İÇİNDEKİLER
Teşekkür – Danke – Thanks 6 4. Baskıya Önsöz 7 1. Baskının Önsözü 9 Kısaltmalar 25 Giriş 27 1. Bölüm
TIP HUKUKUNA GİRİŞ § 1. ÖN AÇIKLAMALAR 29 § 2. KAVRAM 32 § 3. HUKUKSAL KAYNAKLAR 37 § 4. HASTA İLE HEKİM ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKSAL NİTELİĞİ 41 I. Genel Olarak 41 A. Bağımsız Çalışan Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 41 B. Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 44 1. Özel Hastane ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 44 2. Kamu Hastanesi ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuksal Niteliği 45 II. Görevli Yargı Yeri 47 A. Genel Olarak 47 B. Görevli Mahkeme 55 1. Bağımsız Çalışan Hekimler Bakımından 55 2. Özel Hastaneler Bakımından 55 3. Kamu Hastaneleri Bakımından 55 § 5. MESLEK ETİĞİ 55 I. Genel Olarak 55 II. Hekim ve Özel Şirket İlişkileri 68 III. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri 71 § 6. MESLEK KURULUŞLARI VE MESLEKİ DİSİPLİN 73 I. Meslek Kuruluşları 73 A. Tabip Odası 73 B. Türk Tabipleri Birliği 74 C. Uzmanlık Derneği 75 II. Mesleki Disiplin 77 A. Genel Olarak 77 B. Kamu Görevlisi Hekimler ile İlgili Uygulama 86 C. Aynı Anda Ceza Soruşturma/Kovuşturması Yapılması Durumu 86 § 7. ETİK KURULLAR 87 I. Genel Olarak 87 II. Mevzuatın Gelişimi 88 III. Etik Kurulların Oluşturulması ve Yapısı 89 IV. Etik Kurulların Görev ve Yetkileri 92 A. İlaç Klinik Araştırmaları Etik Kurulunun Görevleri 92 B. Biyoyararlanım-Biyoeşdeğerlik Araştırmaları Etik Kurulu 93 C. İlaç Dışı Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’nun Görevleri 94 D. Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’nun Görevleri 95 V. Etik Kurul Kararlarına Karşı Kanun Yolları 96 § 8. YÜKSEK SAĞLIK ŞURASI 97 § 9. ADLİ TIP KURUMU 98 § 10. SAĞLIK MESLEKLERİ KURULU 99 2. Bölüm
TIP HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI § 1. SAĞLIK PERSONELİ KAVRAMI 103 § 2. HASTA HAKLARI 107 I. Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma 110 II. Bilgi İsteme 111 III. Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme 112 IV. Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme 112 V. Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme 113 VI. Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım 114 VII. Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı 114 VIII. Ötanazi Yasağı 115 IX. Tıbbi Özen Gösterilmesi 115 X. Genel Olarak Bilgi İsteme 116 XI. Kayıtları İnceleme 117 XII. Mahremiyete Saygı Gösterilmesi 117 XIII. Bilgilerin Gizli Tutulması 118 XIV. Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası 119 XV. Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması 121 XVI. Aile Planlaması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi 121 XVII. Tıbbi Araştırmalarda Hasta Hakları 121 XVIII. Güvenliğin Sağlanması 122 XIX. Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma 123 XX. İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret 123 XXI. Refakatçi Bulundurma 124 XXII. Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi 124 XXIII. Hastaya Yeterli Vakit Ayrılması ve Hastanın Vaktine Riayet Edilmesi 124 XXIV. Müracaat, Şikâyet ve Dava Hakkı 125 XXV. Hasta Hakları Kurulları 126 § 3. TIP HUKUKUNDA “ÇOCUK” KAVRAMI 129 § 4. HEKİMLİK MESLEĞİNİN İCRASINDA MESLEKİ ÖZERKLİK 130 I. Genel Olarak 130 II. Şifa Garantisi Yasağı 142 III. Hekimin Hasta Seçme Hakkı 144 § 5. DİKEY VE YATAY İŞBİRLİĞİ 145 I. Genel Olarak 145 II. Güven İlkesi 147 III. Sorumluluk Alanlarının Bölünebilirliği: Bağımsız Sorumluluk Prensibi ve Rutin İşleyiş Teorisi 151 IV. Sorumlunun Belirlenmesindeki Güçlükler 155 A. Tek Hekimin Çalıştığı Muayenehanelerde 155 B. Birden Fazla Hekimin Müştereken Çalıştığı Polikliniklerde 156 C. Danışma ve Vekâlet 156 D. Başka Yerde Yaptırılan Tetkik ve Tahlil Sonuçlarına Güvenilmesi 157 E. Ücretsiz Tedavilerde Sorumlunun Belirlenmesi 158 § 6. ORGAN VE DOKU NAKLİ 158 I. Kavram 158 II. Hukuksal Temel ve Kapsam 160 III. Organ ve Doku Nakli Çeşitleri 161 A. Ölülerden (Kadavradan) Organ Nakli 162 1. Ölüm Halinin Belirlenmesi 162 a. Türk Hukuku’nda 162 b. Karşılaştırmalı Hukuk’ta 165 2. Kişinin Kendi Geleceğini Belirleme Hakkına Saygı Gösterilmesi 166 3. Beyin Ölümü Tespitinden Sonra Yapılması Gereken İşlemler 168 4. Otopsi mi Nakil mi? 169 5. Organ ve Doku Dağıtımı 171 B. Canlılardan Organ Nakli 172 1. Genel Olarak 172 2. Akrabalık Şartı 174 3. Çapraz Nakil 177 C. Hayvanlardan Organ Nakli 178 § 7. KLİNİK ARAŞTIRMA (İNSAN ÜZERİNDE DENEY VE DENEME) 180 I. Giriş 180 II. Kavram 182 III. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Hukuka Uygunluğuna İlişkin Koşullar 185 A. İnsan Üzerinde Deneyin Şartları 188 1. Yetişkinler Üzerinde Deneyin Şartları 188 a. Yetkili Kurul veya Makamlardan İzin Alınması 189 b. Deneyin Önce İnsan Dışı Deney Ortamında veya Yeterli Sayıda Hayvan Üzerinde Yapılmış Olması ve Bu Deneyler Sonucunda Ulaşılan Bilimsel Verilerin İnsan Üzerinde Deneyi Gerekli Kılması 189 c. Deneyin İnsan Sağlığı Üzerinde Öngörülebilir Zararlı ve Kalıcı Bir Etki Bırakmaması 190 d. İnsan Onuruyla Bağdaşmayacak Ölçüde Acı Verici Yöntemlerin Uygulanmaması 190 e. Deneyle Varılmak İstenen Amacın, Bunun Kişiye Yüklediği Külfete ve Kişinin Sağlığı Üzerindeki Tehlikeye Göre Daha Ağır Basması 191 f. Aydınlatma ve Rıza Şartı 191 aa. Aydınlatma 191 bb. Rıza 193 g. Menfaat Yasağı 195 h. Araştırmanın Yapılabileceği Yerler 197 i. Özel Durumlarda Araştırma 197 aa. Kısıtlılar 197 bb. Hamile ve Emziren Kadınlar Bakımından 198 cc. Acil Hastalar Bakımından 199 dd. Özgürlüğü Kısıtlanmış Kişiler Bakımından 200 2. Çocuklar Üzerinde Deneyin Şartları 200 B. İnsan Üzerinde Denemenin Şartları 204 1. Yetişkinler Üzerinde Denemenin Şartları 205 2. Çocuklar Üzerinde Denemenin Şartları 207 IV. İlaç Araştırmalarında Safhalar 210 A. Faz I 210 B. Faz II 210 C. Faz III 211 D. Faz IV 211 E. İlaç Araştırmaları Safhalarının Ceza Kanunu Bakımından Değerlendirilmesi 211 V. İnsan Dokusu veya Ceset Üzerinde Yapılacak Araştırmalar 211 § 8. ESTETİK MÜDAHALELER 212 I. Tanım 213 II. Estetik Müdahalelerde Hekim-Hasta Arasındaki Hukuksal İlişkinin Niteliği 213 § 9. KÖK HÜCRE ÇALIŞMALARI 216 I. Genel Olarak 216 II. Kök Hücrenin Niteliği 218 A. Kök Hücre Organ mıdır? 219 B. Kök Hücre İlaç mıdır? 219 C. Kök Hücre Kan veya Kan Ürünü müdür? 220 III. Kök Hücre Çalışmaları ve Hukuksal Durum 220 A. Mevzuatın Tarihsel Gelişimi 220 1. Yetişkin Kök Hücre Çalışmaları 220 2. Embriyonik Kök Hücre Çalışmaları 221 3. Sağlık Bakanlığı Genelgesi 223 4. 2008 Tarihli Klinik Araştırmalar Yönetmeliği 226 B. Yeni Klinik Araştırmalar Yönetmeliği İle Yapılan Düzenlemeler 227 C. Diğer Hukuksal Sorunlar 228 1. İnsan Üzerinde Deney ve Deneme Suçu Bakımından Değerlendirme 228 2. Disiplin Sorumluluğu 229 IV. Değerlendirme 229 § 10. KLONLAMA 230 § 11. GENETİK TANI 233 I. Kavram 233 II. Türleri 234 A. Doğum Öncesi Tanı 234 B. Yeni Doğanın Taranması 235 C. Hastalık Teşhisi 235 D. Taşıyıcıların Belirlenmesi 235 E. Adli Tıp Testleri 235 III. Genel Prensipler 236 IV. Tanı İşlemlerinin Hukuksal Niteliği 238 V. Hukuksal Sorumluluk 239 VI. Yasaklar ve Yaptırım 240 § 12. CİNSİYET DEĞİŞİKLİĞİNE YÖNELİK TIBBİ MÜDAHALELER 242 § 13. YAPAY DÖLLEME 243 I. Kavram 243 II. Yapay Döllemenin Şartları 244 III. Yapay Dölleme Neticesinde Oluşan Embriyonun ve Dünyaya Gelen Çocuğun Hukuksal Statüsü 244 A. Yapay Dölleme Neticesinde Ana Rahmi Dışında Oluşturulan Embriyonun Hukuksal Durumu 244 B. Yapay Dölleme Neticesinde Meydana Gelen Çocuğun Hukuksal Durumu 245 IV. Yapay Döllemeye İlişkin Yasaklar 246 V. Merkezlerin Sorumluluğu 246 VI. Embriyoların Dondurulması ve DNA Analizi Zorunluluğu 247 § 14. KİMYASAL KASTRASYON 247 § 15. TIP HUKUKUNDA ZORUNLULUK HALİ 250 3. Bölüm
TIBBİ MÜDAHALENİN HUKUKA UYGUNLUĞUNUN ŞARTLARI § 1. GENEL BİLGİLER 253 § 2. ŞARTLAR 254 I. Tıbbi Müdahalenin Bir Sağlık Personeli Tarafından Yapılması 254 A. Genel Olarak 254 B. Hekim Olma Şartı 255 1. Genel Olarak 255 2. Uzmanlık Şartı 256 3. Öğrencilerin Yaptığı Tıbbi Müdahalelerin Hukuka Uygunluğu Sorunu 261 C. Sağlık Personeli Olmayan Kimselerin Yaptığı Tıbbi Müdahaleler Nedeniyle Sorumlulukları 262 II. Aydınlatma ve Rıza 266 A. Temel Kurallar 266 B. Aydınlatma 272 1. Aydınlatma Çeşitleri 273 a. Otonomi (Karar) Aydınlatması 273 aa. Temel Sorunlar 273 bb. Otonomi Aydınlatmasının Çeşitleri 275 aaa. Genel Olarak 275 bbb. Teşhis Aydınlatması 276 ccc. Süreç Aydınlatması 277 ddd. Alternatifler Konusunda Aydınlatma 279 eee. Müdahale Yapılmamasının Sonuçları Konusunda Aydınlatma 281 b. Tedavi Aydınlatması (Güvenlik Aydınlatması) 282 aa. Kavram 282 bb. Teşhise Yönelik Aydınlatma 284 cc. İlaç ve Tıbbi Malzeme 285 dd. Araç Kullanmama Uyarısı 287 c. Risk Aydınlatması 287 2. Özel Durumlarda Aydınlatma 291 a. Kısırlaştırma 291 b. Özürlü Cenin 292 c. Tıptaki Yeni Teşebbüsler 293 d. Hekim Hatası 294 e. Hekimin Tecrübesi 296 f. Masraflar ve Ekonomik Zorunluluklar 296 g. Ticari Yarar 297 h. Kalite Aydınlatması 297 i. Hekimin Hastalığı 298 3. Aydınlatılacak Kişi 298 4. Aydınlatma Yükümlüsü 299 5. Aydınlatmanın Zamanı 301 6. Aydınlatmanın Kapsamı 302 7. Aydınlatmanın Şekli 305 8. Aydınlatmanın Mümkün Olmaması ve Ameliyat Sırasında Aydınlatma 310 9. Aydınlatma Zorunluluğunun Bulunmadığı Durumlar 311 a. Aydınlatmadan Vazgeçme 311 b. Hastanın Bilgisinin Bulunması 313 c. Aydınlatmanın Olumsuz Etkide Bulunması 314 aa. Genel Olarak 314 bb. Tedavisi Olmayan Hastalığın Bildirilmesi 317 d. Acil Haller 317 e. Aydınlatmanın Hasta Bakımından Anlamını Yitirmiş Olması 318 f. Psikiyatri Hastalarının Aydınlatılması 318 g. Aydınlatmanın Uygulanabilir Olmaması 318 10. Aydınlatmanın Geri Alınması, Düzeltilmesi 319 11. Aydınlatmada Nedensellik Bağı Sorunu 319 12. Hukuka Aykırı Aydınlatmanın Sonuçları 319 a. Tedavi Aydınlatmasının İhlali Durumunda 321 b. Otonomi Aydınlatmasının İhlali Durumunda 321 13. Hatalı Aydınlatma ve İspat Sorunları 324 C. Rıza 325 1. Genel Olarak 325 2. Rıza Açıklaması 329 3. Rıza Verme Yetkisi (Rıza Ehliyeti) 331 a. Genel Olarak 331 b. Çocuklar Bakımından Rıza Ehliyetinin Belirlenmesi 333 c. Çocuklarda Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi 343 d. Rıza Yeteneği Bulunmayan Yetişkinlerde Kanuni Temsilcinin Tıbbi Müdahaleye Rıza Göstermemesi 348 4. Rızanın Kapsamı 349 5. Rızanın Aranmadığı Haller 350 a. Kamu Sağlığının Korunmasına İlişkin Düzenlemeler 351 aa. Genel Olarak 351 bb. Genel Önleyici Aşı Zorunluluğu 353 cc. Yurt Dışından Gelenlere Zorla Tıbbi Müdahale Yapılması 358 b. Akıl Hastaları İle İlgili Düzenlemeler 359 aa. Genel Olarak 359 bb. Uluslararası Standartlar 361 c. Ceza Hukukunun Öngörmüş Olduğu Düzenlemeler 367 aa. Ceza Hukuku Yaptırımları 367 bb. Ceza Yargılamasından Kaynaklanan Tıbbi Müdahaleler 368 cc. Ceza İnfaz Kurumlarındaki Tıbbi Müdahaleler 369 (1) Karşılaştırmalı Hukuk 370 (2) Türk Hukuku 375 d. Diğer Hukuk Dallarındaki Düzenlemeler 376 6. Tıbbi Müdahalenin Rızaya Rağmen Hukuka Aykırılığı 377 7. Varsayılan Rıza 378 a. Genel Olarak 378 b. Ameliyatın Genişletilmesi 381 c. Önceki İrade Açıklamalarının Geçerliliği (Tıbbi Vasiyet) 386 8. Muhtemel Rıza 389 9. Rızayı Sakatlayan Haller 390 10. Rızanın Geri Alınması 391 11. Rıza Formu 392 12. Tıbbi Müdahaleye Rıza Gösterilmemesi Halinde Yapılması Gerekenler 394 D. Aydınlatma ve Rıza Konusundaki Yanılgının Sonuçları 395 1. Hukuka Uygunluk Sebeplerinde Yanılma 395 2. Hukuksal Yanılgı 396 III. Tıp Biliminin Verilerine Göre Zorunlu ve Bu Verilere Uygun Tıbbi Müdahale 397 A. Endikasyon (Zorunluluk) 397 1. Kavram 397 2. Tıbbi Endikasyon Olmaksızın Yapılan Tıbbi Müdahaleler 400 a. Deneysel Nitelikli Tıbbi Müdahaleler 401 b. Şekil veya Fonksiyon Değiştirici Tıbbi Müdahaleler 401 c. Üçüncü Kişi Yararına Yapılan Tıbbi Müdahaleler 403 d. Sünnet 403 3. Değerlendirme 403 B. Özenli Tıbbi Müdahale 405 4. Bölüm
HEKİM VE HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ § 1. HEKİMİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 407 I. Genel Olarak 407 II. Hekimin Özen Yükümlülüğü 408 III. Hekimin Kişisel Edim Yükümlülüğü 409 A. Kişisel Edim Kavramı 409 B. Temsil Edilebilir Edimler 411 C. Temsil Edilemeyen Edimler 412 IV. Öykü Alma Yükümlülüğü 414 A. Kavram 414 B. Öykü Alma Yükümlülüğünün İçeriği 415 V. Muayene Yükümlülüğü 416 A. Muayene Kavramı 416 B. Hekim Muayenesinin Özel Şekilleri 417 1. Teşhis Muayenesi 417 2. Önleyici ve Erken Tanı Muayenesi 417 3. Kontrol Muayenesi 418 4. AIDS Muayenesi 419 VI. Teşhis Yükümlülüğü 420 A. Teşhis Kavramı 420 B. Teşhis Türleri 420 C. Teşhis Yükümlülüğünün İçeriği 420 D. Uzaktan Teşhis Yasağı 423 E. Doğum Öncesi Teşhis 423 F. Teşhisi Bildirme Yükümlülüğü 424 G. Teşhisi Kontrol Yükümlülüğü 424 VII. Tedavi Yükümlülüğü 424 A. Hekimin Tedavisi 424 B. Tedavi Yükümlülüğü ve Hukuksal Temelleri 425 1. Genel Olarak 425 2. Özel Durumlar 426 a. Hekimin Hastayı Reddetmesi 426 b. Acil Durumlar 427 C. Zamanında Tedavi Yükümlülüğü 428 D. Uzaktan Tedavi Yasağı 428 1. Genel Olarak 428 2. Tele-Tıp 430 E. Hekimin Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları 431 1. Hastanın Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı 432 2. Hastanın Tedaviyi Ret Hakkı 433 a. Genel Olarak 433 b. Tedaviyi Ret Hakkının İçeriği 437 c. Hamile Kadının Tedaviyi Ret Hakkı 438 3. Ağır Özürlü Yeni Doğan Çocuklar Bakımından Tedavi Yükümlülüğünün Sınırları 439 4. AIDS Hastasını Tedavi Yükümlülüğü 440 5. Hekimin Kürtajı Ret Hakkı 441 6. Hekimin Etkisiz Tedaviyi Sona Erdirme Hakkı 441 VIII. Reçete Yazma Yükümlülüğü 442 A. Kavram 442 B. Reçetenin Hukuksal Niteliği 442 C. Reçete Düzenlemenin Hukuksal Dayanağı 442 D. Reçete Düzenleme Yükümlülüğünün İçeriği 442 E. Reçetenin Şekli 443 IX. Tıbbi Teknik Kullanma Yükümlülüğü 444 A. Tıbbi Teknik Standardın Uygulanması Yükümlülüğü 444 B. Tıbbi Teknik Araçların Bakımı ve Kontrolü 446 X. Tedaviyi Kesme Yükümlülüğü 446 A. Tedaviyi Kesme ve Sözleşmeyi Sona Erdirme 446 B. Tedaviyi Kesme Nedenleri 446 C. Ağır Özürlü Yeni Doğanlarda Tedavinin Kesilmesi 447 D. Ölmekte Olan Hastalarda Tedavinin Kesilmesi 447 XI. Kayıt Tutma Yükümlülüğü 448 A. Genel Olarak 448 B. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İçeriği 453 1. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Amacı 453 2. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün Kapsamı 456 3. Kayıtların Şekli 457 4. Kaydın Zamanı 458 C. Kayıt Tutma Yükümlülüğünün İhlalinin Sonuçları 460 D. Kayıtları İnceleme Hakkı 461 1. Hukuksal Dayanak 461 2. Kayıtları İnceleme Hakkının Çeşitleri 463 a. Dava Dışı İnceleme Hakkı 463 b. Dava Dolayısıyla İnceleme Hakkı 465 3. Kayıt İnceleme Hakkına İlişkin Diğer Hususlar 465 4. Kayıtların Düzeltilmesini İsteme 467 XII. Sır Saklama Yükümlülüğü 467 XIII. Organizasyon Yükümlülükleri 471 XIV. Kullanılan Ürün ve İlaçlarla İlgili Yükümlülükler 472 XV. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğü 472 A. Tıbbi Bilirkişi Olarak Hekim 473 B. Bilirkişi-Mahkeme İlişkisi 474 C. Bilirkişiliği Üstlenme Yükümlülüğü 474 D. Bilirkişilik Yapma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesinin Sonuçları 476 E. Tanıklıktan Çekinme 476 XVI. Ölüm ile İlgili Yükümlülükler 476 A. Ölüm Vukuunda Yapılacak İşler 476 B. Ölü Muayenesi Yapmak ve Defin Ruhsatı Düzenlemek 478 XVII. Mesleki Bilgisini Geliştirme Yükümlülüğü 478 XVIII. Kimlik Tespiti Yapma Yükümlülüğü 478 § 2. HASTANIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 479 I. İşbirliği Yükümlülüğü 479 II. Hastanın Hekimin Tavsiyelerine Uyma Yükümlülüğü 481 III. Katlanma Yükümlülüğü 483 A. Kavram 483 B. Yasal Katlanma Yükümlülükleri 483 C. Diğer Katlanma Yükümlülükleri 484 IV. Hastanın Bildirme Yükümlülüğü 484 V. Ücret Ödeme Yükümlülüğü 486 VI. Diğer Yükümlülükler 486 5. Bölüm
HATALI TIBBİ UYGULAMA VE TAZMİNAT SORUMLULUĞU §.1 HATALI TIBBİ UYGULAMA (MALPRAKTİS) 491 I. Genel Olarak 491 II. Tıbbi Standart 496 A. Kavram 496 B. Tıbbi Standarttan Sapma: Yeni Yöntemler 506 C. Tıbbi Standarda Aykırılığın İspatı 509 III. Uygulama Hatası (Tıbbi Hata) 509 A. Kavram 509 B. Hata (Malpraktis) Örnekleri 513 1. Teşhis Hatası 517 a. Genel Olarak 517 b. Eksik Ön Muayene ve Yetersiz Hasta Öyküsü Alma 523 c. Teşhise Yönelik Gerekli Tetkiklerin Yapılmaması 523 2. Tedavi Hatası 526 a. Müdahalenin Yapılmaması 528 b. Hasta Vücudunda Yabancı Madde Unutulması 530 c. Yanlış Tedavi Yöntemi Seçme 532 d. Gerekli Testlerin Yapılmaması 533 e. Yanlış İlaç, Hasta Karıştırma, Yanlış Taraf Cerrahisi 533 f. Ölçüsüz Tıbbi Müdahale 536 g. Bir Komplikasyonun Fark Edilememesi 537 h. Hatalı Ameliyat Tekniği 537 ı. Teknik Aletlerin Kullanılmasında Yapılan Hatalar 537 i. Derhal Hastaneye Yapılması Gereken Sevkin Yapılmaması, Uzman Hekime Çok Geç Danışılması 537 j. Enfeksiyon ve Hijyen Kurallarına Uyulmaması 538 k. Üçüncü Kişileri Uyarmama 539 l. Kayıt ve Testleri İncelemeden Tıbbi Müdahale Yapılması 539 m. Konsültasyon İstenmemesi 539 3. Tedavi Sonrası Yükümlülüklerin İhlali 540 4. Organizasyon Kusuru 543 a. Genel Olarak 544 b. Özel Hastaneler 554 5. Üstlenme Kusuru 556 a. Genel Olarak 556 b. İlk Ameliyat 561 6. Uygulamadan Ağır Hata Örnekleri 563 7. Hekimin Uygulama Hatasını Hastaya Bildirme Yükümlülüğü 565 8. Hatalı Tıbbi Uygulamanın Belirlenmesi (Bilirkişi) 565 a. Genel Olarak 565 b. Yüksek Sağlık Şurası 567 § 2. TAZMİNAT SORUMLULUĞU 573 I. Özel Hukukta Tazminat Sorumluluğu 574 A. Genel Olarak 574 B. Tazminat Sorumluluğunun Şartları 575 1. Hukuka Aykırılık 575 2. Kusur 575 3. Zarar 576 4. Nedensellik Bağı 577 C. Tazminat Türleri 578 1. Maddi Tazminat 579 2. Manevi Tazminat 581 D. Hastanın Kusurunun Tazminata Etkisi 583 E. İspat 584 F. Zamanaşımı 586 G. Ceza Davası Kararının Etkisi 587 II. İdare Hukukunda Tazminat Sorumluluğu 588 A. Tazminatın Şartları 589 1. Zarar 589 a. Zararın Nitelikleri 589 aa. Zarar Gerçek ve Kesin Olmalıdır 589 bb. Zarar Özel Olmalıdır 589 cc. Zarar Para ile Takdir Edilebilir Olmalıdır 590 b. Zararın Kapsamı 590 aa. Maddi Zarar 590 (1) Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar 590 (a) Tedavi Giderleri 590 (b) Cenaze Giderleri 590 (c) Ölenin Yardımından Yoksunluk Zararı 590 (2) Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar 591 bb. Manevi Zarar 591 (1) Ölüm Nedeniyle Oluşan Zarar 591 (2) Yaralama Nedeniyle Oluşan Zarar 591 2. Kusur 591 3. Nedensellik Bağı 592 B. İspat 593 C. Zamanaşımı 593 D. Rücu 593 III. Uzlaştırma 595 6. Bölüm
TIP CEZA HUKUKU § 1. TIBBİ MÜDAHALENİN CEZA HUKUKU BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ 597 I. Temel Tartışma: Hekimin Tıbbi Müdahalesinin Cezasızlığının Hukuksal Dayanağı Nedir? 597 A. Tipikliğin Bulunmaması 598 B. Maddi Unsurun Gerçekleşmemesi 601 C. Manevi Unsurun Gerçekleşmemesi 601 D. Tıbbi Müdahalenin Hukuka Uygun Olması 601 1. Hakkın Kullanılması 602 2. Hastanın Rızası 603 3. Birden Fazla Hukuka Uygunluk Nedeni Kabul Eden Görüşler 607 II. Görüşüm 608 III. Özel Düzenlemeler 610 § 2. HEKİMLER TARAFINDAN İŞLENEBİLECEK SUÇLAR VE KABAHATLER 612 I. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçları 613 A. Genel Olarak 613 B. Aydınlatma, Rıza ve Kasten Öldürme/Yaralama Suçları 620 1. Genel Olarak 620 2. Ceza Mahkemesi Kararlarında Aydınlatma Zorunluluğu ve Sonuçları 621 a. Olay 1 621 b. Olay 2 622 c. Olay 3 623 d. Olay 4 623 e. Olay 5 624 f. Olay 6 626 C. Hekimin Hastanın Ölümüne Yardımı (Ötanazi) 626 1. Sorun 626 2. Hayatta Tutma Yükümlülüğü ve Kendi Geleceğini Belirleme Hakkı 628 3. Çeşitli Ötanazi Türleri ve Hukuksal Sonuçları 629 a. Aktif Ötanazi 629 b. Dolaylı Ötanazi 631 c. Pasif Ötanazi 632 D. Zorunluluk Hali 634 E. Kasten Öldürme ve Yaralama Suçlarının Nitelikli Halleri ve Kovuşturma 634 II. Kasten Öldürmenin İhmali Davranışla İşlenmesi 636 III. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçları 646 A. Taksirle Öldürme ve Yaralama Suçlarına İlişkin Müşterek Açıklamalar 647 1. Ön Açıklama: Aydınlatma, Rıza ve Malpraktis İlişkisi 647 2. Taksir Kavramı 648 3. Hareket 649 4. Neticenin Öngörülebilir Olması ve Bilinçli-Basit Taksir Ayırımı 649 5. Özen Yükümlülüğünün İhlali 651 6. Özen Yükümlülüğü İhlalinin Tespiti (Yüksek Sağlık Şurası-Adli Tıp Kurumu) 654 7. Nedensellik Bağı 657 B. Taksirle Öldürme Suçu 667 C. Taksirle Yaralama Suçu 668 1. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu 668 2. Yaralama Kavramı 670 3. Nitelikli Haller 671 4. Soruşturma ve Kovuşturma 671 IV. Netice Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama 672 V. Hasta ile Cinsel İlişki Kurma 674 VI. İnsan Üzerinde Deney ve Denemenin Cezalandırılabilirliği 674 VII. Organ veya Doku Nakli ve Ceza Sorumluluğu 679 A. Organ veya Doku Naklinin ve Ticaretinin Cezalandırılabilirliği 679 B. Organ ve Doku Nakli Kanunu ve Türk Ceza Kanunu İlişkisi 680 C. Nakil Eyleminin Niteliği ve Ceza Hukuku Yönünden Sonuçları 684 D. Organ veya Doku Ticareti Suçu 687 E. Zorunluluk Hali 689 F. Etkin Pişmanlık 690 VIII. Çocuk Düşürtme 691 A. Genel Olarak 691 B. Korunan Hukuksal Yarar 692 C. Suçun Konusu 693 D. Maddi Unsur 695 E. Manevi Unsur 700 1. Genel Olarak 700 2. Zorunluluk Hali 701 F. Hukuka Uygunluk Nedenleri 702 1. Süre Esaslı İsteğe Bağlı Rahim Tahliyesi 703 2. Çocuk ile Onu Takip Edecek Nesiller Açısından Ağır Maluliyet (Özürlülük Endikasyonu) 704 G. Nitelikli Haller 708 H. Teşebbüs 709 I. İştirak 710 İ. İçtima 710 J. Yanılgı 712 K. Zorunluluk Hali 713 1. Genel Açıklamalar 713 2. Hukuki Niteliği 714 3. Şartları 714 4. İspat Sorunları 716 L. Yaptırım 717 IX. Kısırlaştırma ve Hadımlaştırma 717 A. Kısırlaştırma 717 1. Genel Olarak 717 2. Kısırlaştırmanın Cezalandırılabilirliği 720 B. Hadımlaştırma 723 1. Genel Olarak 723 2. Hadımlaştırmanın Cezalandırılabilirliği 723 X. Kişiyi Hürriyetinden Yoksun Kılma Suçu 724 XI. Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme (Sır Saklama Yükümlülüğünün İhlali) Suçu 725 A. Genel Olarak 725 B. Korunan Hukuksal Yarar 726 C. Suçun Unsurları 726 1. Maddi Unsur 727 a. Kişisel Veri Kavramı 727 b. Kişisel Verilerin Kapsamı 728 c. Fail 733 d. Maddi Unsuru Oluşturan Eylemler 733 e. Hastanın Ölümünden Sonra Bu Suç İşlenebilir mi? 735 g. Sağlık Personelinin Sıfatı Sona Erdikten Sonra Bu Suç İşlenebilir mi? 736 h. Sigortalı Hastalarda Ödeme Yapacak Kurumlar Bakımından Kişisel Verilerin Açıklanması Suçu 736 i. Ceza Muhakemesi Kanunu Bakımından Kişisel Veriler 737 2. Manevi Unsur 737 3. Hukuka Uygunluk Nedenleri 738 a. Hastanın Rızası 738 aa. Genel Olarak 738 bb. Varsayılan Rıza 739 b. Bildirme Yükümlülüğü 740 c. Basının Haber Verme Hakkı 742 4. Zorunluluk Hali 743 D. Nitelikli Haller 747 E. Yanılgı 748 F. Göreve İlişkin Sırrın Açıklanması ve Ticari Sır, Bankacılık Sırrı veya Müşteri Sırrı Niteliğindeki Bilgi ve Belgelerin Açıklanması Suçları İle İlişki 749 G. Bazı Hekim Faaliyetleri Açısından Kişisel Verileri Açıklama Suçu 750 1. Resmi Bilirkişi Hekim 750 2. İşyeri Hekimi 751 3. Cezaevi Hekimi 751 4. Adli Tabip 751 5. Tıbbi Araştırmalar 752 6. Bilimsel Çalışmalar 752 7. Soruşturma ve Kovuşturma Organlarının Bilgi Talebi 752 XII. Dolandırıcılık 754 XIII. Belgede Sahtecilik 755 A. Genel Açıklamalar 755 B. Kamu Görevlisi Tarafından İşlenen Sahtecilik Suçu 756 C. Kamu Görevlisi Olmayan Sağlık Mesleği Mensubunun Belgede Sahteciliği 757 1. Suçun Unsurları 757 2. Nitelikli Haller 762 D. Sahteciliğin İspatı 764 XIV. Çocuğun Soybağını Değiştirme Suçu 766 XV. İrtikap Suçu 767 XVI. Rüşvet Suçu 774 A. Genel Açıklamalar 774 B. İrtikap ile Rüşvet Suçu Arasındaki Farklar 776 C. Rüşvetin İspatı 777 XVII. Görevi Kötüye Kullanma 778 A. Görevin Gereklerine Aykırı Hareket Etmek Suretiyle, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak 778 B. Görevin Gereklerini Yapmakta İhmal veya Gecikme Göstererek, Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak 780 C. Kişilerin Mağduriyetine veya Kamunun Zararına Neden Olmak ya da Kişilere Haksız Bir Menfaat Sağlamak Koşulu 785 D. Yükümlülüklerin Çatışması 787 E. Görevin Gereklerine Uygun Davranmak İçin Fertten Menfat Temini 788 XVIII. Kamu Görevlisinin Ticareti Suçu 789 XIX. Bilirkişi Hekimin Cezai Sorumluluğu 790 A. Genel Olarak 790 B. Bilirkişilik Görevinin Yapılmaması 791 C. Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik 791 XX. Sağlık Mesleği Mensuplarının Suçu Bildirmemesi 794 XXI. Genital Muayene 801 A. Genel Olarak 801 B. Korunan Hukuksal Yarar ve Suçun Konusu 801 C. Suçun Faili ve Mağduru 802 D. Maddi Unsur 803 E. Manevi Unsur 804 F. Hukuka Aykırılık Unsuru 805 G. Suçun Özel Görünüş Şekilleri 805 H. Muhakeme 806 XXII. Genetik Teşhisler Nedeniyle Ceza Sorumluluğu 806 XXIII. Yapay Döllemede Ceza Sorumluluğu 807 XXIV. Hekim Olmadığı Halde Hasta Tedavi Etme veya Hekim Unvanını Takınma 807 XXV. Kabahatler 810 A. Yetkisiz Hekimlik 811 B. Bazı Normlara Aykırılık 812 C. Yetkisiz Diş Hekimliği Yapmak 813 D. Sağlık Meslek Mensubu Gibi Çalışmak veya Unvanı Takınmak 815 E. Hastanın Rızası Olmaksızın Tıbbi Müdahale Yapmak 815 Son Söz 817 Yararlanılan Kaynaklar 819 Kavramlar Dizini 837 Yazarın Tıp Hukuku Alanındaki Bilimsel Faaliyetleri 859 |
Bilgisayar 
