129 2. Tüzel Kişilerin Ticaret Unvanı 130 a. Kollektif Şirket 130 b. Komandit Şirket 130 c. Donatma iştiraki 130 ç. Anonim, Limited ve Kooperatif Şirketler 130 d. Tacir Sayılan Diğer Tüzel Kişiler 131 B. Zorunlu ve İhtiyari Ek Seçmede Kanuni Sınır 131 C. Ticaret Unvanının Korunmasından Doğan Sorumluluk 132 1. Hukuki Sorumluluk 132 2. Cezai Sorumluluk 132 II. İŞLETME ADI 133 III. MARKALAR 134 A. Marka Kavramı ve Unsurları 134 B. Markanın İşlevleri 136 1. Kaynak İşlevi 136 2. Garanti veya Kalite İşlevi 136 3. Reklâm İşlevi 137 C. Hukuki Niteliği ve Çeşitleri 137 1. Hukuki Niteliği 137 2. Markanın Çeşitleri 139 a. Ticaret Markaları 139 b. Hizmet Markaları 140 c. Garanti Markaları 140 ç. Bireysel Markalar 140 d. Ortak Markalar 141 Ç. Marka Olarak Tescil Edilebilecek İşaretler 141 IV. MENŞE VE MAHREÇ İŞARETLERİ 142 §10. HAKSIZ REKABET 143 I. HAKSIZ REKABETİN TANIMI VE UNSURLARI 144 II. BAŞLICA HAKSIZ REKABET HÂLLERİ 145 III. HAKSIZ REKABETİN SONUÇLARI 150 A. Hukuki Sorumluluk 150 1. Hukuki Sorumluluğa İlişkin Davalar 150 a. Tespit Davası 150 b. Men Davası 150 c. Sonuçların Ortadan Kaldırılması Davası 150 ç. Maddi Tazminat Davası 151 d. Manevi Tazminat Davası 151 2. Davacı ve Davalı Olabilme Ehliyeti 151 a. Aktif Dava Ehliyeti (Davacı olabilecekler) 151 aa. Rakip 151 bb. Müşteriler 151 cc. Mesleki ve Ekonomik Birlikler 152 b. Pasif Dava Ehliyeti (Davalı Olabilecekler) 152 aa. Fail 152 bb. Çalıştıranlar (İstihdam Eden Kişiler) 152 cc. Basın, Yayın, İletişim ve Bilişim Kuruluşları 153 3. Kararların İlanı 154 4. Zamanaşımı 154 B. Cezai Sorumluluk 155 §11. TİCARİ DEFTERLER 157 I. KAVRAM 157 II. TİCARİ DEFTER TUTMA VE ENVANTER ÇIKARMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ 158 A. Defter Tutma Yükümlülüğü ve Tabi Olduğu Esaslar 158 1. Defter Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı 158 2. Yükümlülüğün Kapsamına Dâhil Olan Defterlerin Belirlenmesi 159 3. Defterlerin Tutulmasında Şekil Şartları 160 B. Envanter Çıkarmak Yükümlülüğü 160 III. AÇILIŞ BİLANÇOSU VE YILSONU FİNANSAL TABLOLARI 161 IV. TİCARİ DEFTER VE BELGELERİN SAKLANMASI YÜKÜMLÜLÜĞÜ 162 A. Genel Esaslar 162 B. Saklamanın Gerçekleştirileceği Ortam 163 C. Saklama Süresi 163 Ç. Defter ve Belgelerin Zayi Olması 163 V. TİCARİ DEFTER VE BELGELERİN HUKUKİ UYUŞMAZLIKLARDAKİ FONKSİYONU 165 VI. TÜRKİYE MUHASEBE STANDARTLARI KURULUNUN YETKİSİ 166 §12. CARİ HESAP 169 I. TANIMI, ŞEKLİ VE ESASLARI 169 II. CARİ HESAPTA BAKİYE 171 III. CARİ HESAPTA ZAMANAŞIMI 171 IV. CARİ HESABIN SONA ERMESİ 171 V. BAKİYENİN HACZİ 172 §13. TACİR YARDIMCILARI 173 I. BAĞIMLI TACİR YARDIMCILARI 174 A. Ticari Temsilci 174 1. Tanımı 174 2. Hukuki Niteliği 174 3. Tayini 175 a. Tayinin Şekli 175 b. Tayine Yetkili Kişi 176 c. Tayin Edilecek Kişi 178 4. Temsil Yetkisinin Kapsamı 178 a. Yetki Kapsamına Dâhil İşlemler 178 b. Ticari Temsilci Tarafından Hiç Yapılamayacak İşlemler ile Ancak Özel Yetki Verilmesiyle Yapılabilecek İşlemler (Kanundan Doğan Yetki Sınırlamaları) 179 5. Temsil Yetkisinin Tacirin İradesi ile Sınırlandırılması 180 a. Şube İşleriyle 181 b. Birlikte Temsil Yoluyla 182 6. Rekabet Yasağına Tabi olması 182 7. Ticari Temsilcinin Temsil Yetkisinin Sona Ermesi 183 a. Azil ve İstifa 183 b. Ölüm ve Fiil Ehliyetinin Yitirilmesi 184 c. İflâs 185 ç. İşletmenin Devri ve Tasfiyesi 185 B. Ticari Vekil 185 1. Tanım 185 2. Tayini 186 3. Yetkileri ve Sınırlandırılması 186 4. Rekabet Yasağı 188 5. Temsil Yetkisinin Sona Ermesi 188 C. Diğer Tacir Yardımcıları 188 1. Kavram 188 2. Yetkilerinin Kapsamı 189 3. Rekabet Yasağı ve Temsil Yetkisinin Sona Ermesi 190 II. BAĞIMSIZ TACİR YARDIMCILARI 190 A. Simsar 190 1. TBK’da Düzenlenişi 190 2. Simsarlık Sözleşmesinin Tanımı, Unsurları ve Şekli 191 3. Ücrete Hak Kazanma, Ücretin Miktarının Belirlenmesi ve Giderlerin Ödenmesi 192 4. Simsarın Haklarını Kaybetmesi 194 5. Simsarlık İlişkisinin Sona Ermesi 194 B. Acente 194 1. Tanımı 194 2. Unsurları 195 a. Tacire Bağımlı Bir Sıfatın Olmaması 195 b. Bir Ticarî İşletme İle İlgili Olma 196 c. Belirli Bir Yer veya Bölge İçinde Faaliyet İcrası 196 ç. Faaliyetin Süreklilik Arz Etmesi ve Meslek Edinilmesi 196 d. Faaliyetin Bir Sözleşmeye Dayanması 197 e. Aracılık Etme veya Sözleşme İmzalama Yetkisi 197 3. Acentenin Hakları 197 a. Tekel Hakkı 197 b. Olağanüstü Giderleri İsteme Hakkı 198 c. Ücret ve Tahsil Komisyonu Hakkı 198 ç. Hapis Hakkı 201 4. Acentenin Yetkileri 202 a. Beyanda Bulunma, Beyanları Kabul ve Davacı ve Davalı Olabilme 202 b. Mal Bedellerini Kabul, Malları Teslim, Alacağın Yenilenmesi ve Alacağın Miktarının İndirilmesi 203 c. Sözleşme Yapma 204 ç. Acentenin Yetkisiz Temsilciliği 204 5. Acentenin Borç ve Yükümlülükleri 205 a. Rekabet Yasağı 205 b. Müvekkilinin İşlerini Görme ve Menfaatlerini Koruma 205 c. Haber Verme 206 ç. Müvekkilinin Talimatlarına Uygun Hareket Etme 207 d. Önlemler Alma 207 e. Müvekkiline Ait Parayı Ödeme veya Teslim Etme 208 6. Acentelik Sözleşmesinin Sona Ermesi 208 a. Sona Erme Sebepleri 208 aa. Fesih 208 bb. Sürenin Dolması 208 cc. Ölüm, İflas ve Kısıtlanma 208 b. Sona Ermenin Sonuçları 209 aa. Genel Sonuçları 209 bb. Denkleştirme İstemi ve Rekabet Yasağı Anlaşması 210 aaa. Denkleştirme İstemi 210 bbb. Rekabet Yasağı Anlaşması 212 7. Acentelik İlişkisine Tabi Bazı İş ve İşlemler 213 C. Alım Satım İşlerinde Komisyoncu 213 1. Türk Hukukunda Düzenlenişi 213 2. Tanımı ve Unsurları 214 a. Faaliyetin Bir Sözleşmeye Dayanması 214 b. Kendi Adına ve Müvekkili Hesabına Hareket 214 c. Ücret 215 3. Komisyoncunun Hakları 215 a. Giderleri Avansları ve Faizlerini İsteme Hakkı 215 b. Ücret Hakkı 215 c. Hapis Hakkı 216 ç. Malı Açık Artırma ile Sattırma Hakkı 216 d. Komisyoncunun Kendisiyle İşlem Yapma Hakkı 217 4. Komisyoncunun Borçları 218 a. Bildirme ve Sigortalama Borcu 218 b. Özen Borcu 218 c. Bedel ile İlgili Vekâlet Verenin Talimatına Uyma Borcu 218 ç. Veresiye Satmama ve Teslim Almadan Ödememe Borcu 219 d. Komisyoncunun Garanti Borcu 219 5. Komisyonculuk Sözleşmesinin Sona Ermesi 220 6. Zamanaşımı 220 Ç. Taşıma İşleri Komisyoncusu 220 1. Taşıma İşleri Komisyonculuğu Sözleşmesi ve Unsurları 220 2. Taşıma İşleri Komisyoncusunun Hakları 221 a. Ücret Hakkı 221 b. Hapis Hakkı 221 c. Komisyoncunun Halefiyeti 221 3. Taşıma İşleri Komisyoncusunun Borçları 221 4. Komisyoncunun Taşıma İşini Kendi Üzerine Alması 222 5. Zamanaşımı 222 D. Gümrük Komisyoncusu 222 Yararlanılan Kaynaklar 225 EK 1: Ticari İşletme Hukuku Test Soru Örnekleri 229 EK 2: Kısa Hukuk Terimleri Sözlüğü 255 Kavramlar Dizini 285 |
Bilgisayar 
